POL-DATA-006
Sérfræðigreining
Há
Afstaða Sjálfstæðisflokksins til Evrópusambandsins hefur þróast á áratugum — stuðningur við EES á tíunda áratugnum, andstaða við fulla aðild frá 2013 og samþykkt þjóðaratkvæðagreiðslu án flokksagatilmæla. Um 20–25% kjósenda flokksins styðja ESB-aðild, sem skapar innri spennu sem flokkurinn stýrir með áherslu á sjávarútveg og fullveldi.
Enska frumtextinn
Sjálfstæðisflokkurinn (Independence Party) has shifted on European integration over decades. In the early 1990s, the party leadership (under Davíð Oddsson) supported EEA membership as an alternative to EC/EU membership. By the 2000s, the party consolidated around an anti-EU but pro-EEA position. Following the 2008 crisis, an internal faction led by Bjarni Benediktsson (now party leader) briefly expressed openness to reconsidering the EU question, but the party's 2013 manifesto firmly rejected EU membership. As of 2025, the party opposes membership but has not whipped against the referendum process. An estimated 20–25% of Independence Party voters support EU membership, creating a significant internal tension that the party manages by focusing on fisheries and sovereignty arguments.
Heimild
Sjálfstæðisflokkur — Party congresses and manifestos 1991–2025; Morgunblaðið archives
Greining á þingfundargerðum og stefnuskrám Sjálfstæðisflokksins frá flokksstjórnum árin 1991–2025, ásamt fréttaskjalasafni Morgunblaðsins um Evrópumál.
Fyrirvarar
Innra gangverk flokka er flókið og flokksþing endurspegla ekki alltaf skoðanir hins almenna kjósendahóps. Afstaða flokksins gæti þróast í kosningabaráttu fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu, sérstaklega ef viðskiptasinnaðir meðlimir þrýsta á um blæbrigðaríkari afstöðu.
Notuð í greiningum (20)
Á ný fyrir leiðtogaráð ESB bjorn_is
- Staðfest Styður Í september 2008 var ESB-aðild Íslands ekki á stefnuskrá ríkisstjórnar Íslands.
Að kljúfa þjóðina með tilfinningaþrunginni spurningu Vísir
- Staðfest Styður EES-aðildin var einnig tilfinningarríkt mál á Íslandi.
- Að hluta staðfest Andmælir Sjálfstæðisflokkurinn er á móti ESB-aðildarviðræðum.
Andstaðan ekki verið meiri í 16 ár Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður 83% kjósenda Sjálfstæðisflokksins eru andvígir ESB-aðild.
- Óstutt Andmælir 3% kjósenda Sjálfstæðisflokksins eru hlynntir ESB-aðild.
Dagur reifar ömurlegar afleiðingar Brexit DV
- Að hluta staðfest Styður Í íslenskri opinberri umræðu er nær enginn þátttakandi sem talar fyrir því að ganga úr EES-samningnum
- Að hluta staðfest Andmælir Háværustu andstæðingar Evrópusambandsins á Íslandi eru þeir sem tala gegn EES-samningnum
Davíð og EES bjorn_is
- Að hluta staðfest Styður Davíð Oddsson var formaður Sjálfstæðisflokksins og forsætisráðherra þann 24. janúar 2004.
- Að hluta staðfest Styður Sjálfstæðismenn höfðu forystu um gerð EES-samningsins á Alþingi og ruddu honum þar braut.
- Að hluta staðfest Styður Eftir að Davíð Oddsson tók við formennsku í Sjálfstæðisflokknum var horfið frá þeirri stefnu hans að gera tvíhliða samning við Evrópusambandið.
- Að hluta staðfest Styður Sjálfstæðismenn lögðu til þann atkvæðafjölda á Alþingi sem dugði til að koma EES-samningnum í höfn, þrátt fyrir framgöngu Jóns Baldvins við afgreiðslu hans.
Guðlaugur Þór: Það á að vera hægt að ræða öll mál í Sjálfstæðisflokknum – líka aðild að ESB DV
- Staðfest Styður Í Sjálfstæðisflokknum hefur lengi verið erfitt að ræða ESB-aðild og Evrópumál — það var talið ótækt að vekja máls á þeim.
- Að hluta staðfest Andmælir Sjálfstæðisflokkurinn er ekki sammála um Evrópumál og ESB-aðild.
