Kolbrún segir stjórnarandstöðuna tala niður til þjóðarinnar

Þar séu þingmenn stjórnarandstöðunni, aðallega Sjálfstæðisflokks og Miðflokks, eins og helteknir af martraðarkenndri tilhugsun um að þjóðin segi já.

Fullyrðing: Kolbrún Bergþórsdóttir segir að þingmenn stjórnarandstöðunnar, aðallega úr Sjálfstæðisflokki og Miðflokki, séu á móti fyrirhugaðri þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-aðildarviðræður.

Heimildir staðfesta að Sjálfstæðisflokkur og Miðflokkur séu andvígir ESB-aðild og hafi gagnrýnt þjóðaratkvæðagreiðsluna. POL-DATA-020 lýsir andstöðu beggja flokka og POL-DATA-002 staðfestir að þessir flokkar séu á móti aðild. Hins vegar er fullyrðingin of einföld — Sjálfstæðisflokkurinn hefur ekki beint kallað eftir því að hætta við þjóðaratkvæðagreiðsluna, heldur gagnrýnt tímasetningu hennar (POL-DATA-020). Þá sýnir POLL-DATA-011 að um fjórðungur kjósenda Sjálfstæðisflokksins styður ESB-aðild, og klofningurinn um ESB-málið fer þvert á flokkalínur — Flokkur fólksins er í ríkisstjórn en ESB-andvígur (POLL-DATA-016).

Hvað eftir annað hvæsir hin geðilla stjórnarandstaða milli samanbitinna tannanna að ekki sé um neitt að semja, engar undanþágur séu í boði og það þýði ekkert að ætla sér að skoða málið því niðurstaðan sé algjörlega ljós.

Fullyrðing: Kolbrún Bergþórsdóttir fullyrðir að stjórnarandstaðan haldi því fram að engar undanþágur séu í boði í ESB-samningaviðræðum.

POL-DATA-020 staðfestir að andstöðuflokkarnir leggi áherslu á fullveldi og ráðstöfunarrétt yfir auðlindum, og hafi gagnrýnt aðildarviðræðurnar almennt. Miðflokkurinn er harðlega á móti bæði aðild og viðræðuferlinu. Þó er lýsingin á afstöðu andstöðunnar of einföld — forsætisráðherra hefur sjálf sagt að hún muni setja «skýr rauð flögg» um auðlindamál (PARTY-PARL-001), og andstæðingar hafa einmitt vísað til þess að ríkisstjórnin hafi ekki tilgreint nákvæm samningsskilyrði, sem er ekki sama og að fullyrða að engar undanþágur séu mögulegar. PARTY-DATA-024 sýnir að Sjálfstæðisflokkurinn hefur áður skipt um afstöðu í tengslum við þjóðaratkvæðagreiðslu.

Kolbrún segir afar líklegt að þjóðin segi já í komandi þjóðaratkvæðagreiðslu eins og skynsamlegt og sjálfsagt er að gera.

Fullyrðing: Kolbrún Bergþórsdóttir spáir því að þjóðin muni segja já í komandi þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort halda eigi áfram aðildarviðræðum við ESB.

Skoðanakannanir sýna að meirihluti styður áframhaldandi viðræður — POLL-DATA-021 mælir um 52% stuðning og POLL-DATA-020 um 60% stuðning við þjóðaratkvæðagreiðsluna. POLL-DATA-015 sýnir 62% stuðning kvenna og 52% karla. Þetta gefur til kynna að já-hliðin sé í forystu, en bilið er ekki mjög stórt. Hins vegar er mikilvægur munur á stuðningi við viðræður (~52%) og aðild (~42%) samkvæmt POLL-DATA-021, og POLL-DATA-018 bendir á að hluti þeirra sem styðja þjóðaratkvæðagreiðsluna myndi kjósa gegn áframhaldandi viðræðum. Spáin er trúverðug en ekki viss — sögulegt fordæmi frá Noregi og Danmörku sýnir að ESB-kosningar geta tekið óvæntum breytingum.

Þær raddir heyrast hér á landi að nú sé tíminn til að halla sér að Bandaríkjum Trumps.

Fullyrðing: Raddir heyrast á Íslandi um að nú sé tíminn til að halla sér að Bandaríkjum Trumps í stað ESB-samvinnu.

SOV-DATA-009 staðfestir að Trump-stjórnin hafi verið efasemdarfullri um ESB en fyrri stjórnir, þótt engin opinber andstaða við ESB-aðild Íslands hafi komið fram. PARTY-DATA-021 lýsir vangaveltum um að Trump-stjórnin vilji frekar sjá Ísland utan ESB, en þær byggja á ónefndum heimildum, ekki opinberri stefnu. SOV-DATA-020 fjallar um bandaríska viðskipta- og varnarhagsmuni á Íslandi sem gætu tengst þessum umræðum. Heimildir staðfesta að slíkar raddir heyrist en skortir beinar tilvísanir í nafngreinda talsmenn sem hafi mælt með því að Ísland halli sér að Bandaríkjunum.

