Björn Bjarnason
StjórnmálafólkFyrrverandi ráðherra og alþingismaður (Sjálfstæðisflokkur)
Fyrrverandi ráðherra og alþingismaður (Sjálfstæðisflokkur) — andvíg/ur ESB-aðild.
Þingvirkni um ESB-mál
Ræður á Alþingi um ESB- og Evrópumál.
Sjá þingræður →Yfirlit
Aðeins fullyrðingar sem aðilinn hefur fullyrt, verið vitnað í, eða umorðað eru taldar.
Fullyrðingar (17)
Staðfest Björn Bjarnason, fyrrverandi ráðherra og alþingismaður, sakar utanríkisráðuneytið um að hafa fallið á prófinu þegar kemur að hlutlausri upplýsingagjöf til almennings um ESB-aðildina. Umorðað Fullveldi
Björn Bjarnason, fyrrverandi ráðherra og alþingismaður, hefur fjallað ítarlega um þetta á síðustu dögum og sakar hann utanríkisráðuneytið um að hafa fallið á prófinu þegar kemur að hlutlausri upplýsingagjöf til almennings.
SOV-DATA-018 staðfestir beint að Björn Bjarnason, fyrrverandi dómsmálaráðherra og langvarandi alþingismaður Sjálfstæðisflokksins, hefur gagnrýnt utanríkisráðuneytið fyrir meinta hlutdrægni í upplýsingagjöf um ESB-aðild. Hann hefur bent á fræðsluefni og kynningar ráðuneytisins sem dæmi um stofnanahlutdrægni. POL-DATA-024 styður þetta enn frekar og sýnir að andstöðuflokkar hafi almennt gagnrýnt fræðsluherferð ríkisstjórnarinnar sem hlutdræga.
Samhengi sem vantar
Björn Bjarnason er sjálfur andvígur ESB-aðild og gagnrýni hans á utanríkisráðuneytið ber að skoða í því ljósi. Hvort ráðuneytið hafi í raun brugðist hlutverki sínu eða hvort gagnrýnin endurspegli pólitíska afstöðu er matsatriði — svipaðar deilur koma upp í nánast öllum þjóðaratkvæðagreiðslum.
Ekki víst hvernig Evrópusambandið bregst við Morgunblaðið
Að hluta staðfest Aukið samstarf Íslands við ESB á sviði öryggis- og varnarmála getur haft áhrif á varnarsamstarf Íslands og Bandaríkjanna. Umorðað Fullveldi
Hann telur að aukið samstarf Íslands við Evrópusambandið á sviði öryggis- og varnarmála geti haft áhrif á varnarsamstarf Íslands og Bandaríkjanna.
SOV-HIST-003 bendir á að ESB-aðild myndi bæta CSDP-lagi ofan á núverandi NATO-miðaða öryggisarkitektúr Íslands og gæti «flækt» tvíhliða varnarsamband Íslands og Bandaríkjanna. SOV-DATA-020 greinir frá því að bandarískir hagsmunir varðandi Ísland — bæði varnar- og viðskiptahagsmunir — gætu orðið fyrir áhrifum. Hins vegar staðfesta SOV-DATA-009 og SOV-DATA-008 að engin opinber andstaða Bandaríkjanna við ESB-aðild Íslands liggur fyrir, og 23 NATO-ríki eru jafnframt ESB-ríki.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin er sett fram sem skoðun, ekki staðhæfing. Heimildir benda til þess að fræðileg áhætta sé til staðar en engin tilvik sýna raunveruleg vandamál hjá NATO-ríkjum sem einnig eru í ESB. Bandaríkin hafa aldrei opinberlega mótmælt ESB-aðild bandalagsríkja sinna.
Að hluta staðfest Í greinargerð með tillögu utanríkisráðherra um þjóðaratkvæðagreiðsluna 29. ágúst segir að náist samkomulag um alla 35 samningskaflana í viðræðum við ESB verði boðað til ríkjaráðstefnu til að marka viðræðulokin. Fullyrt Fullveldi
Í greinargerð með tillögu utanríkisráðherra um boðaða þjóðaratkvæðagreiðslu 29. ágúst segir að náist samkomulag um alla samningskaflana 35 í viðræðum við fulltrúa ESB verði boðað til ríkjaráðstefnu til að marka viðræðulokin.
