← Til baka á Heimildir
SOV-PARL-006 Þingskjal Há
Fullveldi Stjórnmálalegt
The 2009 nefndarálit utanríkismálanefndar (Foreign Affairs Committee report, þingskjal 249/137) accompanying Iceland's EU membership application set out specific reservations and negotiation objectives. The committee held 19 meetings on the matter and received 78 guests from ministries, institutions, universities, and organisations. Key reservations included: (1) Sovereignty over the fishery resource within Iceland's 200-mile exclusive economic zone, with sustainable utilisation as a guide and protection against foreign vessel access to Icelandic stocks; (2) State ownership and utilisation of water and energy resources to remain entirely under Icelandic control, on the basis that EU rules govern environmental sustainability principles but not resource ownership per se; (3) Explicit support for milk production and traditional Icelandic farming, including tariff protection and food security safeguards. The committee acknowledged that EU regulations would have direct binding force on Iceland upon membership, distinguishing this from the EEA framework where legislative authority is not transferred in the same manner. The committee was composed of members from multiple parties, with the report noting that 'within most political parties there are divided opinions' on EU accession itself, even where procedural agreement was reached. The Alþingi adopted Þingsályktun 1/137 (þingskjal 283/137) on 16 July 2009 by 33 votes to 28, instructing the government to submit the application.
Síðast staðfest 28. apríl 2026
Svið Stjórnmálalegt
Heimildaflokkur Þingskjal

Heimild

Alþingi — Nefndarálit utanríkismálanefndar (þingskjal 249, 137. löggjafarþing)

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

The reservations were political objectives recorded in the parliamentary resolution and committee report — they were not formal opt-outs negotiated with the EU. The 2010–2013 accession talks did not formally table the reservations as binding negotiation prerequisites; the difficult chapters (fisheries, agriculture) were never opened before talks were suspended in 2013. The committee report's acknowledgment that EU law would have direct binding force on Iceland upon membership is consistent with subsequent legal scholarship (see EEA-LEGAL-012, EEA-LEGAL-020) and with the 2026-04-20 Lagastofnun HÍ memorandum cited in current debate.

Tengdar heimildir (5)

SOV-DATA-023 Fullveldi

Ísland sótti um ESB-aðild 17. júlí 2009 og aðildarviðræður hófust formlega 27. júlí 2010; þegar viðræðurnar voru settar í biðstöðu í maí 2013 höfðu 27 af 33 köflum verið skoðaðir og 11 bráðabirgðalokið. Meðal þeirra sex kafla sem aldrei opnuðust voru þeir umdeildari: sjávarútvegur (kafli 13), landbúnaður (kafli 11), byggðasjóðir (kafli 22) og fjárhagslegar skuldbindingar (kafli 33); Ísland dró síðan umsóknina formlega til baka 12. mars 2015.

 EEA-LEGAL-012 EES/ESB-löggjöf

Frá Lissabon-samningnum 2009 hefur stækkunarstefna ESB gert þá kröfu að ný aðildarríki taki yfir allt regluverkið án varanlegra undanþága; fordæmið frá aðild Króatíu 2013 staðfestir þessa meginreglu, þótt tímabundin aðlögunartímabil séu möguleg. Varanlegar undanþágur sem eldri aðildarríki hafa fengið eru taldar einstæð söguleg sértilfelli og pólitísk sátt gagnvart nýjum umsækjendum leyfir ekki slíkar undanþágur.

 EEA-LEGAL-020 EES/ESB-löggjöf

EES-aðild Íslands veitti verulegt forskot í aðildarviðræðunum 2010–2013 — Ísland lauk 11 af 27 opnuðum köflum á aðeins 18 mánuðum, sem er fordæmalaus hraði sem skýrist af mikilli samsvörun við regluverkið í gegnum EES-samninginn. Erfiðustu kaflarnir — sjávarútvegur, landbúnaður og efnahags- og peningamálastefna — falla hins vegar utan EES og myndu krefjast nýrra viðræðna.

