SOV-LEGAL-031
Lagalegur texti
Há
Ákvæði 326–334 í TFEU heimilar minnihluta aðildarríkja — að lágmarki níu — að þróa dýpri samþættingu sín á milli þegar sátt næst ekki á ESB-vísu; þetta fyrirkomulag hefur þrisvar sinnum tekist á (m.a. við stofnun evrópska ríkissaksóknaraembættisins). Þó veitir þetta einungis sveigjanleika þegar hluti ríkja vill ganga lengra en meginregluverkið — það verndar ekki gegn grundvallarskuldbindingum ESB-aðildar og jafngildir ekki formlegum undanþágum í sáttmálum.
Enska frumtextinn
The EU's enhanced cooperation mechanism (Articles 326–334 TFEU) allows a minimum of nine member states to establish advanced integration among themselves when the full EU cannot reach agreement. This mechanism has been used for the Unitary Patent, the European Public Prosecutor's Office (EPPO), and a proposed Financial Transaction Tax. Enhanced cooperation means that EU membership does not entail uniform obligations across all member states — countries can choose not to participate in certain deeper integration measures. For Iceland, this is relevant because it means that EU membership would not automatically require participation in all EU initiatives beyond the core acquis. However, non-participation in enhanced cooperation does not provide the same level of protection as a treaty opt-out, as it requires the issue to first fail at the EU-wide level.
Heimild
Treaty on the Functioning of the European Union, Articles 326–334; European Commission — Enhanced cooperation factsheet
EUR-Lex er opinbert lögbirtingakerfi Evrópusambandsins þar sem sáttmálar, reglugerðir og tilskipanir ESB eru birtar í heild sinni og aðgengilegar almenningi.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Aukið samstarf er ekki almennt undanþáguferli — það á aðeins við þegar hluti ríkja vill ganga lengra en lágmarkskröfur kveða á um, ekki þegar ríki vill gera minna. Þessi greinarmunur er mikilvægur: hann veitir sveigjanleika til að dýpka samruna, ekki til að komast hjá grunnskyldum. Ferlinu hefur verið beitt sparlega (þrjú virk mál frá og með 2026).
Notuð í greiningum (30)
25. þáttur Silfursins: Stefnt að kosningu um ESB í sumar Silfrið (RÚV)
- Að hluta staðfest Styður Marta Kos, stækkunarstjóri ESB, hefur ítrekað sagt að samið sé á grundvelli þess umhverfis og raunveruleika sem hvert aðildarríki sem sækir um býr við.
Að hafa vit fyrir sjálfum sér Sjálfstæðisflokkurinn
- Að hluta staðfest Styður Aðildarríki ESB eru fullvalda og sjálfstæð ríki.
- Að hluta staðfest Styður Aðildarviðræður við ESB eru ekki eingöngu aðlögunarviðræður þar sem allri löggjöf yrði snúið á hvolf til að samræmast ESB-löggjöf.
Að kíkja í pakkann sem er nú þegar opinn Vísir
- Að hluta staðfest Andmælir Samkvæmt Heather Grabbe hafa 27 ríki þegar samþykkt regluverkið og önnur ríki sem hafa gengið í sambandið hafa þurft að skrifa undir allt
Afvegaleiðing umræðu um ESB Vísir
- Að hluta staðfest Styður Marta Kos, stækkunarstjóri Evrópusambandsins, hefur lýst því yfir að «samningar um aðild að Evrópusambandinu eru sértækir fyrir hvert og eitt ríki, og við tökum mið af þeim raunveruleika sem umsóknarríki búa við».
Davíð Þór Björgvinsson skrifar: Innganga nýrra ríkja í ESB DV
- Að hluta staðfest Styður Grunnsáttmálar ESB eru tveir: sáttmálinn um ESB og sáttmálinn um starfshætti ESB.
Davíð Þór Björgvinsson skrifar: Yfirþjóðlegt vald ESB DV
- Að hluta staðfest Styður Mikilvæg skattamál innan ESB krefjast einróma samþykkis aðildarríkja.
Engin fordæmi fyrir leið Íslands í átt að ESB RÚV
- Að hluta staðfest Andmælir Grundvallaratriðin í ESB krefjast þess að öll aðildarríki fylgi sömu reglum.
ESB og smitsjúkdómar í búfé Blog.is
- Að hluta staðfest Styður Aðildarviðræður við ESB eru í raun aðlögun umsóknarríkis að regluverk ESB, ekki samningagerð í hefðbundnum skilningi.
ESB setur Ísland í sama flokk og Gana og Ástralíu Nútíminn
- Að hluta staðfest Styður Herafli aðildarríkjanna 27 er undir stjórn hvers ríkis fyrir sig.
Fengu hvorugt varanlegar undanþágur Vísir
- Að hluta staðfest Andmælir Forystumenn innan Evrópusambandsins hafa margoft lýst því yfir að varanlegar undanþágur frá yfirstjórn sambandsins séu ekki á boðstólum.
Gylfi Magnússon: Eini raunhæfi kosturinn er ESB og evra DV
- Að hluta staðfest Styður Hættan er á að þegar búið er að taka eitt skref í þá átt að þrengja EES-réttindi, taki menn fleiri skref
Haraldur Ólafsson: ESB er ekki fyrir Jón Gnarr DV
- Að hluta staðfest Andmælir Danmörk er ekki fullvalda ríki vegna aðildar að Evrópusambandinu
Hræðslubandalagið óttast góðan samning DV
- Að hluta staðfest Styður Æðstu leiðtogar ESB hafa fullyrt að samningar um aðild að Evrópusambandinu séu sértækir fyrir hvert og eitt ríki og að tekið sé mið af raunveruleika umsóknarríkja.
