SOV-LEGAL-005
Opinber tölfræði
Há
Upptaka evrunnar myndi færa peningastefnuvald frá Seðlabanka Íslands til Seðlabanka Evrópu. Ísland missti þá sjálfstæða vaxtastefnu og gengisaðlögun — en krónan hefur sögulega verið mjög sveiflukennd og féll um helming í hruninu 2008.
Enska frumtextinn
Adopting the euro would transfer monetary policy authority from Seðlabanki Íslands (Central Bank of Iceland) to the European Central Bank (ECB). Iceland would lose the ability to set its own interest rates and manage its exchange rate independently. The Icelandic króna's exchange rate has historically been highly volatile, depreciating sharply during economic crises (by approximately 50% during the 2008 financial crisis).
Heimild
Central Bank of Iceland — Monetary policy framework
Seðlabanki Íslands er sjálfstæð miðlæg fjármálastofnun sem ber ábyrgð á peningastefnu, verðlagsstöðugleika, gjaldeyrisforða og fjármálaeftirliti á Íslandi.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Sumir hagfræðingar halda því fram að fyrir lítið, opið hagkerfi eins og Ísland geti ávinningurinn af stöðugleika gengis undir evru vegið þyngra en missir sjálfstæðrar peningastefnu. Aðrir halda því fram að sveigjanleiki krónunnar veiti mikilvægan aðlögunarbúnað.
Notuð í greiningum (53)
25. þáttur Silfursins: Stefnt að kosningu um ESB í sumar Silfrið (RÚV)
- Að hluta staðfest Styður Íslenski gjaldmiðillinn hefur sett klafa á íslensk heimili og fyrirtæki, nema þau fyrirtæki sem fá að gera upp í evrum og dollurum.
Að kjósa tækifæri, eða hafna því Vísir
- Að hluta staðfest Styður Evran er stöðugri gjaldmiðill en krónan.
Afvegaleiðing umræðu um ESB Vísir
- Staðfest Styður Bankahrunið árið 2008 markaði djúp spor í íslensku samfélagi og breytti forsendum efnahags- og utanríkismála.
Beitir sér ekki sérstaklega fyrir því að spurningunni verði breytt Vísir
- Að hluta staðfest Styður ESB-aðild gæti þýtt aukinn stuðning við gengi íslensku krónunnar og dregið úr flökti á henni án þess að evra þurfi endilega að vera tekin upp.
Brútal greining á ESB fyrir veruleikafirrta ESB-sinna á Íslandi Blog.is
- Að hluta staðfest Styður Við ESB-aðild yrði Ísland fullkomlega undirgefið kerfi hannað fyrir stóru meginlandsríkin
Davíð Þór Björgvinsson skrifar: Yfirþjóðlegt vald ESB DV
- Staðfest Styður Ákvarðanir um vexti og peningamagn í umferð hafa verið færðar frá aðildarríkjunum til Evrópska Seðlabankans, sem tekur ákvarðanir fyrir allt evrusvæðið.
Ef við uppfyllum skilyrðin þurfum við hvort sem er ekki ESB Nútíminn
- Að hluta staðfest Styður Krónan hefur þann eiginleika að fylgja efnahagsþróun íslenska hagkerfisins og ef illa árar sígur hún og lagast þar með samkeppnisstaða útflutningsins.
Ekki nefna vextina! DV
- Að hluta staðfest Styður Upptaka evru mun leiða til aukinnar samkeppni á bankamarkaði og í tryggingum þar sem erlend fyrirtæki munu koma til landsins í auknum mæli, eins og hefur gerst í öllum löndum sem taka upp evru.
- Að hluta staðfest Styður ESB-aðild og upptaka evru eru nauðsynleg til að Ísland geti tekið upp stöðugan gjaldmiðil.
Er leiðangurinn þess virði? Miðflokkurinn
- Að hluta staðfest Styður ESB-aðild hefði í för með sér eftirgjöf á fullveldi og sjálfstæði Íslands.
