Ráðherra tæpast treystandi.
Raddir í greininni
Niðurstöður
Nokkur stoð Spá Ef Ísland gengur í ESB þarf landið að undirgangast regluverk sambandsins að öllu leiti EES/ESB-löggjöf
Það hefur alla tíð legið fyrir að göngum við inn í þenna fúla poll sem ESB er, að við þurfum að undirgangast regluverk sambandsins að öllu leiti
Fullyrðing: Ef Ísland gengur í ESB þarf landið að undirgangast regluverk sambandsins að öllu leiti
Formlega krafan er rétt — EEA-DATA-003 staðfestir að umsóknarríki þurfi að samþykkja regluverkið í heild (acquis communautaire) og að Ísland hefði þegar tekið upp um þriðjung þess gegnum EES-samninginn. EEA-LEGAL-023 sýnir hins vegar að nokkur ríki hafa náð varanlegum undanþágum: Danmörk frá evru og varnarmálum, Írland í hlutleysis- og skattamálum og Finnland varðandi norðurlandbúnað. Orðin «að öllu leiti» eru því of víð — formlega rétt, en raunveruleikinn felur í sér samningsbundnar undanþágur og aðlögunartímabil.
Samhengi sem vantar
Eftir 2004 hafa undanþágur orðið færri og minni — Króatía fékk engar varanlegar undanþágur við aðild 2013, og EEA-LEGAL-012 staðfestir að framkvæmdastjórn ESB hefur lagt áherslu á fulla aðlögun frá Lissabon-samningnum. Svíþjóð heldur evrunni þó frá sér í reynd án formlegrar undanþágu samkvæmt EEA-LEGAL-023. Fullyrðingin sleppir því að samningurinn um aðild getur falið í sér aðlögunartímabil og sui generis lausnir — eins og fram kemur í EEA-LEGAL-022, eru svið eins og sjávarútvegur, landbúnaður og gjaldmiðill ekki sjálfkrafa undir EES en yrðu undir við aðild.
Órökstudd Spá Undanþágur sem Ísland fengi við ESB-aðild yrðu kippt til baka við fyrsta tækifæri EES/ESB-löggjöf
fáum kanske lítilvægar tímabundnar undanþágur sem kippt verður til baka við fyrsta tækifæri
Fullyrðing: Undanþágur sem Ísland fengi við ESB-aðild yrðu kippt til baka við fyrsta tækifæri
Heimildir styðja ekki fullyrðinguna um að undanþágur séu kerfisbundið dregnar til baka. EEA-LEGAL-023 sýnir þvert á móti að varanlegar undanþágur Danmerkur frá evrunni hafa staðið frá 1992, undanþágur Írlands í hlutleysi og sköttum frá Lissabon, og sérlausn Finnlands um landbúnað norðan 62. breiddargráðu hefur verið endurnýjuð samfleytt síðan 1995. SOV-LEGAL-010 staðfestir að Danmörk afnam aðeins varnarundanþáguna sína að eigin frumkvæði árið 2022 — ekki vegna þrýstings frá ESB.
Samhengi sem vantar
Aðgreiningin milli aðlögunartímabila (sem renna sjálfkrafa út) og varanlegra undanþágna skiptir máli. EEA-LEGAL-012 og SOV-LEGAL-006 benda þó á að ESB hafi síðan 2004 verið tregara til að veita nýjar varanlegar undanþágur — Króatía fékk engar slíkar 2013. Að sérstök sviði eins og sjávarútvegur Íslands gætu þó réttlætt sui generis lausnir er nefnt í EEA-LEGAL-023. Tímabundnar aðlögunarheimildir eru hannaðar til að renna út, en það er ekki sama og að undanþágum sé «kippt til baka».
Nokkur stoð Spá ESB-aðild myndi setja íslenskar náttúruauðlindir, þar á meðal sjávarútveg og orku, í veð Fullveldi
Þarna eru auðvitað í veði auðlindirnar okkar, sjávarútvegurinn, orkan okkar, vatnið okkar
Fullyrðing: ESB-aðild myndi setja íslenskar náttúruauðlindir, þar á meðal sjávarútveg og orku, í veð
Hluti fullyrðingarinnar fær stoð: full ESB-aðild myndi færa íslenska sjávarauðlind undir sameiginlega sjávarútvegsstefnu samkvæmt FISH-LEGAL-002, þar sem ákvarðanir um aðgang og kvóta yrðu teknar af öllum aðildarríkjum sameiginlega. Hvað orku og vatn varðar staðfestir SOV-PARL-006 hins vegar að ESB-reglur ná til umhverfissjónarmiða en ekki eignarréttar á auðlindum sem slíkum — Alþingi setti ríkiseign á vatni og orku sem fyrirvara 2009. EEA-DATA-027 sýnir að Ísland heldur núþegar eftir takmörkunum á erlendri eign í sjávarútvegi og orku undir EES og að slíkar undanþágur væri hægt að semja um við aðild.
