SOV-PARL-008
Þingskjal
Há
Landskjörstjórn lagði þann 10. apríl 2026 fram umsögn til utanríkismálanefndar um frumvarp 516 og benti á þrjá meginannmarka á spurningunni «Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?»: spurningin gerir ráð fyrir að viðræður séu ekki slitnar þótt það sé umdeilt; kjósendur sem telja viðræðurnar loknar geta ekki svarað án þess að taka óbeint afstöðu og orðalagið gæti haft áhrif á niðurstöðuna. Nefndin mæltist til þess að notað yrði hlutlægara orðalag með skýrari já/nei-valkostum.
Enska frumtextinn
On 10 April 2026, Landskjörstjórn (the Icelandic National Election Commission) submitted a written umsögn to the Foreign Affairs Committee on bill 516, pursuant to Article 52(1) of the Elections Act. The umsögn raised three principal concerns about the proposed referendum question 'Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?': (i) the question presupposes that negotiations have not been terminated, which is itself contested; (ii) voters who believe negotiations were ended would struggle to answer yes or no without implicitly taking a stance on that contested premise; (iii) wording could affect voter positions and undermine result clarity. The Commission recommended more open and neutral phrasing and simplifying response options to a straightforward yes/no rather than repeating the question in the answers.
Heimild
Landskjörstjórn umsögn to Foreign Affairs Committee, 10 April 2026 (mál 516)
Landskjörstjórn er stjórnsýslunefnd sem fer með yfirstjórn kosninga á Íslandi og gefur umsagnir um lagaleg og framkvæmdaleg atriði er varða þjóðaratkvæðagreiðslur og kosningar.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Summary based on contemporaneous reporting (Útvarp Saga 11 April 2026; Wikipedia 'Icelandic European Union membership referendum' updated 24 April 2026 citing the umsögn directly). Full PDF of the umsögn is filed in the Alþingi erindi register for mál 516. Subsequent commentary (Þorsteinn Pálsson, DV 16 April 2026) debated whether the Commission exceeded its mandate by addressing matters beyond the question wording.
Notuð í greiningum (26)
32. þáttur: Kosningabaráttan á fullu Silfrið (RÚV)
- Staðfest Styður Evrópumál áttu von á að verða fyrirferðarmikil á Alþingi fram að þjóðaratkvæðagreiðslunni.
Að ESB umræðu, þjóðaratkvæði og hugsanlega aðildarviðræðu að þjóðinni forspurðri Blog.is
- Staðfest Styður Upprunaleg spurning þjóðaratkvæðagreiðslunnar var orðuð sem «áframhaldandi aðildarviðræður» en viðræðurnar höfðu þegar verið hættar
BJARTSÝNIN EYKST MEÐ HVERJUM DEGINUM SEM LÍÐUR........... Blog.is
- Að hluta staðfest Styður Yfirkjörstjórn gerði athugasemd við orðalag væntanlegra spurninga í þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-aðild
- Staðfest Styður Feneyjanefndin fylgdi eftir athugasemd Yfirkjörstjórnar um orðalag spurninga í þjóðaratkvæðagreiðslunni
Davíð Þór Björgvinsson: Þankar í tilefni af umsögn landskjörstjórnar DV
- Að hluta staðfest Styður Umsögn landskjörstjórnar um orðalag spurningar er lögbundinn hluti af meðferð þingsályktunarinnar á Alþingi.
- Staðfest Styður Umsögn landskjörstjórnar er ekki bindandi fyrir Alþingi.
- Að hluta staðfest Styður Landskjörstjórn vekur athygli á áhyggjum af upplýsingaóreiðu og áhrifum frá útlöndum á framkvæmd kosninga, einkum þjóðaratkvæðagreiðslna.
Engin gögn til um samning við ESB Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Þrætt var á Alþingi í apríl 2026 um hvort Íslandi bæri að aðlaga sig ESB meðan á aðildarviðræðum stæði.
Enginn afsláttur gefinn segi þjóðin já við aðildarviðræðum RÚV
- Staðfest Styður Í þingsályktunartillögunni er þjóðaratkvæðagreiðslan ákveðin þannig að spurt verður: "Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?"
