SOV-DATA-009
Alþjóðastofnun
Há
Engin opinber andstaða Bandaríkjanna er við ESB-aðild Íslands. 23 af 32 NATO-ríkjum eru einnig í ESB og sameiginleg yfirlýsing Bandaríkjanna og ESB frá 2023 lýsti samstarfinu sem gagnkvæmum styrk. ESB-aðild myndi ekki hafa áhrif á NATO-aðild Íslands né 5. grein varnarsamningsins.
Enska frumtextinn
There is no official US opposition to Iceland joining the European Union. The US has historically supported European integration as a stabilising force and has not objected to its NATO allies joining the EU — 23 of 32 NATO members are also EU members as of 2025. The 2023 US-EU Joint Statement reaffirmed the 'transatlantic partnership' and described NATO and EU cooperation as 'mutually reinforcing'. NATO's 2022 Strategic Concept explicitly states that 'the EU is a unique and essential partner for NATO' and endorses 'strategic partnership between NATO and the EU'. Iceland, a founding NATO member without a military, relies on bilateral defence agreements (primarily with the US, which closed its Keflavík naval base in 2006 but maintains periodic deployments) and NATO's collective defence guarantee. EU membership would not affect Iceland's NATO membership or the Article 5 mutual defence obligation.
Heimild
NATO Strategic Concept 2022; US-EU Summit Joint Statement, October 2023; NATO member states list
NATO er hernaðarbandalag 32 ríkja sem byggir á gagnkvæmri varnarskyldu og gefur reglulega út stefnuskjöl um öryggis- og varnarmál.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Utanríkisstefna Bandaríkjanna getur breyst með nýjum ríkisstjórnum. Þrátt fyrir að stofnanaleg afstaða Bandaríkjanna styðji við Evrópusamruna hafa einstakar ríkisstjórnir (einkum ríkisstjórn Trumps 2017–2021) verið efins um ESB. Bandaríkin kunna að hafa óformlegar óskir um stefnumótandi stöðu Íslands sem ekki eru opinberlega yfirlýstar. Stefnumótandi lega Íslands á GIUK-svæðinu gefur landinu óvenjumikið vægi í vörnum Norður-Atlantshafsins, sem fræðilega gæti haft áhrif á stefnumótun Bandaríkjanna. Engin ríkisstjórn hefur þó nokkurn tíma lýst sig opinberlega andsnúna aðildarvonum Íslands að ESB.
Notuð í greiningum (30)
25. þáttur Silfursins: Stefnt að kosningu um ESB í sumar Silfrið (RÚV)
- Að hluta staðfest Andmælir Ísland var einangrað innan stjórnar AGS vegna þrýstings frá ESB og það var ekki fyrr en Bandaríkjamenn fóru að hjálpa að ástandið breyttist.
Bandaríkjamönnum hugnast ekki innganga Íslands í ESB Heimildin
- Heimildir vantar Andmælir Donald Trump vilji halda Íslandi fyrir utan ESB, samkvæmt heimildum sem standi nærri tilvonandi sendiherra Bandaríkjanna.
Davíð Þór Björgvinsson: Margt sem bendir til þess að Ísland geti fengið ásættanlega niðurstöðu um sjávarútveginn DV
- Að hluta staðfest Styður Aukin samstaða Evrópu í varnarmálum kann að hafa mislíkað Bandaríkjamönnum sem töldu sig missa áhrif
Ekki víst að greinin yrði virkjuð þrátt fyrir árás Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Fimmta grein NATO-sáttmálans felur í sér að árás á eitt NATO-ríki teljist árás á öll NATO-ríki.
Engin fordæmi fyrir leið Íslands í átt að ESB RÚV
- Að hluta staðfest Andmælir Breytingar á utanríkisstefnu Bandaríkjanna hafa áhrif á stöðu ESB og aðildarviðræður.
ESB setur Ísland í sama flokk og Gana og Ástralíu Nútíminn
- Að hluta staðfest Andmælir Aukið samstarf Íslands við ESB á sviði öryggis- og varnarmála getur haft áhrif á varnarsamstarf Íslands og Bandaríkjanna.