Erum við í ofbeldissambandi við ESB? Vísir
- Staðfest Styður Íslenskur gjaldmiðill missti helming verðgildis síns á nokkrum vikum í kjölfar banka- og gjaldmiðilshrunsins 2008.
ESB aðild er óskynsamleg frá efnahagslegu sjónarmiði Vísir
- Að hluta staðfest Styður Við ESB-aðild og upptöku evru geta stjórnvöld ekki lengur notað peningamálastefnuna til að takast á við efnahagsveiflur.
Evran er varanleg lausn vidreisn
- Staðfest Styður Íslenskt hagkerfi er viðkvæmt fyrir efnahagsáföllum og hefur sögulega lent í endurteknum áföllum.
Evran kemur ekki ein, Daði Már Heimssýn
- Staðfest Styður Samkvæmt skýrslunni myndi Ísland missa möguleikann á að laga samkeppnisstöðu með gengisbreytingum við upptöku evru.
- Að hluta staðfest Styður Við upptöku evru þyrfti aðlögun að fara fram með «innri gengisfellingu» í stað gengisbreytinga.
- Að hluta staðfest Styður Við evrutöku myndi hagkerfið þurfa að takast á við efnahagsáföll í gegnum breytingar á atvinnustigi og launastigi í stað gengisbreytinga.
Evruskýrslan án skýrrar niðurstöðu Morgunblaðið
- Staðfest Styður Gengissveiflur krónu hafa reynst vel í stóráföllum en hafa ekki alltaf tempraðar niðursveiflur — stundum magnað áhrifin fremur en mildað.
- Staðfest Styður Peningastefna Seðlabanka Íslands virkar: vaxtahækkanir geta styrkt krónuna og dregið úr verðbólgu.
- Staðfest Styður Skýrslan heldur ekki fram að evruupptaka myndi sjálfkrafa lækka vexti, verðbólgu eða jafna sveiflur í íslensku hagkerfi.
- Staðfest Styður Ísland yrði án eigin peningastefnu eftir evruupptöku og þyrfti að reiða sig meira á fjárlög, vinnumarkað, launamyndun og þjóðhagsvarúð til að bregðast við efnahagsáföllum.
- Að hluta staðfest Styður Fjármagnskostnaður gæti lækkað um 0,25% til 1,0% við evruupptöku vegna minni gengisáhættuálags og aukins aðgengis að stærri fjármálamörkuðum.
- Að hluta staðfest Styður Írland og Spánn hafa þegar kynnst þjóðhagsvarúðartækjum sem koma ekki að fullu í stað sjálfstæðrar peningastefnu.
- Að hluta staðfest Styður Við evruupptöku yrði samkeppnistaðan bætt með meiri framleiðni, minni hagnaði, auknu atvinnuleysi eða beinni lækkun raunlauna í stað gengislækkunar.
- Að hluta staðfest Styður Evruupptaka krefst samhliða meiri aga í ríkisfjármálum, breytinga á vinnumarkaði og öflugrar þjóðhagsvarúðar til að skila fullum ávinningi.
Fáir treysta ESB í spillingarmálum Stjórnmálin
- Að hluta staðfest Styður ESB-aðild Íslands myndi þýða að yfirstjórn langflestra mála Íslendinga yrði framseld til stofnana og embættismanna sambandsins, þar á meðal framkvæmdastjórnar ESB og Evrópuþingsins.
Fjötrar örmyntar: Kostnaðurinn við krónuna „verulegur“ og „margþættur“ Kratinn (Ungir jafnaðarmenn)
- Að hluta staðfest Styður Kostnaður við íslensku krónuna felst í beinum kostnaði, áhættuálagi, óhagkvæmni, varúðarkostnaði og töpuðum tækifærum.
