EEA-DATA-010
Alþjóðastofnun
Há
EES-samningurinn nær til um 70–75% af regluverki innri markaðar ESB og tryggir fjórfrelsi vöru, þjónustu, fjármagns og fólks. Utan samningsins falla þó meðal annars sameiginleg landbúnaðarstefna, sameiginleg sjávarútvegsstefna, tollabandalagið, utanríkis- og öryggisstefna og myntbandalagið. Yfir 13.000 lagagerðir hafa verið innleiddar frá 1994.
Enska frumtextinn
The EEA Agreement gives Iceland, Liechtenstein, and Norway access to the EU's single market by incorporating relevant EU legislation into their national law. The EEA covers approximately 70–75% of the EU acquis by volume (measured by number of legal acts), focusing on the 'four freedoms': free movement of goods, persons, services, and capital. However, major policy areas are excluded from the EEA: the Common Agricultural Policy (CAP), the Common Fisheries Policy (CFP), the Customs Union (Iceland maintains its own customs tariff), the Common Foreign and Security Policy (CFSP), Justice and Home Affairs (partially — Schengen is separate), Economic and Monetary Union (euro), and the EU's common trade policy (Iceland conducts its own trade agreements with non-EU countries). The EFTA Surveillance Authority (ESA) and EFTA Court provide institutional oversight for EEA EFTA states, mirroring the European Commission and CJEU respectively. As of 2025, over 13,000 EU legal acts had been incorporated into the EEA Agreement since 1994, with approximately 200–400 new acts incorporated annually through EEA Joint Committee decisions.
Heimild
EFTA Secretariat — The EEA Agreement; ESA Internal Market Scoreboard; EEA Joint Committee
Skrifstofa EFTA annast daglegan rekstur EES-samningsins og veitir upplýsingar um lagalega umgjörð og innleiðingu ESB-gerða í EES/EFTA-ríkjunum.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Talan „70–75%“ er nálgun sem byggist á því hvernig umfang „acquis“ (regluverksins) er mælt (fjöldi gerða, blaðsíðna eða málefnasviða). Ef miðað er við fjölda málefnasviða nær EES-samningurinn yfir minna hlutfall þar sem heilir málaflokkar (landbúnaður, sjávarútvegur, peningamálastefna, utanríkisstefna, varnarmál) eru undanskildir. Ef miðað er við magn einstakra réttargerða er umfangið meira þar sem löggjöf um innri markaðinn er umfangsmikil. Sumir álitsgjafar segja að Íslendingar „innleiði nú þegar flestar reglur ESB“ – þetta er rétt í þröngum skilningi þegar átt er við reglur innri markaðarins en þá er litið fram hjá veigamiklum sviðum í stefnumótun ESB sem falla alfarið utan EES-samningsins.
Notuð í greiningum (39)
Af hverju að sækja um Evrópusambandsaðild? Kratinn
- Að hluta staðfest Styður Þegar EES-samningurinn var gerður var talað um fullveldisframsal og landsölu sem hrakspár sem gengust ekki eftir
- Að hluta staðfest Styður Aukin samræming við Evrópureglur í kjölfar EES-samningsins var hagstæð fyrir íslensk fyrirtæki, samkeppni og samkeppnishæfni atvinnulífsins
Bókun 35 við EES-samninginn og stjórnarskráin Heimssýn
- Að hluta staðfest Styður Bókun 35 við EES-samninginn miðar að því að ná einsleitni laga á Evrópska efnahagssvæðinu án þess að samningsaðilar þurfi að framselja löggjafarvald til stofnana Evrópska efnahagssvæðisins.
Davíð Þór Björgvinsson: Víðtækt samkomulag um stjórnarskrárbreytingu DV
- Staðfest Styður Innan ESB eru sumar valdheimildir að fullu hjá ESB, eins og tollabandalagið og að hluta til evran.
- Að hluta staðfest Styður Flestar reglur um innri markaðinn eru skiptar valdheimildir sem Ísland og ESB deila.
Eðlismunur á EES og ESB Heimssýn
- Að hluta staðfest Styður Fullyrðingar um að Ísland sé að mestu leyti í Evrópusambandinu nú þegar — stundum talað um 75% eða jafnvel meira — standast ekki þegar litið er til þess sem full aðild að ESB felur í sér.
- Að hluta staðfest Styður EES-samningurinn nær til innri markaðar Evrópusambandsins og þeirra reglna sem nauðsynlegar eru til að tryggja fjórfrelsið: frjálsa för vöru, þjónustu, fjármagns og fólks.
