Flestir eða allir hafa myndað sér skoðun á ESB fyrirfram
Raddir í greininni
Niðurstöður
Staðfest Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn gerðu hlé á viðræðum við ESB árið 2013. Flokkastefnur
Þegar Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn gerðu hlé á viðræðum við ESB 2013 og nýjan stjórnarsáttmála
Fullyrðing: Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn gerðu hlé á viðræðum við ESB árið 2013.
POL-DATA-010 og POLITICAL-DATA-010 staðfesta með skýrum hætti að ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks, sem mynduð var eftir kosningarnar 2013, hafi stöðvað aðildarviðræður sem hluta af stjórnarsáttmála. PARTY-DATA-024 staðfestir jafnframt að Sjálfstæðisflokkurinn hafði á flokksþingi 2013 markað þá stefnu að gera ætti hlé á viðræðunum. Fullyrðingin er rétt í meginatriðum og samræmist heimildum.
Samhengi sem vantar
Vinstristjórnin sem sótti um aðild 2009 gerði ekki hlé á viðræðunum sjálf — það var nýja ríkisstjórnin eftir kosningarnar 2013 sem það gerði. Foreign Minister Gunnar Bragi Sveinsson sendi bréf í mars 2015 þar sem fram kom að Ísland teldi sig ekki lengur umsóknarríki, en Alþingi greiddi aldrei formlega atkvæði um afturköllun umsóknarinnar.
Þarfnast samhengis ESB beitir Bretland efnahagslegum þrýstingi eftir Brexit. Viðskipti
Hvað varðar efnahagslegan þrýsting, þá hefur Bretland verið beitt efnahagslegum þrýstingi eftir að það fór útúr ESB.
Fullyrðing: ESB beitir Bretland efnahagslegum þrýstingi eftir Brexit.
Heimildir staðfesta efnahagslegar afleiðingar Brexit fyrir Bretland — PREC-DATA-040 og PREC-DATA-002 nefna 4% lækkun langtímalandsframleiðslu samkvæmt OBR, og PREC-DATA-041 telur áhrifin geta verið 6–8% af landsframleiðslu. Þessar afleiðingar eru hins vegar afleiðing aukinna viðskiptahindrana, aðlögunarvanda og óvissu — ekki «þrýstings» af hálfu ESB. Að lýsa þessu sem virkri þrýstibeitingu ESB er villandi framsetning á hagrænum afleiðingum þess að standa utan innri markaðarins.
Samhengi sem vantar
Engin heimild í grunninum bendir til þess að ESB beiti Bretland refsiaðgerðum eða þrýstingi. Efnahagsleg áhrif Brexit eru greind sem afleiðing nýrra viðskiptahindrana og hækkaðs viðskiptakostnaðar, ekki sem refsing. Þá eru Covid-19 og orkukreppa nefnd sem þættir sem flækja mat á sértækum Brexit-áhrifum.
Staðfest Þorvaldur Ingi, höfundur greinarinnar, viðurkennir að íslenska þjóðin sé rík og vel stæð. Viðskipti
Þorvaldur Ingi, höfundur greinarinnar, viðurkennir að íslenzka þjóðin sé rík og vel stæð núna.
Fullyrðing: Þorvaldur Ingi, höfundur greinarinnar, viðurkennir að íslenska þjóðin sé rík og vel stæð.
Heimildir staðfesta efnislega að Ísland er ríkt og vel stætt í samanburði við önnur Evrópuríki. PREC-DATA-025 sýnir að landsframleiðsla á mann (PPP) á Íslandi var um 78.800 dollarar 2024 — yfir meðaltali ESB. TRADE-COMP-002 staðfestir að landsframleiðsla á mann er um 29% yfir meðaltali ESB-27. TRADE-DATA-030 setur Ísland í 3. sæti á heimsvísu á þroskavísitölu Sameinuðu þjóðanna (HDI 0,959). Sjálft viðhorf greinarhöfundar er ekki hægt að staðfesta sjálfstætt, en efnisleg fullyrðing — að Ísland sé ríkt — er studd af heimildum.
Samhengi sem vantar
TRADE-DATA-030 minnir á að há landsframleiðsla Íslands tengist meðal annars háu verðlagi (verðlagsparadoxinum) og að orsakatengsl við stöðu utan ESB séu veik — bæði ESB-ríki og ríki utan ESB raða sér víðsvegar á þroskavísitöluna. TRADE-COMP-002 nefnir einnig að GDP-PPP gefur smærri og auðlindaháðum ríkjum bjagaðri mynd.
Að hluta staðfest Krónan hefur gefið íslensku hagkerfi sveigjanleika til að komast úr erfiðleikum. Gjaldmiðill
Hann nefnir ekki öll skiptin þegar krónan kom okkur útúr erfiðleikum með sveigjanleika sínum.
Fullyrðing: Krónan hefur gefið íslensku hagkerfi sveigjanleika til að komast úr erfiðleikum.
Heimildirnar styðja að gengissveigjanleiki krónunnar hafi hjálpað til við aðlögun eftir 2008. CURRENCY-DATA-016 nefnir beinlínis að «króna flexibility also aided recovery» og að bati Íslands hafi verið hraðari en hjá jaðarríkjum evrusvæðisins sem ekki gátu fellt gengið. TRADE-DATA-007 lýsir sömu aðlögunarvirkni: gengisfallið 2008–2009 jók samkeppnishæfni og hraðaði bata. SOV-LEGAL-005 viðurkennir einnig að sveigjanleiki krónunnar sé aðlögunartæki. Á hinn bóginn nefna sömu heimildir verulegan kostnað við sveigjanleikann — gjaldeyriskreppur, fjármagnshöft 2008–2017 og innflutta verðbólgu.
Samhengi sem vantar
CURR-DATA-002 staðfestir að krónan kallaði á víðtæk fjármagnshöft í nær áratug (2008–2017), sem voru gagnrýnd fyrir að skekkja fjárfestingarákvarðanir. CURRENCY-DATA-016 nefnir þrjár stórar gengiskreppur frá 2000. Sveigjanleikinn er því tvíeggjaður — hann auðveldar aðlögun en eykur líka óvissu og veldur reglubundnum kreppum. Hagfræðileg umræða um þetta er ekki einhliða.