← Til baka á Vikuyfirlit

Vikuyfirlit 16.–22. mars 2026

Vikuyfirlitið er skrifað af gervigreindarlíkaninu Claude með hjálp tengingar við gagnagrunn ESB Vaktarinnar.

Tvær tölur um sömu staðreyndina. Innleiðir Ísland 13,4% af regluverki ESB eða 70%? Svarið er hvort tveggja — og umræða vikunnar sýndi hversu auðvelt er að velja þá tölu sem hentar. Talan 70% mælir hversu stóran hluta innri markaðarins Ísland hefur tekið upp í gegnum EES-samninginn. Talan 13,4% mælir hlutfall af öllu regluverki sambandsins, þar á meðal landbúnaðarstefnu, sjávarútvegsstefnu og öðru sem EES-samningurinn nær ekki til. Báðar tölurnar eru aðferðafræðilega réttar. Hvor þeirra birtist ræðst af því hvað ræðumaðurinn vill sýna fram á.

Fullveldi og EES-löggjöf voru enn ríkjandi efni vikunnar — 216 tilvísanir af 355 birtum fullyrðingum. Sjávarútvegur, sem vikuna áður fékk 92 tilvísanir, lækkaði niður í 39. Afstaða stjórnmálaflokka dróst saman úr 118 í 36 tilvísanir. Umræðan þéttist um færri efni og fjölbreytni minnkaði á milli vikna.

Ágúst Ólafur Ágústsson var virkastur á málefnasvæðunum gjaldmiðill og viðskipti og lagði áherslu á efnahagslegan ávinning aðildar — lægri vexti, sterkari gjaldmiðil og samkeppni í fjármálageiranum. Heimildir benda þó til þess að lægri vextir tengist hærra húsnæðisverði og að evruupptaka myndi þýða tap á sjálfstæðri peningastefnu. Þessir fyrirvarar komu ekki fram í umræðunni sjálfri. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson hélt aftur á móti áfram að draga fram fordæmi annarra ríkja, ekki síst Noregs og Sviss — þótt heimildir sýni mun flóknara mynstur en almennu samlíkingarnar gefa til kynna.

Nýtt efni skaut upp á yfirborðið. Ísland og ESB undirrituðu varnaryfirlýsingu sem vakti deilur um hvort hún fæli í sér skuldbindingar eða væri aðeins stjórnmálaleg yfirlýsing. Á sama tíma greindi lögregla frá mati á mögulegum erlendum áhrifum á þjóðaratkvæðagreiðsluna. Hvorugt þessara efna tengist beint aðildarviðræðunum sjálfum en bæði gefa til kynna að rammi umræðunnar sé að víkka — frá efnahagslegum og lagalegum rökum yfir í öryggismál og upplýsingaöryggi.

Landbúnaðarumræðan var skarpari en fyrri vikur. Fullyrðingin um „galopnun landamæra" á innflutningi landbúnaðarafurða kom fram í fjórum greiningum. Heimildir sýna að í öllum fyrri stækkunum ESB hafi aðlögunartímabil verið samið um — Króatía fékk allt að sjö ára frest og Pólland tólf ára undanþágu frá landkaupareglum. Bændasamtökin hafa sjálf mótað lágmarkskröfur sem gefa til kynna að samningsrými sé til staðar, þótt íslensk stjórnvöld hafi aldrei lagt fram formlega áætlun um aðlögun í landbúnaðarmálum.

Athyglisvert var hversu lítið rými nokkur efni fengu. Húsnæðismál fengu eina tilvísun á meðan 21 heimild í gagnagrunni fjallar um tengsl ESB-aðildar og húsnæðismarkaðar. Vinnumarkaður fékk tvær tilvísanir á móti 18 heimildum. Þetta er áþekkt mynstur og vikuna áður — umræðan snýst um fullveldi og lögfræðileg form frekar en þau efni sem snerta daglegt líf fólks.

Fimm mánuðir eru til þjóðaratkvæðagreiðslunnar. Spurningin er hvort umræðan nái að breiðast yfir þau efni sem skipta mestu máli áður en hún kemur.

Greinar 56
Fullyrðingar 355
Málefni 14
Aðilar 15
Fjölbreytni 77%
Staðfest: 91 Að hluta staðfest: 234 Óstutt: 11 Þarfnast samhengis: 19

Vissir þú?

Staðreyndir úr umræðunni sem eru studdar heimildum — og fyrirvarar sem gott er að hafa í huga.

