Jón Gnarr
StjórnmálafólkÞingmaður (Viðreisn)
Þingmaður (Viðreisn) — hlutlaus um ESB-aðild.
Yfirlit
Aðeins fullyrðingar sem aðilinn hefur fullyrt, verið vitnað í, eða umorðað eru taldar.
Fullyrðingar (11)
Að hluta staðfest Ísland fékk samkeppnislög og neytendavernd frá Evrópusambandinu Fullyrt EES/ESB-löggjöf
Við fengum t.d. samkeppnislög og neytendavernd frá Evrópusambandinu.
EES-samningurinn fól í sér innleiðingu umfangsmikillar löggjafar á sviði innri markaðarins, þar á meðal samkeppnisreglna og neytendaverndar (EEA-DATA-010). Tæknilega séð er þó of einfalt að segja að Ísland hafi «fengið» þessi lög «frá ESB» — EES-samningurinn er tvíhliða rammi þar sem EFTA-ríki innleiða viðeigandi ESB-löggjöf, ekki bein aðild. Samkvæmt ENERGY-LEGAL-001 hefur Ísland þegar innleitt stóran hluta ESB-orkuregluverksins í gegnum EES, oft með aðlögunum sem fullverð aðild myndi útiloka.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin gefur til kynna beint framsal frá ESB til Íslands, en raunverulega er um EES-samningsramma að ræða þar sem Ísland hefur visst val og aðlögunarmöguleika. Auk þess nær EES-samningurinn til um 70–75% af regluverki ESB miðað við fjölda gerða (EEA-DATA-010) — stór svið eins og landbúnaðar- og sjávarútvegsstefna falla utan hans.
Að hluta staðfest Mörg íslensk fyrirtæki gera upp í evrum en ekki íslenskum krónum Fullyrt Gjaldmiðill
mér finnst óneitanlega skrítið hve mörg fyrirtæki á Íslandi gera upp í evrum en ekki íslenskum krónum
FISH-DATA-027 staðfestir að íslensk sjávarútvegsfyrirtæki gera að stórum hluta upp í erlendum gjaldmiðlum, einkum evrum og Bandaríkjadölum — um 90% sjávarafurða eru fluttar út og meirihluti fer til ESB-landa. Þó er uppgjör í evrum aðeins hluti myndarinnar; viðskipti við Asíu og Ameríku fara fram í dollurum og innlend viðskipti eru í krónum. POL-DATA-012 bendir á að SA hefur lagt áherslu á gjaldmiðilsáhættu sem viðskiptahindrun, en fullyrðingin einskorðast ekki við útflutningsfyrirtæki og er því of víð.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin nær til «mörg fyrirtæki» almennt, en heimildir fjalla fyrst og fremst um útflutningsgeirann (sjávarútveg). Innlend þjónustufyrirtæki og smærri aðilar gera almennt upp í krónum. Einnig er hluti erlends uppgjörs í Bandaríkjadölum, ekki evrum.
Að hluta staðfest ESB-aðild gæti fært landbúnað á Íslandi til betri vegar Fullyrt Landbúnaður
fært landbúnað hér til betri vegar
Heimildir sýna blendna mynd. AGRI-DATA-009 bendir á að sameiginleg landbúnaðarstefna gæti lækkað tekjur bænda um 30–50% án sérstakra ráðstafana, en jafnframt að ESB-aðild gæti nútímavætt greinina með byggðasjóðum. AGRI-DATA-022 sýnir að CAP-greiðslur yrðu líklega lægri en núverandi stuðningur (€80–120 milljónir á móti €170–200 milljónum). Bændasamtökin telja ESB-aðild «eyðileggjandi» án varanlegra undanþága (POL-DATA-019), en viðurkenna þó nauðsyn undirbúnings.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin er of einföld — áhrif ESB-aðildar á landbúnað ráðast af samningaskilmálum sem aldrei voru prófaðir (kafli 11 var aldrei opnaður, AGRI-LEGAL-003). Finnland og Svíþjóð náðu sérstökum stuðningsúrræðum fyrir norðlægan landbúnað sem gætu orðið fordæmi, en slíkt er ekki tryggt. Neytendur gætu hagnast á lægra matvælaverði (15–25% samkvæmt AGRI-DATA-009) á kostnað bænda.
Að hluta staðfest Evran myndi stórbæta efnahagskerfið, vextir muni lækka og kaupmáttur aukast Fullyrt Gjaldmiðill
margir sem segja að evran myndi stórbæta efnahagskerfið hér, vextir muni lækka og kaupmáttur aukast
Reynsla Króatíu (PREC-DATA-020) sýnir að vextir á húsnæðislánum lækkuðu eftir upptöku evru og hagvöxtur var kröftugur. POL-DATA-017 áætlar 2–4% hækkun vergrar landsframleiðslu á 10 árum. Hins vegar er orðalagið «stórbæta» of sterkt — HOUSING-PRECEDENT-002 sýnir að lægri vextir geta kveikt eignaverðsbólur, eins og raunin varð á Írlandi og Spáni. SOV-LEGAL-005 undirstrikar að Ísland missti sjálfstæða peningastefnu, sem er mikilvægt aðlögunartæki fyrir lítið og opið hagkerfi.
