CURR-DATA-012
Sérfræðigreining
Há
Frá og með 2026 hafa 21 af 27 ESB-ríkjum tekið upp evru; sex ríki halda enn innlendum gjaldmiðlum, þ.m.t. Danmörk með formlega undanþágu og Svíþjóð sem hafnaði evrunni í þjóðaratkvæðagreiðslu árið 2003. Gengi íslensku krónunnar ákvarðast af framboði og eftirspurn á milli þriggja viðskiptabanka.
Enska frumtextinn
As of 2026, 21 of 27 EU member states have adopted the euro. Six retain national currencies: Denmark (formal opt-out), Poland, Romania, Sweden, Czech Republic, and Hungary. Non-EU microstates (San Marino, Monaco, Andorra, Vatican City) also use the euro through monetary agreements. The Icelandic króna's exchange rate is determined by supply and demand across three market-making banks (Arion, Íslandsbanki, Landsbankinn), with the Central Bank exercising influence through currency interventions and interest rate decisions.
Heimild
Vísindavefurinn — EDS & Gylfi Magnússon, University of Iceland (2006/2017, updated 2026)
Vísindavefurinn er fræðilegur svarsíðuvefur Háskóla Íslands þar sem sérfræðingar svara spurningum almennings um víðmörg fræðasvið.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Fjöldi aðildarríkja evrusvæðisins breytist eftir því sem ný lönd taka upp evruna. Búlgaría tók upp evruna í ársbyrjun 2026 og varð þar með 21. aðildarríkið. Viðskiptavakabankarnir þrír mynda óvenjulega samþjappaðan gjaldeyrismarkað fyrir hvaða gjaldmiðil sem er, sem stuðlar að sveiflum íslensku krónunnar (ISK) á álagstímum.
Notuð í greiningum (31)
Að kjósa tækifæri, eða hafna því Vísir
- Staðfest Styður Evrópusambandið hefur nú 27 aðildarríki.
- Að hluta staðfest Styður Íslenska krónan var lengi handstýrð til að viðhalda gengi hennar.
Albert Jónsson: ESB aðild tryggir ekki sjálfkrafa evru – mikið fer eftir okkur sjálfum DV
- Staðfest Styður Nokkur ESB-ríki eru ekki í evrunni, þar á meðal Svíþjóð, Danmörk og Pólland.
- Að hluta staðfest Styður Norðurlöndin með eigin gjaldmiðil (Noregur) sýna að hægt er að viðhalda aga í efnahagsmálum án evru.
„Alger misskilningur að verðbólga lækki sjálfkrafa með ESB eða evru“ vb
- Að hluta staðfest Styður Verðbólga mældist 6,0% í Búlgaríu í apríl 2026 — Búlgaría er á evrusvæðinu.
- Að hluta staðfest Styður Verðbólga mældist 5,2% í Lúxemborg í apríl 2026 — Lúxemborg er á evrusvæðinu.
- Að hluta staðfest Styður Verðbólga mældist 9,5% í Rúmeníu í apríl 2026 — Rúmenía er aðili að Evrópusambandinu en ekki á evrusvæðinu.
Beitir sér ekki sérstaklega fyrir því að spurningunni verði breytt Vísir
- Að hluta staðfest Styður Í íslensku þjóðfélagi eru þrír gjaldmiðlar í notkun: óverðtryggð króna, verðtryggð króna og erlendir gjaldmiðlar.
Brútal greining á ESB fyrir veruleikafirrta ESB-sinna á Íslandi Blog.is
- Að hluta staðfest Styður ESB hefur fána, gjaldmiðil og utanríkisstefnu en skortir sameiginlega þjóðarvitund
Dagur B. Eggertsson: Bændur gætu orðið fremstir í stuðningsliði Evrópusambandsaðildar DV
- Staðfest Styður Króatar tóku upp evruna árið 2023.