Af hverju? Heimildir staðfesta að landbúnaðarkaflinn (kafli 11) var aldrei opnaður í aðildarviðræðunum 2010-2013, og framkvæmdastjórnin benti á skort á nauðsynlegum stjórnsýslukerfum eins og vottaðri greiðslustofnun og IACS-kerfi (AGRI-DATA-024). Engin ný löggjöf var sett til að brúa bilið. Þetta styður þá mynd að engin formleg áætlun um stjórnsýslubreytingar hafi legið fyrir. Hins vegar sýnir EEA-DATA-013 að ríkisstjórnin hafði mótað samningsmarkmið og varnarlinur í landbúnaðarmálum, m.a. um innflutningsbann á lifandi dýr og tollavernd. Fullyrðingin um að «aldrei» hafi verið lögð fram áætlun er því of víð — stjórnvöld höfðu varnarmarkmið en lögðu ekki fram formlega áætlun um stjórnsýslubreytingar til samræmis við CAP-kröfur.
Gott að vita: Ríkisstjórnin mótaði samningsmarkmið og varnarlinur í landbúnaðarmálum (EEA-DATA-013), en þær lutu fremur að verndun hagsmuna (tollvernd, innflutningsbann, beingreiðslur) en að áætlun um stjórnsýslubreytingar. Viðræðurnar voru stöðvaðar 2013 og umsóknin afturkölluð 2015 — öll mat á undirbúningi er úrelt. Kröfur CAP hafa einnig breyst verulega síðan þá (CAP 2023-2027 umbætur).
Af hverju? Heimildir staðfesta að vextir innan ESB eru mismunandi. CURR-DATA-016 lýsir því hvernig vaxtamunur á evrusvæðinu var raunverulegur, sérstaklega í kreppunni 2010–2012. Enn fremur er Ungverjaland ekki aðili að evrusvæðinu og heldur eigin gjaldmiðli (forint), sem þýðir að vaxtamunurinn við Holland er enn meiri. HOUS-DATA-005 staðfestir einnig umtalsverðan breytileika í húsnæðislánavöxtum á milli ESB-landa.
Gott að vita: Mikilvægt samhengi vantar: Ungverjaland er ESB-ríki en ekki á evrusvæðinu. Vaxtamunur milli evruríkja er minni en milli evruríkja og ESB-ríkja utan evrunnar. Fullyrðingin blandar saman ESB-aðild og evruaðild.
Af hverju? SOV-LEGAL-003 staðfestir beint að Malta hafi 6 sæti, Lúxemborg 6 sæti og Kýpur 6 sæti á Evrópuþinginu — nákvæmlega það sem fullyrðingin segir. Talan 6 er lágmarksfjöldi samkvæmt sáttmálanum (Article 14(2) TEU) og SOV-DATA-017 ítrekar sama atriði.
Gott að vita: Nákvæm sætaúthlutun er ákveðin af leiðtogaráðinu og getur breyst við endurúthlutun, en sáttmálinn tryggir lágmark 6 sæta. Þetta á við um núverandi þingsetu (720 sæti samtals).
Af hverju? ENERGY-LEGAL-003 og ENERGY-TREATY-001 staðfesta að grein 194(2) TFEU verndar rétt aðildarríkja til að ákveða skilyrði nýtingar orkuauðlinda og val á orkugjöfum. Eignarhald orkuauðlinda yrði ekki breytt. Hins vegar bendir ENERGY-TREATY-001 á að ESB-orkustefna er sameiginlegt valdsvið og «EU legislation can set binding targets and market rules that constrain national policy discretion in practice». ENERGY-LEGAL-001 bendir einnig á að full aðild myndi afnema getu Íslands til að semja um aðlaganir.
Gott að vita: Þótt grein 194 TFEU verndi eignarhald orkuauðlinda geta samkeppnisreglur ESB, ríkisaðstoðarreglur og orkumarkaðsreglur haft óbein áhrif á nýtingu. Orkuverðssamningar álvera gætu komið til endurskoðunar. Dómstóll ESB túlkar þessar reglur og hefur þrengt raunverulegt svigrúm aðildarríkja. Mismunur er á «engin áhrif» og «eignarhald breytist ekki» — hið fyrra er of vítt.
Af hverju? FISH-COMP-003 staðfestir jákvæða þróun í Norðaustur-Atlantshafi: hlutfall stofna sem veiddir eru við eða undir hámarkssjálfbærri nýtingu (MSY) hækkaði úr 5–10% árið 2003 í um 60% árið 2023. Þetta styður meginefni fullyrðingarinnar. Hins vegar er myndin ólík eftir svæðum — í Miðjarðarhafi og Svartahafi eru um 73% stofna ofveiddir samkvæmt sömu heimild. Fullyrðingin nefnir «verðmæta» stofna sérstaklega en heimildir greina ekki eftir verðmæti, heldur eftir svæðum.
