Sigmundur Ernir skrifar: Stóra spurningin er hvort við gætum haft það betra

Fjöldi Sjálfstæðismanna í þáverandi Viðreisnarstjórn bar mikinn kvíðboga, svo ekki sé meira sagt, fyrir atverkun hans á þau fyrirtæki sem voru hliðhollust flokknum og jusu hann fjármagni og styrkjum. Sú spurning sveif yfir vötnum hvort þau myndu standast nýja samkeppni við útlönd.

Fullyrðing: Sjálfstæðismenn í Viðreisnarstjórninni mótmæltu Fríverslunarsamningi Íslands við Evrópu vegna ótta um samkeppni við erlend fyrirtæki.

Heimildir staðfesta almenna sögu Sjálfstæðisflokksins um efasemdir gagnvart evrópskri samvinnu. POL-DATA-006 sýnir að flokkurinn hefur skipt um afstöðu á áratugum — frá EES-stuðningi á tíunda áratugnum til skýrrar andstöðu við ESB-aðild. POL-DATA-002 nefnir fullveldis- og sjávarútvegshagsmuni sem meginrök andstöðunnar. Engin heimild fjallar þó beint um Viðreisnarstjórnina (ríkisstjórn sjöunda eða áttunda áratugarins) eða viðbrögð Sjálfstæðismanna við Fríverslunarsamningnum sérstaklega.

því íslenskt viðskiptalíf tók einhver stærstu skref sín til framfara á árunum sem fóru í hönd. Og enginn efast lengur um EFTA.

Fullyrðing: Íslenskt viðskiptalíf tók stór framfaraskref á árunum eftir að Fríverslunarsamningurinn við Evrópu tók gildi.

Heimildir sýna umfangsmikil viðskiptatengsl Íslands og Evrópu sem hafa vaxið verulega. TRADE-DATA-001 staðfestir að ESB er stærsti viðskiptaaðili Íslands (50% útflutnings, 60% innflutnings). TRADE-DATA-018 sýnir sterka vöxt í viðskiptum á síðustu áratugum. Þó fjalla heimildir ekki beint um áhrifin af Fríverslunarsamningnum eða EFTA-aðildinni á sjöunda/áttunda áratugnum — gögnin ná til nýlegra ára.

fulltrúi Framsóknarflokksins við borðið, Tómas nokkur Árnason, varð æ hrifnari af áformunum eftir því sem hann kynnti sér mögulegt ágæti þeirra, en varð að halda aftur af vaxandi aðdáun sinni sakir þess að flokkur hans hafði á fyrstu stigum lýst sig andsnúinn allri samningsgerð í þessa veru.

Fullyrðing: Framsóknarflokkurinn mótmælti upphaflega Fríverslunarsamningnum við Evrópu en tók þátt í samningsgerðinni.

Heimildir staðfesta að Framsóknarflokkurinn hefur sögulega verið efins um evrópska samvinnu. POL-DATA-007 sýnir að flokkurinn er «among the strongest opponents of EU membership» og hefur verndað hagsmuni landbúnaðar og sjávarútvegs. POL-DATA-002 staðfestir söguleg andmæli flokksins. Engin heimild fjallar þó beint um Fríverslunarsamninginn eða Tómas Árnason — gagnasafnið nær ekki til þessa tímabils.

hann snerist á punktinum í afstöðu sinni til að leiða ríkisstjórn með Alþýðuflokknum vorið 1991.

Fullyrðing: Sjálfstæðisflokkurinn snerist á punktinum í afstöðu sinni til EES-samningsins til þess að leiða ríkisstjórn með Alþýðuflokknum vorið 1991.

POL-DATA-006 staðfestir að forysta Sjálfstæðisflokksins (undir Davíð Oddssyni) studdi EES-aðild á tíunda áratugnum sem valkost við ESB-aðild. Þetta bendir til þess að flokkurinn hafi breytt um afstöðu til EES-samningsins á þessum tíma. Hins vegar fjalla heimildir ekki um tímasetningu breytingarinnar «vorið 1991» né um tengsl við stjórnarmyndun með Alþýðuflokknum sérstaklega.

Og Framsóknarflokkurinn sem kom að samningsgerðinni, ekki síst foringinn Steingrímur Hermannsson, sem tók þar virkan þátt, snerist svo í hina áttina þegar kom að kosningunum á því herrans ári.

