Heiða Kristín Helgadóttir: Leikrit sem þingmenn setja upp til að ná í gegn
Raddir í greininni
Niðurstöður
Staðfest Atkvæðagreiðsla um að halda aðildarviðræðum áfram er ekki ígildi þess að samþykkja inngöngu í ESB Fullveldi
það er nefnilega rangt sem er haldið fram að samþykki á því að halda viðræðum áfram sé ígildi þess að samþykkja inngöngu í ESB, það er það bara alls ekki
Fullyrðing: Atkvæðagreiðsla um að halda aðildarviðræðum áfram er ekki ígildi þess að samþykkja inngöngu í ESB
Heimildir staðfesta skýrt að þjóðaratkvæðagreiðslan 29. ágúst snýst um framhald aðildarviðræðna, ekki inngöngu. SOV-DATA-006 og SOV-PARL-001 sýna að spurningin er «Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?» — ekki hvort ganga eigi í ESB. POLL-DATA-021 sýnir jafnframt viðvarandi 10 prósentustiga bil milli stuðnings við viðræður og stuðnings við aðild, sem undirstrikar að kjósendur greina á milli þessara tveggja spurninga. Atkvæðagreiðslan er þar að auki ráðgefandi samkvæmt SOV-LEGAL-026.
Samhengi sem vantar
Þótt atkvæðagreiðslan sé formlega um viðræður, ekki inngöngu, gæti pólitískur veruleiki þýtt að já-úrslit yrðu túlkuð sem umboð til að ljúka ferlinu. SOV-LEGAL-026 bendir á að ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslur skapa sterkan pólitískan þrýsting jafnvel án lagalegrar skyldu. Auk þess benda fordæmi eins og Noreg og Danmörk til þess að kosningabarátta geti breytt afstöðu kjósenda verulega.
Nokkur stoð Spá Ísland myndi fá sex eða sjö þingmenn á Evrópuþingið við ESB-aðild Fullveldi
svo er talað um það að við fengjum svo fáa þingmenn á Evrópuþingið, hvað, sex eða sjö
Fullyrðing: Ísland myndi fá sex eða sjö þingmenn á Evrópuþingið við ESB-aðild
SOV-LEGAL-003 staðfestir að Ísland fengi að lágmarki 6 þingsæti á Evrópuþinginu og að Malta, Lúxemborg og Kýpur hafi sömu lágmarksúthlutun. Talan 6 þingsæti er rétt. Heildarfjöldi þingmanna er hins vegar 720 samkvæmt sömu heimild, ekki «yfir 700» eins og fullyrðingin segir. SOV-DATA-017 staðfestir einnig 720 sæti. Orðalagið «yfir 700» er ekki beint rangt — 720 er yfir 700 — en er ónákvæmt þar sem nákvæm tala liggur fyrir og munar 20 sætum.
Samhengi sem vantar
Evrópuþingið hefur nákvæmlega 720 sæti, ekki ótilgreinda tölu «yfir 700». Þá ber að hafa í huga að sætatalan getur breyst — Evrópuráðið ákveður samsetningu þingsins og hún getur hækkað við nýja aðild. Raunveruleg áhrif Íslands á Evrópuþinginu ráðast fremur af þingflokkaaðild og bandalagsmyndun en berum sætatölum.
Staðfest Ísland á engan fulltrúa á Evrópuþinginu í dag Fullveldi
Við erum ekki með neinn í dag.
Fullyrðing: Ísland á engan fulltrúa á Evrópuþinginu í dag
Ísland er ekki aðili að ESB og á því enga fulltrúa á Evrópuþinginu. EEA-LEGAL-002 staðfestir að EFTA-ríki hafa engan atkvæðisrétt í ráðherraráðinu eða á Evrópuþinginu. PARTY-DATA-015 nefnir sérstaklega að Sjálfstæðisflokkurinn er aðili að ECR-flokknum en hefur ekki sæti á Evrópuþinginu «þar sem Ísland er utan ESB». Þetta er óumdeilanleg staðreynd sem allar heimildir styðja.
Staðfest Á Evrópuþinginu starfa þingmenn í þingflokkum og flokkablokkum EES/ESB-löggjöf
þá gleymist það bara að á Evrópuþinginu eru þingflokkar, flokkablokkir sem standa saman
Fullyrðing: Á Evrópuþinginu starfa þingmenn í þingflokkum og flokkablokkum
PARTY-DATA-015 lýsir ECR-flokkahópnum á Evrópuþinginu sem sjötta stærsta hópnum með 64 þingmenn úr 15 löndum — sem staðfestir skipulag þingsins í flokkahópa. Heimildin sýnir einnig hvernig íslenskir flokkar tengjast þessum evrópsku flokkahópum, þótt Ísland sé utan ESB. Grundvallarfullyrðingin um skipulag Evrópuþingsins í þingflokka og flokkablokkir er vel þekkt stofnanaraunveruleiki.
