EEA-DATA-023
Sérfræðigreining
Há
Samkvæmt 7. gr. EES-samningsins ber Íslandi að innleiða tilskipanir ESB um innri markaðinn í landsrétt, og krefjast EES-reglur forgangs í árekstrum við innlend lög samkvæmt viðauka 35. ESB-reglur hafa þó ekki beina réttaráhrif á Íslandi — þær verða aðeins bindandi þegar þær eru formlega teknar upp í íslenska löggjöf.
Enska frumtextinn
Under the EEA Agreement Article 7, Iceland must incorporate EU internal market directives into national law. Law 2/1993 requires Icelandic laws to be interpreted in accordance with the EEA agreement, and Annex 35 requires EEA rules to prevail in cases of conflict with domestic legislation. However, EU rules lack direct effect in Iceland — they do not become binding unless formally adopted into Icelandic law by domestic authorities.
Heimild
Vísindavefurinn — Arndís Anna K. Gunnarsdóttir, doctoral student, University of Strasbourg (2007, updated 2026)
Vísindavefurinn er fræðilegur svarsíðuvefur Háskóla Íslands þar sem sérfræðingar svara spurningum almennings um víðmörg fræðasvið.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Hin formlega réttarstaða (engin bein réttaráhrif) kann að vera frábrugðin raunveruleikanum — framfylgd Eftirlitsstofnunar EFTA og hættan á riftun EES-samningsins skapa sterka hvata til að fara að reglum, jafnvel án beinna réttaráhrifa. Uppfært í mars 2026, sem gefur til kynna að efnið sé enn í gildi.
Notuð í greiningum (23)
Að hafna viðræðum er að hafna upplýsingum Vísir
- Að hluta staðfest Styður Ísland situr ekki við borðið þegar reglur ESB eru mótaðar þrátt fyrir að taka þær upp í landslög.
Beitir sér ekki sérstaklega fyrir því að spurningunni verði breytt Vísir
- Staðfest Styður Ísland aðlagaðist EES-samningi frá árinu 1993.
- Staðfest Styður Landskjörstjórn og Feneyjanefndin hafa báðar lýst áhyggjum af orðalagi spurningar í þjóðaratkvæðagreiðslunni.
Bókun 35 við EES-samninginn og stjórnarskráin Heimssýn
- Staðfest Styður Samkvæmt bókun 35 við EES-samninginn skuldbinda EFTA-ríkin sig til að setja, ef þörf krefur, lagaákvæði þess efnis að EES-reglur gildi þegar kemur til áreksturs á milli EES-reglna og annarra settra laga.
- Að hluta staðfest Styður Við gerð EES-samningsins kom ekki til greina að veita EES-reglum forgang með líkum hætti og reglur ESB njóta innan Evrópusambandsins.
- Að hluta staðfest Andmælir Við gerð EES-samningsins kom ekki til greina að veita EES-reglum forgang með líkum hætti og reglur ESB njóta innan Evrópusambandsins.
Davíð Þór Björgvinsson skrifar: Yfirþjóðlegt vald ESB DV
- Staðfest Styður Á sviði innri markaðarins hafa stofnanir ESB heimild til að setja reglur sem eru bindandi og gilda beint innan aðildarríkjanna.
- Staðfest Styður Reglur ESB geta gengið framar landslögum aðildarríkja ef árekstur verður.
- Staðfest Styður Á Íslandi þarf að innleiða ESB-reglur í gegnum innlendar stofnanir áður en þær fá bein réttaráhrif, ólíkt ESB-aðildarríkjum þar sem reglurnar geta haft bein áhrif beint.
- Staðfest Styður Aðildarríki ESB taka þátt í að móta reglur innri markaðarins frá upphafi, en Ísland gerir það ekki með sama hætti þótt það þurfi engu að síður að innleiða þær.
Davíð Þór Björgvinsson: Víðtækt samkomulag um stjórnarskrárbreytingu DV
- Að hluta staðfest Styður Við gerð EES-samningsins var talið að hann þyrfti ekki stjórnarskrárbreytingu — hann «slapp til».
- Að hluta staðfest Styður Að ganga í ESB þýðir að stofnanir ESB fá heimild til að setja löggjöf sem fær beint gildi á Íslandi, í stað þess að fara í gegnum Alþingi eins og gert er með EES-samninginn.
Ekki framhald á ESB-viðræðum Morgunblaðið
- Staðfest Styður Bókun 35 í EES-samningnum hafði ekki verið að fullu innleidd í íslensk lög í áratugi, og Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) taldi réttarástandið ófullnægjandi allan þennan tíma.
Enn og aftur um bókun 35 og forgang EES-reglna DV
- Staðfest Styður Frumvarpið leggur til að EES-reglur sem réttilega innleiða skuldbindingar samkvæmt EES-samningnum gangi framar öðrum almennum lagaákvæðum, nema Alþingi mæli fyrir um annað.
- Að hluta staðfest Styður Íslenskir dómstólar hafa í framkvæmd sinni ekki beitt 3. gr. EES-laganna með þeim hætti að hún tryggi EES-reglum fullan forgang þar sem við á.
- Að hluta staðfest Styður Regla um forgang ESB/EES-reglna er grundvallarregla í rétti sambandsins og er forsenda sameiginlegs markaðar á sviði vöruviðskipta, þjónustu, fjármagnsflutninga og vinnuafls.