Samhengi sem vantar
Stjórnarskrárákvæði um þjóðareign auðlinda samkvæmt SOV-LEGAL-017 fékk 82,9% stuðning í þjóðaratkvæðagreiðslunni 2012 en hefur ekki verið innleitt — það myndi styrkja stöðu Íslands í aðildarviðræðum. SOV-PARL-006 sýnir að Alþingi 2009 setti yfirráð yfir sjávarauðlindinni innan 200 mílna lögsögunnar sem fyrirvara, þótt þeir væru pólitísk markmið frekar en formlegar samningsskuldbindingar. Heimildir gera ekki greinarmun á sjávarútvegi (þar sem áhrif aðildar væru veruleg) og orku/vatni (þar sem ESB-reglur snerta umhverfismál en ekki eignarrétt).
Nokkur stoð Spá Ef Ísland tengist Evrópu með rafstrengjum myndi orkuverð til íslenskra heimila og fyrirtækja hækka til samræmis við orkuverð í ESB-löndunum Orkumál
Fari svo að það gerist mun orkuverð til íslenskra heimila og fyrirtækja hækka samstundis til samræmis við orkuverð í ESB löndunum.
Fullyrðing: Ef Ísland tengist Evrópu með rafstrengjum myndi orkuverð til íslenskra heimila og fyrirtækja hækka til samræmis við orkuverð í ESB-löndunum
Heimildir styðja að áhætta á verðhækkun sé raunveruleg en hafna því að samræming yrði «samstundis» eða algjör. ENERGY-DATA-006 bendir á að innri orkumarkaðsreglur ESB gætu skapað þrýsting á verðsamræmingu við meginland Evrópu og ENERGY-ANALYSIS-002 nefnir áhyggjur af því að samtenging gæti hækkað innlend verð og grafið undan samkeppnishæfni stóriðju. PREC-DATA-029 sýnir fordæmi frá Svíþjóð: suðurhluti landsins (SE4) finnur fyrir verðsamræmingu við Þýskaland en norðurhlutinn helst með lægra verði vegna flutningstakmarkana. ENERGY-DATA-008 dregur úr fullyrðingunni — ESB samræmir ekki raforkuverð milli aðildarríkja og þau eru þrefalt mismunandi innan sambandsins.
Samhengi sem vantar
Orkuverð í ESB er ekki samræmt — ENERGY-DATA-008 sýnir að munur milli Danmerkur og Búlgaríu er þrefaldur. ENERGY-DATA-005 og ENERGY-DATA-006 staðfesta að Ísland er ekki tengt evrópska raforkukerfinu og IceLink-strengurinn er enn á rannsóknarstigi. Áhrif samtengingar myndu fara eftir samningsskilmálum og flutningsgetu — sænska fordæmið (PREC-DATA-029) sýnir bæði samræmingaráhrif og takmarkanir vegna flutningsþrenginga. Orðið «samstundis» er ofmælt — verðbreytingar tækju mið af innri markaðsreglum sem heimila tímabundnar varúðarráðstafanir samkvæmt ENERGY-DATA-009.
Óstutt Erlendir vindmyllurekendur sem fá leyfi á Íslandi stefna að því að tengja landið Evrópu með rafstrengjum Orkumál
eins og ég er fullviss um að þessir erlendu vindmyllufurstar stefna að leynt og ljóst, fái þeir leyfi til starfrækslu
Fullyrðing: Erlendir vindmyllurekendur sem fá leyfi á Íslandi stefna að því að tengja landið Evrópu með rafstrengjum
Engin heimild í staðreyndagrunninum staðfestir að erlendir vindmyllurekendur hafi tengingu við Evrópu sem markmið. ENERGY-ANALYSIS-002 lýsir IceLink-strengnum sem hugmynd Landsvirkjunar og National Grid í Bretlandi — íslensks ríkisfyrirtækis og breskrar stofnunar, ekki erlendra vindmyllurekenda. Engar tiltækar heimildir tengja saman vindorkuverkefni á Íslandi og áform um sæstreng til Evrópu sem yfirlýsta stefnu þessara aðila.
Samhengi sem vantar
Heimildir grunnsins fjalla um IceLink-strenginn sem mögulega framkvæmd Landsvirkjunar og breska netfyrirtækisins, en ekki um vindorkuverkefni einkaaðila. Fullyrðingin er ásetningsfullyrðing — hún krefst gagna um hugmyndir og áform tiltekinna aðila sem ekki liggja fyrir í gagnagrunninum. Heimildirnar staðfesta heldur ekki andstæðuna; fjarvera gagna er staðreynd, ekki sönnun um röng áform.