Gott að vita: Fullyrðingin sleppur alvarlegri ofveiði í Miðjarðarhafi og Svartahafi þar sem 73% stofna eru ofveiddir (FISH-COMP-003). Þróunin er því misjöfn eftir hafsvæðum og ekki eingöngu jákvæð á heimsvísu. Auk þess er Ísland sjálft með góða stofnstjórnun samkvæmt FISH-DATA-022 — þorskveiðistofn hefur tvöfaldast — en sú reynsla á ekki endilega við alþjóðlega mynd.
Af hverju? LABOUR-DATA-003 staðfestir að laun á Íslandi séu 15–20% yfir meðaltali ESB-ríkja þegar leiðrétt er fyrir kaupmætti. Fullyrðingin um að laun í ESB séu «víða kannski bara helmingur» af íslensku launum er ýkt þegar litið er til meðaltals, en gæti átt við ákveðin láglauna ESB-ríki eins og Búlgaríu eða Rúmeníu þar sem launamunurinn er mun meiri. TRADE-COMP-003 sýnir að verðlag á Íslandi er 50% yfir ESB-meðaltali, sem dregur úr raunverulegum kaupmætti háu launanna. Fullyrðingin er of víð þar sem ESB nær yfir lönd frá Lúxemborg til Búlgaríu — launamunurinn er gífurlegur innan sambandsins.
Gott að vita: Launasamanburður fer eftir aðferðafræði: kaupmáttarleiðrétt laun á Íslandi eru 15–20% yfir ESB-meðaltali, ekki tvöföld. Í láglauna ESB-ríkjum (Búlgaría, Rúmenía) gætu laun þó verið nálægt helmingi íslenskra launa. Hátt verðlag á Íslandi (50% yfir ESB-meðaltali) dregur úr launaforskotinu. Gengissveiflur krónunnar gera samanburð í evrum óáreiðanlegan á stuttum tímabilum.
Af hverju? Viðræður Íslands við ESB voru frystar árið 2013, sem er þrettán árum fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna 2026. POLL-DATA-021 staðfestir að bilið milli stuðnings við viðræður og stuðnings við aðild hefur verið viðvarandi eiginleiki í skoðanakönnunum frá 2009. SOV-PARL-004 sýnir að þingmenn hafa lagt fram þingsályktunartillögur um þjóðaratkvæðagreiðslu á mörgum þingum (2022, 2023, 2026), sem staðfestir að umræðan hefur verið lifandi.
Gott að vita: Umræðan var ekki jafn áberandi á öllu tímabilinu. Viðræðurnar voru frystar 2013 og spurningin var frekar í baksæti á tímabili miðflokka-sjálfstæðisflokksríkisstjórna (2013–2017). Hún varð aftur áberandi þegar Viðreisn og Samfylkingin tóku umræðuna upp á nýjan leik.
Af hverju? PARTY-DATA-011 staðfestir að utanríkisráðherra Gunnar Bragi Sveinsson sendi bréf 12. mars 2015 þar sem Ísland bað um að vera ekki lengur álitið umsóknarríki. Hins vegar var Alþingi aldrei formlega sammála um afturköllunina — frumvarpið um hana náði ekki fram að ganga. Framkvæmdastjórn ESB hefur aldrei viðurkennt afturköllunina formlega og telur umsóknina enn gilda.
Gott að vita: Afturköllunin var einhliða ákvörðun utanríkisráðherra og fór aldrei í formlega atkvæðagreiðslu á Alþingi. ESB hefur haldið því fram að umsóknin sé enn í gildi, sem er verulegur fyrirvari við fullyrðinguna.
Af hverju? SOV-LEGAL-003 staðfestir að Ísland fengi lágmark 6 þingsæti samkvæmt sáttmálanum, en heildarfjöldi þingsæta er 720 — sem telst «vel yfir 700». Malta, Lúxemborg og Kýpur hafa öll 6 þingsæti nú þegar. SOV-DATA-017 staðfestir sömu tölur og bendir á að 6 sæti af 720 jafngildi u.þ.b. 0,83% hlutdeildar.
Gott að vita: Nákvæmur fjöldi þingsæta yrði ákveðinn af leiðtogaráðinu en sáttmálinn tryggir 6 sem lágmark. Raunveruleg áhrif þingmanna ráðast af flokkahópum á Evrópuþinginu frekar en af fjölda fulltrúa hvers ríkis.
Af hverju? Samkvæmt TRADE-COMP-003 var almennt verðlag á Íslandi um 50% yfir meðaltali ESB-27, sem er hæst í Evrópu á eftir Sviss. CURRENCY-DATA-007 staðfestir að verðlagsstuðull Íslands var 152,9 (ESB-27 = 100) árið 2024. Ísland er þannig næsthæst í Evrópu, ekki hæst — Sviss er hærra. Fullyrðingin er nærri lagi en tæknilega ónákvæm.
Gott að vita: Sviss er með hærra verðlag en Ísland samkvæmt Eurostat-gögnum. Hátt verðlag á Íslandi skýrist af mörgum þáttum: litlum innlendum markaði, háum launum, flutningskostnaði, sköttum og takmörkuðum samkeppni, ekki eingöngu gjaldmiðla- eða viðskiptastefnu.

