Íslenska krónan hefur orðið fyrir þremur meiriháttar gengiskrepputímabilum frá árinu 2000. Í bankahruninu 2008 féll krónan um 50% gagnvart evru (úr ~90 í ~185 ISK/EUR) og gjaldeyrishöft voru í gildi 2008–2017. Krónan veiktist einnig um ~17% í byrjun COVID-faraldursins 2020.
Enska frumtextinn
The Icelandic króna has experienced three major crisis episodes since 2000. During the 2008 banking collapse, the króna lost approximately 50% of its value against the euro (from ~90 ISK/EUR in mid-2007 to ~185 ISK/EUR by early 2009), necessitating capital controls that lasted from 2008 to 2017. A second episode of sharp depreciation occurred in early 2020 at the onset of COVID-19, with the króna weakening from ~138 to ~162 ISK/EUR (~17% depreciation). A third period of weakness occurred in 2023–2024, with the króna trading above 150 ISK/EUR. These episodes illustrate the vulnerability of a small independent currency, but critics note that króna flexibility also aided recovery — Iceland's post-2008 rebound was faster than that of peripheral eurozone members who could not devalue.
Heimild
Central Bank of Iceland — Exchange rate data; ECB — Statistical Data Warehouse
Seðlabanki Íslands ber ábyrgð á peningamálastefnu, gjaldeyrisforða og fjármálastöðugleika landsins. Seðlabanki Evrópu stýrir peningamálum evrusvæðisins.
Fyrirvarar
Sveigjanleiki gengis getur verið bæði kostur (sjálfvirkur sveiflujafnari þegar ósamhverf áföll verða) og ókostur (innflutt verðbólga, óvissa fyrir viðskipti og fjárfestingar). Fræðin um ákjósanleg myntsvæði gefa til kynna að Ísland sé of lítið fyrir sjálfstæðan gjaldmiðil, en þó má færa rök fyrir því að evrusvæðið sé ekki heldur ákjósanlegt myntsvæði.
Notuð í greiningum (16)
Af hverju að sækja um Evrópusambandsaðild? Kratinn
- Að hluta staðfest Styður Íslenska krónan vinnur gegn samkeppni á banka-, trygginga- og fjármálamarkaði
Afvegaleiðing umræðu um ESB Vísir
- Staðfest Styður Í kjölfar bankahrunsins 2008 varð Ísland tákn fjármálaóstöðugleika og gripið var til neyðarlaga við fordæmalausar aðstæður.
Atvinnulífið snýst gegn ESB-viðræðum Nútíminn
- Að hluta staðfest Andmælir Tiltrú á íslensku krónunni sem framtíðargjaldmiðli hefur aukist samanborið við eldri kannanir Félags atvinnurekenda.
Ef við uppfyllum skilyrðin þurfum við hvort sem er ekki ESB Nútíminn
- Að hluta staðfest Styður Krónan hefur þann eiginleika að fylgja efnahagsþróun íslenska hagkerfisins og ef illa árar sígur hún og lagast þar með samkeppnisstaða útflutningsins.
Ekki framhald á ESB-viðræðum Morgunblaðið
- Staðfest Styður Gengisfelling íslensku krónunnar flýtti fyrir efnahagsbatanum eftir fjármálakreppuna.
Ekki nefna vextina! DV
- Að hluta staðfest Styður ESB-aðild og upptaka evru eru nauðsynleg til að Ísland geti tekið upp stöðugan gjaldmiðil.
Erum við í ofbeldissambandi við ESB? Vísir
- Staðfest Styður Íslenskur gjaldmiðill missti helming verðgildis síns á nokkrum vikum í kjölfar banka- og gjaldmiðilshrunsins 2008.
ESB-aðild: Eldstormur geisar DV
- Að hluta staðfest Styður Íslenska krónan er eingöngu nothæf á Íslandi og enginn banki utan Íslands tekur við henni.
Gylfi Magnússon: Eini raunhæfi kosturinn er ESB og evra DV
- Að hluta staðfest Styður Íslenska krónan er ekki gjaldgeng utan landsteinanna
- Að hluta staðfest Styður Seðlabankinn þarf að hreyfa sig í stærri og ákveðnari skrefum þegar hann er að berjast við verðbólgu vegna þess að krónan er sjálfstæð
- Staðfest Styður Ísland hefur gengið miklu verr en Danmörk að halda verðlagi og gengi stöðugu síðan krónan kvaddi þá dönsku
- Að hluta staðfest Styður Skýringin á veikleika krónunnar hefur almennt verið agaleysi í íslenskri hagstjórn, bæði í ríkisfjármálum og peningamálum, og í ákvörðunum um kaup og kjör á vinnumarkaði
- Staðfest Styður Það hefur stundum kosti að vera með lítinn og sveigjanlegan gjaldmiðil
- Að hluta staðfest Styður Íslenska krónan hefur verið samfelld sorgarsaga
Hvað kostar aðild að ESB? Um 20-25 milljarða brúttó, 6-9 nettó Evrópustraumar
- Staðfest Styður Gengi evru gagnvart íslensku krónu á tímabilinu 2021–2024 var á bilinu ~140–155 krónur.
Krónan er fallin í stríðinu - Við eigum engan annan leik en ESB DV
- Að hluta staðfest Styður Krónan er viðkvæm fyrir alþjóðlegum vindáttum og sveiflast eftir áhrifum í alþjóðastjórnmálum.
- Að hluta staðfest Styður Í tæknivæddu nútímastríði er fullveldi í formi örmyntar ekki sjálfstæði heldur veikleiki.
Orðið á götunni: Öldungar á ýmsum aldri á móti framtíðinni DV
- Að hluta staðfest Styður Krónan reyndist íslenskum efnahag vel frá hruninu 2008.
- Staðfest Styður Hrunið 2008 leiddi í ljós mestu veikleika íslenskrar krónu.
- Að hluta staðfest Styður Þegar á reyndi í hruninu 2008 vildu erlendar þjóðir ekki líta við íslenskri krónu.
Óþarfa sannleiksleit Vísir
- Þarfnast samhengis Andmælir Íslenska krónan hefur tekið flestum gjaldmiðlum fram síðustu sex ár samfellt í stöðugleika.
- Að hluta staðfest Andmælir Styrkur íslensku krónunnar á undanförnum árum má að hluta þakka öflugum gjaldeyrisvarasjóði.
Sex ástæður til að segja já við ESB-viðræðum Vísir
- Að hluta staðfest Styður Íslenska krónan er viðkvæm og krefst hárra vaxta og hafta.
Þorsteinn Pálsson skrifar: Sálarástand sem Þórbergur kallaði: Ruglandi DV
- Að hluta staðfest Andmælir Gengi krónunnar gagnvart evru hefur verið nokkuð stöðugt undanfarin ár.
Þrír hópar sem myndu hagnast mest á aðild Íslands að Evrópusambandinu Vísir
- Að hluta staðfest Styður Með upptöku evrunnar myndi Ísland verða hluti af miklu stærri og stöðugri fjármálamarkaði en er til staðar í kringum íslensku krónuna.