Vikuyfirlit 27. apríl – 3. maí 2026
Vikuyfirlitið er skrifað af gervigreindarlíkaninu Claude með hjálp tengingar við gagnagrunn ESB Vaktarinnar.
Sex sinnum þessa vikuna var því haldið fram að eldri umsókn Íslands um ESB-aðild hefði verið dregin til baka. Tvær orðanir urðu mest áberandi: að umsóknin hefði verið „formlega afturkölluð gagnvart leiðtogaráðinu 12. mars 2015" og að ESB hefði „tekið Ísland af lista umsóknarríkja í stækkunarferli sambandsins árið 2015." Heimildirnar segja fjölbreyttari sögu. Bréf Gunnars Braga Sveinssonar 12. mars 2015 til Hahn og Rinkevics sagði að engin áform væru um að halda viðræðum áfram og bað um að Ísland yrði ekki talið umsóknarland. Framkvæmdastjórnin tók bréfið ekki sem formlega afturköllun. Samhliða féll afturköllunarfrumvarp á Alþingi vegna málþófs stjórnarandstöðunnar. Staðfesting framkvæmdastjórnar í mars 2026 hljóðar svo: umsóknin frá 2009 er enn í gildi.
Samtals fékk fullveldiskaflinn 66 tilvísanir í vikunni og EES-kaflinn 62. Saman taka þeir tveir um 56% af allri umræðu vikunnar.
Davíð Þór Björgvinsson skrifaði 28 fullyrðingar í einni grein á dv.is um yfirþjóðlegt vald ESB. Kristrún Frostadóttir átti 39 fullyrðingar yfir vikuna, dreifðar yfir EES, fullveldi og gjaldmiðil. Hún sagðist ekki ætla að bjóða upp á samning í þjóðaratkvæðagreiðslu sem myndi grafa undan forræði Íslands á fiskveiðiauðlindinni. Frumvarpið um ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu var lagt fram 6. mars og umsögn landskjörstjórnar barst 10. apríl. Álit Feneyjanefndar 22. apríl bætist í safnið. Lesendur sem vilja fylgja eftir lagagrundvellinum hafa nú þrjú nýleg skjöl til að styðjast við.
Sjávarútvegur fékk 26 tilvísanir, en landbúnaður aðeins sex. Þetta er athyglisvert í ljósi þess hve oft kemur fram að landbúnaðarkaflinn var aldrei opnaður í viðræðunum 2010–2013. Heimildir í gagnagrunni sýna nú nákvæmlega hvar fordæmin liggja. Þegar Finnland gekk í ESB árið 1995 lækkuðu bú-verðin um helming og kallaði aðildin á sérstakan þjóðlegan stuðningspakka. Lagagrundvöllurinn fyrir slíkum stuðningi er 142. grein samnings um aðild Austurríkis, Finnlands og Svíþjóðar frá 1994. Greinin heimilar langtíma þjóðlega styrki á svæðum norðan 62. breiddargráðu — Ísland liggur allt þar fyrir norðan. Útfærslan kom fram í ákvörðunum framkvæmdastjórnar 1995/196/EC fyrir Finnland og 1996/228/EC fyrir Svíþjóð, sem skiptu stuðningssvæðum upp í fimm flokka frá C1 til C4.
Annað sem ekki var rætt er staða viðræðnanna við slit. 27 af 33 köflum höfðu verið opnaðir, 11 lokaðir. Sex kaflar voru aldrei opnaðir — sjávarútvegur, landbúnaður, frjáls fjármagnsflutningur, staðsetningarréttur, matvælaöryggi og dóms- og innanríkismál. Ísland lagði ekki fram afstöðu á sjávarútvegs- né landbúnaðarköflunum áður en slit varð. Þetta hefur áhrif á það sem báðar hliðar segja: hvorki þeir sem fullyrða að samningar hafi verið að lánast né þeir sem segja þá hafa verið vonlausa hafa íslenska samningstextaöfn til að vísa í.
Pawel Bartoszek lagði til að Kristrún yrði leyst af, og blogg á heimssyn.blog.is svaraði með titlinum „Nei heyrðu nú Pawel — nýjan forsætisráðherra?" Halla Hrund Logadóttir skrifaði tvær greinar á dv.is, önnur um vexti og hin um rauð strik í sandinn.