- Að hluta staðfest Andmælir Kostnaður við íslensku krónuna er verulegur, margþættur og nær örugglega mun meiri en ábatinn sem af henni hlýst.
- Að hluta staðfest Andmælir Íslenska krónan er fjötur um fót fyrir samkeppnishæft umhverfi á Íslandi.
Flestir eða allir hafa myndað sér skoðun á ESB fyrirfram Blog.is
- Að hluta staðfest Styður Krónan hefur gefið íslensku hagkerfi sveigjanleika til að komast úr erfiðleikum.
Gjaldeyrisáhættan þurrkaðist út Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Í Frankfurt starfa 63 undirnefndir Evrópska seðlabankans og allar evruþjóðir hafa rödd og sæti við borðið
Gylfi Magnússon: Eini raunhæfi kosturinn er ESB og evra DV
- Að hluta staðfest Styður Eini raunhæfi kosturinn að taka upp annan gjaldmiðil er að ganga í Evrópusambandið og taka upp evru
- Að hluta staðfest Styður Það er gríðarlegur kostnaður, beinn viðskiptakostnaður, sem felst í því að vera með gjaldmiðil sem er ekki gjaldgengur utan landsteinanna
- Að hluta staðfest Styður Seðlabankinn þarf að hreyfa sig í stærri og ákveðnari skrefum þegar hann er að berjast við verðbólgu vegna þess að krónan er sjálfstæð
- Að hluta staðfest Styður Skýringin á veikleika krónunnar hefur almennt verið agaleysi í íslenskri hagstjórn, bæði í ríkisfjármálum og peningamálum, og í ákvörðunum um kaup og kjör á vinnumarkaði
- Staðfest Styður Það hefur bæði kosti og galla að ganga í Evrópusambandið og taka upp evru
- Að hluta staðfest Andmælir Það hefur töluverða kosti að vera með stóran og stöðugan gjaldmiðil
- Staðfest Styður Það hefur stundum kosti að vera með lítinn og sveigjanlegan gjaldmiðil
Hætta á sársaukafullri aðlögun án breytts módels Viðskiptablaðið
- Staðfest Styður Ef Ísland tæki upp evru og íslenskar launahækkanir héldu áfram umfram það sem gerist hjá öðrum þjóðum, myndi það leiða til mjög alvarlegra efnahagserfiðleika og sársaukafullrar aðlögunar.
- Að hluta staðfest Styður Ef Ísland gengi í ESB og tæki upp evru myndi það vera mjög brýnt verkefni að tryggja aga og sveigjanleika á vinnumarkaði, þ.m.t. möguleika á að lækka nafnlaun sem viðbragð við atvinnuleysi.
Haraldur Ólafsson: Auðvitað er hættuspil fyrir íslensku að Ísland gangi í ESB DV
- Að hluta staðfest Styður Með ESB-aðild flyðist umtalsverður hluti stjórnvalds Íslands úr landi.
Hvað gerist ef við segjum nei? Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Tengsl krónu við evrusamstarfið myndu hafa jákvæðar afleiðingar fyrir Ísland.
Í Evrópusambandinu eru réttindi verkafólks á forsendum markaðarins Vísir
- Að hluta staðfest Styður Eitt helsta markmið Maastricht-samningsins er að vernda gjaldmiðilinn, evruna.
- Þarfnast samhengis Andmælir Vinnumarkaðsmál innan ESB eru miðstýrð frá Seðlabanka Evrópu og framkvæmdastjórn sambandsins.
INNLIMUNARSINNA SVARAÐ (Endurbirt blogg frá 22.8.2025) Blog.is
- Að hluta staðfest Andmælir Flestar ákvarðanir yrðu eftir sem áður teknar á Alþingi Íslendinga við ESB-aðild.
