Hversu mikið af regluverki Evrópusambandsins hefur verið tekið upp í íslenskan rétt?
Raddir í greininni
Niðurstöður
Að hluta staðfest Í umræðunni um tengsl Íslands og ESB hafa verið nefndar tölurnar 15–20% á móti 75–80% varðandi hlutfall regluverks ESB sem hefur verið innleitt á Íslandi. EES/ESB-löggjöf
Nefndar hafa verið tölurnar 15 - 20% á móti 75 - 80%.
Fullyrðing: Í umræðunni um tengsl Íslands og ESB hafa verið nefndar tölurnar 15–20% á móti 75–80% varðandi hlutfall regluverks ESB sem hefur verið innleitt á Íslandi.
Tölurnar eiga við, en fullyrðingin segir «regluverks ESB» sem vísar til heildarinnar, þegar 70–80% talan á einungis við um innri markaðinn. Samkvæmt EEA-DATA-017 mældi skýrsla utanríkisráðuneytisins frá 2018 innleiðingarhlutfallið 13,4% af heildarregluverki ESB — nálægt 15–20% bilinu. EEA-LEGAL-001 og EEA-DATA-006 staðfesta að um 70–75% af löggjöf innri markaðarins hafi verið innleidd, sem er í hinu bilinu. Þó er munurinn á þessum tveimur tölum ekki bara mismunandi heimildir heldur ólíkt gildissvið — nefnarar tölurnar eru ekki samanburðarhæfar beint.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin nefnir 15–20% en skýrsla utanríkisráðuneytisins mældi 13,4% — ekki innan 15–20% bilsins. Einnig vantar skýringu á því að 70–80% talan á við reglur innri markaðarins eingöngu, en 13,4% talan á við allt regluverk ESB. Þessar tölur svara mismunandi spurningum og eru ekki beinn andstæðupar.
Staðfest Samkvæmt skýrslu utanríkisráðuneytisins frá 2018 er innleiðing Íslands um 13,4% af öllu regluverki ESB. EES/ESB-löggjöf
Samkvæmt skýrslu utanríkisráðuneytisins frá 2018 er innleiðing Íslands um 13,4% af öllu regluverki ESB
Fullyrðing: Samkvæmt skýrslu utanríkisráðuneytisins frá 2018 er innleiðing Íslands um 13,4% af öllu regluverki ESB.
EEA-DATA-017 staðfestir þessa tölu beint. Skýrslan «Gengið til góðs» frá utanríkisráðuneytinu (apríl 2018) mældi að Ísland innleiddi 9.028 af 67.158 bindandi gerðum ESB frá 1994 til ársloka 2016, eða 13,4%. Talan er rétt tilgreind og heimild réttilega nefnd.
Samhengi sem vantar
Talan 13,4% mælir hlutfall af heildarregluverki ESB, þ.m.t. svið sem falla utan EES-samningsins (sjávarútvegur, landbúnaður, tollamál, utanríkisstefna). Hún á því ekki beint samanburð við 70% töluna sem mælir innleiðingu innan innri markaðarins. Auk þess nær talningin aðeins til 2016 og tekur til gerða sem síðar hafa verið felldar úr gildi.
Staðfest Aðrar heimildir um reglur innri markaðarins telja innleiðingu EES-reglna vera 70–80%. EES/ESB-löggjöf
á meðan aðrar heimildir um reglur innri markaðarins telja innleiðingu EES-reglna vera 70 - 80%
Fullyrðing: Aðrar heimildir um reglur innri markaðarins telja innleiðingu EES-reglna vera 70–80%.
EEA-LEGAL-001 staðfestir að um 70% löggjafar innri markaðarins hafi verið innleidd í íslenskan rétt. EEA-DATA-006 nefnir 75% og EEA-DATA-010 gefur bilið 70–75%. Fullyrðingin um 70–80% er rétt hvað varðar neðri mörkin en 80% er ofan við það bil sem heimildir gefa til kynna — flestar nefna 70–75%.
Samhengi sem vantar
Flestar heimildir nefna 70–75% en ekki allt að 80%. Einnig ber að hafa í huga að nákvæmt hlutfall fer eftir aðferðafræði — hvort taldar eru gerðir, blaðsíður eða stefnusvið. Á sviði stefnusviða er EES-þekjan minni þar sem heilir málaflokkar (sjávarútvegur, landbúnaður, gjaldmiðill, utanríkismál) eru undanskildir.
