Nefndarálit utanríkismálanefndar Alþingis (þingskjal 249/137. löggjafarþing) sem fylgdi aðildarumsókninni 2009 setti fram þrjú lykilskilyrði: fullveldi Íslands yfir fiskveiðiauðlindinni innan 200-mílna efnahagslögsögunnar, að vatns- og orkuauðlindir yrðu áfram að öllu leyti á íslenskum höndum, og að stuðningur við mjólkurframleiðslu og hefðbundinn landbúnað yrði tryggður. Alþingi samþykkti þingsályktun 1/137 þann 16. júlí 2009 með 33 atkvæðum gegn 28 um að leggja fram umsóknina.
Enska frumtextinn
The 2009 nefndarálit utanríkismálanefndar (Foreign Affairs Committee report, þingskjal 249/137) accompanying Iceland's EU membership application set out specific reservations and negotiation objectives. The committee held 19 meetings on the matter and received 78 guests from ministries, institutions, universities, and organisations. Key reservations included: (1) Sovereignty over the fishery resource within Iceland's 200-mile exclusive economic zone, with sustainable utilisation as a guide and protection against foreign vessel access to Icelandic stocks; (2) State ownership and utilisation of water and energy resources to remain entirely under Icelandic control, on the basis that EU rules govern environmental sustainability principles but not resource ownership per se; (3) Explicit support for milk production and traditional Icelandic farming, including tariff protection and food security safeguards. The committee acknowledged that EU regulations would have direct binding force on Iceland upon membership, distinguishing this from the EEA framework where legislative authority is not transferred in the same manner. The committee was composed of members from multiple parties, with the report noting that 'within most political parties there are divided opinions' on EU accession itself, even where procedural agreement was reached. The Alþingi adopted Þingsályktun 1/137 (þingskjal 283/137) on 16 July 2009 by 33 votes to 28, instructing the government to submit the application.
Heimild
Alþingi — Nefndarálit utanríkismálanefndar (þingskjal 249, 137. löggjafarþing)
Alþingi er þjóðþing Íslands og gefur út nefndarálit, þingsályktanir og önnur þingleg skjöl sem varða löggjafarvald og þjóðréttarlegar ákvarðanir.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
The reservations were political objectives recorded in the parliamentary resolution and committee report — they were not formal opt-outs negotiated with the EU. The 2010–2013 accession talks did not formally table the reservations as binding negotiation prerequisites; the difficult chapters (fisheries, agriculture) were never opened before talks were suspended in 2013. The committee report's acknowledgment that EU law would have direct binding force on Iceland upon membership is consistent with subsequent legal scholarship (see EEA-LEGAL-012, EEA-LEGAL-020) and with the 2026-04-20 Lagastofnun HÍ memorandum cited in current debate.
Notuð í greiningum (15)
Búið að kíkja, búið að fá undanþágur og búið að semja Morgunblaðið
- Staðfest Styður Forsætisráðherra og utanríkisráðherra Íslands undirrituðu aðildarumsókn til ESB hinn 16. júlí 2009.
- Staðfest Styður Alþingi samþykkti fyrirvara fyrir samningamenn Íslands í aðdraganda inngöngu.
- Að hluta staðfest Andmælir Evrópusambandið hafnaði fyrirvarum Íslands um leið og þeir voru settir fram en lýsti sig reiðubúið að semja um aðlögunarhraða á ýmsum sviðum.
Ekki farið í aðlögun án þjóðarvilja Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Umsókn Íslands um ESB-aðild í síðustu viðræðum var ekki háð skilyrðum.
- Að hluta staðfest Andmælir Umsókn Íslands um ESB-aðild í síðustu viðræðum var ekki háð skilyrðum.
- Að hluta staðfest Styður Samningsmarkmið Íslands fela í sér atriði um fæðuöryggi í landbúnaði, yfirráð yfir fiskveiðiauðlindinni, áframhaldandi herleysi og innflutning lifandi dýra.
- Að hluta staðfest Styður Utanríkismálanefnd Alþingis aflaði sér gagna, m.a. fundargerða síðustu viðræðna, í tengslum við ESB-aðildarmálið.
ESB-aðild sögð jákvæð fyrir stóru útgerðirnar RÚV
- Að hluta staðfest Andmælir Við ESB-aðild án undanþága myndu erlendir aðilar fá heimild til að kaupa íslensk sjávarútvegsfyrirtæki og kvóta.