Helstu fullyrðingar

Nokkrar fullyrðingar vikunnar þarfnast nánara samhengis — smelltu til að sjá hvað heimildir segja.
Útskýring: Margar heimildir staðfesta dagsetninguna 29. ágúst 2026. SOV-PARL-007 vísar í frumvarp 516 frá 6. mars 2026 þar sem dagsetningin er sett fram, og SOV-PARL-001 staðfestir hana í flutningsræðu utanríkisráðherra 9. mars 2026. SOV-DATA-006 og SOV-PARL-011 styðja einnig dagsetninguna.
Samhengi sem vantar: Þjóðaratkvæðagreiðslan er ráðgefandi en ekki bindandi fyrir Alþingi. Stjórnarandstaðan hefur gagnrýnt dagsetninguna sem of nálæga til að tryggja næga umræðu samkvæmt SOV-DATA-006.
Umræðan:
Útskýring: Heimildir staðfesta þetta beint. ETS-LEGAL-001 sýnir að ETS-tilskipunin (2003/87/EC) var felld inn í EES-samninginn með ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 146/2007 og Ísland hefur tekið þátt í ETS-kerfinu frá 1. janúar 2008. ENERGY-LEGAL-002 og ENERGY-DATA-010 staðfesta einnig að aðild Íslands að ETS er í gegnum EES-samninginn, ekki sérstakan tvíhliða samning.
Samhengi sem vantar: Önnur loftslagslöggjöf, svo sem Effort Sharing-reglugerðin, var felld inn í gegnum bókun 31 við EES-samninginn fremur en viðauka XX. Þessi greinarmunur getur valdið ruglingi um lagalegan grundvöll loftslagssamstarfsins, en fyrir ETS-kerfið sjálft er staðan ótvíræð.
Umræðan:
Útskýring: SOV-PARL-001 og SOV-LEGAL-028 staðfesta að utanríkisráðherra Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir lagði fram þingsályktunartillögu 7.–9. mars 2026 um þjóðaratkvæðagreiðslu. Fullyrðingin segir hins vegar að hún snúist um «framhald aðildarviðræðna við ESB» — samkvæmt SOV-PARL-001 hljóðar spurningin: «Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?» Þetta er nánast samhljóða en fullyrðingin notar ekki orðrétta spurningu. Veigameira atriði er þó að tillagan er ekki frumvarp (lagafrumvarp) heldur þingsályktunartillaga — greinarmunur sem fullyrðingin nær rétt til. SOV-DATA-006 staðfestir að um ráðgefandi, ekki bindandi, þjóðaratkvæðagreiðslu er að ræða, sem fullyrðingin nefnir ekki.
Samhengi sem vantar: Þjóðaratkvæðagreiðslan er ráðgefandi (ekki bindandi) samkvæmt íslenskum stjórnskipunarrétti. Stjórnarandstaðan gagnrýndi málsmeðferðina, m.a. að utanríkismálanefnd hafi ekki verið ráðgast við áður en tillagan var lögð fram. Tillagan var lögð fram á föstudegi, sem sumir túlkuðu sem tilraun til að draga úr fjölmiðlaathygli.
Umræðan:
Útskýring: SOV-DATA-006 staðfestir að þjóðaratkvæðagreiðslan snýst um hvort endurræsa eigi aðildarviðræður sem voru stöðvaðar árið 2013, ekki um ESB-aðild beint. Þetta samræmist kjarna fullyrðingarinnar. Hins vegar samkvæmt POLL-DATA-010 hljóðar opinbera atkvæðagreiðsluspurningin þannig: «Viljið þér að Ísland gerist aðili að Evrópusambandinu?» — sem er bein spurning um aðild, ekki um viðræður. Þetta stangast á við fullyrðinguna sem segir að atkvæðagreiðslan snúist aðeins um viðræður. Mismunurinn á þingsályktunartillögunni (um viðræður) og atkvæðagreiðsluspurningunni (um aðild) er lykilatriði sem fullyrðingin nær ekki utan um.
Samhengi sem vantar: Opinbera atkvæðagreiðsluspurningin notar «beina aðild»-rammann («Viljið þér að Ísland gerist aðili...») frekar en spurninguna um viðræðurnar sem fullyrðingin lýsir. Þingsályktunartillagan fjallar um endurræsingu viðræðna en atkvæðagreiðsluspurningin sjálf gengur lengra. Þetta misræmi þýðir að fullyrðingin er aðeins rétt hvað varðar pólitíska umræðuna um tilganginn en ekki hvað varðar orðalag atkvæðagreiðslunnar.
Umræðan:
Útskýring: Fullyrðingin er tvíþætt og bæði hlutar hafa stoð — en einnig takmarkanir. Rétt er að viðræðurnar snúast ekki um «alla löggjöf», þar sem Ísland hefur þegar innleitt u.þ.b. þriðjung regluverksins gegnum EES (EEA-DATA-003). Ísland getur samið um aðlögunartímabil og tæknilegar aðlaganir (EEA-LEGAL-021, EEA-LEGAL-016). Hins vegar staðfesta heimildir skýrt að viðræðurnar eru í eðli sínu aðlögunarviðræður — regluverkið sjálft er ekki samningsatriði, aðeins tímasetning og framkvæmd (EEA-LEGAL-017, EEA-LEGAL-021). Um 95% regluverksins er ósemjanlegt samkvæmt fræðilegri samstöðu (EEA-LEGAL-016).
Samhengi sem vantar: Framkvæmdastjórn ESB segir sjálf að viðræður snúist um «hvenær og hvernig» umsóknarríki innleiðir regluverk — ekki «hvort» (EEA-LEGAL-017). Aðlögunartímabil geta þó verið mikilvæg í reynd — Pólland fékk 12 ára frest á landakaupum (EEA-LEGAL-021 caveats). Munurinn á «aðlögunarviðræðum» og «samningaviðræðum» er raunverulegur en getur verið ýktur í báðar áttir.
Útskýring: Fullyrðingin inniheldur þrjá aðskilda þætti. Lægri vextir: SA og Viðskiptaráð meta vaxtamun á 2–3 prósentustigum vegna gjaldmiðilsáhættu (POL-DATA-012, POL-DATA-017), og Króatía sýndi vaxtalækkun eftir evruupptöku (PREC-DATA-019). Sterkari gjaldmiðill: Evran er stöðugri en krónan sem sveiflast um 10–12% árlega (TRADE-COMP-004), en «sterkari» er matskennt — krónan getur verið bæði of sterk og of veik. Samkeppnisumhverfi: Heimildir styðja ekki beint fullyrðingu um „öflugra samkeppnisumhverfi“ í banka- og tryggingageiranum; EES veitir nú þegar aðgang að innri markaðinum. Auk þess benda heimildir á að lægri vextir geti hækkað húsnæðisverð (HOUSING-DATA-009) — sem er verulegur fyrirvari sem fullyrðingin sleppur við.
Samhengi sem vantar: Fullyrðingin sleppur verulegum fyrirvörum: lægri vextir tengjast hærra húsnæðisverði samkvæmt rannsóknum (HOUSING-DATA-009); evruupptaka myndi þýða tap á sjálfstæðri peningastefnu (SOV-LEGAL-005); samkeppnisumhverfi í banka- og tryggingageiranum er þegar undir EES-reglum; og Maastricht-skilyrði þyrfti að uppfylla áður en evra yrði tekin upp. Draghi-skýrslan bendir jafnframt á samkeppnisvanda ESB gagnvart BNA.
Umræðan:
Útskýring: ESB er vissulega samband lýðræðisríkja og aðildarríkin eru fullvalda að formlegu leyti — þau hafa rétt til úrsagnar samkvæmt 50. gr. sáttmálans um Evrópusambandið (SOV-LEGAL-001). Hins vegar er lýsingin «samband fullvalda ríkja» umdeild þar sem aðildarríkin hafa framselar umtalsvert vald til yfirþjóðlegra stofnana. Samkvæmt EEA-DATA-011 og SOV-LEGAL-031 fela stofnanir ESB í sér sameiginlega ákvörðunartöku og yfirlöggjöf sem takmarkar fullveldi aðildarríkja á mörgum sviðum. Fullyrðingin er rétt í grunninn en einfaldar flókið samspil fullveldis og yfirþjóðlegrar valdaframselingar.
Samhengi sem vantar: Hugmyndin um «fullvalda» aðildarríki er pólitískt álitamál. Aðildarríki hafa framselt löggjafarvald á mörgum sviðum til ESB-stofnana og geta ekki einhliða vikið frá regluverki sambandsins. Sumir fræðimenn telja ESB vera yfirþjóðlegt samband frekar en klassískt samband fullvalda ríkja.
Útskýring: Heimildir staðfesta báðar stoðirnar sem fullyrðingin nefnir. SOV-HIST-002 lýsir varnarsamningnum við Bandaríkin frá 1951 og hvernig hann hefur mótað íslenskar varnir. Sömu heimildir og SOV-LEGAL-014 staðfesta að Ísland er stofnaðili að NATO (1949) og hefur engan her. Fullyrðingin notar orðalagið «eru sagðar» sem gefur til kynna almenna umræðu frekar en algilda staðreynd, og það er í samræmi við heimildirnar.
Samhengi sem vantar: Varnarsamningurinn frá 1951 er enn í gildi þótt Bandaríkin hafi lokað flugherstöðinni í Keflavík árið 2006. Varnarsamstarf hefur haldið áfram í breyttri mynd, m.a. gegnum öryggissamning frá 2016. Þá er rétt að nefna að eftir innrás Rússa í Úkraínu 2022 hefur hernaðarleg þýðing Íslands aukist aftur.
Umræðan:

