Ólafur E. Jóhannsson
EinstaklingurFréttaritari
Fréttaritari — hlutlaus um ESB-aðild.
Yfirlit
Aðeins fullyrðingar sem aðilinn hefur fullyrt, verið vitnað í, eða umorðað eru taldar.
Fullyrðingar (8)
Staðfest Meðal fyrirvara sem íslensk stjórnvöld settu fyrir inngöngu í ESB í þingsályktunartillögu um aðildarumsókn 2009 var forræði þjóðarinnar yfir vatns- og orkuauðlindum. Fullyrt Fullveldi
Meðal fyrirvara sem íslensk stjórnvöld settu fyrir inngöngu í Evrópusambandið, ESB, og fram koma í athugasemdum með þingsályktunartillögu um aðildarumsókn að sambandinu sem samþykkt var á Alþingi 2009, er forræði þjóðarinnar yfir vatns- og orkuauðlindum
SOV-PARL-006 staðfestir þetta beint. Nefndarálit utanríkismálanefndar (þingskjal 249/137) frá 2009 tilgreindi sérstaklega að forræði og hagnýting vatns- og orkuauðlinda skyldi vera að fullu í íslenskum höndum, með þeim rökum að ESB-reglur stýri umhverfissjónarmiðum en ekki eignarrétti á auðlindum sjálfum.
Samhengi sem vantar
Fyrirvararnir voru pólitísk markmið skráð í þingsályktun og nefndarálit — ekki formlegar undanþágur sem samdar voru við ESB. Í aðildarviðræðunum 2010–2013 voru þessir fyrirvarar ekki lagðir formlega fram sem bindandi forsendur og erfiðir kaflar (sjávarútvegur og landbúnaður) voru aldrei opnaðir áður en viðræðum var frestað 2013.
Íslensku fyrirvaranir látnir liggja á milli hluta Morgunblaðið
Að hluta staðfest Meðal fyrirvara Íslands 2009 var forræði yfir fiskveiðiauðlindinni og sjálfbær nýting hennar sem og hlutdeild í deilistofnum. Fullyrt Sjávarútvegur
fiskveiðiauðlindinni og sjálfbærri nýtingu hennar sem og hlutdeild í deilistofnum
EEA-DATA-004 staðfestir að sjávarútvegskaflinn var sá umdeildasti í aðildarviðræðunum og að íslenska samningsstaðan tók til forræðis yfir auðlindinni og deilistofna. Nákvæmt orðalag fyrirvaranna úr 2009-ályktun Alþingis — «forræði yfir fiskveiðiauðlindinni», «sjálfbær nýting» og «hlutdeild í deilistofnum» — kemur þó ekki fram orðrétt í neinni heimild, og FISH-LEGAL-008 og FISH-DATA-022 lýsa innlendu lagaumhverfi en ekki samningsfyrirvörum. Heimildir styðja anda en ekki nákvæma framsetningu fullyrðingarinnar.
Samhengi sem vantar
Engin heimild í þessari lotu vísar beint í þingsályktun Alþingis frá 16. júlí 2009 þar sem fyrirvararnir voru taldir upp. EEA-DATA-004 nefnir að sjávarútvegshlutdeild í landsframleiðslu hefur lækkað úr 5–6% í u.þ.b. 3–4% síðan 2012 vegna vaxtar ferðaþjónustu, en sjávarútvegur er enn pólitískt og efnahagslega miðlægur, sérstaklega í strandbyggðum.