Húsnæðismál fengu enga tilvísun, vinnumarkaður enga. Í gagnagrunninum eru 21 og 22 heimildir um þessi efni hvort fyrir sig. Eitt þeirra — sambandið milli vaxtalækkunar og húsnæðisverðs — kemur beint upp þegar fullyrt er um lægri vexti við aðild. Tengingin var ekki gerð í vikunni.
Staðreyndir
Vissir þú?
Staðreyndir úr umræðunni sem eru studdar heimildum — og fyrirvarar sem gott er að hafa í huga.
ESB-aðild myndi leiða til opnunar íslensks markaðar á innflutningi landbúnaðarafurða.
Ákvarðanir um vexti og peningamagn í umferð hafa verið færðar frá aðildarríkjunum til Evrópska Seðlabankans, sem tekur ákvarðanir fyrir allt evrusvæðið.
Alls var 11 samningaköflum lokað tímabundið í aðildarviðræðum Íslands við ESB.
Mikil samþjöppun hefur verið í sjávarútvegi í Evrópu og stór félög hafa keypt kvóta þvert á lönd.
Írland er meðal þjóðanna efst á lista yfir vergitt þjóðarframleiðslu á mann
Bandaríkjaherinn yfirgaf Ísland árið 2006
Evrópa er að missa tæknilega forystu sem er studd mörgum hagtölum
Fullyrðingar
Helstu fullyrðingar
Forsætisráðherra Kristrún Frostadóttir mun ekki bjóða upp á samning í þjóðaratkvæðagreiðslu sem myndi grafa undan forræði Íslands á fiskveiðiauðlindinni.
Ísland á aðild að ETS-viðskiptakerfinu í gegnum EES-samninginn.
- Evrópuhugsjónin á sakamannabekknum
- Ráðvilltir ráðherrar
- Þarf Ísland að vera dýrasta land í heimi?
- Alþjóðasamstarf í umhverfismálum: ESB sem drifkraftur lausna
- Segir ETS-kerfið þegar hafa bitnað á flugi til Íslands
- Vongóður um leiðréttingu á stöðu Íslands í ETS
- Davíð Þór Björgvinsson skrifar: Yfirþjóðlegt vald ESB
- Beitir sér ekki sérstaklega fyrir því að spurningunni verði breytt
- Hvað mun ESB aðild þýða fyrir íslenskan landbúnað?
- Ekki framhald á ESB-viðræðum
- Ísland yrði í aftursætinu, rétt eins og Samfylkingin er í aftursætinu hjá Viðreisn
- Guðrún: Sjálfstæðisflokkurinn mun byggja á þremur skýrum stöðum
- Mun þyngri byrðar á útgerðum hér en í Færeyjum
- Stærðarhagkvæmni keppinauta og ríkisstyrkir
- Skiptir máli hvort Jens Garðar sé á þingi?
- Aðlögun að ESB sé þegar hluti af daglegu lífi
- Í Evrópusambandinu eru réttindi verkafólks á forsendum markaðarins
- Hvetja ESB til ad lata ekki undan thrystingi a ETS-kerfid
- 18 mánuðirnir byggja ekki á formlegum samtölum
- Ísland er ekki til sölu
- Thomas Möller skrifar: Verum jákvæð í ágúst
- Notum þau verkfæri sem nýtast okkur best
- Já eða Nei - Tilraun til að ramma inn umræðuna
- Spursmál #115 — Er Ísland á leið inn í Evrópusambandið?
- „Við hefðum náð meiri árangri með því að vera innan Evrópusambandsins“
- Þegar rykið sest: Verndartollar ESB og áhrifin á EES
- Erum við í ofbeldissambandi við ESB?
Kristrún Frostadóttir, formaður Samfylkingarinnar, mun greiða atkvæði með áframhaldandi aðildarviðræðum í þjóðaratkvæðagreiðslunni 29. ágúst 2026.
Aðildarviðræður Íslands við ESB runnu út í sandinn árið 2012.
- Samningurinn sem þjóðin á ekki að fá að sjá
- Hvenær slítur maður viðræðum og hvenær slítur maður þeim ekki?