Fullyrðing: Framsóknarflokkurinn tók þátt í samningsgerð EES-samningsins en snerist síðan gegn honum þegar kom að kosningunum.

POL-DATA-007 og POL-DATA-002 staðfesta sögulega ESB-andstöðu Framsóknarflokksins. Þingræða Steingrims Hermannssonar frá 1993 sýnir hann fjalla um EES-viðræður og tvíhliða samskipti við Efnahagsbandalagið, sem bendir til þátttöku í samningsgerðinni. POL-DATA-020 staðfestir að flokkurinn er «internally divided but historically EU-sceptic». Engin heimild lýsir þó beinlínis stefnusnúningi Framsóknarflokksins í EES-málum á þessum tímapunkti.

Báðir þessir flokkar segja svo í dag – og það hástöfum – að enginn samningur sé mikilvægari og veigameiri í sögu lands og þjóðar en sá sem kenndur er við EES.

Fullyrðing: Bæði Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn líta í dag á EES-samninginn sem mikilvægasta og veigameirisamning í sögu Íslands.

Heimildir staðfesta að báðir flokkar eru andvígir ESB-aðild og leggja áherslu á nægjanlegt gildi EES-fyrirkomulagsins. POL-DATA-020 nefnir að Sjálfstæðisflokkurinn leggur áherslu á «the adequacy of the EEA arrangement», sem bendir til mikils trúnaðar á samninginn. POL-DATA-006 sýnir að Sjálfstæðisflokkurinn studdi EES sem valkost við ESB á tíunda áratugnum. Fullyrðingin um að þeir telji þetta «mikilvægasta samninginn í sögu Íslands» er þó sterkari en heimildirnar bera.

Nýleg könnun Eurobarometer sýnir að um 74 prósent íbúanna telja að land þeirra hafi hagnast á verunni í ESB.

Fullyrðing: Nýleg Eurobarometer-könnun sýnir að um 74 prósent íbúa ESB-ríkja telja að land þeirra hafi hagnast á ESB-aðildinni.

POLL-INTL-001 staðfestir niðurstöður Eurobarometer 103 (vor 2025), en talan þar er 73%, ekki 74%. Fullyrðingin segir «um 74 prósent» sem er nálægt en ekki nákvæmt — 73% er skráð sem «highest level recorded» í heimildinni. Munurinn er eins prósentustigs og fullyrðingin segir «um» sem gefur svigrúm, en PREC-DATA-022 staðfestir einnig 74% sem hæstu mælingu, sem bendir til þess að mismunandi Eurobarometer-útgáfur geti sýnt örlítið mismunandi tölur.

Þar kemur fram að Danir, Portúgalar, Írar og íbúar Litháens eru hvað ánægðastir, eða um og yfir 90%

Fullyrðing: Samkvæmt Eurobarometer-könnuninni eru Danir, Portúgalar, Írar og Litháenar hvað ánægðastir með ESB-aðildina, eða um og yfir 90%.

POLL-INTL-001 staðfestir að ánægja er mismunandi eftir löndum og nefnir Írland og Lúxemborg sérstaklega sem lönd með stuðning yfir 90%. Heimild nefnir hins vegar ekki Danmörku, Portúgal eða Litháen í þeim hópi. Staðreyndagrunnurinn inniheldur ekki landsbundnar sundurliðanir sem staðfesta eða hrekja þessa tilteknu fjögurra landa samsetningu.

Gildir einu þótt þær hafi gerst aðilar að ESB með tæpasta mun, því vinsældir aðildarinnar hafa jafnan aukist að miklum mun eftir því sem liðið hefur á hana.

Fullyrðing: Vinsældir ESB-aðildar meðal þegna aðildarríkja hafa almennt aukist eftir því sem lengra hefur liðið frá inngöngu.

POLL-INTL-001 sýnir að stuðningur við ESB hefur náð sögulegu hámarki (73% árið 2025), sem bendir til almennrar aukningar. PREC-DATA-022 staðfestir hækkun frá 60% árið 2017 í 74% árið 2025. PREC-DATA-017 sýnir sömu þróun. Þessar heimildir sýna þó stuðning yfir ESB í heild en ekki sundurliðun eftir aldri aðildar einstakra ríkja — fullyrðingin segir að aðild verði vinsælli «eftir því sem lengra hefur liðið frá inngöngu» en gögnin sýna eingöngu heildarþróun yfir tíma.