Ísland tekur þátt í viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir (ETS) í gegnum EES-samninginn. ETS-tilskipunin (2003/87/EB) var tekin upp í XX. viðauka (umhverfi) EES-samningsins með ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 146/2007 og Ísland hefur tekið þátt frá 1. janúar 2008 (II. áfangi). Kerfið nær til losunar frá iðnaði á Íslandi, einkum frá álbræðslum og kísiljárnsframleiðslu. Árið 2023 stóðu ETS-skyld fyrirtæki á Íslandi fyrir um 1,8 milljónum tonna CO₂-jafngildi, þar sem álbræðslurnar þrjár eru langstærstu þátttakendurnir. Verð losunarheimilda hækkaði úr undir 10 evrum á tonn árið 2018 í um 60-80 evrur á tonn 2023-2024, sem jók verulega kostnað íslensks iðnaðar vegna losunar.
Enska frumtextinn
Iceland participates in the EU Emissions Trading System (EU ETS) through the EEA Agreement. The ETS Directive (2003/87/EC) was incorporated into Annex XX (Environment) of the EEA Agreement via Joint Committee Decision No 146/2007, and Iceland has participated since 1 January 2008 (Phase II). The arrangement covers Iceland's industrial emissions, primarily from aluminium smelting and ferrosilicon production. In 2023, Iceland's EU ETS-covered installations accounted for roughly 1.8 million tonnes CO₂-equivalent, with the three aluminium smelters as the dominant participants. EU ETS allowance prices rose from under 10 EUR/tonne in 2018 to approximately 60–80 EUR/tonne in 2023–2024, significantly increasing compliance costs for Icelandic industry.
Heimild
Umhverfisstofnun — Iceland's participation in EU ETS; European Commission — EU ETS data
Umhverfisstofnun er íslensk ríkisstofnun sem hefur eftirlit með umhverfismálum, mengunarvörnum og loftslagsskuldbindingum og birtir árlega losunarbókhald Íslands.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Full ESB-aðild myndi setja Ísland að fullu inn í ETS-rammann án EES-sameiginlega nefndarferlisins. ETS-kerfið er í endurskoðun undir Fit for 55 — ETS2 mun útvíkka kolefnisverðlagningu til bygginga og vegasamgangna frá 2027, sem myndi hafa öðruvísi áhrif á Ísland vegna endurnýjanlegrar húshitunar. Athugasemd: Tengd loftslagslöggjöf (t.d. reglugerð um skiptingu ábyrgðar) var tekin upp sérstaklega í gegnum bókun 31 við EES-samninginn frekar en XX. viðauka — þessi aðgreining á milli ETS (XX. viðauki) og ábyrgðarskiptingar (bókun 31) getur valdið ruglingi um lagagrundvöllinn.
Notuð í greiningum (17)
18 mánuðirnir byggja ekki á formlegum samtölum Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Ísland uppfyllir mjög stóran hluta af kröfum ESB-aðildar í gegnum EES-samstarfið.
Að hafna viðræðum er að hafna upplýsingum Vísir
- Staðfest Styður Ísland er þegar í nánu samstarfi við Evrópusambandið í gegnum EES-samninginn og Schengen.
Aðlögun að ESB sé þegar hluti af daglegu lífi Vísir
- Staðfest Styður Ísland er þegar aðili að EES-samningnum og aðlagar sig reglulega að EES-markaðnum.
Af hverju að sækja um Evrópusambandsaðild? Kratinn
- Að hluta staðfest Andmælir Aukin samræming við Evrópureglur í kjölfar EES-samningsins var hagstæð fyrir íslensk fyrirtæki, samkeppni og samkeppnishæfni atvinnulífsins
Ef við uppfyllum skilyrðin þurfum við hvort sem er ekki ESB Nútíminn
- Að hluta staðfest Styður ESB hefur innleitt kolefnisgjöld á skipaflutninga sem hafa hækkað kostnað og vöruverð á Íslandi.
ESB-umræðan: Allt nema umræða um ESB eins og það er Blog.is
- Að hluta staðfest Styður Ísland þarf að taka upp ETS-gjöld ESB þrátt fyrir að vera utan ESB.
Hvað mun ESB aðild þýða fyrir íslenskan landbúnað? Bændablaðið
- Staðfest Styður Ísland er þegar á innri markaði ESB í gegnum EES-samninginn.
Ísland og ESB – sérstaða og aðildarviðræður Vísir
- Að hluta staðfest Styður Til að ná yfirlýstum markmiðum Íslands í loftslagsmálum þyrfti að grípa til hlutfallslega mun dýrari aðgerða en í ESB, og að auki þyrfti stórfelld kaup á losunarheimildum fyrir milljarða.
Ísland yrði í aftursætinu, rétt eins og Samfylkingin er í aftursætinu hjá Viðreisn RÚV
- Staðfest Styður Ísland er þegar þátttakandi í efnahagslegum ávinningi Evrópu með aðild að EES-samningnum.
Já eða Nei - Tilraun til að ramma inn umræðuna Vísir
- Staðfest Styður Ísland er aðili að EES-samningnum sem veitir frjálsa för og aðgang að innri markaðinum.
Mun Evrópusambandið eyðileggja feril Kristrúnar? Viðskiptablaðið
- Þarfnast samhengis Andmælir Íslenskt losunarlíkan ESB er hannað fyrir lestir en ekki skip og flugvélar, en Ísland reiðir sig á skip og flugvélar sem eyþjóð.
Mun þyngri byrðar á útgerðum hér en í Færeyjum Viðskiptablaðið
- Að hluta staðfest Styður Ísland hefur innleitt evrópska ETS-kerfið í flutningum og orkumálum auk þess sem öll fyrirtæki borga kolefnisgjald af olíu.
- Að hluta staðfest Styður Síhækkandi kolefnisgjöld og veiðigjöld rýra samkeppnishæfni íslenskra útgerða og draga úr fjárfestingagetu sem skaðar samkeppnishæfni til lengri tíma.
Notum þau verkfæri sem nýtast okkur best Vísir
- Staðfest Styður Ísland á aðild að innri markaði ESB í gegnum EES-samninginn.
Spursmál #115 — Er Ísland á leið inn í Evrópusambandið? Spursmál (mbl.is)
- Að hluta staðfest Styður Evrópusambandið er að setja skatt á flug- og skipasamgöngur til og frá löndum sem er ekki tekið tillit til þess að Ísland er eyja.
Stærðarhagkvæmni keppinauta og ríkisstyrkir Viðskiptablaðið/Fiskifréttir
- Að hluta staðfest Styður Ísland hefur innleitt evrópska ETS-kerfið í flutningum og orkumálum.
Þrír hópar sem myndu hagnast mest á aðild Íslands að Evrópusambandinu Vísir
- Að hluta staðfest Styður Íslenskt atvinnulíf starfar nú þegar að miklu leyti innan regluramma Evrópusambandsins í gegnum EES-samninginn.
„Við hefðum náð meiri árangri með því að vera innan Evrópusambandsins“ Vísir
- Að hluta staðfest Styður Losun alþjóðaflugs á gróðurhúsalofttegundum innan ESB fellur undir ETS-viðskiptakerfið.
- Staðfest Styður Ísland á aðild að ETS-viðskiptakerfinu í gegnum EES-samninginn.
- Að hluta staðfest Styður Ísland hefur sérstaka undanþágu frá losunarheimildum í ETS-kerfinu sem rennur út í lok árs.