Virkni eftir málefnum

Virkir aðilar

Ágúst Ólafur Ágústsson

ESB-jákvæð

bloggar

27 fullyrðingar Gjaldmiðill og peningamál, Viðskipti og verslun, Fullveldi

Kristrún Frostadóttir

ESB-jákvæð

forsætisráðherra (Samfylkingin)

21 fullyrðingar Afstaða stjórnmálaflokka, Fullveldi, EES og löggjöf ESB

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson

ESB-gagnrýnin

þingmaður (Miðflokkurinn)

19 fullyrðingar Fordæmi annarra ríkja, Afstaða stjórnmálaflokka, Fullveldi

Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir

Hlutlaus

þingmaður (Sjálfstæðisflokkur)

19 fullyrðingar Fullveldi, EES og löggjöf ESB, Afstaða stjórnmálaflokka

Hjörtur J. Guðmundsson

Blandað

sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur

16 fullyrðingar Fullveldi, EES og löggjöf ESB, Sjávarútvegur

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir

ESB-jákvæð

þingmaður (Viðreisn)

16 fullyrðingar Fullveldi, Afstaða stjórnmálaflokka

Sigmundur Ernir

ESB-jákvæð

þingmaður (Samfylkingin)

14 fullyrðingar EES og löggjöf ESB, Fullveldi, Afstaða stjórnmálaflokka

Jón Gerald Sullenberger

ESB-gagnrýnin

pistlahöfundur

13 fullyrðingar Viðskipti og verslun, EES og löggjöf ESB, Gjaldmiðill og peningamál

Rúnar Már Bragason

ESB-gagnrýnin

bloggar

13 fullyrðingar Gjaldmiðill og peningamál, Sjávarútvegur, EES og löggjöf ESB

Guðrún Hafsteinsdóttir

ESB-gagnrýnin

þingmaður (Sjálfstæðisflokkur)

13 fullyrðingar Fullveldi, Afstaða stjórnmálaflokka, Annað

Björn Bjarnason

ESB-gagnrýnin

fyrrverandi ráðherra og alþingismaður (Sjálfstæðisflokkur)

13 fullyrðingar Fullveldi, Fordæmi annarra ríkja, EES og löggjöf ESB

Þórhildur Davíðsdóttir Söebech

ESB-jákvæð

skoðanabloggari

12 fullyrðingar EES og löggjöf ESB, Viðskipti og verslun, Fullveldi

Óþekkt höfundur

Blandað

samfélagsrýnir og áhugamaður um alþjóðastjórnmál (Sjálfstæðisflokkur)

12 fullyrðingar EES og löggjöf ESB, Fullveldi

Heiða Kristín Helgadóttir

ESB-jákvæð

ráðgjafi utanríkisráðherra (Viðreisn)

11 fullyrðingar Viðskipti og verslun, Fullveldi, Afstaða stjórnmálaflokka

Svanborg Sigmarsdóttir

ESB-jákvæð

framkvæmdastjóri (Viðreisn)

10 fullyrðingar EES og löggjöf ESB, Fullveldi

Greiningar (56)

bbl.is

Hver eru markmiðin?

Greindar 7 fullyrðingar. Niðurstöður: 3 stutt af heimildum, 2 stutt að hluta, 2 ekki hægt að sannreyna. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 35%.

5 fullyrðingar 1 þátttakendi
Formaður
stjornmalin.is

Fáir treysta ESB í spillingarmálum

Greindar 17 fullyrðingar. Niðurstöður: 16 ekki hægt að sannreyna, 1 stutt að hluta. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 20%.

2 fullyrðingar 1 þátttakendi
Hjörtur
bjorn.blog.is

Stjórnarskráin bannar ESB-aðild

Greindar 14 fullyrðingar. Niðurstöður: 7 stutt að hluta, 4 stutt af heimildum, 2 ekki hægt að sannreyna, 1 villandi. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 25%.

12 fullyrðingar 4 þátttakendur
Björn Ólafur Þorgerður Andrea
Morgunblaðið

Fyrstu umræðu um ESB-tillögu lokið

Greindar 5 fullyrðingar. Niðurstöður: 3 stutt að hluta, 1 ekki hægt að sannreyna, 1 stutt af heimildum. Sjónarhorn: hlutlaus en ófullnægjandi. Heildstæðni: 15%.

4 fullyrðingar
Morgunblaðið

Gagnrýna að aðlögunarferli sé kallað samningaviðræður

Greindar 6 fullyrðingar. Niðurstöður: 3 stutt af heimildum, 2 ekki hægt að sannreyna, 1 stutt að hluta. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 30%.

3 fullyrðingar 2 þátttakendur
Samtökin Erna
Morgunblaðið

Þórdís myndi vilja þétta samstarf við ESB

Greindar 9 fullyrðingar. Niðurstöður: 5 stutt að hluta, 3 stutt af heimildum, 1 ekki hægt að sannreyna. Sjónarhorn: hlutlaus en ófullnægjandi. Heildstæðni: 45%.