- Staðfest Styður EES-samningurinn felur ekki í sér þátttöku í tollabandalagi Evrópusambandsins.
- Að hluta staðfest Andmælir Munurinn á EES og ESB er eðlismunur, ekki stigsmunur — samanburður sem lýsir EES sem «nánast aðild» hylur hvort um er að ræða alþjóðasamning eða aðild að yfirþjóðlegu stjórnskipulagi.
Ef við uppfyllum skilyrðin þurfum við hvort sem er ekki ESB Nútíminn
- Að hluta staðfest Styður Undir EES-samningnum eru engin bein réttaráhrif gerða ESB, enginn ESB-dómstóll eða framkvæmdastjórn, heldur EFTA-dómstóll og ESA, og engir bindandi dómar ESB-dómstóls.
- Að hluta staðfest Styður Undir EES-samningnum halda EES-ríki utan ESB fullum yfirráðum yfir auðlindum sínum.
Ekki framhald á ESB-viðræðum Morgunblaðið
- Staðfest Styður Sameiginleg stefnumál ESB um landbúnað, sjávarútveg, utanríkisviðskipti, utanríkisstefnu og gjaldmiðilsmál hafa ekki verið tekin upp af EES/EFTA-ríkjunum.
Enn og aftur um bókun 35 og forgang EES-reglna DV
- Að hluta staðfest Andmælir EES-samningurinn tryggir Íslendingum réttindi á innri markaðnum líkt og þeir væru í ESB.
Er þetta boðlegt fyrir fullvalda þjóð? Vísir
- Staðfest Styður Ísland, Noregur og Liechtenstein eru EES-ríkin.
Erum við í ofbeldissambandi við ESB? Vísir
- Að hluta staðfest Styður Í EES er allt vald á innri markaðnum hjá ESB en pólitískt vald EES-ríkjanna þriggja er takmarkað þegar eitthvað bjátar á.
- Staðfest Styður Evrópusambandið er innri markaður með frjálsu flæði vöru, þjónustu, fjármagns og fólks.
- Staðfest Styður Evrópusambandið er tollabandalag gagnvart þriðju ríkjum.
- Að hluta staðfest Styður EES-samningurinn er dýpsti viðskiptasamningur sem Evrópusambandið hefur gert við þriðja aðila.
ESA hefur hafið formlega málsmeðferð gegn Íslandi Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður EES-regluverkið er tæmandi hvað varðar skilyrði fyrir innflutning, flutning og meðhöndlun dýraafurða frá þriðju ríkjum eftir að þær hafa komið inn á EES-svæðið.
ESB-umræðan: Allt nema umræða um ESB eins og það er Blog.is
- Að hluta staðfest Styður Ísland hefur þegar tekið upp megnið af regluverki ESB, og litlu við að bæta nema smáatriðum eins og landbúnaði, fiskveiðilögsögu, utanríkismálum, peningastefnu og fullveldi almennt.
Evrópuhraðlestin fer út af sporinu Viðskiptablaðið
- Að hluta staðfest Styður Íslendingar hafa tekið upp um 70–75% af innri markadsregluverki EES, sem er um fimmtungur eða minna af öllu regluverki ESB.
Hálfsannleikur og ósannindi Magnúsar Árna Skjaldar Magnússonar Vísir
- Að hluta staðfest Styður Sá hluti regluverks ESB sem Ísland tekur upp í gegnum EES-samninginn er aðeins einn af mörgum ESB-málaflokkunum — nær allt sem liggur utan innri markaðar ESB liggur sömuleiðis utan EES-samningsins.
Hvað er í pakkanum? Heimssýn
- Staðfest Styður Ísland hefur með EES-aðild haldið eftir eigin tollastefnu, landbúnaðar- og sjávarútvegsstefnu, utanríkis- og öryggismálum og fullum yfirráðum náttúruauðlinda.
- Að hluta staðfest Styður EES-samningurinn gefur Íslandi aðgang að innri markaði ESB og fjölmörgum samstarfsverkefnum án þess að því fylgi framsal á fullveldi þjóðarinnar.
Hvað kostar möguleg aðild Íslands að Evrópusambandinu? Vísir
- Að hluta staðfest Styður Íslendingar hafa tekið upp um 70–75% af innri markaðsregluverki EES, en það er um fimmtungur eða minna af öllu regluverki ESB.
- Staðfest Styður Við ESB-aðild myndi frjálst flæði fjármagns — ein af grunnstoðum innri markaðarins — ná til sjávarútvegs sem er nú utan EES-samningsins.
