Ísland tekur þátt í viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir (ETS-kerfinu) á grundvelli EES-samningsins, ekki sérstaks tvíhliða samnings. ETS-tilskipunin var tekin inn í EES-samninginn með ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 146/2007 og Ísland hefur tekið þátt í kerfinu frá 1. janúar 2008. Eftirlitsstofnun EFTA annast eftirlit og EFTA-dómstóllinn úrskurðar í ágreiningsmálum.
Enska frumtextinn
Iceland participates in the EU Emissions Trading System (EU ETS) through the EEA Agreement, not through a separate bilateral agreement. The EU ETS Directive (2003/87/EC) was incorporated into the EEA Agreement through EEA Joint Committee Decision No 146/2007 of 26 October 2007, which inserted the Directive as point 21al of Annex XX (Environment) to the EEA Agreement. Constitutional requirements were indicated by Iceland, Liechtenstein, and Norway; these were fulfilled by 28 December 2007, and the decision entered into force on 29 December 2007. Iceland, Norway, and Liechtenstein have participated in the EU ETS since 1 January 2008 (the start of Phase II) on the same legal basis as EU Member States. Subsequent amendments to the ETS Directive — including the aviation inclusion (Directive 2008/101/EC), the Phase III reforms, and the Fit for 55 revisions — have also been incorporated into the EEA Agreement through further Joint Committee Decisions amending Annex XX. The EEA Agreement framework means that the EFTA Surveillance Authority (ESA) monitors compliance in the EEA EFTA states, while the EFTA Court has jurisdiction over disputes — as demonstrated by the EFTA Court judgment in Case E-2/25 (November 2025) concerning ETS obligations.
Heimild
EEA Joint Committee Decision No 146/2007; EUR-Lex; EFTA Court
EES-samningurinn og viðauki XX (Umhverfi) kveða á um innleiðingu ESB-umhverfislöggjafar, þ.m.t. viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir, hjá EFTA-ríkjunum.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Þótt ETS-kerfið sjálft sé innleitt með EES-samningnum (XX. viðauki) var tengd loftslagslöggjöf, svo sem ákvörðun/reglugerð um skiptingu ábyrgðar, í upphafi ekki talin EES-viðeigandi og var afgreidd með sérstökum samningum (bókun 31 við EES-samninginn frá 2019). Þessi greinarmunur á ETS-kerfinu (XX. viðauki, EES-viðeigandi) og skiptingu ábyrgðar (bókun 31, frjálst samstarf) kann að valda misskilningi um það hvort þátttaka Íslands í loftslagsmálum sé „tvíhliða“ eða „byggð á EES-samningnum“. Hvað varðar ETS-kerfið sérstaklega er lagagrundvöllurinn ótvírætt EES-samningurinn.
Notuð í greiningum (27)
Aðlögun að ESB sé þegar hluti af daglegu lífi Vísir
- Staðfest Styður Ísland er þegar aðili að EES-samningnum og aðlagar sig reglulega að EES-markaðnum.
Alþjóðasamstarf í umhverfismálum: ESB sem drifkraftur lausna Vísir
- Staðfest Styður Evrópusambandið setti á laggirnar eigið losunarkvótakerfi (ETS-kerfið) árið 2005.
- Að hluta staðfest Styður Ísland tengdist ETS-kerfinu gegnum EES-aðildina frá árinu 2008 fyrir fluggeirann.
- Óstutt Andmælir Ísland tengdist ETS-kerfinu gegnum EES-aðildina frá árinu 2013 fyrir staðbundnar uppsprettur losunar.
- Staðfest Styður Í dag situr Ísland á ganginum á meðan ákvarðanir um umhverfisregluverk ESB eru teknar í Brussel.
- Að hluta staðfest Styður Full ESB-aðild myndi gefa Íslandi beina rödd, atkvæðisrétt og raunveruleg áhrif þegar nýtt umhverfisregluverk er hannað í Brussel.
Beitir sér ekki sérstaklega fyrir því að spurningunni verði breytt Vísir
- Staðfest Styður Ísland aðlagaðist EES-samningi frá árinu 1993.
Davíð Þór Björgvinsson: Baudenbacher veður villu vegar – Ef ESB og Ísland telja aðildarumsóknina í gildi þá er hún í gildi DV
- Að hluta staðfest Styður Ísland hefur tekið upp og framfylgt regluverki ESB í 30 ár í gegnum EES-samninginn og uppfyllir þar með Kaupmannahafnarviðmiðin um getu til innleiðingar
Davíð Þór Björgvinsson skrifar: Innganga nýrra ríkja í ESB DV
- Að hluta staðfest Styður Þeir kaflar sem eftir eru í aðildarviðræðum Íslands varða að hluta til málefni þar sem Ísland er þegar þátttakandi í gegnum EES-samninginn.
Er þetta boðlegt fyrir fullvalda þjóð? Vísir
- Staðfest Styður Ísland, Noregur og Liechtenstein eru EES-ríkin.
ESB-umræðan: Allt nema umræða um ESB eins og það er Blog.is
- Að hluta staðfest Styður Ísland þarf að taka upp ETS-gjöld ESB þrátt fyrir að vera utan ESB.
Hvað mun ESB aðild þýða fyrir íslenskan landbúnað? Bændablaðið
- Staðfest Styður Ísland er þegar á innri markaði ESB í gegnum EES-samninginn.
Í Evrópusambandinu eru réttindi verkafólks á forsendum markaðarins Vísir
- Staðfest Styður Ísland er formlegur hluti af innri markaði Evrópusambandsins í gegnum EES-samninginn ásamt Noregi og Liechtenstein.