8 fullyrðingar 1 þátttakendi
Þórdís
bbl.is

Varar við því að samþykkja frjálst flæði lifandi dýra

Greindar 16 fullyrðingar. Niðurstöður: 10 ekki hægt að sannreyna, 6 stutt að hluta. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 35%.

6 fullyrðingar 1 þátttakendi
Halldór
xd.is

Ríkisstjórnin sem grefur undan EES-samningnum

Greindar 10 fullyrðingar. Niðurstöður: 4 stutt af heimildum, 3 ekki hægt að sannreyna, 3 stutt að hluta. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 25%.

7 fullyrðingar 2 þátttakendur
Diljá Dagur
xd.is

Að hafa vit fyrir sjálfum sér

Greindar 11 fullyrðingar. Niðurstöður: 7 stutt að hluta, 3 stutt af heimildum, 1 ekki hægt að sannreyna. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 38%.

10 fullyrðingar 1 þátttakendi
Þórdís
vidreisn.is

Sterkari saman á óvissutímum

Greindar 16 fullyrðingar. Niðurstöður: 7 stutt af heimildum, 6 stutt að hluta, 3 ekki hægt að sannreyna. Sjónarhorn: hallar á ESB-jákvæða hlið. Heildstæðni: 35%.

11 fullyrðingar
dv.is

Ari Kr. Sæmundsen: Orðhengilsháttur

Greindar 8 fullyrðingar. Niðurstöður: 4 stutt af heimildum, 3 ekki hægt að sannreyna, 1 stutt að hluta. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 30%.

5 fullyrðingar 3 þátttakendur
Ari Jón Utanríkisráðherra
Vísir

Aðlögun að ESB sé þegar hluti af daglegu lífi

Greindar 15 fullyrðingar. Niðurstöður: 8 stutt að hluta, 5 stutt af heimildum, 1 ekki hægt að sannreyna, 1 villandi. Sjónarhorn: hallar á ESB-jákvæða hlið. Heildstæðni: 30%.

13 fullyrðingar 3 þátttakendur
Árni Kristrún Sigmundur
Morgunblaðið

Vantaði vettvang fyrir sérfræðinga

Greindar 8 fullyrðingar. Niðurstöður: 3 stutt af heimildum, 3 ekki hægt að sannreyna, 2 stutt að hluta. Sjónarhorn: hlutlaus en ófullnægjandi. Heildstæðni: 25%.

5 fullyrðingar 1 þátttakendi
Kristoffer
Vísir

Er ekki kominn tími til að afskrímslavæða báknið í Brussel?

Greindar 16 fullyrðingar. Niðurstöður: 10 stutt að hluta, 4 ekki hægt að sannreyna, 2 stutt af heimildum. Sjónarhorn: mjög ESB-jákvæð. Heildstæðni: 25%.

12 fullyrðingar 3 þátttakendur
Þórhildur Framkvæmdastjórn Thomas
Morgunblaðið

Ekki víst að greinin yrði virkjuð þrátt fyrir árás

Greindar 6 fullyrðingar. Niðurstöður: 4 stutt að hluta, 2 ekki hægt að sannreyna. Sjónarhorn: hallar á ESB-jákvæða hlið. Heildstæðni: 35%.

4 fullyrðingar 1 þátttakendi
Þorgerður
heimssyn.blog.is

Staða nokkurra mála í Íslandsfarsa

Greindar 3 fullyrðingar. Niðurstöður: 2 stutt að hluta, 1 villandi. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 12%.

3 fullyrðingar 2 þátttakendur
? Seðlabanki
Vísir

Steinn í vegi aðildar að ESB

Greindar 23 fullyrðingar. Niðurstöður: 14 stutt af heimildum, 8 stutt að hluta, 1 ekki hægt að sannreyna. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 35%.

22 fullyrðingar 2 þátttakendur
? Sigmundur
Vísir

Skiptir máli hvort Jens Garðar sé á þingi?

Greindar 12 fullyrðingar. Niðurstöður: 10 stutt að hluta, 2 stutt af heimildum. Sjónarhorn: mjög ESB-jákvæð. Heildstæðni: 25%.

10 fullyrðingar 1 þátttakendi
Svanborg
stjornmalin.is

Tók Tusk tillit til sjávarútvegsmála Írlands?

Greindar 9 fullyrðingar. Niðurstöður: 5 stutt að hluta, 4 stutt af heimildum. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 20%.

9 fullyrðingar 3 þátttakendur
Hjörtur Kristrún Donald
nutiminn.is

Segir Ísland tipla inn í ESB án umræðu

Greindar 17 fullyrðingar. Niðurstöður: 10 stutt að hluta, 4 stutt af heimildum, 1 ekki hægt að sannreyna, 1 villandi, 1 ekki stutt. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 25%.

16 fullyrðingar 1 þátttakendi
Sigmundur
nutiminn.is

Bubbi Morthens segir að fólk eigi aldrei að kjósa Viðreisn

Greindar 8 fullyrðingar. Niðurstöður: 6 stutt að hluta, 2 ekki hægt að sannreyna. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 25%.

6 fullyrðingar 2 þátttakendur
Bubbi Frosti
johanneliasson.blog.is

SEGJUM UPP EES SAMNINGNUM OG HÆTUM VIÐ ESB ÞJÓÐARATKVÆÐAGREIÐSLUNA

Greindar 11 fullyrðingar. Niðurstöður: 7 stutt að hluta, 2 villandi, 1 ekki hægt að sannreyna, 1 ekki stutt. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 7%.

10 fullyrðingar 1 þátttakendi
Óeignaður
johanneliasson.blog.is

INNLIMUNARSINNA SVARAÐ (Endurbirt blogg frá 22.8.2025)

Greindar 44 fullyrðingar. Niðurstöður: 22 stutt að hluta, 12 stutt af heimildum, 5 ekki hægt að sannreyna, 3 ekki stutt, 2 villandi. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 20%.

