Bandaríkin hafa haft hernaðarlega hagsmuni á Íslandi vegna legu landsins við GIUK-bilið og varnarsamningsins frá 1951. Sumir fræðimenn telja að Bandaríkin vilji Ísland utan ESB til að viðhalda tvíhliða samskiptum en engin opinber stefna styður þá túlkun.
Enska frumtextinn
The United States has historically maintained strategic interests in Iceland due to Iceland's location in the North Atlantic (controlling the GIUK gap — Greenland-Iceland-UK passage — which is critical for monitoring submarine activity) and through the 1951 bilateral defence agreement. The US maintained a permanent military presence at Naval Air Station Keflavík from 1951 until its closure in 2006. After the closure, bilateral defence cooperation continued through periodic deployments and the 2016 Iceland-US Security Cooperation Agreement, which provided US funding for upgrading military infrastructure at Keflavík. Some analysts and political commentators have argued that the US may prefer Iceland to remain outside the EU to maintain uncomplicated bilateral defence and trade relations. However, there is no documented evidence of direct US government opposition to Icelandic EU membership — the official US position has been that EU membership is Iceland's sovereign decision. The US has close EU allies (France, Germany, the Netherlands) and also has NATO allies outside the EU (Norway, Turkey), suggesting that EU membership status does not inherently conflict with US alliance interests.
Heimild
1951 US-Iceland Defence Agreement; 2016 Iceland-US Security Cooperation Agreement; US Department of State bilateral relations factsheet
Bandaríska utanríkisráðuneytið ber ábyrgð á utanríkisstefnu Bandaríkjanna og birtir reglulega yfirlýsingar og staðreyndablöð um tvíhliða samskipti við önnur ríki.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Landfræðipólitísk greining á afstöðu Bandaríkjanna til hugsanlegrar aðildar Íslands að ESB er byggð á vangaveltum. Bandaríkin hafa lýst því yfir opinberlega að ákvörðunin sé fullveldisréttur Íslands. Sumir íslenskir álitsgjafar, bæði fylgjandi og andvígir aðild að ESB, hafa haldið fram ákveðinni afstöðu Bandaríkjanna í umræðunni án þess að leggja fram beinar sannanir. Hið hernaðarlega mat gæti hafa breyst eftir innrás Rússlands í Úkraínu árið 2022, sem hefur gert samstöðu beggja vegna Atlantshafsins (þar á meðal samstarf ESB og NATO) að meira forgangsatriði fyrir Bandaríkin.
Notuð í greiningum (26)
25. þáttur Silfursins: Stefnt að kosningu um ESB í sumar Silfrið (RÚV)
- Að hluta staðfest Andmælir Ísland var einangrað innan stjórnar AGS vegna þrýstings frá ESB og það var ekki fyrr en Bandaríkjamenn fóru að hjálpa að ástandið breyttist.
Bandaríkjamönnum hugnast ekki innganga Íslands í ESB Heimildin
- Að hluta staðfest Styður Ríkisstjórn Bandaríkjanna hafi hag af því að halda Íslandi fyrir utan Evrópusambandið.
- Heimildir vantar Andmælir Donald Trump vilji halda Íslandi fyrir utan ESB, samkvæmt heimildum sem standi nærri tilvonandi sendiherra Bandaríkjanna.
- Þarfnast samhengis Styður Bandaríkin líti þannig á að ESB-aðild Íslands myndi skarast á við varnarhagsmuni landsins.
- Þarfnast samhengis Andmælir Bandaríkin líti þannig á að ESB-aðild Íslands myndi skarast á við varnarhagsmuni landsins.
- Að hluta staðfest Styður Í huga Bandaríkjanna séu viðskiptahagsmunir og varnarhagsmunir samofnir hvað Ísland varðar.