Samhengi sem vantar
Króatía hafði þegar tengt gjaldmiðil sinn við evruna í áratugi, svo aðlögunin var mun minni en hún yrði fyrir Ísland með frjálst fljótandi krónu. Kaupmáttaráhrif eru óviss — lægri vextir auka kaupmátt en geta ýtt undir verðbólgu í eignaverði. Fullyrðingin endurspeglar rök ESB-stuðningsmanna en sleppur verulegum fyrirvörum.
Staðfest Evran er stöðugari gjaldmiðill en krónan Fullyrt Gjaldmiðill
Svo er hún vissulega stöðugri gjaldmiðill en krónan.
TRADE-COMP-004 staðfestir að árleg sveifla íslensku krónunnar gagnvart evru hefur verið 10–12% á tímabilinu 2010–2024, á meðan sveifla evrusvæðisgjaldmiðla er nánast engin. TRADE-DATA-007 sýnir stórkostlegt hrun krónunnar 2008–2009 (úr ~90 í yfir 180 á móti evru). Verðbólga á Íslandi hefur verið að meðaltali 4,5% samanborið við 2,5% á evrusvæðinu. Gagnvart ytri samanburði er evran augljóslega stöðugri.
Samhengi sem vantar
Sveiflukennd króna veitir þó aðlögunartæki — gengislækkunin 2008–2009 hjálpaði Íslandi að endurheimta samkeppnishæfni hraðar en evruríkjum í kreppu (TRADE-DATA-007). Stöðugleiki evrunnar kemur á kostnað þess að missa sjálfstæða peningastefnu. Danmörk sýnir að hægt er að ná stöðugleika utan evrusvæðisins með gengistengingu (TRADE-COMP-004).
Staðfest Ísland var í samningaferlinu um ESB-aðild en málið var tekið af dagskrá Fullyrt Fullveldi
Mér fannst spennandi þegar við vorum í samningaferlinu hér um árið. Ég hlakkaði til að sjá endanlegu niðurstöðuna og fá að kjósa um hana. Allir flokkar á þingi virtust sammála um að þetta mál ætti að klára og svo ætti þjóðin að fá að kjósa. Ég varð því frekar svekktur og pirraður þegar þetta mál var bara tekið af dagskrá.
PREC-HIST-004 staðfestir að Ísland hóf aðildarviðræður í júlí 2010, opnaði 27 af 33 samningaköflum og lokaði 11 bráðabirgða — en miðju-hægri ríkisstjórnin sem tók við 2013 fraus viðræðurnar og Ísland dró umsóknina formlega til baka í mars 2015. AGRI-DATA-018 og AGRI-LEGAL-003 staðfesta að erfiðustu kaflarnir (landbúnaður, sjávarútvegur) voru aldrei opnaðir. Fullyrðingin um að málið hafi verið «tekið af dagskrá» er rétt lýsing á því sem gerðist.
Samhengi sem vantar
Viðræðurnar voru frosnar af pólitískum ástæðum þegar ný ríkisstjórn var mynduð 2013 — ekki vegna þess að þær höfðu mistekist. PARTY-DATA-016 lýsir því hvernig núverandi ríkisstjórn hefur nú sett þjóðaratkvæðagreiðslu á dagskrá til 29. ágúst 2026.
Að hluta staðfest Allir flokkar á Alþingi virtust sammála um að ljúka samningaviðræðum og láta þjóðina kjósa Umorðað Flokkastefnur
Allir flokkar á þingi virtust sammála um að þetta mál ætti að klára og svo ætti þjóðin að fá að kjósa.
PARTY-DATA-013 sýnir að ríkisstjórnin 2009–2013 (Samfylkingin og Vinstri hreyfingin) rak viðræðurnar, en Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn voru andvígir. POL-DATA-010 lýsir því hvernig ESB-stefna hefur verið skoðanadeilumál í stjórnarmyndun frá 2007. Fullyrðingin um «alla flokka» er of víð — ríkisstjórnarflokkarnir studdu ferlið en sterkur andstöðustraumur var til staðar, og miðju-hægri ríkisstjórnin sem tók við 2013 fraus viðræðurnar strax.
Samhengi sem vantar
SOV-PARL-005 sýnir að jafnvel í núverandi umræðu eru sterk pólitísk deilumál um ESB-stefnuna. Sjálfstæðisflokkurinn og Miðflokkurinn hafa verið andvígir aðildarviðræðum. Höfundur greinarinnar notar orðið «virtust» sem gefur til kynna eigin upplifun, ekki hlutlæga staðhæfingu.
