…og ég vil að þjóðin segi sitt álit
Raddir í greininni
Niðurstöður
Að hluta staðfest ESB-aðild snertir efnahag, fullveldi, viðskipti, gildi og stöðu Íslands í alþjóðasamfélaginu. Fullveldi
Hún snertir efnahag, fullveldi, viðskipti, gildi og stöðu Íslands í alþjóðasamfélaginu.
Fullyrðing: ESB-aðild snertir efnahag, fullveldi, viðskipti, gildi og stöðu Íslands í alþjóðasamfélaginu.
Fullyrðingin segir að ESB-aðild snerta efnahag, fullveldi, viðskipti, gildi og alþjóðlega stöðu Íslands. Flestar þessara vídda eru studdar af heimildum: SOV-LEGAL-032 staðfestir viðskipta- og efnahagsáhrif; SOV-DATA-027 og SOV-DATA-021 fjalla um fullveldisþáttinn; EEA-LEGAL-022 og EEA-DATA-010 lýsa stefnusviðum sem ESB-aðild nær til. Hins vegar falla «gildi» (values) ekki auðveldlega undir neina af hinum sjö heimildunum — engin þeirra fjallar sérstaklega um gildi eða verðmæti í siðferðilegum eða menningarlegum skilningi sem ESB-aðild snertir beint.
Samhengi sem vantar
Heimildir styðja vel þá hluta fullyrðingarinnar sem varða efnahag, fullveldi, viðskipti og alþjóðlega stöðu. Víddin «gildi» er hins vegar ekki studd af neinum af þeim heimildum sem lagðar eru fram. Fullyrðingin er að auki víðtæk og almenn — nánast hvaða alþjóðlega stéttarfélagsaðild sem er «snertir» þessi svið á einhvern hátt, svo fullyrðingin er nær óhrekjandi en jafnframt lítils upplýsingagildis.
Að hluta staðfest Spurningin um ESB-aðild Íslands var ekki eitt af stóru málunum sem náðu á dagskrá í aðdraganda síðustu Alþingiskosninga. Flokkastefnur
þegar það tiltekna mál var ekki eitt af stóru málunum sem náðu á dagskrá í spretthlaupi fjölmiðlaumfjöllunar í aðdraganda kosninga
Fullyrðing: Spurningin um ESB-aðild Íslands var ekki eitt af stóru málunum sem náðu á dagskrá í aðdraganda síðustu Alþingiskosninga.
PARTY-DATA-016 styður fullyrðinguna verulega: Kristrún Frostadóttir sagði skýrt fyrir kosningarnar 2024 að ESB-aðild yrði ekki á dagskrá á næsta kjörtímabili og forgangsverkefnin yrðu efnahagsmál, ríkisfjármál og heilbrigðismál. Þetta bendir til þess að ESB-mál hafi ekki verið meðal stóru málanna. Hins vegar staðfesta heimildir ekki beint hvort ESB-mál hafi yfir höfuð verið «á dagskrá» í kosningabaráttunni sem slíkri — aðeins að forustumaður Samfylkingarinnar hafi vísað málinu frá. Viðreisn lagði til ESB-þjóðaratkvæðagreiðslu á Alþingi 2023 (SOV-PARL-004), sem bendir til þess að málið hafi verið til umræðu meðal einstakra flokka þrátt fyrir að vera ekki meðal «stóru málanna» í kosningum.
Samhengi sem vantar
Heimildir ná ekki yfir kosningabaráttu 2024 í heild — einungis eru tiltækar yfirlýsingar einstakra stjórnmálamanna og flokkstillögur. Hvort ESB-mál voru «stórt mál» í kosningum er mat sem veltur á skilgreiningu: málið var til umræðu (Viðreisn, Samfylkingin höfðu afstöðu) en ekki meðal forgangsverkefna samkvæmt yfirlýsingu forsætisráðherraefnis.
Að hluta staðfest Grein birtist á Vísi undir fyrirsögninni «Ég vil ekki kosningar um mögulega ESB umsókn í haust» þar sem því var haldið fram að ekki ætti að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhald aðildarviðræðna við ESB vegna þess að það hafi ekki verið lykilmál í síðustu Alþingiskosningum. Flokkastefnur
Nýlega birtist grein á Vísi undir fyrirsögninni "Ég vil ekki kosningar um mögulega ESB umsókn í haust" þar sem því er haldið fram að ekki eigi að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhald aðildarviðræðna við Evrópusambandið vegna þess að það hafi ekki verið lykilmál í síðustu Alþingiskosningum.
Fullyrðing: Grein birtist á Vísi undir fyrirsögninni «Ég vil ekki kosningar um mögulega ESB umsókn í haust» þar sem því var haldið fram að ekki ætti að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhald aðildarviðræðna við ESB vegna þess að það hafi ekki verið lykilmál í síðustu Alþingiskosningum.
Staðreyndagrunnurinn staðfestir ekki beint tilvist þessarar greinar á Vísi, en bakgrunnsforsendur hennar eiga sér stoð. PARTY-DATA-016 staðfestir að ESB-aðild var ekki á dagskrá forsætisráðherra fyrir kosningarnar 2024 og að ríkisstjórnin snerist hratt eftir kosningar. SOV-PARL-003 sýnir að Guðrún Hafsteinsdóttir gagnrýndi þjóðaratkvæðagreiðsluna á svipuðum forsendum — að ríkisstjórnin hafi ekki upplýst þjóðina nægilega. Röksemdafærslan um að málið hafi ekki verið lykilmál í kosningum er vel studd, en tilvísunin í tiltekna grein á Vísi er ekki sannreynanleg í gögnum.
Samhengi sem vantar
Heimildir staðfesta ekki tilvist tiltekinnar greinar á Vísi. Röksemdafærslan á bak við fullyrðinguna — að ESB-málið hafi ekki verið lykilmál — er hins vegar vel studd af PARTY-DATA-016 og POL-DATA-020. Þó ber að nefna að SOV-PARL-004 sýnir að Viðreisn og Samfylkingin höfðu lagt til þjóðaratkvæðagreiðslu á fyrri þingum, sem bendir til þess að málið hafi verið á sjóndeildarhringnum þrátt fyrir að hafa ekki verið lykilmál í kosningabaráttunni.