Samhengi sem vantar
Heimildir lýsa aðeins ECR-hópnum sérstaklega en nefna ekki önnur meirihlutalið — t.d. EPP (Evrópuflokkinn), S&D (jafnaðarmenn), Renew Europe (frjálslyndir) o.fl. Fullyrðingin er þó rétt hvað varðar grundvallarskipulag þingsins.
Nokkur stoð Spá Sjálfstæðismenn sem kæmust á Evrópuþingið myndu líklega starfa með íhaldsblokkinni (EPP eða sambærilegum hópi) Flokkastefnur
Þannig að það er mjög sennilegt að Sjálfstæðismenn sem yrðu kosnir á Evrópuþingið myndu þá starfa með þessari íhaldsblokk.
Fullyrðing: Sjálfstæðismenn sem kæmust á Evrópuþingið myndu líklega starfa með íhaldsblokkinni (EPP eða sambærilegum hópi)
PARTY-DATA-015 staðfestir að Sjálfstæðisflokkurinn er aðili að ECR-flokknum (European Conservatives and Reformists) — ekki EPP (Evrópuflokknum) sem fullyrðingin vísar til sem «íhaldsblokk». ECR er sjötti stærsti flokkahópurinn og er hægri við EPP á pólitísku litrófi Evrópuþingsins. Fullyrðingin er rétt í grunninn — sjálfstæðismenn myndu starfa með íhaldshópi — en flokkahópurinn er ECR, ekki EPP. POL-DATA-006 bendir þó á innri klofning í Sjálfstæðisflokknum og að sumir þingmenn eru raunsæislegri í Evrópumálum, sem gæti haft áhrif á flokkahópsval.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin nefnir EPP eða «sambærilegan hóp» en Sjálfstæðisflokkurinn er í raun aðili að ECR, sem er ólíkur hópur. EPP er stærsti flokkahópurinn á Evrópuþinginu og hefur miðju-hægri stefnu; ECR er harðari í afstöðu til ESB-samruna og fullveldis. Mismunurinn skiptir máli vegna þess að ECR-hópurinn inniheldur flokka sem eru gagnrýnir á ESB-samrunann.
Nokkur stoð Spá Samfylkingin myndi við ESB-aðild starfa með jafnaðarmannablokkinni á Evrópuþinginu Flokkastefnur
Á meðan Samfylkingin myndi vera í jafnaðarmannablokkinni
Fullyrðing: Samfylkingin myndi við ESB-aðild starfa með jafnaðarmannablokkinni á Evrópuþinginu
Samfylkingin er jafnaðarmannaflokkur samkvæmt POLITICAL-DATA-008 og POL-DATA-001, og hefur verið leiðandi afl í ESB-stefnu Íslands. Eðlilegt er að ætla að jafnaðarmannaflokkur yrði hluti af S&D-hópnum (jafnaðarmannablokkinni) á Evrópuþinginu. Engin heimild staðfestir þó formlega aðild Samfylkingarinnar að PES (Party of European Socialists), sem er forsenda þátttöku í S&D. Fullyrðingin er sennileg en ekki staðfest af tiltækum heimildum.
Samhengi sem vantar
Heimildir staðfesta ekki hvort Samfylkingin er formlegur aðili að PES eða öðrum evrópskum jafnaðarmannasamtökum. Flokkahópsskipan á Evrópuþinginu er ekki sjálfgefin og fer eftir formlegum samningum milli flokka og hópa.
Að hluta staðfest Viðreisn myndi við ESB-aðild starfa með frjálslyndri blokk á Evrópuþinginu Flokkastefnur
og er ekki einhver frjálslynd blokk, það væri væntanlega fyrir Viðreisn
Fullyrðing: Viðreisn myndi við ESB-aðild starfa með frjálslyndri blokk á Evrópuþinginu
PARTY-DATA-017 lýsir Viðreisn sem frjálslyndum flokki með áherslu á fjármálaaga og markaðsfrelsi, sem er í samræmi við stefnu Renew Europe á Evrópuþinginu. Fullyrðingin er sennileg í ljósi stefnu Viðreisnar, en engin heimild staðfestir formlega tengingu flokksinns við ALDE eða Renew Europe. POLITICAL-DATA-004 staðfestir ESB-aðild sem kjarnastefnu Viðreisnar, en nefnir ekki evrópska flokkatengsl.