SOV-PARL-001 staðfestir að utanríkisráðherra lagði fram þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu 29. ágúst og SOV-DATA-006 staðfestir grundvallaratriðin. Fullyrðingin nefnir 35 samningskafla en heimildir vísa til 33 kafla í fyrri viðræðum (SOV-DATA-023) þó sú tala hafi síðar hækkað í 35 fyrir nýrri umsækjendur. Efnislega er lýsingin á ferlinu í samræmi við staðlaða aðildarferilinn samkvæmt EEA-LEGAL-013, þar sem ríkjaráðstefna markar viðræðulok, en nákvæmar tölulegar upplýsingar úr greinargerðinni sjálfri liggja ekki fyrir í staðreyndagrunni.
Samhengi sem vantar
Staðreyndagrunnurinn inniheldur ekki beint efni greinargerðarinnar með tillögunni. Talan 35 kaflar á við nýrri viðræður en Ísland notaði 33-kafla ramma 2010-2013 (SOV-DATA-023). Hvort greinargerðin vísi réttilega til 35 kafla er ekki hægt að sannreyna beint.
Stjórnarskráin bannar ESB-aðild Blog.is
Staðfest Samkvæmt greinargerð utanríkisráðherra myndu nauðsynlegar stjórnarskrárbreytingar krefjast samþykkis tveggja þinga með alþingiskosningum á milli. Fullyrt Fullveldi
Yrði hann samþykktur "myndu nauðsynlegar stjórnarskrárbreytingar krefjast samþykkis tveggja þinga, með alþingiskosningum á milli".
SOV-LEGAL-027 staðfestir skýrt að stjórnarskrárbreyting krefst samþykkis tveggja þinga samkvæmt 79. grein stjórnarskrárinnar — samþykki fyrir kosningar og staðfesting eftir kosningar. SOV-LEGAL-012 og SOV-LEGAL-016 styðja þetta enn frekar. Ríkjandi lagaleg skoðun, staðfest af Stjórnlaganefnd 2011, er að ESB-aðild krefjist slíkrar breytingar þar sem stjórnarskráin hefur enga heimild til fullveldisframdals.
Samhengi sem vantar
Fræðileg deila er um hvort stjórnarskrárbreyting sé algjörlega nauðsynleg — sumir lögfræðingar telja að aðildarsamningur gæti varðveitt formlegt fullveldi án breytingar (SOV-LEGAL-027 caveats). Ríkjandi skoðun er þó að breytingar séu nauðsynlegar.
Stjórnarskráin bannar ESB-aðild Blog.is
Að hluta staðfest ESB gerir strangar kröfur til umsóknarríkja um að stjórnskipulega og stjórnarfarslega standi ekkert í vegi fyrir aðild. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
ESB gerir mjög strangar kröfur til umsóknarríkja um að stjórnskipulega og stjórnarfarslega standi ekkert í vegi fyrir aðild ríkjanna að ESB.
Heimildir staðfesta að ESB gerir strangar kröfur um yfirtöku regluverksins: EEA-LEGAL-017 segir umsóknarríki verði að «taka upp, innleiða og framfylgja öllu gildandi regluverki ESB» og EEA-LEGAL-021 ítrekar að umsóknarríkið samþykki «regluverkið eins og það stendur». Fullyrðingin um að «ekkert» megi standa í vegi er þó of afdráttarlaus — EEA-LEGAL-012 og AGRI-LEGAL-004 sýna að aðlögunartímabil (stundum allt að 12 ár) og viðbótarúrræði veita töluvert svigrúm. Kröfurnar eru strangar en ekki án sveigjanleika.
Samhengi sem vantar
Aðlögunartímabil geta verið umtalsverð (Pólland fékk 12 ára frest á landakaupum) og Finnland og Svíþjóð fengu viðbótarstuðning fyrir norðlægan landbúnað samkvæmt AGRI-LEGAL-004. Greinarmunur «samningaviðræður um reglurnar sjálfar» og «samningaviðræður um hvenær á að beita þeim» er raunverulegur en getur verið ofmetinn — nægjanlega langt aðlögunartímabil getur í reynd jafngilt undanþágu.