- Telur spurninguna í ESB-kosningunni gallaða
- Sigmundur Davíð helsti áhrifavaldur á afstöðu Össurar í ESB-málinu
- Greiðsluþreyta og könnunarfarið sem er á leið til Brussel
- Vafasöm spurning um ESB-viðræður
- Utanríkisráðuneytið fellur á fyrsta prófinu
Eldri umsókn Íslands um ESB-aðild var dregin til baka.
ESB-aðildarumsókn Íslands var formlega afturkölluð gagnvart leiðtogaráðinu 12. mars 2015.
ESB-aðild myndi gefa Íslandi kost á lægri vöxtum, sterkari gjaldmiðli og öflugra samkeppnisumhverfi í banka- og tryggingageiranum.
- Hér kemur staðreynd: það er ekki til neinn Evrópuher
- Þarf Ísland að vera dýrasta land í heimi?
- Að kjósa tækifæri, eða hafna því
- Sveitarfélög á Íslandi og Evrópusambandið
- Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB: Hvað erum við að kjósa um?
- María Rut Kristinsdóttir skrifar: Viðreisnarvor um allt land
- Beitir sér ekki sérstaklega fyrir því að spurningunni verði breytt
- Sólveig Anna um stöðu verkafólks innan eða utan ESB
- Innganga Íslands í ESB: Hvað verður um lífeyrissjóðinn þinn?
- ESB-aðild geti knúið umbætur á vinnumarkaðsmódelinu
- Hætta á sársaukafullri aðlögun án breytts módels
- Efnahagslegur raunveruleiki: Ísland dregst enn frekar aftur úr smáríkjum innan ESB
- Orðið á götunni: Börnin okkar eiga það skilið!
- Heiða Kristín Helgadóttir: Nei er stórt svar – Já býður upp á valmöguleika
- Heiða Kristín Helgadóttir: Einkennilegt ef stóru samtökin vilja ekki fá botn í viðræður og niðurstöðu
- Sigmundur Ernir skrifar: Svona eykst sjálfstæði Íslands með ESB-aðild
- Af hverju að sækja um Evrópusambandsaðild?
- Thad sem vid vitum (og ekki)
- Thomas Möller skrifar: Verum jákvæð í ágúst
- Orðhengilsháttur vill einkenna ESB-umræðuna
- Íhaldsmenn á Evrópuþinginu myndu fagna aðild Íslands að ESB
- Ísland á heima í ESB
Evrópusambandið tók Ísland af lista umsóknarríkja í stækkunarferli sambandsins árið 2015.
Forsætisráðherra sagði orðrétt að hún myndi «aldrei leggja til samning inn í síðari þjóðaratkvæðagreiðslu, sem ég hef ekki trú á að treysti fullveldi okkar, sjálfstæði og efnahagslega hagsmuni til lengri tíma».
Ísland ákvað að draga umsókn sína um ESB-aðild til baka eftir að viðræðurnar voru stöðvaðar.
- Diljá og Dagbjört slíta skónum – en um hvað snýst málið?
- Gölluð tillaga sem byggist á misskilningi
- Segir fulltrúa ESB hafa komið af fjöllum
- Vidreisn tapar fylgi vegna ESB-malsins
- Spurning án stoðar í veruleikanum
- Segir Ísland tipla inn í ESB án umræðu
- Ólafur Ragnar svarar Carl Bildt: Stjórnarskrárlega ómögulegt
- Vafasöm spurning um ESB-viðræður
Málefni
Virkni eftir málefnum
Aðilar í umræðunni
Virkir aðilar
Kristrún Frostadóttir
ESB-jákvæðforsætisráðherra (Samfylkingin)
Davíð Þór Björgvinsson
Blandaðpistlahöfundur
Bjarni Hákonarson
ESB-gagnrýninpistlahöfundur
Halla Hrund Logadóttir
Blandaðþingmaður (Framsóknarflokkur)
Jón Bjarnason
ESB-gagnrýninpistlahöfundur
Óþekktur höfundur
ESB-gagnrýninfréttaritari
Gunnar Bragi Sveinsson
Blandaðutanríkisráðherra, starfsmaður Miðflokksins (Miðflokkurinn)
Ólafur E. Jóhannsson
Hlutlausfréttaritari
Sigurbergur Björnsson
Hlutlausfulltrúi innviðaráðuneytisins í Brussel
Pawel Bartoszek
ESB-jákvæðformaður utanríkismálanefndar Alþingis (Viðreisn)
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson
ESB-gagnrýninþingmaður (Miðflokkurinn)
Arnar Þór Stefánsson
Hlutlaushæstaréttarlögmaður
Lilja Dögg Alfreðsdóttir
Blandaðþingmaður (Framsóknarflokkur)
Jón Sigurðsson
Hlutlausforseti
forsætisráðherra
Blandaðforsætisráðherra (Sósíaldómókratar)
Greiningar
Greiningar (31)
Telur spurninguna í ESB-kosningunni gallaða
Greindar 6 fullyrðingar. Niðurstöður: 3 stutt af heimildum, 2 stutt að hluta, 1 ekki hægt að sannreyna. Sjónarhorn: hlutlaus en ófullnægjandi. Heildstæðni: 35%.