Davíð Þór Björgvinsson: Margt sem bendir til þess að Ísland geti fengið ásættanlega niðurstöðu um sjávarútveginn DV
- Að hluta staðfest Styður Landafræðileg staða Íslands — sem eyja í miðju Atlantshafi — gerir það að verkum að ESB hefur sérstakan pólitískan áhuga á að fella Ísland undir sitt yfirráðasvæði
- Að hluta staðfest Styður Aukin samstaða Evrópu í varnarmálum kann að hafa mislíkað Bandaríkjamönnum sem töldu sig missa áhrif
Ef við uppfyllum skilyrðin þurfum við hvort sem er ekki ESB Nútíminn
- Að hluta staðfest Styður Ísland hefur notið verndar Bandaríkjanna í rúm 80 ár.
ESB setur Ísland í sama flokk og Gana og Ástralíu Nútíminn
- Að hluta staðfest Andmælir Aukið samstarf Íslands við ESB á sviði öryggis- og varnarmála getur haft áhrif á varnarsamstarf Íslands og Bandaríkjanna.
ESB skortir ríkar þjóðir Blog.is (Björn Bjarnason)
- Staðfest Styður Ísland á tvíhliða varnarsamning við Bandaríkin.
Feilspor til Brussel bjorn_is
- Að hluta staðfest Andmælir ESB-stefna ríkisstjórnarinnar gengur þvert gegn ráðleggingum um nauðsyn góðra samskipta við Bandaríkin.
Hvað er í pakkanum? Heimssýn
- Staðfest Styður NATO hefur verið megintrygging Íslands í öryggis- og varnarmálum um langt skeið.
- Staðfest Styður Ísland er herlaus þjóð innan NATO með tvíhliða varnarsamning við Bandaríkin.
- Að hluta staðfest Styður Ekkert aðildarríki ESB hefur sambærilegan varnarsamning á við þann sem Ísland hefur við Bandaríkin.
Hvað gerist ef meirihlutinn segir „já“ í sumar? Vísir
- Staðfest Styður Ísland er með tvíhliða varnarsamning við Bandaríkin.
INNLIMUNARSINNA SVARAÐ (Endurbirt blogg frá 22.8.2025) Blog.is
- Að hluta staðfest Styður Ísland er með varnarsamning við Bandaríkin.
Ísland er ekki til sölu Vísir
- Staðfest Styður Öryggis- og stjórnmálalegt vægi landfræðilegrar stöðu Íslands er sífellt meira
Ísland og ESB komin í varnarsamstarf Heimildin
- Að hluta staðfest Styður Samningurinn undirstrikar sérstakt stefnumarkandi mikilvægi Norðurslóða og Norður-Atlantshafs og kveður á um aukið reglubundið samráð um stöðu mála á svæðinu.
- Að hluta staðfest Styður Ísland hafði áður undirritað viljayfirlýsingar um varnarmál við Þýskaland og Finnland.
- Staðfest Styður Aðild Íslands að Atlantshafsbandalaginu og varnarsamningurinn við Bandaríkin eru sagðar tvær meginstoðir íslenskra varna.
- Heimildir vantar Styður Ísland er enn talið treysta á varnarsamninginn við Bandaríkin þrátt fyrir nýja öryggissamstarfsyfirlýsingu við Evrópusambandið.
Ísland yrði í aftursætinu, rétt eins og Samfylkingin er í aftursætinu hjá Viðreisn RÚV
- Að hluta staðfest Styður Öryggi Íslands er borgið með aðild að NATO og með varnarsamstarfi við Bandaríkin.
Málssókn á hendur Ísrael og framhald ESB-innlimunar Íslands Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Bandaríkin sjá um varnir Íslands.
Mun Trump reyna að koma í veg fyrir inngöngu Íslands í ESB? Blog.is
- Staðfest Styður Bandarísk stjórnvöld hafa ekkert formlegt vald til að stöðva eða samþykkja ESB-aðild Íslands.
- Heimildir vantar Andmælir Ríkisstjórn Donalds Trump er andvíg inngöngu Íslands í ESB og beitir sér gegn henni, samkvæmt íslenskum fjölmiðlum.
- Að hluta staðfest Styður Vísir.is greindi frá því 10. mars 2026 að Bandaríkin vilji halda Íslandi utan ESB til að varðveita sterkari samningsstöðu sína í viðskiptum og varnarmálum.
- Að hluta staðfest Styður Bandaríkin geta beitt þrýstingi á Ísland með tollum, diplómatíu, NATO-málum eða Norðurskautsstefnu.