Heimildir vantar Dagur B. Eggertsson, þingmaður Samfylkingarinnar, notaði 80% töluna í ræðu á Alþingi fyrr í mars 2026. EES/ESB-löggjöf
tekin upp aftur af Degi B. Eggertssyni, þingmanni Samfylkingarinnar, í ræðu á Alþingi fyrr í þessum mánuði
Fullyrðing: Dagur B. Eggertsson, þingmaður Samfylkingarinnar, notaði 80% töluna í ræðu á Alþingi fyrr í mars 2026.
Engin heimild í staðreyndagrunni staðfestir þessa tilteknu ræðu Dags B. Eggertssonar eða að hann hafi notað 80% töluna. POLITICAL-DATA-008 staðfestir að Dagur B. Eggertsson sé ekki á skrá yfir þingmenn Samfylkingarinnar á 157. þingi, þrátt fyrir að vera þekktur flokksfélagi. Heimildir nægja ekki til að sannreyna þessa fullyrðingu.
Samhengi sem vantar
Dagur B. Eggertsson kemur ekki fram á skrá yfir þingmenn Samfylkingarinnar í POLITICAL-DATA-008, sem telur upp 13 þingmenn í 157. löggjafarþingi. Til að sannreyna fullyrðinguna þyrfti aðgang að ræðuskrá Alþingis frá mars 2026.
Að hluta staðfest EES-samningurinn tekur eingöngu til reglna innri markaðarins: frjálst flæði vöru, þjónustu, fjármagns og fólks, samkeppnisreglur, neytendavernd og skyldar reglur. EES/ESB-löggjöf
EES-samningurinn tekur eingöngu til reglna innri markaðarins; frjálst flæði vöru, þjónustu, fjármagns og fólks, samkeppnisreglur, neytendavernd og skyldar reglur.
Fullyrðing: EES-samningurinn tekur eingöngu til reglna innri markaðarins: frjálst flæði vöru, þjónustu, fjármagns og fólks, samkeppnisreglur, neytendavernd og skyldar reglur.
Kjarni fullyrðingarinnar er réttur: EES-samningurinn nær fyrst og fremst til innri markaðarins. EEA-LEGAL-003 staðfestir fjóra frelsin og fylgistefnur (samkeppni, ríkisaðstoð, opinber innkaup, umhverfismál, félagsmál). Orðið «eingöngu» er þó of þröngt — samkvæmt EEA-LEGAL-022 nær EES einnig til hluta af umhverfis-, orku- og menntamálum sem tengjast innri markaðnum óbeint. Línudrátturinn á milli «inni» og «úti» er ekki eins skarpur og fullyrðingin gefur til kynna.
Samhengi sem vantar
EES-samningurinn nær einnig til hliðarsviða eins og umhverfismála, félagsmála og orkumála sem hafa áhrif á innri markaðinn. Landamærin milli «EES-viðeigandi» og «undanskilins» eru ekki skýr og breytast eftir því sem ný ESB-löggjöf er samþykkt. Að segja «eingöngu innri markaðurinn» gefur of einfaldaða mynd.
Staðfest Sameiginlega fiskveiðistefna ESB gildir ekki á Íslandi. Sjávarútvegur
Sameiginlega fiskveiðistefna ESB gildir ekki á Íslandi
Fullyrðing: Sameiginlega fiskveiðistefna ESB gildir ekki á Íslandi.
Heimildir staðfesta þetta eindregið. EEA-LEGAL-008 og EEA-LEGAL-003 sýna að sameiginleg sjávarútvegsstefna ESB er beinlínis undanskilin EES-samningnum. EEA-LEGAL-022 staðfestir að Ísland haldi fullum yfirráðum yfir 200 sjómílna efnahagslögsögunni og fiskveiðistjórn sinni. Þetta er rétt lýsing á gildandi réttarástandi.