Evrópuréttur óhjákvæmilegur inngöngu í ESB Morgunblaðið
- Staðfest Styður Evrópuréttur mun gilda á Íslandi ef Ísland gengur inn í Evrópusambandið.
- Staðfest Styður Innan Evrópuréttar eru ákveðnir þættir sem vekja sérstakar áhyggjur í auðlindamálum.
- Að hluta staðfest Styður Stjórnvöld munu leitast við að fá undanþágur í auðlindamálum við aðildarviðræður.
Framhald viðræðna eða ný umsókn Blog.is
- Staðfest Styður Alþingi samþykkti aðildarumsókn að ESB sumarið 2009.
- Að hluta staðfest Styður Án þeirra fyrirvara sem gerðir voru af hálfu Alþingis hefði þingsályktunartillagan um aðildarumsókn aldrei verið samþykkt.
- Að hluta staðfest Styður Viðræðurnar um ESB-aðild Íslands strönduðu þegar opna átti kafla sem ekki eru innan EES-samningsins og komu þá fram kröfur er gengu gegn þeim fyrirvörum sem Alþingi hafði sett.
- Að hluta staðfest Styður Ef um framhald viðræðna er að ræða gildir gamla umsóknin sem dregin var til baka; ef um nýja umsókn er að ræða þarf Alþingi að koma sér saman um orðalag hennar.
- Óstutt Andmælir Það er ómögulegt að tala um framhald viðræðna ef ekki á að fara eftir þeim fyrirvörum er stóðu í umsókninni frá sumrinu 2009.
Íhugar að kynna samningsmarkmið Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Samningsmarkmiðin og viðmiðin koma fram í greinargerð með þingsályktuninni og í meirihlutaáliti utanríkismálanefndar.
Íslensku fyrirvaranir látnir liggja á milli hluta Morgunblaðið
- Staðfest Styður Meðal fyrirvara sem íslensk stjórnvöld settu fyrir inngöngu í ESB í þingsályktunartillögu um aðildarumsókn 2009 var forræði þjóðarinnar yfir vatns- og orkuauðlindum.
Kristrún blekkir: ESB krefst ekki þjóðaratkvæðagreiðslu Blog.is
- Staðfest Styður Engin þjóðaratkvæðagreiðsla var haldin árið 2009 áður en aðildarumsókn Íslands að ESB var send til Brussel
Kristrún: kosið um ríkisstjórnina eftir tvo daga Blog.is
- Óstutt Andmælir Ríkisstjórnin stefnir að því að færa forræði íslenskra auðlinda til Evrópusambandsins
Ráðherra tæpast treystandi. Blog.is
- Að hluta staðfest Andmælir ESB-aðild myndi setja íslenskar náttúruauðlindir, þar á meðal sjávarútveg og orku, í veð
Samningsmarkmið Íslands mega ekki vera leyndarmál Vísir
- Að hluta staðfest Styður Samningsmarkmið Íslands voru ekki fest í lög né komu þau skýrt fram í þingsályktunartillögunni vegna ESB-umsóknarinnar 2009.
Samningurinn sem þjóðin á ekki að fá að sjá Blog.is
- Staðfest Styður Alþingi samþykkti ESB-umsóknina með naumum meirihluta.
Segir fulltrúa ESB hafa komið af fjöllum Morgunblaðið
- Óstutt Andmælir Meirihluti Alþingis var andvígur ESB-aðild þegar umsóknin var lögð fram árið 2009
Segir umræðuna um ESB og auðlindir Íslands sérstaka – „Löggjöf ESB fjallar ekkert um eignarhald á auðlindum“ DV
- Að hluta staðfest Styður Aðildarríki ESB eiga sjálf vatns- og orkuauðlindir sínar — ESB hefur ekki yfirráð yfir þessum auðlindum.
- Þarfnast samhengis Styður Löggjöf ESB fjallar ekkert um eignarhald á vatns- og orkuauðlindum eða nýtingu þeirra.
- Staðfest Styður Auðlindir Íslands munu ekki færast í eigu ESB við aðild.
Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB: Hvað erum við að kjósa um? Vísir
- Staðfest Styður ESB-aðild gæti vakið spurningar um stjórnun náttúruauðlinda og sjávarútveg á Íslandi.