 PREC-HIST-015 Fordæmi

Samband Sviss og ESB byggist á yfir 120 tvíhliða samningum frá 1999 sem veita aðgang að hluta innri markaðarins en ekki öðrum (t.d. fjármálaþjónustu). ESB hefur gagnrýnt kerfið sem of flókið og Sviss sagði einhliða upp viðræðum um stofnanaumgjörð 2021 — nýjar viðræður hófust 2025. Þetta líkan er almennt talið óhentugt fyrir Ísland sem nýtur þegar víðtækari markaðsaðgangs í gegnum EES.

 SOV-PARL-005 Fullveldi

Stjórnarandstaðan — einkum Sjálfstæðisflokkurinn og Miðflokkurinn — gerði athugasemdir við málsmeðferð þingsályktunartillögunnar: utanríkisráðherra mætti ekki á fund utanríkismálanefndar og ekkert formlegt samráð fór fram. Ríkisstjórnin svaraði því til að þjóðaratkvæðagreiðslan sjálf væri víðtækara samráð en nefndarfundir.

Notuð í greiningum (6)

ESB-aðild sögð jákvæð fyrir stóru útgerðirnar RÚV

  • Að hluta staðfest Andmælir Við ESB-aðild án undanþága myndu erlendir aðilar fá heimild til að kaupa íslensk sjávarútvegsfyrirtæki og kvóta.

Evrópuréttur óhjákvæmilegur inngöngu í ESB Morgunblaðið

  • Staðfest Styður Evrópuréttur mun gilda á Íslandi ef Ísland gengur inn í Evrópusambandið.
  • Staðfest Styður Innan Evrópuréttar eru ákveðnir þættir sem vekja sérstakar áhyggjur í auðlindamálum.
  • Að hluta staðfest Styður Stjórnvöld munu leitast við að fá undanþágur í auðlindamálum við aðildarviðræður.
  • Staðfest Styður Innganga Íslands í Evrópusambandið myndi hafa í för með sér að Evrópuréttur gilti á Íslandi.

Framhald viðræðna eða ný umsókn Blog.is

  • Staðfest Styður Alþingi samþykkti aðildarumsókn að ESB sumarið 2009.
  • Að hluta staðfest Styður Án þeirra fyrirvara sem gerðir voru af hálfu Alþingis hefði þingsályktunartillagan um aðildarumsókn aldrei verið samþykkt.
  • Að hluta staðfest Styður Viðræðurnar um ESB-aðild Íslands strönduðu þegar opna átti kafla sem ekki eru innan EES-samningsins og komu þá fram kröfur er gengu gegn þeim fyrirvörum sem Alþingi hafði sett.
  • Að hluta staðfest Styður Ef um framhald viðræðna er að ræða gildir gamla umsóknin sem dregin var til baka; ef um nýja umsókn er að ræða þarf Alþingi að koma sér saman um orðalag hennar.
  • Óstutt Andmælir Það er ómögulegt að tala um framhald viðræðna ef ekki á að fara eftir þeim fyrirvörum er stóðu í umsókninni frá sumrinu 2009.

Íslensku fyrirvaranir látnir liggja á milli hluta Morgunblaðið

  • Staðfest Styður Meðal fyrirvara sem íslensk stjórnvöld settu fyrir inngöngu í ESB í þingsályktunartillögu um aðildarumsókn 2009 var forræði þjóðarinnar yfir vatns- og orkuauðlindum.
  • Staðfest Styður Meðal fyrirvara Íslands 2009 var forræði yfir fiskveiðiauðlindinni og sjálfbær nýting hennar sem og hlutdeild í deilistofnum.
  • Staðfest Styður Meðal fyrirvara Íslands 2009 var að öflugur íslenskur landbúnaður yrði tryggður á grundvelli fæðuöryggis og matvælaöryggis.

Segir fulltrúa ESB hafa komið af fjöllum Morgunblaðið

  • Óstutt Andmælir Meirihluti Alþingis var andvígur ESB-aðild þegar umsóknin var lögð fram árið 2009

Tollabandalag ESB og hugmyndir um tímabundna tollvernd Blog.is (Heimssýn)

  • Staðfest Styður Í aðildarviðræðum Íslands við ESB á árunum 2009–2013 var óskað eftir áframhaldandi tollvernd fyrir búvörur.