Feilspor til Brussel bjorn_is
- Að hluta staðfest Andmælir ESB-stefna ríkisstjórnarinnar gengur þvert gegn ráðleggingum um nauðsyn góðra samskipta við Bandaríkin.
Hvað er í pakkanum? Heimssýn
- Staðfest Styður Ísland er herlaus þjóð innan NATO með tvíhliða varnarsamning við Bandaríkin.
Hvað felst í 'liggja lágt' leiðinni? Viðreisn
- Staðfest Styður Ísland er meðlimur í NATO.
Hvað gerist ef meirihlutinn segir „já“ í sumar? Vísir
- Staðfest Styður Ísland er með tvíhliða varnarsamning við Bandaríkin.
INNLIMUNARSINNA SVARAÐ (Endurbirt blogg frá 22.8.2025) Blog.is
- Staðfest Styður Ísland er aðili að NATO.
- Að hluta staðfest Styður Ísland er með varnarsamning við Bandaríkin.
Ísland og ESB komin í varnarsamstarf Heimildin
- Að hluta staðfest Styður Fimmta grein Atlantshafssáttmálans kveður á um að árás á einn aðila NATO sé árás á alla.
- Heimildir vantar Styður Ísland er enn talið treysta á varnarsamninginn við Bandaríkin þrátt fyrir nýja öryggissamstarfsyfirlýsingu við Evrópusambandið.
Kolbrún segir stjórnarandstöðuna tala niður til þjóðarinnar DV
- Að hluta staðfest Styður Raddir heyrast á Íslandi um að nú sé tíminn til að halla sér að Bandaríkjum Trumps í stað ESB-samvinnu.
Krónan er fallin í stríðinu - Við eigum engan annan leik en ESB DV
- Að hluta staðfest Andmælir Ísland er munaðarlaust eyland með örmynt í vasanum og enga stefnu í alþjóðlegu samhengi.
Málssókn á hendur Ísrael og framhald ESB-innlimunar Íslands Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Bandaríkin sjá um varnir Íslands.
Mun Trump reyna að koma í veg fyrir inngöngu Íslands í ESB? Blog.is
- Staðfest Styður Bandarísk stjórnvöld hafa ekkert formlegt vald til að stöðva eða samþykkja ESB-aðild Íslands.
- Heimildir vantar Andmælir Ríkisstjórn Donalds Trump er andvíg inngöngu Íslands í ESB og beitir sér gegn henni, samkvæmt íslenskum fjölmiðlum.
- Að hluta staðfest Andmælir Vísir.is greindi frá því 10. mars 2026 að Bandaríkin vilji halda Íslandi utan ESB til að varðveita sterkari samningsstöðu sína í viðskiptum og varnarmálum.
- Að hluta staðfest Andmælir Bandaríkin geta beitt þrýstingi á Ísland með tollum, diplómatíu, NATO-málum eða Norðurskautsstefnu.
- Að hluta staðfest Styður Ísland hefur engan eigin her og treystir mjög á NATO, sérstaklega Bandaríkin.
- Að hluta staðfest Styður Brotthvarf Bandaríkjanna úr NATO myndi vera eitt stærsta öryggispólitíska áfall í Evrópu frá lokum Kalda stríðsins.
Norðmenn vilja vita hvort Íslendingar séu á hraðferð inn í Evrópusambandið RÚV
- Að hluta staðfest Styður Noregur er það land sem hefur líkustu hagsmuni og Ísland þegar kemur að öryggismálum.
Orðhengilsháttur vill einkenna ESB-umræðuna Vísir
- Staðfest Styður Ísland gekk í NATO í kjölfar seinna stríðs þegar mikið rót var í alþjóðamálum.
Ríkisstjórn á reki til ESB bjorn_is
- Að hluta staðfest Styður POLITICO greindi frá því að aukinn stuðningur við ESB-aðild á Íslandi væri einkum knúinn áfram af öryggissjónarmiðum og ótta við Trump, fremur en efnahagslegum hvötum.