ESB-tillaga Þorgerðar Katrínar hangir á bláþræði Nútíminn
- Að hluta staðfest Styður Breyting hefur orðið á spurningunni sem leggja á fyrir þjóðina í þjóðaratkvæðagreiðslunni.
Fólkið fær að ráða för Vísir
- Að hluta staðfest Andmælir Fyrri þjóðaratkvæðagreiðslan er um hvort hefja eigi viðræður um aðild að Evrópusambandinu eigi síðar en árið 2027.
- Að hluta staðfest Styður Umræðan um mögulega aðild Íslands að Evrópusambandinu hefur einkennst af mikilli upplýsingaóreiðu.
Forvirkt samstarf við Evrópusinnaða stjórn Morgunblaðið
- Staðfest Styður Samkvæmt skýrslu Evrópuþingsins getur orðalag spurningar í þjóðaratkvæðagreiðslu skipt miklu máli.
Guðfinna Jóh. Guðmundsdóttir: Hræðsluáróður gegn aðildarviðræðum DV
- Að hluta staðfest Andmælir Þjóðaratkvæðagreiðslan í ágúst snýst um hvort hefja eigi aðildarviðræður, ekki um ESB-aðild sem slíka — ef samningurinn sem kæmi í kjölfar viðræðna þykir ekki góður er hægt að segja nei við honum.
Illa undirbúin þingsályktunartillaga um ESB er til vansa fyrir ríkisstjórn Íslands Blog.is
- Staðfest Styður Landskjörstjórn gerði athugasemdir við framsetningu þeirrar spurningar sem leggja á fyrir þjóðina í þjóðaratkvæðagreiðslunni.
- Að hluta staðfest Styður Spurningin í þingsályktunartillögunni er óljós og umdeild og uppfyllir ekki skilyrðin sem gera þarf til þjóðaratkvæðagreiðslu í lýðræðisríki.
- Að hluta staðfest Styður Þeir sem komu að undirbúningi þingsályktunartillögunnar tryggðu ekki að hún stæðist lágmarkskröfur um efnislega og lagalega vinnu áður en hún var lögð fyrir Alþingi.
- Óstutt Andmælir Ekki er hægt að halda þingsályktunartillögunni áfram á þeim grundvelli sem hún var lögð fram, enda eru bæði lagalegar og efnislegar forsendur ófullnægjandi.
Kjarnorkuákvæði beitt öðru sinni? Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Undirbúningur þjóðaratkvæðagreiðslunnar um ESB-aðild er hroðvirknislegur.
Landskjörstjórn fellst á tillögur um nýtt orðalag Vísir
- Að hluta staðfest Styður Landskjörstjórn telur að tvær nýjar tillögur að spurningu þjóðaratkvæðagreiðslunnar 29. ágúst samræmist meginsjónarmiðum um að spurningin eigi að vera skýr, skiljanleg og hlutlæg.
- Staðfest Styður Landskjörstjórn gerði áður athugasemdir við að talað yrði um að "halda áfram" viðræðum við Evrópusambandið í spurningunni.
- Staðfest Styður Svarmöguleikar í þjóðaratkvæðagreiðslunni yrðu «Já» og «Nei».
Landskjörstjórn samþykk tveimur nýjum tillögum að orðalagi í ESB-atkvæðagreiðslu RÚV
- Að hluta staðfest Styður Landskjörstjórn telur báðar nýjar tillögur stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar að orðalagi spurningar í þjóðaratkvæðagreiðslunni skýrar, skiljanlegar og hlutlaugar.
- Staðfest Styður Upprunalega spurningin í þingsályktunartillögunni var orðuð: «Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?»
- Staðfest Styður Landskjörstjórn taldi orðalag upprunalegu spurningarinnar fela í sér þá forsendu að aðildarumsókn Íslands hefði ekki verið dregin til baka.
- Staðfest Styður Það er ágreiningsefni hvort, hvernig og hvenær aðildarviðræðum Íslands við ESB var slitið.
- Að hluta staðfest Styður Landskjörstjórn telur sig geta uppfyllt skyldu sína skv. 1. mgr. 52. gr. kosningalaga um víðtæka kynningu þjóðaratkvæðagreiðslunnar þrátt fyrir skamma tímafresti.