- Að hluta staðfest Styður Ef Bandaríkin hyrfu úr NATO myndi varnarsamstarf veikjast verulega og Ísland þyrfti að finna nýjar leiðir í varnarmálum.
- Að hluta staðfest Styður Brotthvarf Bandaríkjanna úr NATO myndi vera eitt stærsta öryggispólitíska áfall í Evrópu frá lokum Kalda stríðsins.
Norðmenn vilja vita hvort Íslendingar séu á hraðferð inn í Evrópusambandið RÚV
- Að hluta staðfest Styður Ísland og Noregur þurfa að standa vörð um GIUK-hliðið og fylgjast með mögulegum hreyfingum Rússlands.
- Að hluta staðfest Andmælir Noregur er það land sem hefur líkustu hagsmuni og Ísland þegar kemur að öryggismálum.
Óþarfa sannleiksleit Vísir
- Að hluta staðfest Styður Ísland skipti engu máli í alþjóðlegu samhengi í gegnum árhundurð og tímabil stórstríða á meginlandinu, þar til síðasta heimsstyrjöldin breyttist það vegna öflugari stríðstóla.
Ráðherrann & ráðgjafinn: EITRUÐ SNERTING stjórnmála & viðskipta Blog.is
- Staðfest Styður Ísland á 75 ára varnarsamning við Bandaríkin.
Sigmundur Davíð helsti áhrifavaldur á afstöðu Össurar í ESB-málinu Vísir
- Staðfest Styður Óvissa um Atlantshafsbandalagið hefur orðið til þess að Evrópa er að byggja upp eigin varnir og Ísland er mikilvægur hlekkur í þessum sjónarmiðum.
Sterkari saman á óvissutímum Viðreisn
- Staðfest Styður Bandaríkin hafa um langt skeið gegnt lykilhlutverki í vörnum Evrópu.
- Staðfest Styður Kjarninn í sameiginlegum hernaðarvörnum Íslands er og verður Atlantshafsbandalagið og tvíhliða varnarsamningurinn við Bandaríkin.
Tækifærin utan ESB Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Ríki Evrópusambandsins hafa dregið lappirnar í varnarmálum áratugum saman og gert sig algerlega háð Bandaríkjunum.
Thomas Möller skrifar: Verum jákvæð í ágúst DV
- Að hluta staðfest Styður Samningsstaða Íslands gagnvart ESB hefur batnað verulega vegna aukins mikilvægis landsins í öryggismálum.
Þórdís myndi vilja þétta samstarf við ESB Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Aðild Íslands að Atlantshafsbandalaginu, EES-samningnum og samstarf við Bandaríkin hefur verið lykill að velmegun Íslands.
Þorgerður Katrín: Grænland er ástæða ESB-umsóknar Íslands Nútíminn
- Að hluta staðfest Styður Íslenska ríkisstjórnin ígrundaði ESB-aðild að hluta til vegna deilna Bandaríkjanna við Danmörku og Evrópusambandið um Grænland.
- Að hluta staðfest Styður Það hefur sjaldan verið haldið því fram jafn skýrt að ástæða þess að Ísland íhugar ESB-aðild tengist stöðunni í kringum Grænland og breyttri stöðu stórvelda á Norður-Atlantshafi.
Trump sagður beita sér í ESB-umræðunni hér á landi Vísir
- Heimildir vantar Andmælir Ríkisstjórn Donalds Trump vill halda Íslandi utan Evrópusambandsins vegna þess að innganga myndi veikja samningsstöðu Bandaríkjanna gagnvart Íslandi í viðskiptum og skaða varnarmál Bandaríkjanna.
- Óstutt Andmælir ESB-aðild Íslands myndi koma niður á varnarmálum Bandaríkjanna.
- Þarfnast samhengis Andmælir Það er í hag Bandaríkjanna að halda ríkjum Evrópu utan ESB og einöngruðum, samkvæmt Altinget.
Víkulokin 7. mars 2026 Vikulokin (RÚV)
- Staðfest Styður Varnarsamningurinn við Bandaríkin var gerður árið 1951.