Hvað mun ESB aðild þýða fyrir íslenskan landbúnað? Bændablaðið
- Staðfest Styður Myntbandalagið, sjávarútvegur og landbúnaður standa utan EES-samningsins.
Hver er reynsla Svía af 30 ára ESB aðild? Heimssýn
- Að hluta staðfest Styður Nokkru fyrir ESB-aðild Svíþjóðar var tilskipun ESB um frjálst flæði fjármagns innleidd, sem þýddi afnám hafta á eignarhaldi á landi og skóglendi.
Hversu mikið af regluverki Evrópusambandsins hefur verið tekið upp í íslenskan rétt? Vísir
- Staðfest Styður Aðrar heimildir um reglur innri markaðarins telja innleiðingu EES-reglna vera 70–80%.
- Að hluta staðfest Styður EES-samningurinn tekur eingöngu til reglna innri markaðarins: frjálst flæði vöru, þjónustu, fjármagns og fólks, samkeppnisreglur, neytendavernd og skyldar reglur.
- Að hluta staðfest Styður Mismunurinn á 15–20% og 75–80% tölunum felst í því hvort miðað er við heildarregluverk ESB eða þann hluta sem fellur undir EES.
- Staðfest Styður EES-samningurinn felur ekki í sér framsal á sameiginlegri fiskveiðistefnu, landbúnaðarstefnu, myntmálum eða ytri samskiptum til stofnana ESB, ólíkt ESB-aðild.
Innleiðingarblekkingin Vísir
- Að hluta staðfest Styður Ísland, utan ESB en í EES, hafði innleitt tæplega 86% af þeim gerðum sem Svíþjóð sem ESB-aðildarríki hafði innleitt.
- Að hluta staðfest Styður ESB sjálft telur að Ísland innleiði sem EES-ríki um 75–80% af gerðum ESB.
Ísland er ekki til sölu Vísir
- Að hluta staðfest Styður EES-samningurinn veitir Íslandi aðgang að innri markaði ESB
- Að hluta staðfest Styður Með EES-samningnum hefur Ísland fullt forræði yfir auðlindum sínum
Jón Gnarr: ESB ske es spé DV
- Að hluta staðfest Styður Ísland fékk samkeppnislög og neytendavernd frá Evrópusambandinu
Kvótahopp og ESB Vísir
- Að hluta staðfest Styður ESB hvílir á fjórum frelsisréttindum (fjórfrelsið) — þar á meðal staðfesturétti og frjálsu flæði fjármagns.
Mun Trump reyna að koma í veg fyrir inngöngu Íslands í ESB? Blog.is
- Að hluta staðfest Styður Ísland er í EES-samningnum, sem gefur aðgang að innri markaði ESB án fullrar aðildar.
Notum þau verkfæri sem nýtast okkur best Vísir
- Staðfest Styður EES-aðildin felur í sér skuldbindingu um að innleiða þær reglur sem gilda á innri markaðnum.
…og ég vil að þjóðin segi sitt álit Vísir
- Að hluta staðfest Styður ESB-aðild snertir efnahag, fullveldi, viðskipti, gildi og stöðu Íslands í alþjóðasamfélaginu.
Ræða þarf alla kaflana á nýjan leik Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Tollamál heyra undir 3. grein stofnsáttmála Evrópusambandsins um starfsemi þess.
- Að hluta staðfest Styður Margir samningakaflar um efnahags- og markaðsmál voru auðveldir vegna þess að Ísland er þegar í EES-samningnum.
Ríkisstjórnin sem grefur undan EES-samningnum Sjálfstæðisflokkurinn
- Að hluta staðfest Styður Dagur B. Eggertsson sagði að Ísland taki upp um 75% af regluverki ESB gegnum EES-samninginn
- Að hluta staðfest Styður Samkvæmt skýrslu utanríkisráðuneytisins er Ísland hvorki 75% né 80% «þegar inni» í ESB
- Að hluta staðfest Styður Pawel Bartoszek hélt því fram að framganga ESB-sinna beindist ekki gegn EES og að Ísland yrði áfram í EES við inngöngu í ESB
- Staðfest Styður ESB-ríki eru ekki í EES-samningnum sem sjálfstæð aðilar heldur sem hluti ESB
SEGJUM UPP EES SAMNINGNUM OG HÆTUM VIÐ ESB ÞJÓÐARATKVÆÐAGREIÐSLUNA blogis
- Að hluta staðfest Styður Þegar EES-samningurinn var undirritaður var hann viðskiptasamningur sem átti að tryggja EFTA-ríkjunum aðgang að innri markaðnum í Evrópu.