Ísland er ekki til sölu Vísir
- Staðfest Styður ESB-aðild myndi hafa áhrif á forræði Íslands yfir auðlindum sínum
Ísland stjórni ESB í sjávarútvegsmálum Viðskiptablaðið
- Að hluta staðfest Andmælir Við ESB-aðild myndi almenningur njóta sömu tækifæra og hluthafar sjávarútvegsfyrirtækja til að nota stöðugan gjaldmiðil.
Ísland yrði í aftursætinu, rétt eins og Samfylkingin er í aftursætinu hjá Viðreisn RÚV
- Að hluta staðfest Styður ESB-aðild myndi leiða til þess að Ísland missi sjálfræði sitt og gæti ekki lengur sett sína eigin stefnu.
Jón Gnarr: ESB ske es spé DV
- Að hluta staðfest Andmælir Evran myndi stórbæta efnahagskerfið, vextir muni lækka og kaupmáttur aukast
- Að hluta staðfest Styður Evran er stöðugari gjaldmiðill en krónan
- Að hluta staðfest Styður Ísland hefur sjálfstæðan sveigjanlegaan gjaldmiðil sem er kostur
Króatía sem viðvörunarsaga Blog.is
- Staðfest Styður Króna ber með sér gengisáhættu og litla markaði, sem ýtir undir hærra vaxtastig til lengri tíma.
Króna eða evra? Umræða sem á skilið meira en slagorð Sjálfstæðisflokkurinn
- Að hluta staðfest Styður Með stærri gjaldmiðli myndi gjaldeyrisáhætta minnka, viðskiptakostnaður lækka og aðgangur að stærra fjármálasvæði aukast
- Staðfest Styður Upptaka evru felur í sér að Ísland afsalar sér sjálfstæðri peningastefnu
- Staðfest Styður Við evru yrðu vaxtaákvarðanir teknar með hagsmuni evrusvæðisins í huga en ekki íslensks hagkerfis sérstaklega
Leiðin að lægri vöxtum sé sú sama með krónu og evru Vísir
- Að hluta staðfest Andmælir Stærri gjaldmiðill myndi auka seljanleika og minnka gjaldeyrisáhættu á fjármálamörkuðum og leiða til lægri vaxta.
- Að hluta staðfest Styður Seðlabanki Íslands yrði hluti af evrópska seðlabankakerfinu og hefði heimild til að prenta evrur sem lánveitandi til þrautavara.
- Að hluta staðfest Andmælir Leiðin að lægri vöxtum á Íslandi er sú sama hvort sem Ísland heldur krónunni eða tekur upp evruna.
- Staðfest Styður Aðlögun að áföllum án sjálfstæðrar peningastefnu myndi eiga sér stað í gegnum atvinnustig, hagvöxt, fólksflutninga til og frá evrusvæðinu og sveiflur í eignaverði.
Meira tap Blog.is
- Staðfest Styður Ef Ísland tekur upp evru verður gengi gjaldmiðils ekki lengur tæki til sveiflujöfnunar í efnahagskreppu.
- Að hluta staðfest Styður Með ESB-aðild og upptöku evru gætu fyrirtæki fengið meiri frið til að fara á hausinn í kreppu þar sem gjaldmiðilssveifla er ekki möguleg sem mótvægi.
„Munum aldrei“ geta tekið upp evru nema koma vinnumarkaðinum fyrst í lag Vísir
- Að hluta staðfest Andmælir Seðlabankastjóri segir að Evrópusambandið taki ekki ábyrgð á efnahagsmálum aðildarlanda.
- Að hluta staðfest Styður Seðlabankastjóri segir að ef evran yrði gjaldmiðill og Íslendingar héldu áfram að hækka laun umfram það sem tíðkast hjá öðrum þjóðum, myndi það leiða til mjög alvarlegra efnahagserfiðleika og sársaukafullrar aðlögunar.
Orðhengilsháttur vill einkenna ESB-umræðuna Vísir
- Staðfest Styður Með ESB-aðild gæti Ísland komist inn í myntbandalagið.
