EEA-LEGAL-016
Fræðigrein
Há
Víðtæk sátt er meðal fræðimanna og sérfræðinga um að langstærstur hluti regluverksins (acquis) sé ófrávíkjanlegur í aðildarviðræðum. Heather Grabbe sýndi fram á í rannsóknum sínum að regluverkið virkar sem heildarúttekt sem umsóknarríki verða að samþykkja — samið er einungis um tímaáætlun og aðferðir innleiðingar, ekki efni reglnanna sjálfra.
Enska frumtextinn
Academic and policy expert consensus holds that the vast majority of the EU acquis is non-negotiable in accession talks. Heather Grabbe (former Director at the Open Society European Policy Institute, previously at Bruegel and the European Commission's enlargement team) documented in 'The EU's Transformative Power' (2006) how the acquis functions as a 'take-it-or-leave-it' package in enlargement negotiations, with candidates able to negotiate only the timeline and modalities of adoption, not the substance of the rules. The European Commission's own enlargement materials state that 'negotiations are not about whether to adopt EU rules, but about how and when.' The commonly cited figure that '95% of the acquis is non-negotiable' reflects this reality: the only negotiable elements are transition periods (temporary phase-in schedules), technical adaptations (e.g., translating terms, adapting institutional references), and financial arrangements (budget contributions, access to funds).
Heimild
Grabbe, H. (2006) 'The EU's Transformative Power: Europeanization Through Conditionality in Central and Eastern Europe', Palgrave Macmillan
Heather Krabbe er fræðimaður og fyrrverandi yfirmaður stækkunarteymis Framkvæmdastjórnarinnar, sérfræðingur í aðlögunarferlum umsóknarríkja.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Talan „95% ósemjanlegt“ er áætluð tala sem sérfræðingar í stækkunarmálum nota fremur en nákvæmur lagalegur útreikningur. Í reynd geta aðlögunartímabil verið umtalsverð — tólf ára undanþága Póllands vegna landakaupa var til dæmis þýðingarmikil undantekning. Sumir fræðimenn halda því fram að ósemjanleiki Acquis-réttarins feli í sér lýðræðishalla í sjálfu inngönguferlinu.
Notuð í greiningum (36)
25. þáttur Silfursins: Stefnt að kosningu um ESB í sumar Silfrið (RÚV)
- Að hluta staðfest Styður Í leiðarvísi ESB um umsóknarferlið er sérstaklega tekið fram að varasamt sé að tala um samningaviðræður þar sem þetta séu ekki samningaviðræður heldur leið fyrir umsóknarríki til að útskýra hvernig það ætli að uppfylla kröfur sambandsins.
Að hafa vit fyrir sjálfum sér Sjálfstæðisflokkurinn
- Að hluta staðfest Styður Ákvörðun um að sækja um ESB-aðild á grundvelli milliliðalauss umboðs frá þjóðinni væri stærsta ákvörðun sem tekin hefur verið í utanríkismálum Íslands að minnsta kosti frá því við gerðumst aðilar að EES-samstarfinu.
- Að hluta staðfest Andmælir Aðildarviðræður við ESB eru ekki eingöngu aðlögunarviðræður þar sem allri löggjöf yrði snúið á hvolf til að samræmast ESB-löggjöf.
Að kíkja í pakkann sem er nú þegar opinn Vísir
- Staðfest Styður Heather Grabbe er sérfræðingur hjá evrópsku hugveitunni Bruegel í Brussel
- Að hluta staðfest Styður Samkvæmt Heather Grabbe eru engar undanþágur í boði fyrir ný aðildarríki ESB — einungis er hægt að semja um aðlögunartímabil
Aðild að ESB bakdyramegin DV
- Að hluta staðfest Styður Aðildarsamningur við ESB þarf samþykki allra fulltrúa í ráðherraráðinu og meirihluta þingmanna á Evrópuþinginu.
- Að hluta staðfest Styður Aðildarsamning við ESB þarf að samþykkja í þjóðþingum allra aðildarríkja ESB.
Afvegaleiðing umræðu um ESB Vísir
- Að hluta staðfest Andmælir Uffe Ellemann-Jensen sagði í viðtalinu 2017 að Evrópusambandið væri sveigjanlegt og þróist á mismunandi hraða.