- Þarfnast samhengis Andmælir EES-samningurinn tók engum breytingum þótt ESB hafi breyst verulega frá því hann tók gildi.
Sigmundur Ernir skrifar: Stóra spurningin er hvort við gætum haft það betra DV
- Staðfest Styður EES-samningurinn er reistur á fjórum meginstoðum: frjálst flæði fjármagns, vöru, vinnuafls og þjónustu.
Sjötíu og fimm prósent sannleikur – samkvæmt tilfinningu, Dagur? Blog.is
- Að hluta staðfest Styður EES-samningurinn nær fyrst og fremst til innri markaðarins.
- Staðfest Styður Landbúnaður fellur að mestu leyti utan EES-samningsins.
- Að hluta staðfest Styður Sjávarútvegur fellur að mestu leyti utan EES-samningsins.
- Að hluta staðfest Andmælir Lagaramminn sem tryggir framkvæmd og túlkun löggjafar ESB er ekki hluti af EES-samningnum.
Skiptir máli hvort Jens Garðar sé á þingi? Vísir
- Að hluta staðfest Styður Nánast allur neytendaréttur á Íslandi hefur komið til landsins vegna EES-samningsins.
Steinn í vegi aðildar að ESB Vísir
- Að hluta staðfest Styður Með EES-samningnum hefur Ísland lagað stóran hluta íslenskrar löggjafar að regluverki ESB, en þeir málaflokkar sem standa utan EES eru sjávarútvegur, landbúnaður, auðlindastjórnun, hluti orkumála, utanríkis- og viðskiptastefna, tollamál og fleiri svið.
- Að hluta staðfest Styður EES-samningurinn tryggir Íslandi aðgang að innri markaði ESB án þess að framselja stjórn fiskveiða og annarra auðlinda til stofnana sambandsins.
Stjórnarskráin og ESB DV
- Staðfest Styður Í EES-samningaviðræðunum var lögð áhersla á að Ísland og Noregur fengju aðgang að innri markaði ESB án aðildar að sambandinu.
- Að hluta staðfest Styður Nefnd fjögurra lögfræðinga komst að þeirri niðurstöðu að hinn almenni löggjafi gæti að óbreyttri stjórnarskrá deilt valdheimildum ríkisins með alþjóðlegum stofnunum að vissu marki og að EES-samningurinn rúmaðist innan þess svigrúms.
- Staðfest Styður Samstarf innan ESB er að hluta til yfirþjóðlegt, einkum á sviði innri markaðarins (fjórfrelsisins), samkeppni, ríkisaðstoðar og hugverkaréttinda — sem eru einmitt þau svið sem EES tekur til.
Þegar rykið sest: Verndartollar ESB og áhrifin á EES Vísir
- Að hluta staðfest Styður Í gegnum EFTA hafa Ísland, Noregur og Liechtenstein opinberlega bent framkvæmdastjórninni á að EES-ríkin eigi að njóta sama aðgangs að styrkjakerfum ESB og ESB-löndin.
- Að hluta staðfest Styður Ísland á frjálsan og ótakmarkaðan aðgang að innri markaði Evrópu í gegnum EES-samninginn og þar ríkir breið pólitísk sátt.
Tollabandalag ESB og hugmyndir um tímabundna tollvernd Blog.is (Heimssýn)
- Staðfest Styður Frjáls för vöru er ein af fjórum grunnstoðum innri markaðar ESB.
Valdbærni ESB og sérlausnir Viðskiptablaðið
- Að hluta staðfest Styður Evrópusambandið hefur bæði einkavaldbærni (exclusive competence) og dreifða valdbærni (shared competence) yfir mismunandi sviðum.
Við höfum ekki tekið upp 80% af reglum ESB Stjórnmálin
- Að hluta staðfest Styður ESB-rýnivinna sýndi að gapið var einkum í þeim málaflokkum sem heyra ekki undir EES-samninginn.
Viðurkennir að 75% talan sé ágiskun Stjornmalin
- Að hluta staðfest Styður Evrópusambandssinnar hafa gjarnan haldið á lofti tölunni um að Ísland taki upp 75% af regluverki ESB í gegnum EES, en stundum hafa þeir farið upp í 80% og jafnvel 90%.
Víkulokin 7. mars 2026 Vikulokin (RÚV)
- Að hluta staðfest Andmælir Með EES-samningnum eru lög á Íslandi eingöngu lög sem samþykkt eru á Íslandi, og lög sem samþykkt eru í Brussel fara ekki sjálfkrafa til Íslands.