Davíð Þór Björgvinsson skrifar: Yfirþjóðlegt vald ESB DV
- Að hluta staðfest Styður Evran er sameiginlegur gjaldmiðill þeirra aðildarríkja sem hafa valið að taka hana upp — ekki öll aðildarríki ESB nota evru.
- Staðfest Styður Ákvarðanir um vexti og peningamagn í umferð hafa verið færðar frá aðildarríkjunum til Evrópska Seðlabankans, sem tekur ákvarðanir fyrir allt evrusvæðið.
ESB-aðild: Eldstormur geisar DV
- Að hluta staðfest Styður Íslenskir bankar starfa í vernduðu umhverfi og eru verndaðir fyrir erlendri samkeppni vegna þess að Ísland notar íslenska krónu frekar en evru.
Gjaldeyrisáhættan þurrkaðist út Morgunblaðið
- Staðfest Styður Króatía tók upp evruna árið 2023
- Að hluta staðfest Styður Pólland og Ungverjaland eru með hærri vexti en Króatía vegna þess að þau eru ekki með evruna
- Að hluta staðfest Styður Seðlabankastjóri Króatíu er hluti af stjórn Evrópska seðlabankans og tekur þátt í mótun sameiginlegrar peningastefnu
Gylfi Magnússon: Eini raunhæfi kosturinn er ESB og evra DV
- Að hluta staðfest Styður Íslenska krónan er ekki gjaldgeng utan landsteinanna
- Að hluta staðfest Styður Peningamál færu úr höndum Íslands við upptöku evru yfir í Evrópska seðlabankann
Hvað kostar möguleg aðild Íslands að Evrópusambandinu? Vísir
- Staðfest Styður Svíar hafa haldið eigin gjaldmiðli með því að uppfylla ekki ERM-II skilyrðin.
Innganga í ERM II Heimildin
- Að hluta staðfest Styður Danir eru eina landið í ERM II eftir að Búlgaría tók upp evru um áramót 2025/2026.
- Að hluta staðfest Styður Myntráð er þóknanlegt Seðlabanka Evrópu og hafa nokkur lönd nýtt sér það fyrirkomulag fyrir evruvæðingu.
- Staðfest Styður Búlgaría var í ERM II með myntráð og tók upp evru um síðustu áramót.
INNLIMUNARSINNA SVARAÐ (Endurbirt blogg frá 22.8.2025) Blog.is
- Að hluta staðfest Styður Notkun evru er bundin þeim skilyrðum að viðkomandi ríki þurfi að vera aðili að ESB.
Leiðin að lægri vöxtum sé sú sama með krónu og evru Vísir
- Óstutt Andmælir Ísland yrði fyrsta ríkið til að ganga í evrusvæðið frá stofnun þess árið 1998 ef það tæki upp evruna.
„Munum aldrei“ geta tekið upp evru nema koma vinnumarkaðinum fyrst í lag Vísir
- Að hluta staðfest Styður Norðurlöndin — þótt þær hafi valið mismunandi peningastefnu — hafa allar svipað vinnumarkaðslíkan sem hefur áhrif á árangur þeirra í verðstöðugleika.
- Staðfest Styður Finnland hefur tekið upp evru, Danmörk heldur fastgengi, Svíþjóð og Noregur hafa verðbólgumarkmið.
Óljóst hvort minnihlutinn virði þjóðaratkvæðagreiðslu Heimildin
- Að hluta staðfest Styður Flest ríkin sem tóku upp evru voru áður með tiltölulega lágt gengi á sínum gjaldmiðlum.
Opinn tékki með fullveldið að veði Vísir
- Að hluta staðfest Styður Nokkur ríki utan Evrópusambandsins nota evruna — sum með sérstakum samningum, önnur með einhliða ákvörðun.