Samhengi sem vantar
Engin heimild staðfestir formlega aðild Viðreisnar að ALDE (Alliance of Liberals and Democrats for Europe) eða öðrum evrópskum frjálslyndum samtökum. Flokkahópsskipan á Evrópuþinginu er háð formlegum samningum sem ekki er hægt að álykta um eingöngu af stefnuskrá flokksins.
Staðfest Á Evrópuþinginu eru fulltrúar sem líkjast Miðflokksmönnum Flokkastefnur
Það eru meira að segja svona einhverjir Miðflokksmenn þarna eins og annars staðar. Það er bara allt litrófið.
Fullyrðing: Á Evrópuþinginu eru fulltrúar sem líkjast Miðflokksmönnum
Heimildir staðfesta að á Evrópuþinginu sitja fulltrúar sem deila stefnumálum með Miðflokknum. PARTY-DATA-015 lýsir flokkahópi íhaldsmanna og endurbótasinna (ECR) sem telur meðal annars PiS-flokkinn í Póllandi og Svíþjóðardemókrata — flokka sem leggja áherslu á þjóðríkisstefnu og tortryggi gagnvart ESB-samruna. POLITICAL-DATA-013 og PARTY-DATA-012 staðfesta að Miðflokkurinn hefur tengsl við ECR og deilir skoðunum á mikilvægi fullveldis og andstöðu við evrópska samruna.
Samhengi sem vantar
Tengsl Miðflokksins við ECR eru óformleg þar sem Ísland er utan ESB. Sjálfstæðisflokkurinn er hins vegar formlega aðili að ECR-flokknum. Hugtakið «líkjast» er matskennt — ECR-hópurinn spannar breiðan pólitískan grundvöll og ber að varast einföldun á samanburðinum.
Heimildir vantar Þingmaður frá Eskifirði (Jens Garðar Helgason) kemur úr sveitarfélagi þar sem búa 0,2% þjóðarinnar Annað
þar sem búa 0,2% þjóðarinnar
Fullyrðing: Þingmaður frá Eskifirði (Jens Garðar Helgason) kemur úr sveitarfélagi þar sem búa 0,2% þjóðarinnar
POLITICAL-DATA-006 staðfestir að Jens Garðar Helgason situr á Alþingi fyrir Norðausturkjördæmi, en engin heimild inniheldur íbúafjölda Eskifjarðar eða Fjarðabyggðar. Til viðmiðunar: ef íbúafjöldi Íslands er um 390.000 (samkvæmt HOUSING-DATA-005) þyrfti sveitarfélagið að hafa um 780 íbúa til að 0,2% væri rétt tala. Heimildir duga ekki til að sannreyna þessa tölu.
Samhengi sem vantar
Engar heimildir um íbúafjölda Eskifjarðar eða Fjarðabyggðar eru í staðreyndagrunninum. Til þess að meta fullyrðinguna þyrfti gögn frá Hagstofu Íslands um íbúafjölda sveitarfélaga.
Að hluta staðfest Einn þingmaður á Alþingi hefur um 2% hlutdeild af þingmönnum (sem er langt umfram íbúahlutfall kjördæmisins) Annað
hann er hvað, 2% af því sem er á Alþingi
Fullyrðing: Einn þingmaður á Alþingi hefur um 2% hlutdeild af þingmönnum (sem er langt umfram íbúahlutfall kjördæmisins)
POLITICAL-DATA-001 staðfestir að Alþingi hefur 63 þingsæti. Einn þingmaður af 63 er um 1,6% — ekki 2% eins og fullyrðingin heldur fram. Talan 2% er því ábending í rétta átt en tæknilega ónákvæm. Samanburðurinn við íbúahlutfall kjördæmisins (0,2% ef sú tala er rétt) er rökrétt — fulltrúavægi á Alþingi er margfalt hærra en íbúahlutfall bendir til.
Samhengi sem vantar
Nákvæm tala er 1/63 ≈ 1,59%, ekki 2%. Fullyrðingin er áætlun sem er of há um 0,4 prósentustig. Samanburður við Evrópuþingið (6/720 ≈ 0,83%) sem greinarhöfundur gerir er þó skýr — hlutfallslegt vægi minnkar verulega.