Innleiðingarblekkingin Vísir
- Að hluta staðfest Styður Innleiðingarblekkingin vantalði hundruð, ef ekki þúsundir gerða sem innleiddar höfðu verið á annan hátt en í gegnum EES-samninginn.
Ísland yrði í aftursætinu, rétt eins og Samfylkingin er í aftursætinu hjá Viðreisn RÚV
- Staðfest Styður Ísland er þegar þátttakandi í efnahagslegum ávinningi Evrópu með aðild að EES-samningnum.
Já eða Nei - Tilraun til að ramma inn umræðuna Vísir
- Staðfest Styður Ísland er aðili að EES-samningnum sem veitir frjálsa för og aðgang að innri markaðinum.
Lærum af sögunni: Segjum NEI við ESB! Vísir
- Þarfnast samhengis Andmælir Undirritun Parísarsáttmálans 2016 skuldbatt Ísland til að greiða tugi milljarða í ESB-kolefnisskatt.
Mun þyngri byrðar á útgerðum hér en í Færeyjum Viðskiptablaðið
- Að hluta staðfest Styður Ísland hefur innleitt evrópska ETS-kerfið í flutningum og orkumálum auk þess sem öll fyrirtæki borga kolefnisgjald af olíu.
- Að hluta staðfest Styður Færeyjar eru ekki í ETS-kerfinu og fiskiskip þeirra borga ekki kolefnisgjald af olíu, né heldur flugfélagið eða skipafélögin.
Norðmenn vilja vita hvort Íslendingar séu á hraðferð inn í Evrópusambandið RÚV
- Að hluta staðfest Styður Ísland og Noregur vinna saman að því að tryggja að EES-samningurinn sé góður og virkur.
Northvolt: Þegar „græna byltingin“ bítur í skottið á sér Vísir
- Staðfest Styður Regluverk ESB á orku- og loftslagsmálum hefur áhrif á Ísland í gegnum EES-samninginn.
Notum þau verkfæri sem nýtast okkur best Vísir
- Staðfest Styður Ísland á aðild að innri markaði ESB í gegnum EES-samninginn.
Óvissa um kostnað vegna mögulegs framhalds aðildarviðræðna RÚV
- Að hluta staðfest Styður Innleiðing löggjafar á grundvelli EES-aðildar hélt áfram í viðræðutímanum þrátt fyrir samkomulagið um að fresta stofnanabreytingum.
Ráðvilltir ráðherrar Björn Bjarnason
- Staðfest Styður Íslendingar hafa verið hluti af Evrópu í gegnum EES-samninginn án þess að vera í ESB.
Segir ETS-kerfið þegar hafa bitnað á flugi til Íslands Vísir
- Staðfest Styður Ísland er þegar aðili að orkutilskipunum Evrópusambandsins í gegnum EES-samninginn.
- Staðfest Styður ESR-löggjöf (samfélagslosunarkerfið) hefur ekki verið felld undir gildissvið EES-samningsins með sama hætti og ETS.
- Staðfest Styður ETS-kerfið hefur verið hluti EES-samningsins frá árinu 2008.
- Staðfest Styður Löggjöf sem varðar samfélagslosun og losun frá landnotkun hefur verið talin falla utan gildissviðs EES.
- Að hluta staðfest Styður Ísland og Noregur sömdu við ESB árið 2019 um að taka gerðir um samfélagslosun og losun frá landnotkun upp í bókun 31 við EES-samninginn.
- Staðfest Styður Ísland hefur þegar undirgengist skuldbindingar vegna ESR (samfélagslosunarkerfisins).
Segir samningsstöðu Íslands ekki sterka Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Andmælir Ísland gæti aldrei gengið í Evrópusambandið nema það fengi undanþágu frá loftslagsmarkmiðum ESB.
- Að hluta staðfest Andmælir Loftslagskröfur ESB fela í sér gríðarlegan kostnað fyrir þjóðarbúið ef Ísland, sem hefur þegar skipt 80% af orku sinni yfir í endurnýjanlegar orkugjafar, þyrfti að ná fram frekari árangri.
Stærðarhagkvæmni keppinauta og ríkisstyrkir Viðskiptablaðið/Fiskifréttir
- Að hluta staðfest Styður Ísland hefur innleitt evrópska ETS-kerfið í flutningum og orkumálum.
- Að hluta staðfest Styður Færeyjar eru ekki í ETS-kerfinu og fiskiskip þeirra borga ekki kolefnisgjald af olíu.
- Að hluta staðfest Styður Færeyska flugfélagið og skipafélag Færeyja borga ekki kolefnisgjald.
Þarf Ísland að vera dýrasta land í heimi? Vísir
- Staðfest Styður Ísland er þegar aðlagað að innri markaði Evrópu í gegnum EES-samninginn.
Þorgerður: Bandaríkin greinilega ekki unnendur ESB Morgunblaðið
- Staðfest Styður Ísland er aðili að EFTA
Þorgerður Katrín er ekki skýringin. Blog.is
- Óstutt Andmælir Regluverk ESB gilti ekki þegar Össur Skarphéðinsson mætti á fund (um áratug áður en Kristrún Frostadóttir mætti á samsvarandi fund)
„Við hefðum náð meiri árangri með því að vera innan Evrópusambandsins“ Vísir
- Staðfest Styður Ísland á aðild að ETS-viðskiptakerfinu í gegnum EES-samninginn.
Vongóður um leiðréttingu á stöðu Íslands í ETS Viðskiptablaðið
- Að hluta staðfest Andmælir Aðlögunin á ETS-kerfinu fól í sér efnisbreytingar á gildandi ETS-regluverki sem þurfti samþykki allra aðildarríkja ESB.