Orðið á götunni: Börnin okkar eiga það skilið! DV
- Að hluta staðfest Styður Greið leið til efnahagslegs stöðugleika fyrir smáþjóð með sveiflukennda örmynt er að taka upp stöðugan og sterkan gjaldmiðil á borð við evru.
Segir evruumræðu ESB-liða minna á gömlu kommana Viðskiptablaðið
- Að hluta staðfest Styður Ekkert Norðurlandanna er með evru nema Finnland.
Sérlausn Íra reyndist gagnslaus Stjórnmálin
- Að hluta staðfest Styður Upptaka evrunnar er í dag skylda fyrir ríki sem ganga í Evrópusambandið.
Sjö raundæmi um sjö raundæmi fyrrum forseta Viðreisn
- Að hluta staðfest Styður Grænland og Færeyjar eru með gjaldmiðil sem er fast tengdur evru á grundvelli samkomulags Dana við Evrópusambandið.
Smáríki og stóra borðið – Viðtal við danskan Evrópuþingmann Evrópustraumar
- Staðfest Styður Danmörk á sér dönsku krónu sem er þó tengd gengi evru með fastgengisstefnu.
Spursmál #115 — Er Ísland á leið inn í Evrópusambandið? Spursmál (mbl.is)
- Staðfest Styður Danir eru með eigin gjaldmiðil (dönsku krónuna) og eru þannig ekki með evruna þrátt fyrir ESB-aðild.
Staðreyndir um stöðuna Viðreisn
- Að hluta staðfest Andmælir Íslenska hagkerfið er samstillt því evrópska og gengi evrunnar hefur ráðandi áhrif á gengi íslensku krónunnar.
Stöðugleiki helsti kostur evru – vinnumarkaðsmódelið áskorun RÚV
- Að hluta staðfest Styður Ábyrgð á íslensku hagkerfi verður áfram í höndum Íslendinga hvort sem þjóðin tekur upp evru eða ekki
- Staðfest Styður Val á gjaldmiðli er aðeins eitt af þeim þjóðhagstækjum sem fyrir eru
Svíar vélaðir í ESB Blog.is
- Að hluta staðfest Styður Um 56% Svía höfnuðu evrunni í þjóðaratkvæðagreiðslu 2003.
Tékkar hætta aðlögun að evrunni RÚV
- Staðfest Styður 21 ESB-ríki hefur að fullu tekið upp evruna.
- Að hluta staðfest Styður Tékkland er eitt af sjö ESB-ríkjum sem hafa ekki tekið upp evruna.
- Að hluta staðfest Andmælir Tékkland er eitt af sjö ESB-ríkjum sem hafa ekki tekið upp evruna.
Tékkar vilja halda krónunni og sömu rök eiga við um Ísland Vísir
- Að hluta staðfest Styður Tékkland er meðlimur Evrópusambandsins og hefur ekki tekið upp evru.
- Að hluta staðfest Andmælir Tékkland er meðlimur Evrópusambandsins og hefur ekki tekið upp evru.
- Staðfest Styður Jafnvel innan Evrópusambandsins eru ríki sem halda eigin gjaldmiðli frekar en að taka upp evru.
Thomas Möller: Búa tvær þjóðir í landinu okkar? DV
- Að hluta staðfest Styður Bankar og tryggingafélög hafa hag af því að halda áfram með krónuna þar sem ESB-aðild myndi opna fyrir erlenda samkeppni við þessi fyrirtæki.
Þorsteinn Pálsson skrifar: Sálarástand sem Þórbergur kallaði: Ruglandi DV
- Að hluta staðfest Andmælir Á Íslandi starfa menn í þremur peningakerfum með þrenns konar vaxtaumhverfi.
Þorsteinn Pálsson skrifar: Sjö raundæmi um sjö raundæmi fyrrum forseta DV
- Að hluta staðfest Styður Grænland og Færeyjar eru með gjaldmiðil sem er fast tengdur evru á grundvelli samkomulags Dana við Evrópusambandið.