Íslenskur landbúnaður er lítill en niðurgreiddur umfram flest ríki. Ríkisstuðningur nemur um 25–30 milljörðum króna árlega (u.þ.b. 170–200 milljónum evra). Ef Ísland gengi í ESB mætti búast við 80–120 milljónum evra í árlegum greiðslum sameiginlegrar landbúnaðarstefnu þegar aðlögunartímabili lyki — talsvert minna en núverandi stuðningur. Fordæmi um viðbótarstuðning frá Finnlandi (142. gr.) gæti þó brúað hluta bilsins.
Enska frumtextinn
Iceland's agricultural sector is small but heavily subsidised. Agriculture contributes approximately 1.2% of GDP and employs roughly 3% of the workforce (~4,500 farmers). Government support to agriculture totals approximately ISK 25–30 billion per year (~€170–200 million), primarily through direct payments to sheep and dairy farmers and border protection (tariffs of 30–90% on imported agricultural products). If Iceland joined the EU, it would transition to CAP support. Estimates based on comparable member states suggest Iceland could receive €80–120 million per year in CAP Pillar I (direct payments) and Pillar II (rural development) funds once fully phased in, significantly less than current national support levels. However, the comparison is imprecise because CAP payments depend on eligible agricultural area, production types, and the specific national strategic plan. Iceland's approximately 20,000 km² of utilised agricultural area (mostly rough grazing) would qualify for area-based payments at lower per-hectare rates than intensive farmland.
Heimild
OECD Producer Support Estimate database — Iceland; Bændasamtök Íslands (Farmers Association) annual reports; European Commission CAP indicators
Efnahags- og framfarastofnunin (OECD) er alþjóðleg stofnun sem greinir efnahagsstefnu og birtir árlegar úttektir á landbúnaðarstefnu aðildarríkja sinna.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Áætlunin um 80–120 milljónir evra er mjög áætluð og fer eftir skilmálum aðildarsamnings, þróun umbóta á sameiginlegu landbúnaðarstefnunni (CAP) og vali Íslands á innlendri stefnumótun. Viðbótarstuðningur á landsvísu í líkingu við 142. grein (fordæmi Finnlands/Svíþjóðar) gæti brúað hluta af bilinu. Missir landamæraverndar (háir landbúnaðartollar yrðu leystir af hólmi með sameiginlegum ytri tolli ESB) myndi setja íslenska bændur í samkeppni við Evrópu, sérstaklega í mjólkurframleiðslu. Sauðfjárrækt stendur hins vegar frammi fyrir minni beinni samkeppni vegna sérstakra íslenskra kynja og markaðssérstöðu. Talan 25–30 milljarðar ISK kann að fela í sér markaðsverðstuðning (virði tollverndar) auk beinna fjárveitinga. AGRI-DATA-004 (heimild OECD) greinir frá beinum greiðslum úr ríkissjóði upp á 20–22 milljarða ISK (~130–145 milljónir evra). Munurinn endurspeglar hvort yfirfærslur tollaleigu til framleiðenda eru taldar sem „ríkisstuðningur“.
Notuð í greiningum (18)
390.000 hektarar af landbúnaðarlandi breytast í skóg og votlendi Vísir
- Að hluta staðfest Styður Milljarðar evra renna árlega til bænda og til umbreytingar í landnotkun í gegnum sameiginlega landbúnaðarstefnu ESB.
- Að hluta staðfest Styður Stuðningskerfi eins og sameiginleg landbúnaðarstefna ESB gæti opnað nýja möguleika fyrir Ísland í loftslagsmálum tengdum landnotkun.
Bjartsýnn þrátt fyrir áskoranir Bændablaðið
- Að hluta staðfest Styður Ef til ESB-viðræðna kemur er nauðsynlegt að stjórnvöld vinni náið með bændum og haldi þeim ekki utan við þá vinnu.
Flott embætti í boði fyrir ESB ríki Vísir
- Að hluta staðfest Styður Sjávarútvegur og landbúnaður séu meðal mikilvægustu hagsmuna Íslands.
