Ólafur E. Jóhannsson
EinstaklingurFréttaritari
Fréttaritari
Yfirlit
Aðeins fullyrðingar sem aðilinn hefur fullyrt, verið vitnað í, eða umorðað eru taldar.
Fullyrðingar (8)
Staðfest Meðal fyrirvara sem íslensk stjórnvöld settu fyrir inngöngu í ESB í þingsályktunartillögu um aðildarumsókn 2009 var forræði þjóðarinnar yfir vatns- og orkuauðlindum. Fullyrt Fullveldi
Meðal fyrirvara sem íslensk stjórnvöld settu fyrir inngöngu í Evrópusambandið, ESB, og fram koma í athugasemdum með þingsályktunartillögu um aðildarumsókn að sambandinu sem samþykkt var á Alþingi 2009, er forræði þjóðarinnar yfir vatns- og orkuauðlindum
SOV-PARL-006 staðfestir nákvæmlega þessa fullyrðingu. Nýja heimildin sýnir beint að nefndarálit utanríkismálanefndar 2009 (þingskjal 249/137) hafi sett fram sem fyrirvara að «forræði og nýting vatns- og orkuauðlinda skuli að öllu leyti vera undir íslenskum yfirráðum». Þetta var einn af lykilfyrirvörum nefndarinnar, ásamt fiskveiðiauðlindinni og landbúnaði.
Samhengi sem vantar
SOV-PARL-006 tekur fram að fyrirvararnir hafi verið pólitísk markmið skráð í þingsályktun og nefndaráliti — ekki formlegar undanþágur sem samið var um við ESB. Aðildarviðræðurnar 2010–2013 prófuðu aldrei þessa fyrirvara sem bindandi forsendur, og erfiðustu kaflarnir voru aldrei opnaðir.
Íslensku fyrirvaranir látnir liggja á milli hluta Morgunblaðið
Staðfest Meðal fyrirvara Íslands 2009 var forræði yfir fiskveiðiauðlindinni og sjálfbær nýting hennar sem og hlutdeild í deilistofnum. Fullyrt Sjávarútvegur
fiskveiðiauðlindinni og sjálfbærri nýtingu hennar sem og hlutdeild í deilistofnum
SOV-PARL-006 staðfestir þessa fullyrðingu beint. Nefndarálit utanríkismálanefndar 2009 setti fram sem fyrirvara forræði yfir fiskveiðiauðlindinni innan 200 mílna efnahagslögsögu Íslands, með sjálfbæra nýtingu sem leiðarljós og vörn gegn aðgangi erlendra skipa að íslenskum stofnum. EEA-DATA-004 staðfestir að sjávarútvegskaflinn hafi verið viðkvæmasti hluti viðræðnanna.
Samhengi sem vantar
SOV-PARL-006 tekur fram að fyrirvarinn hafi verið pólitískt markmið nefndarálitsins en ekki samningsbundin undanþága. Sjávarútvegskaflinn var aldrei opnaður á samningatímabilinu (FISH-DATA-023), þannig að formleg samningsafstaða Íslands um sjálfbæra nýtingu og hlutdeild í deilistofnum var aldrei prófuð gagnvart sameiginlegri sjávarútvegsstefnu ESB.
Íslensku fyrirvaranir látnir liggja á milli hluta Morgunblaðið
Staðfest Meðal fyrirvara Íslands 2009 var að öflugur íslenskur landbúnaður yrði tryggður á grundvelli fæðuöryggis og matvælaöryggis. Fullyrt Landbúnaður
öflugur íslenskur landbúnaður yrði tryggður á grundvelli fæðuöryggis og matvælaöryggis
SOV-PARL-006 staðfestir þetta beint — nefndarálit utanríkismálanefndar 2009 setti fram sem fyrirvara «skýran stuðning við mjólkurframleiðslu og hefðbundinn íslenskan landbúnað, þar á meðal tollvernd og fæðuöryggi». EEA-DATA-013 staðfestir að íslensk stjórnvöld hafi í viðræðunum 2010–2013 sett fram varnarafstöðu sem byggði á þessum forsendum.