- Að hluta staðfest Andmælir Uffe Ellemann-Jensen sagði skýrt í viðtalinu 2017 að Evrópusambandið sé ekki lokaður pakki.
Ákall til ESB-sinna: Hvar eru undanþágurnar? Vísir
- Staðfest Styður Inngönguferlið í ESB snýst ekki um að semja um grundvallarreglur heldur um hraða aðlögunar.
Ákvörðunin stærri en núverandi ríkisstjórn Vísir
- Að hluta staðfest Styður Ákvörðun um að sækja um aðild að ESB, á grundvelli milliliðalauss umboðs frá þjóðinni, væri stærsta ákvörðun sem tekin hefur verið í utanríkismálum að minnsta kosti frá því Ísland gerðist aðili að EES-samningnum.
- Að hluta staðfest Styður Það væri hálfur sannleikur að líta á aðildarviðræður við ESB sem að öllu leyti aðlögunarviðræður, þar sem hluti lagasamræmingar er þegar lokið.
Ég mun selja landið fokdýrt Stjórnmálin
- Staðfest Styður Reglur um atkvæðavægi í ESB-stofnunum verður seint breytt þannig að annað gildi um eitt ríki en önnur.
Ekki minn kaffibolli Vísir
- Staðfest Styður Heather Grabbe, sérfræðingur um stækkunarmál ESB, hefur sagt að 95% af regluverki ESB verði ekki haggað þar sem ríkin 27 hafa þegar samþykkt það.
- Staðfest Styður Heather Grabbe hefur sagt að ríki sem vill aðild geti alltaf samið um tímaáætlun fyrir innleiðingu ESB-reglna.
Engin fordæmi fyrir leið Íslands í átt að ESB RÚV
- Staðfest Styður Það er erfitt á þessum tímapunkti að segja hvort hægt sé að semja um ESB-samning sem er ásættanlegur fyrir Íslendinga.
ESB og smitsjúkdómar í búfé Blog.is
- Að hluta staðfest Andmælir Aðildarviðræður við ESB eru í raun aðlögun umsóknarríkis að regluverk ESB, ekki samningagerð í hefðbundnum skilningi.
- Að hluta staðfest Styður Þjóðaratkvæðagreiðsla að loknum aðildarviðræðum er samkvæmt höfundi einungis formsatriði þar sem aðlögun er þegar lokið.
- Að hluta staðfest Styður ESB krefst þess af umsóknarríkjum að þau gangi að kröfum sambandsins, og ef ríki gera það ekki er viðræðum hætt.
ESB-pakkinn er galopinn Vísir
- Staðfest Styður Heather Grabbe sé sérfræðingur hjá Bruegel hugveitunni.
- Að hluta staðfest Styður 95% af regluverki ESB séu óumsemjanleg þar sem 27 aðildarríkin hafi þegar samþykkt þá hluta.
Fengu hvorugt varanlegar undanþágur Vísir
- Að hluta staðfest Styður Forystumenn innan Evrópusambandsins hafa margoft lýst því yfir að varanlegar undanþágur frá yfirstjórn sambandsins séu ekki á boðstólum.
- Að hluta staðfest Styður Heather Grabbe, sérfræðingur hjá Bruegel-hugveitunni í Brussel, staðfesti 6. mars 2026 í samtali við Ríkisútvarpið að varanlegar undanþágur séu ekki á boðstólum.
- Að hluta staðfest Styður Samkvæmt gögnum Evrópusambandsins er hægt að semja um hvernig og hvenær ríki fara undir yfirstjórn sambandsins í undantekningartilfellum, en ekki hvort það gerist.
Fleiri andvígir inngöngu í ESB en hlynntir Stjórnmálin
- Að hluta staðfest Styður Štefan Füle, arftaki Rehns sem stækkunarráðherra ESB, lýsti því yfir á fundi utanríkismálanefndar Alþingis í október 2011 að markmiðið með umsókn yrði að vera að ganga í ESB — ekki einungis að sjá hvað væri í boði.
- Að hluta staðfest Styður Magnús Árni Skjöld Magnússon, formaður Evrópuhreyfingarinnar, benti á í samtali við DV í janúar að forsenda þess að hefja aðildarferlið væri vilji til að ganga í ESB.