Íslensku fyrirvaranir látnir liggja á milli hluta Morgunblaðið
Að hluta staðfest Meðal fyrirvara Íslands 2009 var að öflugur íslenskur landbúnaður yrði tryggður á grundvelli fæðuöryggis og matvælaöryggis. Fullyrt Landbúnaður
öflugur íslenskur landbúnaður yrði tryggður á grundvelli fæðuöryggis og matvælaöryggis
EEA-DATA-013 lýsir sex meginvarnarþáttum samningsstöðu Íslands í landbúnaðarkaflanum (m.a. innflutningsbanni á lifandi dýrum, tollvernd, aðlögunartímum og verndun erfðaeinkenna), sem styðja anda fullyrðingarinnar um að íslenskur landbúnaður yrði tryggður. AGRI-LEGAL-003 sýnir hins vegar að landbúnaðarkaflinn var aldrei opnaður og Ísland skilaði aldrei formlegri samningsstöðu, þannig að orðalagið «meðal fyrirvara» er ekki að fullu staðfest sem formleg samningsstaða. Hugtökin «fæðuöryggi» og «matvælaöryggi» koma ekki fram orðrétt í heimildum.
Samhengi sem vantar
EEA-DATA-013 nefnir að nákvæmur fjöldi «varnarlína» er talinn mismunandi í heimildum og að formlegu samningsstöðuskjölin eru ekki öll opinber. AGRI-LEGAL-003 staðfestir að landbúnaðarkaflinn var aldrei opnaður og Ísland skilaði aldrei samningsstöðu — því er erfitt að rekja nákvæmt orðalag fyrirvaranna til opinberra gagna.
Íslensku fyrirvaranir látnir liggja á milli hluta Morgunblaðið
Að hluta staðfest Í nefndaráliti meirihluta utanríkismálanefndar 2009 kemur fram að engar líkur séu á því að Ísland geti í aðildarviðræðum búist við varanlegum undanþágum frá meginreglum ESB. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
ítrekað komið fram að engar líkur séu á því að Ísland geti í aðildarviðræðum við Evrópusambandið búist við varanlegum undanþágum frá þeim meginreglum sem í gildi eru innan Evrópusambandsins
Almenn niðurstaða fullyrðingarinnar — að engar líkur séu á varanlegum undanþágum frá meginreglum ESB — er studd af EEA-LEGAL-012, EEA-LEGAL-021 og EEA-LEGAL-016, sem staðfesta að regluverkið er «non-negotiable» og að nýjum ríkjum hafa ekki verið veittar varanlegar undanþágur síðan Lissabon-samningurinn. Heimildirnar staðfesta hins vegar ekki tilvist eða orðalag nefndarálits meirihluta utanríkismálanefndar 2009 — EEA-DATA-014 fjallar um skýrslu Hagfræðistofnunar 2014, ekki nefndarálitið 2009. Tilvísunin í tiltekið skjal er því ósannreynd.
Samhengi sem vantar
Heimildirnar staðfesta meginefnið — að ESB veitir ekki nýjum aðildarríkjum varanlegar undanþágur, aðeins aðlögunartímabil — en sérstök tilvísun í nefndarálit utanríkismálanefndar 2009 er ekki staðfest beint. Frumheimildina (nefndarálitið sjálft) þyrfti til að staðfesta nákvæmt orðalag.
Íslensku fyrirvaranir látnir liggja á milli hluta Morgunblaðið
Að hluta staðfest Viðhorf um að Ísland geti ekki búist við varanlegum undanþágum frá ESB-meginreglum eru í samræmi við niðurstöður skýrslna og greinargerða sem unnar höfðu verið af hálfu íslenskra stjórnvalda á liðnum misserum og árum fyrir 2009. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
þau viðhorf eru í samræmi við þær niðurstöður sem áður hafa komið fram í skýrslum og greinargerðum sem unnar hafa verið af hálfu íslenskra stjórnvalda á umliðnum misserum og árum
EEA-DATA-014 staðfestir að Hagfræðistofnun Háskóla Íslands komst að þeirri niðurstöðu árið 2014 að varanlegar undanþágur væru ólíklegar. Sú skýrsla er hins vegar frá 2014, ekki frá tímabilinu fyrir 2009 sem fullyrðingin vísar til. Heimildir staðfesta efnislega niðurstöðuna en ekki tímalínuna eða tilvist samhljóða skýrslna íslenskra stjórnvalda «á umliðnum misserum og árum» fyrir 2009.