Samhengi sem vantar
AGRI-LEGAL-003 og AGRI-DATA-019 sýna að landbúnaðarkaflinn (Chapter 11) var aldrei opnaður á samningatímabilinu — Ísland skilaði aldrei formlegri samningsafstöðu vegna innri ágreinings. Því var fyrirvarinn aldrei prófaður gagnvart sameiginlegu landbúnaðarstefnunni. AGRI-DATA-019 bendir á að ESB hafi talið að landbúnaður þarfnaðist mestra breytinga af öllum stefnusviðum.
Íslensku fyrirvaranir látnir liggja á milli hluta Morgunblaðið
Staðfest Í nefndaráliti meirihluta utanríkismálanefndar 2009 kemur fram að engar líkur séu á því að Ísland geti í aðildarviðræðum búist við varanlegum undanþágum frá meginreglum ESB. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
ítrekað komið fram að engar líkur séu á því að Ísland geti í aðildarviðræðum við Evrópusambandið búist við varanlegum undanþágum frá þeim meginreglum sem í gildi eru innan Evrópusambandsins
Heimildir staðfesta efnislega niðurstöðu fullyrðingarinnar — varanlegar undanþágur frá meginreglum ESB eru ekki í boði fyrir ný aðildarríki. EEA-LEGAL-012 og EEA-LEGAL-021 sýna að framkvæmdastjórn ESB hefur frá Lissabon-samningnum (2009) fylgt þeirri stefnu að umsóknarríki samþykki regluverkið í heild og að einungis aðlögunartímabil, en ekki varanlegar undanþágur, séu í boði. EEA-DATA-014 staðfestir að Hagfræðistofnun Háskóla Íslands komst að sömu niðurstöðu árið 2014, og POLITICAL-DATA-016 sýnir að stækkunarstjóri ESB Marta Kos hefur ítrekað þetta árið 2025–2026.
Samhengi sem vantar
Heimildin fyrir nákvæmu orðalagi nefndarálits meirihluta utanríkismálanefndar 2009 (SOV-PARL-006) liggur í staðreyndagrunni en birtist ekki beint í þessum samhengi — efnisleg niðurstaða er þó staðfest af mörgum öðrum heimildum. Þó ber að hafa í huga að SOV-LEGAL-006 og EEA-LEGAL-021 minna á að 49. grein sáttmála um Evrópusambandið heimilar tæknilega séð hverja samningsniðurstöðu sem aðildarríki samþykkja, og að löng aðlögunartímabil (t.d. 12 ára undanþága Póllands varðandi landakaup) geta í reynd virkað eins og undanþágur. Einnig er rétt að taka fram að einstakar aðstæður Íslands — sérstaklega varðandi sjávarútveg — gætu í kenningu verið grundvöllur samningaviðræðna, þótt Króatía hafi ekki fengið neinar varanlegar undanþágur við aðild 2013.
Íslensku fyrirvaranir látnir liggja á milli hluta Morgunblaðið
Að hluta staðfest Viðhorf um að Ísland geti ekki búist við varanlegum undanþágum frá ESB-meginreglum eru í samræmi við niðurstöður skýrslna og greinargerða sem unnar höfðu verið af hálfu íslenskra stjórnvalda á liðnum misserum og árum fyrir 2009. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
þau viðhorf eru í samræmi við þær niðurstöður sem áður hafa komið fram í skýrslum og greinargerðum sem unnar hafa verið af hálfu íslenskra stjórnvalda á umliðnum misserum og árum
EEA-DATA-014 staðfestir að Hagfræðistofnun Háskóla Íslands komst að þeirri niðurstöðu árið 2014 að varanlegar undanþágur væru ólíklegar. Sú skýrsla er hins vegar frá 2014, ekki frá tímabilinu fyrir 2009 sem fullyrðingin vísar til. Heimildir staðfesta efnislega niðurstöðuna en ekki tímalínuna eða tilvist samhljóða skýrslna íslenskra stjórnvalda «á umliðnum misserum og árum» fyrir 2009.