Stjórnarskráin bannar ESB-aðild Blog.is
Að hluta staðfest Samhliða aðildarferlinu sem hófst í júlí 2009 var unnið að breytingu á íslenska stjórnarskránni til að heimila ESB-aðild. Fullyrt Fordæmi
Samhliða aðildarferlinu sem hófst í júlí 2009 var unnið að breytingu á stjórnarskránni. Ríkisstjórnin gat bent ESB á að þar væri unnið að breytingu sem heimilaði ESB aðild.
SOV-HIST-001 staðfestir að stjórnarskrárráð (Stjórnlagaráð) vann drög að nýrri stjórnarskrá sem meðal annars innihélt ákvæði um fullveldisframsal (111. gr. draganna, sbr. SOV-LEGAL-027). PREC-HIST-005 staðfestir tímalínuna um umsókn 2009. Þó var stjórnarskrárvinnunni ekki lokið — drögin voru samþykkt í ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu 2012 en aldrei sett í lög. Fullyrðingin er rétt um að unnið hafi verið að breytingum, en þær náðu aldrei fram að ganga.
Samhengi sem vantar
Stjórnarskrárvinnunni lauk ekki — drögin voru aldrei sett í lög þrátt fyrir 66,9% stuðning í þjóðaratkvæðagreiðslu 2012 (SOV-HIST-001). Ráðið var sjálfstætt og hafði víðtækara umboð en einungis ESB-aðild. Hvort ríkisstjórnin hafi formlega «bent ESB á» þessa vinnu er ekki staðfest í heimildum.
Stjórnarskráin bannar ESB-aðild Blog.is
Staðfest Ísland sótti formlega um aðild að ESB í júlí 2009. Fullyrt Fordæmi
Samhliða aðildarferlinu sem hófst í júlí 2009
Margar heimildir staðfesta þetta. EEA-DATA-009 segir umsóknina hafa verið lögð fram 16. júlí 2009, SOV-DATA-023 segir 17. júlí 2009, og PREC-HIST-005 staðfestir umsóknina í kjölfar fjármálahrunsins 2008. Smámunur er á dagsetningum milli heimilda (16. vs 17. júlí) en báðar eru í júlí 2009, sem staðfestir kjarna fullyrðingarinnar.
Stjórnarskráin bannar ESB-aðild Blog.is
Staðfest Aðeins tveir þingflokkar af sex vilja ESB-aðild á Alþingi. Fullyrt Flokkastefnur
Aðeins tveir þingflokkar af sex vilja ESB-aðild.
POL-DATA-001 staðfestir að Samfylkingin og Viðreisn eru einu flokkarnir sem styðja formlega ESB-aðild. POL-DATA-002 greinir frá því að Sjálfstæðisflokkurinn, Framsóknarflokkurinn, Miðflokkurinn og Flokkur fólksins séu á móti. POL-DATA-011 bendir á um 25-30 þingmenn í ESB-andstæðum blokk og svipaðan fjölda í ESB-hliðhollan blokk. Talan «sex» flokkar stemmir við þingflokka á 157. löggjafarþingi (Samfylkingin, Viðreisn, Sjálfstæðisflokkurinn, Miðflokkurinn, Flokkur fólksins, Framsóknarflokkurinn).
Samhengi sem vantar
Flokkur fólksins er í ríkisstjórn með ESB-jákvæðum flokkum en er sjálfur ESB-efins (POL-DATA-021). Einnig eru innbyrðis klofningar í flestum flokkum — t.d. styðja 20-25% kjósenda Sjálfstæðisflokksins ESB-aðild (POL-DATA-006). VG og Píratar misstu þingsæti í kosningunum 2024 (POL-DATA-008).
Stjórnarskráin bannar ESB-aðild Blog.is
Að hluta staðfest Það reyndist tilgangslaust á árunum 2009 til 2013 að breyta stjórnarskránni án samvinnu allra flokka. Fullyrt Fordæmi
Það sannaðist 2009 til 2013 að tilgangslaust er að ætla að breyta stjórnarskránni án samvinnu allra flokka.
