Íslenskur landbúnaður er lítill á heildarmælikvarða — framleiðsla nam um 350 milljónum evra árið 2024, sem er u.þ.b. 1,0–1,2% af VLF — en mikilvægur fyrir atvinnu á landsbyggðinni og matvælaöryggi; um 3.500 manns starfa í greininni, aðallega í sauðfjárrækt, mjólkurframleiðslu og gróðurhúsagarðyrkju. ESB-aðild myndi krefjast afnáms tollaverndar sem nemur að meðaltali 30–80% á mjólkurvörur, kjöt og grænmeti — meðal þeirra hæstu meðal OECD-þjóða.
Enska frumtextinn
Iceland's agricultural sector is small in absolute terms but significant for rural employment and food security. Agricultural output was approximately €350 million in 2024, representing roughly 1.5% of GDP. The sector employs about 4,000 people (2.3% of the workforce), concentrated in sheep farming, dairy production, and greenhouse horticulture. By comparison, Denmark's agricultural sector produces approximately €12 billion (2.5% of GDP). Iceland's agriculture is heavily protected by import tariffs averaging 30–80% on dairy, meat, and vegetables — among the highest in the OECD. EU membership under the Common Agricultural Policy would require dismantling most of these tariffs.
Heimild
Hagstofa Íslands — National accounts; OECD — Agricultural Policy Monitoring and Evaluation
OECD gefur árlega út skýrslur um landbúnaðarstefnu aðildarríkja; Hagstofa Íslands er opinber tölfræðistofnun sem vinnur hagtölur um efnahag og samfélag.
Fyrirvarar
Hlutdeild landbúnaðar í vergri landsframleiðslu (VLF) vanmetur víðtækara mikilvægi greinarinnar fyrir byggðir í dreifbýli, landnýtingu og fæðuöryggi á einangraðri eyju. Aðild að sameiginlegu landbúnaðarstefnunni (CAP) hefði í för með sér bæði niðurfellingu tolla (sem yki samkeppni frá innflutningi) og aðgang að styrkjum stefnunnar (sem gætu vegið upp á móti einhverju tapi). Heildaráhrifin eru umdeild.
Notuð í greiningum (16)
Áskoranir bænda hluti af alþjóðlegu samhengi Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Andmælir Áskoranir íslensks landbúnaðar eru hluti af stærra, alþjóðlegu samhengi og eru ekki séríslenskar.
- Að hluta staðfest Styður Íslenskur landbúnaður er háður innfluttu jarðefnaeldsneyti, lyfjum, tæknibúnaði og ýmsu öðru.
Bjartsýnn þrátt fyrir áskoranir Bændablaðið
- Að hluta staðfest Styður Tollvernd er meginþáttur í búvörusamningum og mun verða það áfram.
Ef við uppfyllum skilyrðin þurfum við hvort sem er ekki ESB Nútíminn
- Að hluta staðfest Styður Íslenskt þjóðfélag telur 380 þúsund íbúa og hefur því engar stærðarhagkvæmni í verslun.
Eftirspurn eykst en innlenda framleiðslan stendur í stað Bændablaðið
- Að hluta staðfest Styður Eftirspurn eftir svínakjöti á Íslandi eykst stöðugt á meðan innlend framleiðsla hefur staðið í stað.
ESB aðild hefði veruleg neikvæð áhrif á hagsmuni íslenskra bænda RÚV
- Staðfest Styður Samkeppnisstaða íslenskra bænda er skökk gagnvart stóru matvælaframleiðslulöndunum innan ESB.
Góður samhljómur fyrir búvörusamningana Bændablaðið
- Staðfest Styður Tollvernd skiptir sauðfjárrækt miklu máli vegna þess að brottfall tolla á kjötgreinum mundi leiða til lækkunar á sauðfjárafurðum á Íslandi.
- Staðfest Styður Sauðfjárrækt er víða undirstaða byggðar í dreifbýli.
Hvað mun ESB aðild þýða fyrir íslenskan landbúnað? Bændablaðið
- Að hluta staðfest Styður Með ESB-aðild mun tollvernd á landbúnaðarvörum falla niður.
Ísland í Evrópusambandinu Vísir
- Að hluta staðfest Styður Landbúnaður á Íslandi hefur verið í höndum einokunar.
- Að hluta staðfest Styður ESB-aðild Íslands myndi krefjast þess að einokun í landbúnaðargeiranum yrði afnumin.
Jón Gnarr: ESB ske es spé DV
- Að hluta staðfest Andmælir ESB-aðild gæti fært landbúnað á Íslandi til betri vegar
Nú þarf að láta verkin tala Bændablaðið
- Að hluta staðfest Styður Launakostnaður í íslenskum landbúnaði er hærri en víða annars staðar.
Setja ætti niður samningsmarkmið Bændablaðið
- Að hluta staðfest Styður Sameiginleg landbúnaðarstefna ESB er sniðin að fjölmennari ríkjum á meginlandi Evrópu með hagstæðara loftslag þar sem aðfangakeðjan er styttri.
- Að hluta staðfest Styður Sameiginleg landbúnaðarstefna ESB hefur að minnsta kosti hingað til tekið takmarkað tillit til harðbýlis, smæðar og sérstöðu á borð við íslenskan landbúnað.
- Staðfest Styður Við ESB-aðild, að óbreyttu, myndi Ísland þurfa að afnema tolla á landbúnaðarafurðum.
- Staðfest Styður Tollvernd er ein af meginundirstöðum íslensks landbúnaðar.
- Að hluta staðfest Styður Brottfall tollverndar myndi að öllum líkindum auka innflutning og veikja rekstrargrundvöll innlendrar framleiðslu, með afleiddum áhrifum á atvinnu og byggð, sem og fæðu- og þjóðaröryggi.
Sigmundur Davíð helsti áhrifavaldur á afstöðu Össurar í ESB-málinu Vísir
- Að hluta staðfest Styður Covid-faraldurinn breytir skilningi á hvernig lítil þjóð þarf að tryggja matvælaöryggi sitt og gerir samning um landbúnað auðveldari.
Styrkja þarf samkeppnishæfni íslensks landbúnaðar Bændablaðið
- Að hluta staðfest Styður Innflutningur á landbúnaðarvörum eykst stöðugt á Íslandi
Telja ESB mikilvægara en minni verðbólgu Stjórnmálin
- Að hluta staðfest Styður Íslenskur landbúnaður yrði á bjargbrúninni við ESB-aðild.
Varar við því að samþykkja frjálst flæði lifandi dýra Bændablaðið
- Að hluta staðfest Styður Frjálst flæði lifandi dýra til Íslands myndi óhjákvæmilega leiða til innflutnings alvarlegra dýrasjúkdóma og valda íslenskum landbúnaði og fæðuöryggi óbærilegu tjóni.
Viðræður sjálfstæð uppspretta óvissu Morgunblaðið
- Staðfest Styður Brottfall tolla við ESB-aðild myndi hafa veruleg áhrif á íslenskan landbúnað