Gagnrýna að aðlögunarferli sé kallað samningaviðræður Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Aðlögunarferli að ESB er ekki hið sama og samningaviðræður, samkvæmt samtökunum Til vinstri við ESB.
Gerðir samningar sviknir af ESB Vísir
- Staðfest Styður Fyrirkomulag sem ekki er fest í frumrétti ESB heldur byggir á framkvæmd innan sameiginlegrar stefnu er háð meirihlutavilja innan ráðherraráðsins.
Greiðsluþreyta og könnunarfarið sem er á leið til Brussel Viðskiptablaðið
- Að hluta staðfest Styður Erlendir sérfræðingar og stækkunarstjóri ESB hafa lýst því yfir að aðildarviðræður feli í sér aðlögunar- og innleiðingarskref áður en samningur er borinn undir þjóðina.
Hvað gerist ef meirihlutinn segir „já“ í sumar? Vísir
- Að hluta staðfest Styður Samkvæmt gögnum ESB er «upptaka og innleiðing regluverksins grundvöllur viðræðnanna» og markmið þeirra er að «umsóknarríkið taki upp regluverkið eins og það leggur sig».
Hvað kostar möguleg aðild Íslands að Evrópusambandinu? Vísir
- Staðfest Styður Heather Grabbe, sérfræðingur í stækkunarmálum ESB og ráðgjafi Olli Rehn stækkunarstjóra ESB á árunum 2004–2010, hefur sagt í íslenskum fjölmiðlum að 95% regluverks sambandsins sé ófrávíkjanlegt og að undanþágur frá grunnstoðum þess séu ekki veittar.
- Staðfest Styður Samkvæmt 49. gr. sáttmálans um Evrópusambandið er ekki samið um lagasetningarvald, stofnanauppbyggingu eða ákvarðanakerfi ESB í aðildarsamningum einstakra ríkja.
Hvernig borðar maður spægipylsu Morgunblaðið
- Staðfest Styður Þeir sem eru á móti ESB-aðild haldið fram, með samhljómi frá Brussel, að í aðildarviðræðum sé aðeins hægt að semja um innleiðingu, fresti og aðlögunarsvigrúm en ekki varanlegar undanþágur frá regluverki ESB.
Kristrún í ESB-viðræðum bjorn_is
- Að hluta staðfest Styður Ef aðildarríki á í vandræðum með einhver atriði í regluverki ESB getur það fengið aðlögunartímabil, en hægt er að binda enda á það með meirihlutaákvörðun í stjórnsýslukerfi ESB.
Minnkandi svigrúm sérlausna í stækkunarferli ESB Miðflokkurinn
- Að hluta staðfest Styður Heather Grabbe hefur sagt að 95% af regluverki ESB sé óhagganlegt.
Óþarfa sannleiksleit Vísir
- Að hluta staðfest Styður ESB-samningaviðræður eru ekki val af hlaðborði heldur undirgang á skilmálum sem þegar eru ljósir.
Samfylking í aftursætinu og Inga Sæland í skottinu Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Aðildarviðræður við ESB eru ekki hlutlægt samtal til að «sjá hvað er í pakkanum» heldur leið að einni niðurstöðu — fullri aðild að Evrópusambandinu.
Segja „samningaviðræður“ vera villandi hugtak Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Evrópusambandið hefur gefið út upplýsingabækling um stækkun sambandsins (Understanding Enlargement) þar sem segir að ekki sé í boði að semja um reglur ESB.
- Staðfest Styður Samkvæmt upplýsingabæklingi ESB getur hugtakið „samningaviðræður“ verið villandi í samhengi aðildarviðræðna.
- Að hluta staðfest Styður Regluverkið (acquis) er ekki umsemjanlegt í aðildarviðræðum við Evrópusambandið.
Sigurður Hólmar Jóhannesson skrifar: Um hvað er þjóðin eiginlega að kjósa? DV
- Staðfest Styður Í aðildarferlinu að Evrópusambandinu þarf umsóknarríki að aðlaga sig að regluverki sambandsins, svokölluðu acquis communautaire, en ekki er hægt að semja um grunnreglurnar sjálfar.
- Staðfest Styður Það sem kallað er «samningaviðræður» í aðildarferlinu snýst fyrst og fremst um framkvæmdina: hversu hratt reglurnar eru innleiddar, hvaða aðlögunartímabil eru möguleg og hvort hægt sé að fá tímabundnar undanþágur.