33 fullyrðingar 2 þátttakendur
Rúnar Ágúst
kratinn.is

Af hverju að sækja um Evrópusambandsaðild?

Greindar 12 fullyrðingar. Niðurstöður: 6 stutt að hluta, 3 ekki hægt að sannreyna, 2 stutt af heimildum, 1 villandi. Sjónarhorn: mjög ESB-jákvæð. Heildstæðni: 25%.

9 fullyrðingar 1 þátttakendi
Dagur
xd.is

Hver á þennan bústað, já eða nei?

Greindar 7 fullyrðingar. Niðurstöður: 4 stutt að hluta, 3 ekki hægt að sannreyna. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 25%.

4 fullyrðingar 2 þátttakendur
Hildur Ríkisstjórnin
noldrarinn.blog.is

ESB og smitsjúkdómar í búfé

Greindar 16 fullyrðingar. Niðurstöður: 8 ekki hægt að sannreyna, 7 stutt að hluta, 1 stutt af heimildum. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 25%.

8 fullyrðingar 2 þátttakendur
Óhinn Þáverandi
RÚV

ESA krefur íslenska ríkið svara um fyrirkomulag áfengissölu

Greindar 11 fullyrðingar. Niðurstöður: 9 ekki hægt að sannreyna, 1 stutt af heimildum, 1 stutt að hluta. Sjónarhorn: hlutlaus en ófullnægjandi. Helstæðni: 45%.

2 fullyrðingar 1 þátttakendi
Eftirlitsstofnun
Heimildin

Ísland og ESB komin í varnarsamstarf

Greindar 21 fullyrðingar. Niðurstöður: 12 ekki hægt að sannreyna, 5 stutt af heimildum, 4 stutt að hluta. Sjónarhorn: hallar á ESB-jákvæða hlið. Heildstæðni: 62%.

9 fullyrðingar 3 þátttakendur
Ísland Þorgerður Evrópusambandið
Heimildin

Stækkunarstjóri ætlar að flýta viðræðum við Ísland

Greindar 8 fullyrðingar. Niðurstöður: 3 ekki hægt að sannreyna, 3 stutt að hluta, 2 stutt af heimildum. Sjónarhorn: hallar á ESB-jákvæða hlið. Heildstæðni: 35%.

6 fullyrðingar 2 þátttakendur
Marta Þorgerður
jonbjarnason.blog.is

Umboðslaus undirskrift utanríkisráðherra

Greindar 9 fullyrðingar. Niðurstöður: 3 ekki stutt, 2 stutt að hluta, 2 ekki hægt að sannreyna, 1 villandi, 1 stutt af heimildum. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 15%.

7 fullyrðingar 2 þátttakendur
Jón Ólafur
dv.is

Haraldur Ólafsson: ESB er ekki fyrir Jón Gnarr

Greindar 4 fullyrðingar. Niðurstöður: 2 stutt að hluta, 1 ekki hægt að sannreyna, 1 ekki stutt. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 10%.

3 fullyrðingar 1 þátttakendi
Haraldur
Morgunblaðið

Segir samningaviðræður við ESB þegar hafnar

Greindar 5 fullyrðingar. Niðurstöður: 4 ekki hægt að sannreyna, 1 stutt að hluta. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 25%.

1 fullyrðing 1 þátttakendi
Ólafur
RÚV

Varnaryfirlýsing ekki bindandi, án skuldbindinga eða framlaga

Greindar 11 fullyrðingar. Niðurstöður: 6 ekki hægt að sannreyna, 4 stutt að hluta, 1 stutt af heimildum. Sjónarhorn: hlutlaus en ófullnægjandi. Heildstæðni: 55%.

7 fullyrðingar 1 þátttakendi
Þorgerður
Vísir

Óþarfa sannleiksleit

Greindar 10 fullyrðingar. Niðurstöður: 8 stutt að hluta, 1 villandi, 1 ekki hægt að sannreyna. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 20%.

9 fullyrðingar 1 þátttakendi
Óþekktur
Vísir

…og ég vil að þjóðin segi sitt álit

Greindar 4 fullyrðingar. Niðurstöður: 2 stutt af heimildum, 1 ekki hægt að sannreyna, 1 stutt að hluta. Sjónarhorn: hallar á ESB-jákvæða hlið. Heildstæðni: 30%.

3 fullyrðingar 1 þátttakendi
Helga
vb.is

Mun þyngri byrðar á útgerðum hér en í Færeyjum

Greindar 13 fullyrðingar. Niðurstöður: 7 stutt að hluta, 6 ekki hægt að sannreyna. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 35%.

7 fullyrðingar
Morgunblaðið

Gagnrýnir samkeppnislög og kolefnisgjöld

Greindar 12 fullyrðingar. Niðurstöður: 8 ekki hægt að sannreyna, 4 stutt að hluta. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 35%.

4 fullyrðingar
midflokkurinn.is

„Skjólið" í ESB

Greindar 6 fullyrðingar. Niðurstöður: 2 ekki hægt að sannreyna, 2 stutt af heimildum, 2 stutt að hluta. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 18%.

4 fullyrðingar 1 þátttakendi
Bergþór
dv.is

Heiða Kristín Helgadóttir: Gott að þjóðaratkvæðagreiðslan komi ekki beint ofan í almenna pólitíska umræðu

Greindar 11 fullyrðingar. Niðurstöður: 7 ekki hægt að sannreyna, 4 stutt af heimildum. Sjónarhorn: hallar á ESB-jákvæða hlið. Heildstæðni: 25%.

4 fullyrðingar 1 þátttakendi
Heiða
fiskifrettir.vb.is

Stærðarhagkvæmni keppinauta og ríkisstyrkir

Greindar 24 fullyrðingar. Niðurstöður: 17 ekki hægt að sannreyna, 7 stutt að hluta. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 30%.