SOV-HIST-001 staðfestir að stjórnarskrárbreytingin tókst ekki — drög Stjórnlagaráðs frá 2011 voru samþykkt í þjóðaratkvæðagreiðslu 2012 en aldrei sett í lög. Hægri-miðju ríkisstjórnin 2013-2016 lagði drögin til hliðar. PARTY-DATA-011 sýnir hvernig valdaskipti 2013 stöðvuðu ESB-ferlið. Fullyrðingin er rétt um að breytingin tókst ekki, en ástæðan er flóknari en «skortur á samvinnu allra flokka» — lág kosningaþátttaka (48,9%), tæknilegar athugasemdir og pólitísk valdaskipti skiptu öll máli.
Samhengi sem vantar
79. grein stjórnarskrárinnar krefst samþykkis tveggja þinga en ekki allra flokka (SOV-LEGAL-027). Stjórnarskrárbreytingar hafa tekist í öðrum löndum án samstöðu allra flokka — Finnland og Austurríki breyttu sínum stjórnarskrám fyrir ESB-aðild (SOV-LEGAL-016). Fullyrðingin er skoðun frekar en staðreynd.
Stjórnarskráin bannar ESB-aðild Blog.is
Að hluta staðfest Carl Bildt tók við ESB-umsókn Íslands formlega af Össuri Skarphéðinssyni þáverandi utanríkisráðherra 23. júlí 2009. Fullyrt Fordæmi
Myndin er tekin þegar Össur afhenti Bildt umsókn Íslands um að hefja viðræður við Evrópusambandið 23. júlí 2009.
POLITICAL-DATA-010 staðfestir að Össur Skarphéðinsson var utanríkisráðherra og leiddi aðildarferlið, og að umsóknin var lögð fram 16. júlí 2009. EEA-DATA-009 segir einnig 16. júlí. Dagsetningin 23. júlí í fullyrðingunni stemmir ekki við heimildir sem nefna 16.-17. júlí. Auk þess er ekki staðfest í heimildum að Carl Bildt hafi tekið á móti umsókninni persónulega.
Samhengi sem vantar
Dagsetningin 23. júlí 2009 passar ekki við 16. eða 17. júlí sem heimildir nefna. Mögulegt er að formlegt afhendingartilefni hafi átt sér stað á annarri dagsetningu en upphaflega umsóknin, en staðreyndagrunnurinn staðfestir ekki þá dagsetningu. Engar heimildir fjalla beint um Carl Bildt í þessu samhengi.
Stjórnarskráin bannar ESB-aðild Blog.is
Að hluta staðfest Stjórnarskráin bannar ESB-aðild Íslands eins og hún er nú. Fullyrt Fullveldi
Eitt er víst að stjórnarskráin bannar ESB-aðild.
SOV-LEGAL-027 staðfestir að ríkjandi lagaleg skoðun er sú að stjórnarskráin hafi enga heimild til fullveldisframsals og að breytinga sé þörf. SOV-DATA-002 bendir á 2. grein sem felur íslenskum stofnunum löggjafarsvald. Hins vegar er orðið «bannar» of sterkt — heimildir segja að lagaleg deila sé um hvort breyting sé algerlega nauðsynleg. Sumir fræðimenn telja að aðildarsamningur gæti varðveitt formlegt fullveldi án breytingar (SOV-LEGAL-027 caveats). Réttara er að segja að stjórnarskráin innihaldi enga heimild til framsals og að breytingar séu líklega nauðsynlegar.
Samhengi sem vantar
SOV-LEGAL-012 bendir á skóladeilu: sumir lögfræðingar segja að einfaldur lagagerningur til fullgildingar gæti nægt. EES-samningurinn felur þegar í sér raunverulegt fullveldisfremsal að mati sumra fræðimanna (SOV-LEGAL-027 caveats). Orðið «bannar» er túlkun — stjórnarskráin segir hvorki «já» né «nei» beint.
Stjórnarskráin bannar ESB-aðild Blog.is
Þarfnast samhengis Þjóðaratkvæðagreiðslan 29. ágúst snýst um ESB-aðild en ekki um viðræður. Fullyrt Fullveldi
Hún snýst um aðild að ESB en ekki viðræður.