Evrópuréttur óhjákvæmilegur inngöngu í ESB
Greindar 11 fullyrðingar. Niðurstöður: 5 stutt af heimildum, 4 stutt að hluta, 2 ekki hægt að sannreyna. Sjónarhorn: hlutlaus en ófullnægjandi. Heildstæðni: 30%.
Brútal greining á ESB fyrir veruleikafirrta ESB-sinna á Íslandi
Greindar 28 fullyrðingar. Niðurstöður: 15 stutt að hluta, 7 ekki hægt að sannreyna, 4 stutt af heimildum, 2 ekki stutt. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 10%.
Daði Már: Kostar um hálfan milljarð
Greindar 10 fullyrðingar. Niðurstöður: 9 ekki hægt að sannreyna, 1 stutt að hluta. Sjónarhorn: hlutlaus en ófullnægjandi. Heildstæðni: 35%.
Íslensku fyrirvaranir látnir liggja á milli hluta
Greindar 17 fullyrðingar. Niðurstöður: 7 stutt að hluta, 7 ekki hægt að sannreyna, 3 stutt af heimildum. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 25%.
Beitir sér ekki sérstaklega fyrir því að spurningunni verði breytt
Greindar 42 fullyrðingar. Niðurstöður: 23 stutt að hluta, 12 stutt af heimildum, 7 ekki hægt að sannreyna. Sjónarhorn: hallar á ESB-jákvæða hlið. Heildstæðni: 42%.
Framsóknarflokkurinn skorar á forsætisráðherra
Greindar 3 fullyrðingar. Niðurstöður: 2 stutt að hluta, 1 stutt af heimildum. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 25%.
Akureyri þarf skýra stefnu
Greindar 3 fullyrðingar. Niðurstöður: 2 ekki hægt að sannreyna, 1 stutt af heimildum. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 15%.
Framhald viðræðna eða ný umsókn
Greindar 12 fullyrðingar. Niðurstöður: 5 stutt að hluta, 4 stutt af heimildum, 2 ekki stutt, 1 ekki hægt að sannreyna. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 25%.
Halla Hrund Logadóttir: Styð þjóðaratkvæðagreiðsluna – vil skýr rauð strik í sandinn
Greindar 10 fullyrðingar. Niðurstöður: 4 stutt af heimildum, 3 ekki hægt að sannreyna, 3 stutt að hluta. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 30%.
Kallað eftir Kristrúnu í þinginu
Greindar 5 fullyrðingar. Niðurstöður: 3 stutt að hluta, 2 ekki hægt að sannreyna. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 25%.
Kristrún vill sjálf dæma
Greindar 7 fullyrðingar. Niðurstöður: 5 stutt að hluta, 2 stutt af heimildum. Sjónarhorn: hlutlaus en ófullnægjandi. Heildstæðni: 35%.
Segir fulltrúa ESB hafa komið af fjöllum
Greindar 15 fullyrðingar. Niðurstöður: 8 stutt að hluta, 4 ekki hægt að sannreyna, 2 ekki stutt, 1 stutt af heimildum. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 25%.
„Þá þyrfti að fá annan forsætisráðherra"
Greindar 11 fullyrðingar. Niðurstöður: 6 stutt að hluta, 4 stutt af heimildum, 1 ekki hægt að sannreyna. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 35%.