Þessar raddir koma ekki bara úr Miðflokknum. Þær koma einnig frá sjálfstæðismönnum, sérstaklega þeim sem í huganum hafa yfirgefið Sjálfstæðisflokkinn en samt ekki enn tekið stökkið í fangið á hinum hægri öfgasinnaða Miðflokki.

Fullyrðing: Þær raddir sem mæla með að halla sér að Bandaríkjum Trumps koma ekki bara úr Miðflokknum heldur einnig frá Sjálfstæðismönnum.

Tengsl Miðflokksins við Trump-aðila eru vel skjalfest: PARTY-DATA-012 og PARTY-DATA-022 staðfesta fundi Miðflokksins við bandaríska repúblikana og heimsóknir pólitísks ráðgjafa tengds Farage. Hvað Sjálfstæðismenn varðar er staðan óljósari — PARTY-DATA-022 nefnir «og mögulega Sjálfstæðisflokkurinn» en flokkurinn hefur ekki tjáð sig opinberlega. POL-DATA-002 staðfestir að Sjálfstæðisflokkurinn er andvígur ESB-aðild, og PARTY-DATA-015 sýnir að flokkurinn er aðili að ECR, en engin heimild staðfestir beint að Sjálfstæðismenn séu meðal þeirra sem mæla með því að «halla sér að Bandaríkjum Trumps».

Telur hún að Sjálfstæðisflokkurinn væri örugglega stærri ef hann leyfði flokksmönnum að líta af hlýju til Evrópusambandsins en bannaði þeim það ekki.

Fullyrðing: Kolbrún Bergþórsdóttir heldur því fram að Sjálfstæðisflokkurinn yrði örugglega stærri ef flokksmönnum væri leyfð hlýlæg afstaða til Evrópusambandsins.

Heimildir gefa vísbendingu um innri togstreitu innan Sjálfstæðisflokksins um ESB-málið. POLL-DATA-011 sýnir að um 25% kjósenda flokksins styðja ESB-aðild — verulegur minnihluti sem gæti dregist frá ef flokkurinn heldur harðri andstöðu. POL-DATA-006 staðfestir innri sveiflur yfir áratugi og nefnir að Guðlaugur Þór Þórðarson, fyrrverandi utanríkisráðherra, sé «pragmatískari» í ESB-málum. POLITICAL-DATA-006 nefnir að flokkurinn eigi viðskiptamiðaðan væng sem er opnari fyrir ESB-samstarfi. Þó er orsök-afleiðing keðjan óstaðfest — enginn gagnastuðningur er til um að flokkurinn myndi stækka ef hann breytti ESB-afstöðu; möguleg áhrif á ESB-andvíga kjósendur eru ekki metin.

það sé flestum ljóst að flokkurinn sé kominn á hægri væng stjórnmálanna og reyni þar af örvæntingu að þefa uppi fylgi

Fullyrðing: Framsóknarflokkurinn er á hægri væng stjórnmálanna að mati Kolbrúnar Bergþórsdóttur.

Heimildir staðfesta að Framsóknarflokkurinn hefur hallast í átt að hægri öflum á Alþingi. POL-DATA-002 flokkar hann með Sjálfstæðisflokki, Miðflokki og Flokki fólksins í ESB-andstöðu, sem bendir til samstöðu á hægri hlið stjórnmálanna. POL-DATA-007 lýsir flokknum sem ESB-andvígum á grundvelli landbúnaðar- og sjávarútvegshagsmuna, sem hefð hefur verið tengd hægri miðju á Íslandi. POLITICAL-DATA-007 sýnir flokkinn á lægsta þingsætafjölda sögunnar (4 sæti), sem gæti ýtt undir bandalagsmyndun til hægri. Þó er mikilvægt að Framsóknarflokkurinn hefur sögulega verið miðjuflokkur og POL-DATA-007 nefnir að yngri þingmenn séu pragmatískari.

Kolbrún segir enn fremur að ekkert bendi til þess að þjóðin sé haldin þeirri ofsahræðslu við Evrópusambandið sem þjakar bæði Sjálfstæðisflokk og Miðflokk.

Fullyrðing: Kolbrún Bergþórsdóttir fullyrðir að ekkert bendi til þess að þjóðin sé haldin ofsahræðslu við Evrópusambandið.

Skoðanakannanir sýna að meirihluti Íslendinga styður þjóðaratkvæðagreiðsluna (um 60% samkvæmt POLL-DATA-020) og um 52% styðja áframhaldandi viðræður (POLL-DATA-021). Þetta bendir til þess að almenningur sé ekki haldinn viðvarandi ótta við ESB-samstarf. POLL-INTL-001 sýnir að 73% ESB-borgara telja aðild hafa gagnast löndum þeirra. Á hinn bóginn er ESB-aðild sjálf umdeildar — einungis 42% styðja hana og 42% eru á móti (POLL-DATA-021). Verulegur hópur, sérstaklega kjósendur Sjálfstæðisflokks og Miðflokks, er skýrt andvígur (POLL-DATA-016). Það er of vítt að segja «ekkert bendi til» áhyggna þegar tæplega helmingur þjóðarinnar er á móti aðild.