SOV-PARL-001 sýnir skýrt að spurningin í þingsályktunartillögunni er: «Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?» — hún snýst formlega um framhald viðræðna, ekki um aðild beint. SOV-DATA-006 staðfestir sama og tekur fram að þjóðaratkvæðagreiðslan snýst um «hvort Ísland eigi að hefja aftur aðildarviðræður sem voru stöðvaðar 2013, ekki hvort Ísland eigi að ganga í ESB». POLL-DATA-017 undirstrikar greinarmuninn — stuðningur við viðræður er meiri en stuðningur við aðild sjálfa.
Samhengi sem vantar
Andstæðingar hafa rökstutt að viðræður leiði óhjákvæmilega til aðildar og séu því jafngildar aðildarkosningum (SOV-PARL-002). Þetta er pólitísk röksemd en ekki lagaleg staðreynd. Formlega snýst spurningin um viðræður og ríkisstjórnin hefur lýst henni sem ráðgefandi (SOV-LEGAL-026). Stuðningsmenn viðræðna geta samt verið á móti aðild ef viðræðuniðurstaðan hentar ekki.
Stjórnarskráin bannar ESB-aðild Blog.is
Að hluta staðfest Enginn vinnur nú að breytingum á stjórnarskránni sem heimilaðar gætu ESB-aðild. Fullyrt Fullveldi
Enginn vinnur nú að breytingum á stjórnarskránni.
SOV-HIST-001 sýnir að stjórnarskrárbreytingartilraunir hafa mislukkast ítrekað síðan 2012 og engin ákvæði úr drögunum frá 2011 hafa verið sett í lög. SOV-DATA-002 staðfestir að engin heimild til fullveldisframsals er í núverandi stjórnarskrá. Heimildir benda ekki til virkrar stjórnarskrárvinnu sem tengist ESB-aðild á þessu augnabliki. Fullyrðingin er líklega rétt en staðreyndagrunnurinn inniheldur ekki beina staðfestingu á stöðu allra þingmála á Alþingi vorið 2026.
Samhengi sem vantar
Staðreyndagrunnurinn nær ekki yfir öll þingmál á 157. löggjafarþingi. Mögulegt er að einstakir þingmenn hafi lagt fram stjórnarskrárvíddartillögur sem heimildir ná ekki yfir. Ríkisstjórnin hefur einbeitt sér að þjóðaratkvæðagreiðslunni, ekki stjórnarskrárbreytingu á þessu stigi (SOV-LEGAL-016 nefnir að þjóðaratkvæðagreiðslulögin taka ekki á stjórnarskrárspurningunni).
Stjórnarskráin bannar ESB-aðild Blog.is
Að hluta staðfest Marta Kos, stækkunarstjóri ESB, teldi viðræður um ESB-aðild við Íslendinga hafnar. Tilvitnað Fullveldi
Ólafur Ragnar Grímsson benti réttilega á að Marta Kos stækkunarstjóri teldi viðræður um ESB-aðild við Íslendinga hafnar.
Marta Kos sagðist 18. mars 2026 reiðubúna til að «hraðferla» viðræður um «forgangsverkefni Íslands» ef kjósendur samþykktu, samkvæmt POLITICAL-DATA-015. Hún ræddi «sértækar aðstæður Íslands» við utanríkisráðherra. Þetta bendir til pólitísks vilja til viðræðna, en POLITICAL-DATA-015 leggur áherslu á að yfirlýsingarnar séu pólitísk merki, ekki formleg ákvörðun framkvæmdastjórnarinnar. Auk þess er orðalagið «hafnar» of sterkt — Kos setti skýrt skilyrði um niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar.
Samhengi sem vantar
Kos setti skilyrðið «if Icelanders vote to proceed» — viðræður eru því háðar niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar. Fullyrðingin gefur í skyn að Kos telji viðræður þegar hafnar, en heimildin sýnir fremur vilja til hraðra viðræðna eftir atkvæðagreiðslu. Orðið «hafnar» er túlkun sem fer lengra en yfirlýsingar Kos.
Að hluta staðfest Ólafur Ragnar Grímsson fullyrðir að aðildarviðræður Íslands við ESB hafi þegar hafist, þrátt fyrir að þjóðaratkvæðagreiðslan hafi ekki farið fram. Tilvitnað Fullveldi
Clearly negotiations with #EU HAVE ALREADY STARTED; ignoring the referendum at the end of August!