ESB-aðild sögð jákvæð fyrir stóru útgerðirnar
Greindar 15 fullyrðingar. Niðurstöður: 11 stutt að hluta, 3 stutt af heimildum, 1 ekki hægt að sannreyna. Sjónarhorn: hallar á ESB-jákvæða hlið. Heildstæðni: 45%.
Hvenær slítur maður viðræðum og hvenær slítur maður þeim ekki?
Greindar 30 fullyrðingar. Niðurstöður: 12 stutt að hluta, 10 ekki hægt að sannreyna, 7 stutt af heimildum, 1 ekki stutt. Sjónarhorn: jafnvæg. Heildstæðni: 52%.
Má búast við „gífurlegri" eftirspurn erlendra aðila að komast í kvóta hér á landi
Greindar 8 fullyrðingar. Niðurstöður: 5 stutt að hluta, 3 ekki hægt að sannreyna. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 20%.
Vongóður um leiðréttingu á stöðu Íslands í ETS
Greindar 8 fullyrðingar. Niðurstöður: 5 stutt að hluta, 3 stutt af heimildum. Sjónarhorn: hallar á ESB-jákvæða hlið. Heildstæðni: 35%.
Óhagkvæm nýting á auðlindinni
Greindar 10 fullyrðingar. Niðurstöður: 7 ekki hægt að sannreyna, 3 stutt að hluta. Sjónarhorn: hlutlaus en ófullnægjandi. Heildstæðni: 10%.
Verði að koma betur í veg fyrir að yngri en þrettán ára séu á Facebook og Instagram
Greindar 8 fullyrðingar. Niðurstöður: 7 ekki hægt að sannreyna, 1 stutt af heimildum. Sjónarhorn: hlutlaus en ófullnægjandi. Heildstæðni: 25%.
Gölluð tillaga sem byggist á misskilningi
Greindar 14 fullyrðingar. Niðurstöður: 7 ekki hægt að sannreyna, 6 stutt að hluta, 1 stutt af heimildum. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 25%.
Óttast þrýsting: „Hvað ætla þeir með okkur?“
Greindar 2 fullyrðingar. Niðurstöður: 1 stutt að hluta, 1 ekki hægt að sannreyna. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 15%.
Svör forsætisráðherra
Greindar 4 fullyrðingar. Niðurstöður: 2 stutt að hluta, 1 ekki hægt að sannreyna, 1 ekki stutt. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 35%.
Jón Sigurðsson forseti skrifar bréf til Íslendinga á því herrans ári 2026
Greindar 3 fullyrðingar. Niðurstöður: 3 stutt að hluta. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 10%.
Halla Hrund Logadóttir: Evrópusambandsaðild eykur líkur á vaxtalækkunum
Greindar 18 fullyrðingar. Niðurstöður: 7 stutt að hluta, 7 ekki hægt að sannreyna, 4 stutt af heimildum. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 30%.
María Rut Kristinsdóttir skrifar: Viðreisnarvor um allt land
Greindar 4 fullyrðingar. Niðurstöður: 3 ekki hægt að sannreyna, 1 stutt að hluta. Sjónarhorn: mjög ESB-jákvæð. Heildstæðni: 15%.
Davíð Þór Björgvinsson skrifar: Yfirþjóðlegt vald ESB
Greindar 29 fullyrðingar. Niðurstöður: 21 stutt af heimildum, 8 stutt að hluta. Sjónarhorn: hlutlaus en ófullnægjandi. Heildstæðni: 38%.
Neitunarvald Kristrúnar ónýtir þjóðaratkvæði í þágu Viðreisnar
Greindar 9 fullyrðingar. Niðurstöður: 4 ekki hægt að sannreyna, 2 stutt að hluta, 2 stutt af heimildum, 1 ekki stutt. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 30%.
Margt er líkt með skyldum
Greindar 11 fullyrðingar. Niðurstöður: 6 ekki hægt að sannreyna, 4 stutt að hluta, 1 stutt af heimildum. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 10%.
Nei heyrðu nú Pawel – nýjan forsætisráðherra?
Greindar 6 fullyrðingar. Niðurstöður: 4 ekki hægt að sannreyna, 2 stutt að hluta. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 25%.
Undir Evrópurétt?
Greindar 8 fullyrðingar. Niðurstöður: 5 ekki hægt að sannreyna, 3 stutt að hluta. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 5%.