Heiða Kristín Helgadóttir: Leikrit sem þingmenn setja upp til að ná í gegn dv
- Að hluta staðfest Styður Sjálfstæðismenn sem kæmust á Evrópuþingið myndu líklega starfa með íhaldsblokkinni (EPP eða sambærilegum hópi)
Hitnaði í kolunum vegna meintra MAGA-tengsla Morgunblaðið
- Heimildir vantar Styður Sjálfstæðisflokkurinn sé opinberlega andvígur ESB-aðild en "Sjálfstæðismenn stýra fjölmörgum samtökum sem berjast fyrir ESB-aðild á Íslandi."
Kolbrún segir stjórnarandstöðuna tala niður til þjóðarinnar DV
- Að hluta staðfest Styður Kolbrún Bergþórsdóttir heldur því fram að Sjálfstæðisflokkurinn yrði örugglega stærri ef flokksmönnum væri leyfð hlýlæg afstaða til Evrópusambandsins.
Mun Evrópusambandið eyðileggja feril Kristrúnar? Viðskiptablaðið
- Að hluta staðfest Styður Davíð Oddsson varð kjörinn formaður Sjálfstæðisflokksins árið 1991.
Ný könnun: Andstæðingar ESB fá byr í seglin Viðskiptablaðið
- Að hluta staðfest Styður Áttatíu og þrjú prósent kjósenda Sjálfstæðisflokksins segjast andvígir inngöngu Íslands í Evrópusambandið.
- Að hluta staðfest Andmælir Þrjú prósent kjósenda Sjálfstæðisflokksins segjast hlynntir inngöngu Íslands í Evrópusambandið.
Ný samtök um andstöðu gegn Evrópusambandinu Bændablaðið
- Að hluta staðfest Styður Þrýstingur á að koma Íslandi inn í ESB hefur lengi verið nokkur og hefur gengið þvert á bakka á síðustu 20 árum.
Ríkisstjórn á reki til ESB bjorn_is
- Staðfest Styður ESB-umræðan á Íslandi hefur lengst af snúist um fullveldi, sjávarútveg, gjaldmiðil og stjórnskipan.
Segir Ísland tipla inn í ESB án umræðu Nútíminn
- Þarfnast samhengis Andmælir ESB-aðild hefur lengi verið jaðarmál í íslenskri umræðu.
Segir það dellu að aðildarviðræður séu hafnar Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Viðhorf gagnvart aðildarviðræðum við Evrópusambandið hafa breyst verulega frá því sem þau voru áður
Sérhagsmunir eða almannahagur Vísir
- Að hluta staðfest Styður Sjálfstæðisflokkurinn og fleiri flokkar áttu fundi með Samtökum fyrirtækja í sjávarútvegi (SFS) til að samræma andstöðu við ESB-aðild.
Sigmundur Ernir skrifar: Stóra spurningin er hvort við gætum haft það betra DV
- Að hluta staðfest Styður Sjálfstæðismenn í Viðreisnarstjórninni mótmæltu Fríverslunarsamningi Íslands við Evrópu vegna ótta um samkeppni við erlend fyrirtæki.
- Að hluta staðfest Styður Sjálfstæðisflokkurinn snerist á punktinum í afstöðu sinni til EES-samningsins til þess að leiða ríkisstjórn með Alþýðuflokknum vorið 1991.
- Að hluta staðfest Styður Bæði Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn líta í dag á EES-samninginn sem mikilvægasta og veigameirisamning í sögu Íslands.
Telja ESB mikilvægara en minni verðbólgu Stjórnmálin
- Að hluta staðfest Andmælir Sjálfstæðisflokkurinn er gegn ESB-aðild Íslands.
Það má semja um aðildarskilmála að ESB DV
- Að hluta staðfest Styður Á 38. landsfundi Sjálfstæðisflokksins árið 2009 var fjallað ítarlega um mögulega ESB-aðild Íslands og evrutöku.
- Að hluta staðfest Styður Sjálfstæðisflokkurinn stefndi á að söguleg réttindi Íslendinga til veiða innan 200 mílna yrðu tryggð í ESB-samningi.
Vidreisn tapar fylgi vegna ESB-malsins Blog.is
- Að hluta staðfest Andmælir Stjórnarandstaðan á Alþingi er alfarið á móti ESB-aðild.