Samhengi sem vantar
Heimildir staðreyndagrunnsins innihalda ekki tilteknar skýrslur og greinargerðir íslenskra stjórnvalda frá tímabilinu fyrir 2009 sem fullyrðingin vísar til. Hagfræðistofnunarskýrslan er frá 2014, eftir að nefndarálitið var ritað.
Íslensku fyrirvaranir látnir liggja á milli hluta Morgunblaðið
Staðfest ESB-rétturinn gengur framar íslenskum lögum við ESB-aðild. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
ESB-rétturinn gengi framar íslenskum lögum, færi svo að Ísland gengi í ESB
Heimildir staðfesta efnislega að ESB-réttur gangi framar landslögum aðildarríkja. EEA-LEGAL-005 og SOV-LEGAL-013 sýna að við ESB-aðild myndi EFTA-dómstóllinn víkja fyrir ESB-dómstólnum, með beinum réttaráhrifum (direct effect) og forgangi (supremacy) sem eru meginreglur ESB-réttar. EEA-DATA-023 staðfestir að jafnvel innan EES eru EES-reglur sem eiga að ganga framar samkvæmt bókun 35. Ummæli framkvæmdastjóra Marta Kos (POLITICAL-DATA-016) staðfesta einnig að ný aðildarríki verða að taka upp allan acquis.
Samhengi sem vantar
Forgangur ESB-réttar er meginregla sambandsins en birtist mismunandi í framkvæmd. Aðildarríki halda löggjafarvaldi á sviðum sem ESB hefur ekki valdheimildir í (skattamál að mestu, fjölskyldumál, menningarmál o.fl.).
Íslensku fyrirvaranir látnir liggja á milli hluta Morgunblaðið
Að hluta staðfest Við ESB-aðild myndu öll íslensk lög sem eru ekki í samræmi við ESB-rétt falla úr gildi. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
þau lög sem hér giltu og væru ekki í samræmi við ESB-rétt myndu falla úr gildi. Öll íslensk lög yrðu að vera í samræmi við ESB-réttinn
Heimildir staðfesta efnislega að við ESB-aðild þurfi öll landslög að vera í samræmi við ESB-rétt — EEA-LEGAL-012 lýsir því að acquis sé tekið upp í heild, og SOV-DATA-004 áætlar að 3.000–5.000 lögfræðiverk bætist við þau 13.000 sem þegar hafa verið innleidd gegnum EES. Hins vegar er fullyrðingin afgerandi («myndu falla úr gildi») meðan veruleikinn er flóknari: ESB-aðild kæmi með aðlögunartímabilum (EEA-LEGAL-021) og íslensk lög sem eru ekki á valdsviði ESB myndu ekki sjálfkrafa falla úr gildi.
Samhengi sem vantar
Aðlögunartímabil eru oft veruleg (Pólland fékk 12 ár fyrir landkaup) og ekki öll landslög falla undir ESB-rétt — skattalöggjöf, fjölskyldumál og fleiri svið eru áfram á valdsviði aðildarríkja. Fullyrðingin lýsir lögfræðilegri meginreglu en sleppur þessum mikilvægu varnöglum. Þetta er prediction, sem takmarkar hámarks öryggi við 0.8.
Íslensku fyrirvaranir látnir liggja á milli hluta Morgunblaðið
Staðfest Þingsályktunartillaga um aðildarumsókn Íslands að ESB var samþykkt á Alþingi árið 2009. Fullyrt Fullveldi
þingsályktunartillögu um aðildarumsókn að sambandinu sem samþykkt var á Alþingi 2009
PREC-HIST-005, EEA-DATA-009 og SOV-DATA-023 staðfesta öll að þingsályktunartillaga um aðildarumsókn að ESB var samþykkt á Alþingi árið 2009 (formlega 16. eða 17. júlí 2009 samkvæmt heimildum). Þetta er meðal best staðfestra söguatriða í íslenskri ESB-umræðu.
Íslensku fyrirvaranir látnir liggja á milli hluta Morgunblaðið