Að hluta staðfest Það er talið óraunhæft að Ísland fái undanþágur eða sérmeðferð við ESB-aðild Fullyrt Fullveldi
Ég tek líka alveg mark á fullyrðingum um að það séu óraunhæfar væntingar að halda að við séum að fara að fá einhverjar undanþágur eða sérmeðferð.
EEA-LEGAL-012 staðfestir að formlega hefur ESB hafnað varanlegum undanþágum fyrir nýja aðildarríki frá Lissabon-samningnum. Króatía (2013) fékk engar varanlegar undanþágur. EEA-DATA-014 bendir á að varanlegar undanþágur frá kjarnareglum eins og sjávarútvegsstefnunni séu ólíklegar. Á hinn bóginn sýna AGRI-LEGAL-004 og EEA-LEGAL-023 raunveruleg fordæmi: Finnland og Svíþjóð fengu viðbótarstuðning fyrir norðlægan landbúnað, og Danmörk hélt undanþágum. Svarið er því blæbrigðaríkt — ekki algjörlega óraunhæft, en talsvert erfiðara en áður.
Samhengi sem vantar
Munurinn á «undanþágu» og «viðbótarstuðningi» skiptir máli — Finnland fékk ekki undanþágu frá sameiginlegu landbúnaðarstefnunni heldur viðbótargreiðslur ofan á hana. Hvort Ísland geti samið um sambærilegt fyrirkomulag er pólitísk spurning sem ræðst af samningastöðu. Sjávarútvegurinn er sérstæðasta mál Íslands og var aldrei prófaður í viðræðunum (FISH-DATA-023).
Staðfest Ísland hefur sjálfstæðan sveigjanlegaan gjaldmiðil sem er kostur Fullyrt Gjaldmiðill
Það hefur eflaust ýmsa kosti að vera með sjálfstæðan gjaldmiðil sem er sveigjanlegur eins og við sjálf höfum alltaf þurft að vera.
TRADE-DATA-007 lýsir því hvernig gengislækkun krónunnar 2008–2009 hjálpaði Íslandi að ná aftur samkeppnishæfni hraðar en evruríkjum í kreppu. SOV-LEGAL-005 staðfestir að sjálfstæð peningastefna veitir möguleika á vaxtabreytingum og gengisaðlögun. CURRENCY-DATA-014 sýnir þó að sjálfstæður gjaldmiðill eykur líka sveiflur í hagkerfinu — sveiflubilið í hagvexti Íslands er 17,1 prósentustig samanborið við 9,4 hjá Danmörku.
Samhengi sem vantar
Sjálfstæð króna hefur líka verulegan kostnað: CURR-DATA-006 áætlar árlegum kostnaði gjaldeyrisforða við 30–50 milljarða króna og TRADE-COMP-004 sýnir 10–12% árlega sveiflu. Sveigjanleikinn er því tvíeggjað sverð — hann hjálpar í kreppu en eykur óvissu á milli kreppa. Fullyrðingin er varkár («eflaust ýmsa kosti») og réttmæt í þeim skilningi.
Staðfest Svíþjóð gekk í Nato þrátt fyrir að þótt það hafi þótt útilokað áður Fullyrt Fordæmi
Sem fyrrverandi íbúi í Svíþjóð þá taldi ég útilokað að Svíþjóð myndi nokkurn tíma ganga í Nató. En það breyttist vegna ytri aðstæðna.
SOV-LEGAL-008 staðfestir að Svíþjóð gekk í NATO 2023–2024, eftir áratuga hlutleysisstefnu. EEA-LEGAL-023 nefnir einnig að Svíþjóð og Finnland gengu í NATO á þessu tímabili. Innrás Rússlands í Úkraínu 2022 var hvatinn — «ytri aðstæður» sem höfundur nefnir. Sænskt hlutleysi var djúpt rótgróið og NATO-aðild þótti lengi útilokuð hjá flestum sænsku kjósendum.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin er notuð sem samlíking við ESB-umræðuna — þ.e. að «ómögulegar» stefnubreytingar geti orðið ef aðstæður breytast. Samlíkingin er gild en takmarkað nothæf, þar sem NATO-aðild og ESB-aðild eru gjörólík fyrirbæri með ólíkum afleiðingum.
Staðfest Jón Gnarr er alþingismaður. Umorðað Flokkastefnur
Jón er alþingismaður, en hann veit ekkert um hvað málið snýst og hann bara viðurkennir það
POLITICAL-DATA-004 staðfestir að Jón Gnarr er þingmaður Viðreisnar og situr fyrir Reykjavíkurkjördæmi suður á 157. löggjafarþingi. Engar heimildir stangast á við þessa fullyrðingu.