- Að hluta staðfest Styður Í aðildarferlinu að Evrópusambandinu sitja ekki tveir jafnir aðilar við borð og semja um niðurstöðu — umsóknarríkið lagar sig að kerfi sambandsins.
Skýrt umboð skiptir máli Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Stækkunarstjóri ESB sagði í viðtölum að enginn einn samningur hefði verið eins og annar.
- Að hluta staðfest Andmælir Forsætisráðherra sagði að þeir sem fullyrða að vita hvað ESB-aðild þýðir fyrir Ísland séu ekki að segja rétt frá, þar sem enginn hefur séð endanlegan samning.
Staða nokkurra mála í Íslandsfarsa blogis
- Að hluta staðfest Andmælir Enginn veit hver kostnaðurinn af ESB-aðild yrði eða hverjar afleiðingarnar yrðu til skemmri eða lengri tíma
Steinn í vegi aðildar að ESB Vísir
- Staðfest Styður Samkvæmt samningsramma ESB frá 2010 verða mögulegar ráðstafanir varðandi aðlögun að vera takmarkaðar í tíma og umfangi og mega aldrei fela í sér breytingar á reglum eða stefnumiðum Evrópusambandsins.
Tala þvert á það sem ESB sjálft segir Vísir
- Að hluta staðfest Styður Á vefsíðu ESB segir: «Upptaka og innleiðing regluverksins er grundvöllur viðræðnanna» og «Markmið viðræðnanna er að umsóknarríkið taki upp regluverkið eins og það leggur sig.»
Þjóðaratkvæðagreiðslan er um aðild Íslands að Evrópusambandinu Viðskiptablaðið
- Að hluta staðfest Styður 95% af reglubók ESB eru óumsemjanleg þar sem reglurnar hafa þegar verið samþykktar af 27 aðildarríkjum sambandsins.
Þorgerður Katrín treystir ekki þjóðinni Vísir
- Staðfest Styður Formlegar aðildarviðræður við ESB eru vel skilgreint ferli sem felur í sér innleiðingu regluverks ESB (acquis), en ekki opnar viðræður um hvað verður í boði.
Umsögn um þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu Blog.is
- Að hluta staðfest Styður Aðildarferli Evrópusambandsins er aðlögunarferli þar sem umsóknarríki tekur upp fyrirliggjandi regluverk ESB (acquis communautaire) sem er ekki samningsatriði heldur ófrávíkjanlegt skilyrði.
Valdbærni ESB og sérlausnir Viðskiptablaðið
- Staðfest Styður Tímabundnar sérlausnir í aðildarviðræðum fela yfirleitt í sér aðlögunartíma eða tæknilegar útfærslur, en ekki varanlegar undanþágur frá sviðum þar sem sambandið hefur einkavaldbærni.
"Við köllum þetta ekki samningaviðræður" Stjórnmálin
- Að hluta staðfest Styður Marta Kos, stækkunarráðherra Evrópusambandsins, undirstrikaði að aðildarviðræður við Ísland séu ekki eiginlegar samningaviðræður í myndskeið birt á Facebook 26. mars 2026.
- Staðfest Styður Evrópusambandið hefur gefið út upplýsingabækling sem útskýrir umsóknarferlið og þar kemur fram að hugtakið «samningaviðræður» kunni að vera villandi.
- Staðfest Styður Samkvæmt gögnum Evrópusambandsins snúast aðildarviðræður um það með hvaða hætti umsóknarríki aðlagast sambandinu, en ekki hvort það gerist.
- Að hluta staðfest Styður Regluverkið sem umsóknarríki þarf að innleiða (acquis) er um 100.000 blaðsíður og er ekki umsemjanlegt.
- Staðfest Styður Marta Kos sagði við NRK að almennt verði ný ríki að samþykkja allar reglur Evrópusambandsins, en stundum sé mögulegt að fá aðlögunartímabil.
Víkulokin 7. mars 2026 Vikulokin (RÚV)
- Að hluta staðfest Styður Í bók Auðuns Arnórssonar um aðildarviðræður við ESB (blaðsíða 25) kemur fram að frá sjónarmiði ESB snúast aðildarviðræður aðeins um það hvernig nýtt aðildarríki innleiðir alla gildandi löggjöf sambandsins (acquis communautaire).