Samhengi sem vantar
Heimildir staðreyndagrunnsins innihalda ekki tilteknar skýrslur og greinargerðir íslenskra stjórnvalda frá tímabilinu fyrir 2009 sem fullyrðingin vísar til. Hagfræðistofnunarskýrslan er frá 2014, eftir að nefndarálitið var ritað.
Íslensku fyrirvaranir látnir liggja á milli hluta Morgunblaðið
Staðfest ESB-rétturinn gengur framar íslenskum lögum við ESB-aðild. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
ESB-rétturinn gengi framar íslenskum lögum, færi svo að Ísland gengi í ESB
Heimildir staðfesta efnislega að ESB-réttur gangi framar landslögum aðildarríkja. EEA-LEGAL-005 og SOV-LEGAL-013 sýna að við ESB-aðild myndi EFTA-dómstóllinn víkja fyrir ESB-dómstólnum, með beinum réttaráhrifum (direct effect) og forgangi (supremacy) sem eru meginreglur ESB-réttar. EEA-DATA-023 staðfestir að jafnvel innan EES eru EES-reglur sem eiga að ganga framar samkvæmt bókun 35. Ummæli framkvæmdastjóra Marta Kos (POLITICAL-DATA-016) staðfesta einnig að ný aðildarríki verða að taka upp allan acquis.
Samhengi sem vantar
Forgangur ESB-réttar er meginregla sambandsins en birtist mismunandi í framkvæmd. Aðildarríki halda löggjafarvaldi á sviðum sem ESB hefur ekki valdheimildir í (skattamál að mestu, fjölskyldumál, menningarmál o.fl.).
Íslensku fyrirvaranir látnir liggja á milli hluta Morgunblaðið
Að hluta staðfest Við ESB-aðild myndu öll íslensk lög sem eru ekki í samræmi við ESB-rétt falla úr gildi. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
þau lög sem hér giltu og væru ekki í samræmi við ESB-rétt myndu falla úr gildi. Öll íslensk lög yrðu að vera í samræmi við ESB-réttinn
Heimildir staðfesta efnislega að við ESB-aðild þurfi öll landslög að vera í samræmi við ESB-rétt — EEA-LEGAL-012 lýsir því að acquis sé tekið upp í heild, og SOV-DATA-004 áætlar að 3.000–5.000 lögfræðiverk bætist við þau 13.000 sem þegar hafa verið innleidd gegnum EES. Hins vegar er fullyrðingin afgerandi («myndu falla úr gildi») meðan veruleikinn er flóknari: ESB-aðild kæmi með aðlögunartímabilum (EEA-LEGAL-021) og íslensk lög sem eru ekki á valdsviði ESB myndu ekki sjálfkrafa falla úr gildi.
Samhengi sem vantar
Aðlögunartímabil eru oft veruleg (Pólland fékk 12 ár fyrir landkaup) og ekki öll landslög falla undir ESB-rétt — skattalöggjöf, fjölskyldumál og fleiri svið eru áfram á valdsviði aðildarríkja. Fullyrðingin lýsir lögfræðilegri meginreglu en sleppur þessum mikilvægu varnöglum. Þetta er prediction, sem takmarkar hámarks öryggi við 0.8.
Íslensku fyrirvaranir látnir liggja á milli hluta Morgunblaðið
Staðfest Þingsályktunartillaga um aðildarumsókn Íslands að ESB var samþykkt á Alþingi árið 2009. Fullyrt Fullveldi
þingsályktunartillögu um aðildarumsókn að sambandinu sem samþykkt var á Alþingi 2009
PREC-HIST-005, EEA-DATA-009 og SOV-DATA-023 staðfesta öll að þingsályktunartillaga um aðildarumsókn að ESB var samþykkt á Alþingi árið 2009 (formlega 16. eða 17. júlí 2009 samkvæmt heimildum). Þetta er meðal best staðfestra söguatriða í íslenskri ESB-umræðu.
Íslensku fyrirvaranir látnir liggja á milli hluta Morgunblaðið