Ráðherrann & ráðgjafinn: EITRUÐ SNERTING stjórnmála & viðskipta
Niðurstöður
Að hluta staðfest Frumvarp 114/2025 var lagt fram á Alþingi og fjallar meðal annars um vald Ríkislögreglustjóra til að senda 18 ára og eldri Íslendinga á vígvelli. Fullveldi
Hvers vegna frumvarp 114/2025 eftir alla fundina í Brüssel? Ríkislögreglustjóri fær alræðisvald til að senda 18+ ára íslenska karla og konur á vígvelli ESB-styrjaldar í 4000km fjarlægð.
Fullyrðing: Frumvarp 114/2025 var lagt fram á Alþingi og fjallar meðal annars um vald Ríkislögreglustjóra til að senda 18 ára og eldri Íslendinga á vígvelli.
Staðreyndagrunnurinn staðfestir ekki tilvist eða efni frumvarps 114/2025 beint, en SOV-LEGAL-018 sýnir að 75. grein stjórnarskrárinnar frá 1944 leyfir fræðilega herskyldu í «þjóðarnauð» þótt hún hafi aldrei verið beitt, og drög stjórnlagaráðs frá 2011 myndu banna herskyldu algjörlega. Jafnframt bendir SOV-LEGAL-014 á að ESB-aðild myndi bæta við CSDP-lag en þátttaka í varnarmálum ESB er valfrjáls — Írland, Austurríki og Malta sýna að herleysi samrýmist ESB-aðild. Fullyrðingin um «alræðisvald Ríkislögreglustjóra til að senda fólk á vígvelli» er mjög ýkt orðræða sem engin heimild styður.
Samhengi sem vantar
Efni frumvarps 114/2025 er ekki í staðreyndagrunni og ekki er hægt að staðfesta hvort frumvarpið fjalli um vald Ríkislögreglustjóra. ESB hefur engin úrræði til að skylda aðildarríki til herskyldu eða sendingar borgaranna á vígvelli. Fullyrðingin blandar saman mismunandi málum og ýkir verulega.
Staðfest Ísland á 75 ára varnarsamning við Bandaríkin. Fullveldi
Þorgerður víkur til hliðar 75 ára varnarsamningi við Bandaríkin sem studdu okkur til sjálfstæðis.
Fullyrðing: Ísland á 75 ára varnarsamning við Bandaríkin.
SOV-HIST-002 staðfestir að Ísland og Bandaríkin undirrituðu tvíhliða varnarsamning 5. maí 1951. Samningurinn er enn í gildi samkvæmt sömu heimild. Frá 1951 til 2026 eru 75 ár, sem samrýmist fullyrðingunni. SOV-DATA-008 staðfestir einnig tilvist samningsins og viðvarandi varnarsamstarf. Þó ber að nefna að samningurinn hefur ekki ákveðinn gildistíma — hann er ótímabundinn, ekki «75 ára samningur» í formlegum skilningi.
Samhengi sem vantar
Samningurinn frá 1951 er ótímabundinn, ekki bundinn við 75 ár. Réttra væri að segja að samningurinn hafi verið í gildi í 75 ár. Bandaríkin lokuðu Keflavíkurflugvelli sem herstöð árið 2006 en samningurinn er enn formlega í gildi. SOV-DATA-009 bendir á að ESB-aðild myndi ekki hafa áhrif á NATO-aðild eða 5. grein — 23 af 32 NATO-ríkjum eru einnig ESB-ríki.