6 fullyrðingar 1 þátttakendi
Þorsteinn
bjorn.blog.is

ESB-viðræðurnar eru hafnar

Greindar 14 fullyrðingar. Niðurstöður: 6 stutt að hluta, 5 stutt af heimildum, 3 ekki hægt að sannreyna. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 20%.

9 fullyrðingar 4 þátttakendur
Óþekkt Marta Þórdís Þorgerður
Vísir

Innleiðingarblekkingin

Greindar 15 fullyrðingar. Niðurstöður: 7 stutt að hluta, 6 ekki hægt að sannreyna, 2 stutt af heimildum. Sjónarhorn: mjög ESB-jákvæð. Heildstæðni: 35%.

7 fullyrðingar 2 þátttakendur
Óþekkt Evrópusambandið
dv.is

Sigmundur Ernir skrifar: Svona eykst sjálfstæði Íslands með ESB-aðild

Greindar 17 fullyrðingar. Niðurstöður: 7 stutt að hluta, 6 stutt af heimildum, 4 ekki hægt að sannreyna. Sjónarhorn: mjög ESB-jákvæð. Heildstæðni: 30%.

12 fullyrðingar 1 þátttakendi
Sigmundur
Vísir

Lögregla metur ógn af erlendum áhrifum á ESB-atkvæðagreiðslu

Greindar 9 fullyrðingar. Niðurstöður: 6 ekki hægt að sannreyna, 3 stutt að hluta. Sjónarhorn: hlutlaus en ófullnægjandi. Heildstæðni: 45%.

3 fullyrðingar 1 þátttakendi
Finnbogi
Vísir

Lærum af sögunni: Segjum NEI við ESB!

Greindar 27 fullyrðingar. Niðurstöður: 14 ekki hægt að sannreyna, 8 stutt að hluta, 3 villandi, 2 stutt af heimildum. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 10%.

13 fullyrðingar 1 þátttakendi
Jón
dv.is

Heiða Kristín Helgadóttir: Einkennilegt ef stóru samtökin vilja ekki fá botn í viðræður og niðurstöðu

Greindar 11 fullyrðingar. Niðurstöður: 6 stutt að hluta, 3 stutt af heimildum, 2 ekki hægt að sannreyna. Sjónarhorn: hallar á ESB-jákvæða hlið. Heildstæðni: 30%.

9 fullyrðingar 3 þátttakendur
Heiða Samtök Bændasamtökin
Morgunblaðið

Vanbúið Schengen-áritanafrumvarp

Greindar 20 fullyrðingar. Niðurstöður: 16 ekki hægt að sannreyna, 3 stutt að hluta, 1 stutt af heimildum. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 35%.

4 fullyrðingar 1 þátttakendi
Utanríkisráðherra
nutiminn.is

RÚV birtir ekki gagnrýni Ólafs Ragnars

Greindar 8 fullyrðingar. Niðurstöður: 3 ekki hægt að sannreyna, 3 stutt að hluta, 2 stutt af heimildum. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 30%.

4 fullyrðingar 2 þátttakendur
Ólafur Björn
Morgunblaðið

Samfylking í aftursætinu og Inga Sæland í skottinu

Greindar 10 fullyrðingar. Niðurstöður: 5 ekki hægt að sannreyna, 3 stutt af heimildum, 2 stutt að hluta. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 30%.

5 fullyrðingar 1 þátttakendi
Guðrún
Morgunblaðið

Skoða möguleg áhrif erlendra aðila á kosingarnar

Greindar 8 fullyrðingar. Niðurstöður: 4 ekki hægt að sannreyna, 2 stutt að hluta, 2 stutt af heimildum. Sjónarhorn: hlutlaus en ófullnægjandi. Heildstæðni: 35%.

4 fullyrðingar 1 þátttakendi
Finnbogi
RÚV

Ísland yrði í aftursætinu, rétt eins og Samfylkingin er í aftursætinu hjá Viðreisn

Greindar 14 fullyrðingar. Niðurstöður: 7 stutt að hluta, 6 ekki hægt að sannreyna, 1 stutt af heimildum. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 25%.

8 fullyrðingar 1 þátttakendi
Guðrún
Morgunblaðið

Málssókn á hendur Ísrael og framhald ESB-innlimunar Íslands

Greindar 10 fullyrðingar. Niðurstöður: 6 ekki hægt að sannreyna, 2 stutt að hluta, 1 stutt af heimildum, 1 ekki stutt. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 10%.

5 fullyrðingar 5 þátttakendur
Einar Þorgerður Kristrúnar Davíð Bandaríkin
Morgunblaðið

Hvernig borðar maður spægipylsu

Greindar 10 fullyrðingar. Niðurstöður: 4 ekki hægt að sannreyna, 3 stutt að hluta, 1 villandi, 1 ekki stutt, 1 stutt af heimildum. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 20%.

6 fullyrðingar 2 þátttakendur
Ögmundur Kristrún
stjornmalin.is

Hvað með afskipti Evrópusambandsins?

Greindar 10 fullyrðingar. Niðurstöður: 5 ekki hægt að sannreyna, 5 stutt að hluta. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 25%.

4 fullyrðingar 2 þátttakendur
Hjörtur Finnbogi
Morgunblaðið

Áróður Crybully-ríkisstjórnarinnar

Greindar 6 fullyrðingar. Niðurstöður: 3 ekki hægt að sannreyna, 3 stutt að hluta. Sjónarhorn: mjög ESB-neikvæð. Heildstæðni: 20%.

5 fullyrðingar 2 þátttakendur
Sigmundur Kristrún
Morgunblaðið

Að stíga á bak hesti á skipsfjöl

Greindar 19 fullyrðingar. Niðurstöður: 13 ekki hægt að sannreyna, 4 stutt að hluta, 2 stutt af heimildum. Sjónarhorn: hallar á ESB-neikvæða hlið. Heildstæðni: 25%.

6 fullyrðingar 1 þátttakendi
Gunnar