Leyndarhyggja stjórnarandstöðunnar: Þau vilja ekki að þjóðin fái að sjá aðildarsamning Kratinn (Ungir jafnaðarmenn)
- Að hluta staðfest Andmælir Þjóðaratkvæðagreiðslan 29. ágúst mun eingöngu snúast um hvort hefja eigi aðildarviðræður við ESB á ný — ekki um aðild sem slíka
Munu leggja til að orðalaginu verði breytt Morgunblaðið
- Staðfest Styður Í fyrirhugaðri spurningarlegu þjóðaratkvæðagreiðslunnar er talað um hvort viðræðum eigi «að halda áfram» við Evrópusambandið.
- Staðfest Styður Staða viðræðnanna við ESB er umdeild á Íslandi og kjósendur gætu talið orðalagið «að halda áfram» ónákvæmt.
- Staðfest Styður Landskjörstjórn hefur gert athugasemdir við orðalag spurningarinnar þar sem forsendurnar eru umdeildar.
- Að hluta staðfest Styður Stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd Alþingis mun leggja til breytt orðalag á spurningunni í þjóðaratkvæðagreiðslunni.
Ný ESB-spurning - nýjar forsendur Blog.is (Björn Bjarnason)
- Staðfest Styður Landskjörstjórn gerði athugasemd við tillögu utanríkisráðherra um spurningu í ESB-þjóðaratkvæðagreiðslunni og taldi hana óljósa, ekki skýra, skiljanleg og hlutlæga.
Ný ESB-spurning - nýjar forsendur Björn Bjarnason
- Staðfest Styður Landskjörstjórn gerði athugasemd við tillögu utanríkisráðherra um spurningu í ESB-þjóðaratkvæðagreiðslunni og taldi hana óljósa, ekki skýra, skiljanlegra og hlutlausa.
Ótæk stefna Viðreisnar Björn Bjarnason
- Að hluta staðfest Styður Landskjörstjórn gerði athugasemdir við tímasetningu atkvæðagreiðslunnar, svigrúmið til kynningarstarfs og efni og form spurningarinnar.
Óvarfærið orðalag geti orðið til vandræða í áratugi Vísir
- Staðfest Styður Landskjörstjórn telur orðalag um hvort «halda eigi áfram» aðildarviðræður vera gildishlaðið þar sem enn sé deilt um hvort umsókn Íslands sé virk eða ekki.
Pawel ánægður með að Sjálfstæðismenn vilji samþykkja þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-viðræður – „Mistök í skjalavinnslu“ segir Jón Pétur DV
- Að hluta staðfest Styður Breytingartillaga Sjálfstæðisflokksins felur einnig í sér að spurning þjóðaratkvæðagreiðslunnar yrði breytt og samningsmarkmið skerpt
Segir ETS-kerfið þegar hafa bitnað á flugi til Íslands Vísir
- Að hluta staðfest Styður Meiri hluti utanríkismálanefndar leggur til að spurningin í þjóðaratkvæðagreiðslunni verði: «Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?»
Þarf að kenna ráðherrum að lesa Blog.is
- Að hluta staðfest Styður Fyrirhuguð þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-aðild hefur frá upphafi skort lögmætt umboð.
Þegar áframhald verður bakslag Vísir
- Að hluta staðfest Styður Spurning þjóðaratkvæðagreiðslunnar um «áframhaldandi viðræður» við ESB uppfyllti ekki kröfur Landskjörnefndar eða Feneyjanefndarinnar.
Utanríkisráðuneytið fellur á fyrsta prófinu bjorn_is
- Staðfest Styður Í þjóðaratkvæðagreiðslunni verður spurt: «Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?»
Var orðalag spurningarinnar mótað í Brussel? Vísir
- Að hluta staðfest Andmælir Skýrsla EPRS leggur áherslu á að þjóðaratkvæðagreiðslan eigi ekki að snúast um hvort Ísland eigi að ganga í ESB heldur «einungis» um hvort opna eigi að nýju aðildarferlið.
- Staðfest Styður Afstaðan í skýrslu EPRS um að umsókn Íslands sé áfram «lifandi» er umdeild á Íslandi.