Hvað þýðir góður samningur? Bændablaðið
- Að hluta staðfest Andmælir ESB gefur til kynna að sérlausnir eða sérfyrirkomulag við aðlögun að regluverkinu séu ekki í boði.
- Staðfest Andmælir Aðild að ESB felur í sér lögleiðingu á öllu því regluverki sem fylgir inngöngu.
Hvenær hefst höfuðborgaferð Kristrúnar? bjorn.blog.is
- Að hluta staðfest Andmælir Leiðtogaráð ESB getur ekki gert minni kröfur til Íslands en annarra umsóknarríkja, þar sem það yrði fordæmi sem önnur ríki myndu vísa til.
Hvenær hefst höfuðborgaferð Kristrúnar? bjorn_is
- Að hluta staðfest Andmælir Leiðtogaráð ESB getur ekki gert minni kröfur til Íslands en annarra ríkja sem sækja um aðild, þar sem slíkt yrði fordæmi sem önnur umsóknarríki myndu vísa til.
Í þágu heimilanna… utan ESB Vísir
- Að hluta staðfest Styður Aðildarríkjum ESB er óheimilt samkvæmt Evrópulöggjöfinni að lækka virðisaukaskatt á eldsneyti með þeim hætti sem Pólland og Spánn hyggjust gera.
- Þarfnast samhengis Andmælir Hagsmunir ESB ná alltaf fram yfir hagsmuni íbúa einstakra aðildarríkja.
Innganga Íslands í ESB: Hvað verður um lífeyrissjóðinn þinn? Vísir
- Að hluta staðfest Styður ESB-aðild myndi leiða til aukinna þrýstings á samræmingu lífeyriskerfa og aukinnar þátttöku Íslands í sameiginlegum fjármálakerfum ESB.
Ísland og ESB – óskhyggja og staðreyndir Heimssýn
- Að hluta staðfest Styður Breytingar á reglum ESB til hagsbóta fyrir ný aðildarríki, eins og í tilviki Möltu í sjávarútvegi, geta síðar verið felldar niður eða breytt af sambandinu einhliða.
Kristrún í ESB-viðræðum bjorn_is
- Að hluta staðfest Andmælir ESB veitir ekki varanlegar undanþágur — umsóknarríki verður að fallast á innleiðingu á öllum lagabálki ESB (acquis communautaire).
Kvótahopp og ESB Vísir
- Að hluta staðfest Styður Staðfesturéttur ESB tryggir erlendum ESB-fyrirtækjum rétt til að stofna og reka fyrirtæki, eða kaupa upp starfandi fyrirtæki, í hvaða aðildarríki sem er á nákvæmlega sömu kjörum og heimamenn.
Ný samtök um andstöðu gegn Evrópusambandinu Bændablaðið
- Að hluta staðfest Andmælir Evrópusamvinna þróaðist frá einföldu viðskipta- og tollabandalagi í sífellt ólýðræðislegra skrifræðisbákn.
Ræða þarf alla kaflana á nýjan leik Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Samningsramminn kveður á um að ESB-aðild feli í sér viðurkenningu á réttindum og skuldbindingum sem fylgja kerfi ESB og stofnanaramma þess (regluverkinu).
- Að hluta staðfest Andmælir Umsóknarríki um ESB-aðild verða að beita regluverki sambandsins eins og það er þegar til aðildar kemur og geta aldrei breytt grunnreglum þess.
Staða nokkurra mála í Íslandsfarsa blogis
- Að hluta staðfest Styður Enginn veit hver kostnaðurinn af ESB-aðild yrði eða hverjar afleiðingarnar yrðu til skemmri eða lengri tíma
Steinn í vegi aðildar að ESB Vísir
- Að hluta staðfest Styður Samkvæmt samningsramma ESB frá 2010 felur aðild í sér viðurkenningu á öllum réttindum og skuldbindingum sem fylgja kerfi Evrópusambandsins og umsóknarríkið verður að beita regluverkinu eins og það er þegar til aðildar kemur.
- Staðfest Styður Til þess að breyta grunnstoðum Evrópusambandsins þyrfti að breyta sáttmálum sambandsins og það krefst samþykkis allra aðildarríkja.
Sterkari saman á óvissutímum Viðreisn
- Staðfest Styður Evrópusambandið hefur stuðningssjóði, heimildir til lagasetningar og samstarfsáætlanir sem það beitir nú í auknum mæli til að styðja við heildstæðar varnir og öryggi.
Stjórnarskráin og ESB DV
- Að hluta staðfest Styður Grunnsáttmálar ESB eru tveir: sáttmálinn um ESB og sáttmálinn um starfshætti ESB.
Valdið færi annars til Brussel Vísir
- Að hluta staðfest Andmælir Sérstakar aðlaganir sem ESB býður upp á fela aðeins í sér afmarkaðar breytingar á stjórnsýslu innan regluverksins og breyta engu um að yfirstjórnin yfir viðkomandi málaflokki fer til Brussel.
Valdið færi annars til Brussel stjornmalin
- Að hluta staðfest Andmælir Sérlausnir (sérstakar aðlaganir) sem Evrópusambandið býður upp á fela einungis í sér afmarkaðar breytingar á stjórnsýslu en breyta ekki því að yfirstjórnin yfir viðkomandi málaflokki fer til Brussel.
"Við köllum þetta ekki samningaviðræður" Stjórnmálin
- Þarfnast samhengis Andmælir Varanlegar undanþágur (opt-outs) eru eina leiðin til þess að halda yfirráðum yfir tilteknum málaflokkum við ESB-aðild.