Sex ástæður til að segja já við ESB-viðræðum Vísir
- Staðfest Styður ESB gegnir sífellt stærra hlutverki í nútímaöryggismálum eins og netárásum, efnahagslegum þrýstingi og upplýsingaóreiðu, samhliða NATO.
Sigmundur Davíð helsti áhrifavaldur á afstöðu Össurar í ESB-málinu Vísir
- Staðfest Styður Óvissa um Atlantshafsbandalagið hefur orðið til þess að Evrópa er að byggja upp eigin varnir og Ísland er mikilvægur hlekkur í þessum sjónarmiðum.
Sigmundur Ernir skrifar: Stóra spurningin er hvort við gætum haft það betra DV
- Staðfest Styður Ísland gerðist aðili að Atlantshafsbandalaginu (NATO) á vordögum 1949.
Smáríki og stóra borðið – Viðtal við danskan Evrópuþingmann Evrópustraumar
- Að hluta staðfest Styður NATO er að veikjast sem varnarbandalag og má ekki treysta á það eins og áður.
Sterkari saman á óvissutímum Viðreisn
- Staðfest Styður Bandaríkin hafa um langt skeið gegnt lykilhlutverki í vörnum Evrópu.
- Að hluta staðfest Styður Bandaríkin kalla eftir því að Evrópuríkin axli meiri ábyrgð á eigin öryggi og sameiginlegum vörnum Atlantshafsbandalagsins.
- Staðfest Styður Kjarninn í sameiginlegum hernaðarvörnum Íslands er og verður Atlantshafsbandalagið og tvíhliða varnarsamningurinn við Bandaríkin.
- Að hluta staðfest Styður Atlantshafsbandalagið og Evrópusambandið hafa markvisst unnið að því að efla samstarf og samhæfingu sín á milli til að auka sameiginlegan slagkraft.
Tækifærin utan ESB Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Ríki Evrópusambandsins hafa dregið lappirnar í varnarmálum áratugum saman og gert sig algerlega háð Bandaríkjunum.
Þórdís myndi vilja þétta samstarf við ESB Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Aðild Íslands að Atlantshafsbandalaginu, EES-samningnum og samstarf við Bandaríkin hefur verið lykill að velmegun Íslands.
Þorgerður: Bandaríkin greinilega ekki unnendur ESB Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Andmælir Norski fjölmiðillinn Altinget greindi frá því að Bandaríkjastjórn væri mjög mótfallin aðild Íslands að Evrópusambandinu
- Þarfnast samhengis Andmælir Bandarísk yfirvöld eru ekki miklir unnendur Evrópusambandsins og tala mjög gegn því
- Staðfest Styður Ísland er aðili að NATO
- Að hluta staðfest Styður Bandarísk yfirvöld eru í viðskiptalegu samtali við ESB og eru að taka ákveðna stöðu á því sviði
Trump sagður beita sér í ESB-umræðunni hér á landi Vísir
- Heimildir vantar Andmælir Ríkisstjórn Donalds Trump vill halda Íslandi utan Evrópusambandsins vegna þess að innganga myndi veikja samningsstöðu Bandaríkjanna gagnvart Íslandi í viðskiptum og skaða varnarmál Bandaríkjanna.
- Að hluta staðfest Andmælir Samstaða Evrópuríkja kemur niður á samningsstöðu Bandaríkjanna.
Varnaryfirlýsing ekki bindandi, án skuldbindinga eða framlaga RÚV
- Staðfest Styður Fyrir þau 23 ríki Evrópusambandsins sem séu aðilar að NATO, sem og fyrir Ísland, verði Atlantshafsbandalagið áfram grunnstoð sameiginlegra varna samkvæmt yfirlýsingunni.
Við vitum af mikilvægi sjávarútvegs fyrir Ísland RÚV
- Að hluta staðfest Styður Landfræðileg lega Íslands og alþjóðamál leika mikilvægt hlutverk í aðildarferlinu.