Orðið á götunni: Börnin okkar eiga það skilið! DV
- Að hluta staðfest Styður Greið leið til efnahagslegs stöðugleika fyrir smáþjóð með sveiflukennda örmynt er að taka upp stöðugan og sterkan gjaldmiðil á borð við evru.
Orðið á götunni: Öldungar á ýmsum aldri á móti framtíðinni DV
- Staðfest Styður Hrunið 2008 leiddi í ljós mestu veikleika íslenskrar krónu.
Orðið í strætinu: Hræðsla og yfirlæti orðin helstu vopn já-liða – hroki bætist við þegar rökin vantar Vísir
- Að hluta staðfest Styður Talsmenn ESB-aðildar hafa haldið fram að krónan sé vandamál fyrir Ísland.
Ræða þarf alla kaflana á nýjan leik Morgunblaðið
- Staðfest Styður Margir sem studdu ESB-aðild vildu fá evru í stað íslensku krónunnar.
Raunveruleg svik við fullveldi þjóðarinnar Vísir
- Að hluta staðfest Andmælir Almenningur hagnast ekki á íslenska krónunni og þeim vöxtum og verðbólgu sem henni fylgja.
Sex ástæður til að segja já við ESB-viðræðum Vísir
- Að hluta staðfest Styður Íslenska krónan er viðkvæm og krefst hárra vaxta og hafta.
„Siðareglurnar bara enn eitt leikritið af hálfu þessarar ríkisstjórnar“ Vísir
- Að hluta staðfest Andmælir Skýrslan um íslensku krónuna leiðir í ljós að krónan getur ekki staðið undir einni helstu klassísku röksemdinni fyrir sjálfstæðum gjaldmiðli: að sveigjanlegt gengi dempi áföll og auðveldi aðlögun hagkerfisins.
- Að hluta staðfest Andmælir Kostnaður við sjálfstæðan gjaldmiðil er að jafnaði meiri en ábatinn samkvæmt fjármálaráðuneytinu.
- Staðfest Styður Það eru kostir og gallar við bæði sjálfstæðan gjaldmiðil og fastgengi.
Sólveig Anna um stöðu verkafólks innan eða utan ESB Vísir
- Að hluta staðfest Styður Óstöðugleiki í gjaldmiðli og efnahagsumhverfi bitnar oft harðast á almennu launafólki.
Staðreyndir um stöðuna Viðreisn
- Að hluta staðfest Andmælir Samkvæmt skýrslu sérfræðihóps virkar íslenska krónan sem áhrifsmagnari áfalla (shock transmitter) frekar en höggdeyfir (shock absorber).
- Að hluta staðfest Andmælir Stýrivextir Seðlabanka Evrópu hafa umtalsverð áhrif á stýrivaxtastig á Íslandi.
- Að hluta staðfest Styður Íslenskir bankar hafa aðgang að lánum frá íslenska Seðlabankanum á íslenskum stýrivöxtum, og við upptöku evru myndu þeir fá samsvarandi aðgang að lánum frá Seðlabanka Evrópu á evrópskum stýrivöxtum.
Stefna að upptöku evru Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Geta krónunnar til að jafna sveiflur í hagkerfinu er takmörkuð samkvæmt skýrslu um gjaldmiðlamál.
- Staðfest Styður Gengi krónunnar hefur stundum gegnt mikilvægu hlutverki í aðlögun þegar stór áföll hafa riðið yfir.
- Staðfest Styður Aðlögun með gengisbreytingum er ekki ókeypis og ekki alltaf eins einföld og stundum er látið í veðri vaka.
- Að hluta staðfest Styður Völd stórra ríkja eða ríkjasambanda fara vaxandi í heimsbyggðinni og skapar áhættu fyrir lítinn gjaldmiðil.