Hvað mun ESB aðild þýða fyrir íslenskan landbúnað? Bændablaðið
- Að hluta staðfest Styður Íslenskur landbúnaður mundi fá styrki í gegnum sameiginlegu landbúnaðarstefnuna þar sem megnið af beinum stuðningi er greiddur út á landbúnaðarland.
- Óstutt Andmælir Sauðfjárrækt er ekki háð tollvernd og vinnur á frjálsum markaði.
Hversu mikið af regluverki Evrópusambandsins hefur verið tekið upp í íslenskan rétt? Vísir
- Staðfest Styður Ísland fellur ekki undir sameiginlega landbúnaðarstefnu ESB og ákveður sjálft tollvernd og stuðningskerfi.
Ísland á heima í ESB DV
- Að hluta staðfest Andmælir Bændur myndu fá stuðning frá ESB við jarðrækt og umhverfisverkefni við ESB-aðild.
Jón Gnarr: ESB ske es spé DV
- Að hluta staðfest Styður ESB-aðild gæti fært landbúnað á Íslandi til betri vegar
Landbúnaðarstefna ESB henti íslenskum landbúnaði illa Vísir
- Að hluta staðfest Styður Sameiginleg landbúnaðarstefna ESB (CAP) hentar afar illa hér á landi.
Nú þarf að láta verkin tala Bændablaðið
- Að hluta staðfest Styður Fjárfestingarstuðningur hins opinbera við íslenskan landbúnað er takmarkaður.
Ræða þarf alla kaflana á nýjan leik Morgunblaðið
- Staðfest Styður Mikill munur var á stjórnsýslu landbúnaðarmála á Íslandi og kröfum ESB, bæði hvað varðar stefnu og framkvæmd.
Samfylking í aftursætinu og Inga Sæland í skottinu Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Íslenskur landbúnaður yrði á bjargbrúninni við ESB-aðild.
- Að hluta staðfest Andmælir Íslenskur landbúnaður yrði á bjargbrúninni við ESB-aðild.
Setja ætti niður samningsmarkmið Bændablaðið
- Að hluta staðfest Styður Sameiginleg landbúnaðarstefna ESB hefur að minnsta kosti hingað til tekið takmarkað tillit til harðbýlis, smæðar og sérstöðu á borð við íslenskan landbúnað.
- Staðfest Styður Tollvernd er ein af meginundirstöðum íslensks landbúnaðar.
Stjórnvöld verði að vinna með Bændasamtökunum verði aðildarviðræður samþykktar ruv
- Að hluta staðfest Andmælir Búvörusamningar kosta ríkissjóð um 20 milljarða króna á ári.
Telja ESB mikilvægara en minni verðbólgu Stjórnmálin
- Að hluta staðfest Styður Íslenskur landbúnaður yrði á bjargbrúninni við ESB-aðild.
Það má ýmislegt segja um pakkann Bændablaðið
- Staðfest Styður Brottfall tolla myndi leiða til þess að mjög auknar greiðslur þyrftu til að koma í veg fyrir verulegar búsifjar í landbúnaði.
Thomas Möller: Búa tvær þjóðir í landinu okkar? DV
- Staðfest Styður Stuðningur ESB við bændur á norðurslóðum er verulegur.
Thomas Möller skrifar: Með eða á móti ESB – hver hefur rétt fyrir sér? DV
- Að hluta staðfest Andmælir Íslenskur landbúnaður mun líklega fá ríflega styrki frá ESB eftir inngöngu, líkt og landbúnaður á norðurhjara fékk í Svíþjóð og Finnlandi.
Viðræður sjálfstæð uppspretta óvissu Morgunblaðið
- Staðfest Styður Brottfall tolla við ESB-aðild myndi hafa veruleg áhrif á íslenskan landbúnað
- Staðfest Styður Verulega auknar greiðslur þyrftu til ef landbúnaðurinn á ekki að verða fyrir verulegum búsifjum af ESB-aðild