Erum við tilbúin fyrir ESB-viðræður? Sjö lykiláhættuþættir Vísir
- Að hluta staðfest Styður Þegar kerfi hefur verið fært inn í alþjóðlegt réttarkerfi verður erfiðara að breyta því síðar.
Evrópuréttur óhjákvæmilegur inngöngu í ESB Morgunblaðið
- Staðfest Styður Evrópuréttur mun gilda á Íslandi ef Ísland gengur inn í Evrópusambandið.
- Staðfest Styður Innganga Íslands í Evrópusambandið myndi hafa í för með sér að Evrópuréttur gilti á Íslandi.
Gera ahaettumat fyrir Island Morgunblaðið
- Staðfest Styður Nýtt regluverk ESB um netöryggismál þarf að innleiða í EES-samninginn og EES-ríkin þurfa að innleiða það í landsrétt, sem þýðir að aðlögunartíminn er lengri en 36 mánuðir.
Hvað gerist ef við segjum nei? Morgunblaðið
- Staðfest Styður Ef þjóðaratkvæðagreiðslan skilar nei-niðurstöðu mun Ísland ekki vita hvort þurfi að bæta við innleiðingu ESB-reglna í aðildarviðræðunum sjálfum, þrátt fyrir að búið sé að innleiða mikið af regluverkinu.
Hversu mikið af regluverki Evrópusambandsins hefur verið tekið upp í íslenskan rétt? Vísir
- Að hluta staðfest Styður Samkvæmt lögum nr. 2/1993 er Íslandi heimilt að viðhalda hömlum á fjárfestingu erlendra aðila í sjávarútvegi og fiskvinnslu.
- Að hluta staðfest Styður Ísland fylgir hvorki evru né fjárlagareglum ESB, þar sem slíkt fellur alfarið utan EES.
- Að hluta staðfest Styður Við fullgildingu EES-samningsins var grundvallarsjónarmið meirihluta utanríkismálanefndar að ekki þyrfti að breyta stjórnarskrá Íslands vegna samningsins.
- Að hluta staðfest Styður Meginmál EES-samningsins hefur lagagildi á Íslandi samkvæmt lögum nr. 2/1993.
Innleiðingarblekkingin Vísir
- Að hluta staðfest Styður Noregur er í sömu stöðu og Ísland varðandi innleiðingu ESB-reglna án þátttöku í gerð þeirra.
Íslensku fyrirvaranir látnir liggja á milli hluta Morgunblaðið
- Staðfest Styður ESB-rétturinn gengur framar íslenskum lögum við ESB-aðild.
Kristrún vill sjálf dæma Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Kristrún Frostadóttir telur að Evrópuréttur muni gilda á Íslandi ef af ESB-aðild verður.
Notum þau verkfæri sem nýtast okkur best Vísir
- Staðfest Styður EES-aðildin felur í sér skuldbindingu um að innleiða þær reglur sem gilda á innri markaðnum.
Prófmál á brauðfótum: ESA þrengir að einkarétti ÁTVR Viðskiptablaðið
- Staðfest Styður Íslenskum dómurum ber að túlka íslensk lög til samræmis við EES-skuldbindingar.
Samningsmarkmið Íslands mega ekki vera leyndarmál Vísir
- Að hluta staðfest Styður Bókun 35 við EES-samninginn hefur að mati höfundar alvarlegar afleiðingar fyrir fullveldi Íslands.
Sterkari saman og til thjonustu reidubuin Vísir
- Staðfest Styður Ef íslenskt matvælaeftirlit uppfyllir ekki EES-kröfur er hætta á að aðgengi íslenskra matvæla að innri markaði EES-svæðisins verði ekki tryggt.
Stjórnarskráin og ESB DV
- Að hluta staðfest Styður Lagaleg gerð EES-samningsins mótaðist af áherslu Íslands og Noregs á að þátttaka á innri markaðinum fæli ekki í sér að sameiginlegar stofnanir fengu vald til að hlutast til um framkvæmd EES-reglna innanlands í meira mæli en stjórnarskrár þessara ríkja heimiluðu.
- Að hluta staðfest Styður Ágreiningurinn um EES og stjórnarskrána snýst fyrst og fremst um skýringu á 2. gr. stjórnarskrárinnar.
- Staðfest Styður ESB-aðild fæli í sér víðtækara, skýrara og beinna framsal valdheimilda ríkisins en EES-samningurinn gerir ráð fyrir.
"Þú gengur ekki svo auðveldlega út úr ESB" Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Bresk stjórnvöld gerðu allt ESB-regluverk að hluta af breska lagasafninu með einni lagasetningu eftir Brexit, en stærstur hluti regluverksins gildir í ESB-ríkjum án þess að innleiða þurfi það sérstaklega.
Tollflokkast áfram sem ostur en ekki jurtaostur Bændablaðið
- Að hluta staðfest Styður Samkvæmt svari ráðuneytisins er það nú eingöngu Alþingis að breyta tollflokkun vörunnar með lögum, þar sem íslenskir dómstólar hafa þegar kveðið upp endanlegan dóm.
Umsögn um þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu Blog.is
- Staðfest Styður Þátttaka Íslands í EES er reglulögð í lögum nr. 2/1993.