Stöðugleiki helsti kostur evru – vinnumarkaðsmódelið áskorun RÚV
- Að hluta staðfest Styður Stöðugleiki væri helsti ávinningurinn af upptöku evru fyrir Ísland
- Að hluta staðfest Styður Laun á Íslandi geta hækkað umfram framleiðniaukningu og þegar bilið milli hagvaxtar og launaþróunar fer úr jafnvægi tapast alþjóðleg samkeppni og þarf gengislækkun til að leiðrétta það
- Að hluta staðfest Andmælir Ábyrgð á íslensku hagkerfi verður áfram í höndum Íslendinga hvort sem þjóðin tekur upp evru eða ekki
Svíar vélaðir í ESB Blog.is
- Að hluta staðfest Styður Höfnun evrunnar í Svíþjóð 2003 hefur gert Svíum kleift að reka sjálfstæða efnahagsstefnu.
Tékkar vilja halda krónunni og sömu rök eiga við um Ísland Vísir
- Að hluta staðfest Styður Í evrusvæðinu eru vextir ákveðnir með hliðsjón af aðstæðum á svæðinu í heild þar sem stærstu ríkin vega þyngst.
- Staðfest Styður Ef Ísland tæki upp evru myndi Seðlabanki Íslands missa sjálfstætt mótunarhlutverk sitt í peningamálum.
- Staðfest Styður Ef Ísland gengi í evrusvæðið yrðu vaxtaákvarðanir teknar af Seðlabanka Evrópu, fyrst og fremst með hliðsjón af stöðu evrusvæðisins í heild.
Thomas Möller: Búa tvær þjóðir í landinu okkar? DV
- Að hluta staðfest Styður Stórútgerðir landsins taka lán sín í evrum á mun betri kjörum en önnur fyrirtæki.
Þorgerður Katrín: Svona gæti ESB-aðild lækkað vexti Íslendinga – „Hundruð milljarða í sparnað á ári“ DV
- Að hluta staðfest Andmælir Krónan virkar nú sem áhrifa-magnar ytri áfalla (shock transmitter) frekar en hlífðarþáttur (shock absorber)
- Staðfest Styður Innganga í ESB og upptaka evru er engin töfralausn — Ísland þarf sjálft að leysa verðbólguvandann sama hvaða gjaldmiðil er notaður
- Að hluta staðfest Andmælir Stýrivextir Seðlabanka Evrópu hafa umtalsverð áhrif á stýrivaxtastig á Íslandi
- Að hluta staðfest Styður Við upptöku evru myndu íslenskir bankar fá aðgang að lánum frá evrópska Seðlabankanum á evrópskum stýrivöxtum
Þorsteinn Pálsson skrifar: Sálarástand sem Þórbergur kallaði: Ruglandi DV
- Að hluta staðfest Styður Ef þjóðin opnar ekki á að kanna möguleika til gjaldmiðilsbreytingar í þjóðaratkvæðagreiðslunni mun hún sitja uppi með ofurvexti til frambúðar, óháð því hverjir sitja við ríkisstjórnarborðið.
"Þú gengur ekki svo auðveldlega út úr ESB" Morgunblaðið
- Staðfest Styður Bretland hafði ekki gefið upp breska pundið þgar það gekk út úr ESB, sem hjálpaði við útgönguferlið.
- Að hluta staðfest Styður Ef Ísland gengi í ESB og síðan vildi ganga út aftur myndi það vera í mun veikari stöðu en Bretland var, þar sem Ísland er fámenn þjóð og myndi þurfa að taka upp evruna.
Um hvað er raunverulega verið að spyrja? Vísir
- Staðfest Styður ESB-aðild gæti leitt til þess að ákvörðunarvald á mikilvægum sviðum flyst frá Íslandi til stofnana Evrópusambandsins.
Umræða tengd afstöðu Ólafs Ragnars varðandi ESB – skoðum fleiri hliðar og framtíðina Vísir
- Að hluta staðfest Styður Íslenska krónan hefur ekki staðið sig vel síðustu 100 árin.