Fullyrðingin endurspeglar skoðun Ólafs Ragnars og heimildir sýna samhengi sem skýrir hana. SOV-DATA-025 staðfestir undirritun öryggis- og varnarsamnings í Brussel 18. mars og POLITICAL-DATA-015 greinir frá fundi Mörtu Kos við utanríkisráðherra þar sem rætt var um forgangsverkefni Íslands í aðildarviðræðum. Hins vegar leggur SOV-DATA-025 áherslu á að samningurinn sé «ekki hluti af aðildarferlinu» og POLITICAL-DATA-015 bendir á að yfirlýsingar Kos séu pólitísk merki en ekki formlegar aðildarviðræður. Ólafur Ragnar túlkar umfang samskiptanna sem viðræður — en formleg skilgreining á aðildarviðræðum styður það ekki.
Samhengi sem vantar
Greinarmunurinn á pólitískum undirbúningsviðræðum og formlegum aðildarviðræðum skiptir máli. SOV-DATA-006 staðfestir að þjóðaratkvæðagreiðslan snýst um hvort hefja eigi viðræður — sem gefur til kynna að þær hafi ekki formlega hafist. Ólafur Ragnar vísar líklega til þess að efnisleg umræða um aðildarskilmála fari þegar fram á pólitísku stigi, sem er túlkunaratriði fremur en staðreynd.
Að hluta staðfest Höfundurinn (Björn Bjarnason) var formaður utanríkismálanefndar Alþingis á þeim tíma sem EES-samningurinn var gerður og fylgdist náið með framvindu mála. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
Ég var á þessum tíma formaður utanríkismálanefndar alþingis og fylgdist náið með framvindu mála
SOV-DATA-018 staðfestir að Björn Bjarnason var þingmaður Sjálfstæðisflokksins til margra ára og gegndi embætti dómsmálaráðherra 2003–2009. EEA-DATA-018 sýnir að hann stýrði starfshópi um EES-samstarfið sem skilaði skýrslu 2019, sem bendir til djúprar þekkingar á EES-málum. Engin heimild staðfestir þó sérstaklega að hann hafi verið formaður utanríkismálanefndar á árunum 1992–1993 þegar EES-samningurinn var til umfjöllunar.
Samhengi sem vantar
Heimildir staðfesta feril Björns Bjarnasonar sem þingmanns og ráðherra, en tilgreina ekki sérstaklega nefndarformennsku hans. Hann hefur greinilega djúpa þekkingu á EES-málum og hefur stýrt opinberri skýrslugerð um EES-samstarfið, sem styður fullyrðinguna óbeint.
Davíð og EES bjorn_is
Að hluta staðfest Sjálfstæðismenn lögðu til þann atkvæðafjölda á Alþingi sem dugði til að koma EES-samningnum í höfn, þrátt fyrir framgöngu Jóns Baldvins við afgreiðslu hans. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
að sjálfsögðu voru það við sjálfstæðismenn, sem lögðum til þann atkvæðafjölda á þingi, sem dugði til að koma þessum samningi í höfn
POL-DATA-006 staðfestir að Sjálfstæðisflokkurinn studdi EES-samninginn undir forystu Davíðs Oddssonar og var stærsti flokkur Alþingis á þessum tíma. Ef flokkurinn var stærstur og leiddi ríkisstjórnina, er líklegt að hann lagði til stærstan hluta atkvæðanna. Engar heimildir í staðreyndagrunni sýna þó nákvæma atkvæðatalningu við afgreiðslu EES-samningsins á Alþingi, svo ekki er hægt að staðfesta fullyrðinguna til fulls.
Samhengi sem vantar
Atkvæðagreiðsla Alþingis um staðfestingu EES-samningsins er ekki skráð í staðreyndagrunninn. Á þessum tíma sat Sjálfstæðisflokkurinn í ríkisstjórn með Alþýðuflokki og Þjóðvarnaflokki. Fleiri flokkar studdu samninginn, þótt Sjálfstæðismenn hafi líklega lagt til flest atkvæði vegna stærðar sinnar. Fullyrðingin dregur úr hlutverki annarra flokka.
Davíð og EES bjorn_is