Samhengi sem vantar
Þótt sjávarútvegsstefna ESB gildi ekki á Íslandi á grundvelli EES-samningsins, eru viðskipti með sjávarafurðir við ESB háð bókun 9 í EES-samningnum og tollasamningum. Ísland semur einnig um sameiginlega fiskistofna (t.d. makríl, síld) við ESB á grundvelli alþjóðaréttar — sem skapar óbein tengsl við fiskimálastefnu ESB.
Að hluta staðfest Samkvæmt lögum nr. 2/1993 er Íslandi heimilt að viðhalda hömlum á fjárfestingu erlendra aðila í sjávarútvegi og fiskvinnslu. Sjávarútvegur
samkvæmt lögum nr. 2/1993 er Íslandi heimilt að viðhalda hömlum á fjárfestingu erlendra aðila í sjávarútvegi og fiskvinnslu
Fullyrðing: Samkvæmt lögum nr. 2/1993 er Íslandi heimilt að viðhalda hömlum á fjárfestingu erlendra aðila í sjávarútvegi og fiskvinnslu.
EEA-DATA-023 staðfestir að lög nr. 2/1993 veiti EES-samningnum lagagildi á Íslandi og setji reglur um túlkun íslenskra laga í samræmi við hann. Þó vísa engar heimildir beint til ákvæða laga nr. 2/1993 um takmarkanir á erlendri fjárfestingu í sjávarútvegi. FISH-LEGAL-006 lýsir núverandi eignarhaldsreglum (25% bein/33% óbein eignaraðild erlendra aðila) og FISH-LEGAL-008 fjallar um lagalega stöðu kvóta, en hvorug heimild tengir þessar takmarkanir sérstaklega við lög nr. 2/1993. Takmarkanirnar gætu átt rætur í öðrum lögum, eins og lögum um stjórn fiskveiða.
Samhengi sem vantar
Heimildir staðreyndagrunns lýsa bæði takmörkunum á erlendri eignaraðild í sjávarútvegi (FISH-LEGAL-006) og lagagildi EES-samningsins samkvæmt lögum nr. 2/1993 (EEA-DATA-023), en engin heimild tengir hvort tveggja saman beint. Takmarkanir á erlendri eignaraðild í sjávarútvegi og fiskvinnslu gætu byggt á lögum um stjórn fiskveiða frekar en lögum nr. 2/1993.
Að hluta staðfest EES-samningurinn tekur til viðskipta með sjávarafurðir í gegnum bókun 9, sem tryggir umtalsverða niðurfellingu tolla. Sjávarútvegur
Hins vegar tekur EES-samningurinn til viðskipta með sjávarafurðir í gegnum bókun 9, sem tryggir umtalsverða niðurfellingu tolla eins og áréttað er í nefndaráliti meiri hluta utanríkismálanefndar.
Fullyrðing: EES-samningurinn tekur til viðskipta með sjávarafurðir í gegnum bókun 9, sem tryggir umtalsverða niðurfellingu tolla.
TRADE-DATA-002 staðfestir að sjávarafurðir njóti fríverslunaraðgangs eða ívilnandi tolla í gegnum bókun 9 og bókun 3 í EES-samningnum. FISH-DATA-036 sýnir að Ísland fékk tollfría kvóta upp á yfir 30.000 tonn. Fullyrðingin er rétt um tilvist bókunar 9 og tollalækkun, en orðalagið «umtalsverð niðurfelling» er of sterkt — tollfrjáls aðgangur er háður kvótum og útflutningur umfram kvótana ber fulla tolla.
Samhengi sem vantar
Tollfríir kvótar eru takmarkaðir (u.þ.b. 15.000 tonn á ári samkvæmt FISH-DATA-036) og útflutningur sjávarafurða til ESB er meiri en kvótarnir ná yfir. Sjávarafurðir umfram kvóta bera hefðbundna tolla ESB. Full ESB-aðild myndi mögulega afnema þessar kvótatakmarkanir en setja sjávarútveginn undir sameiginlegu sjávarútvegsstefnuna.
Staðfest Ísland fellur ekki undir sameiginlega landbúnaðarstefnu ESB og ákveður sjálft tollvernd og stuðningskerfi. Landbúnaður
Ísland fellur ekki undir sameiginlega landbúnaðarstefnu ESB og ákveður sjálft tollvernd og stuðningskerfi.
Fullyrðing: Ísland fellur ekki undir sameiginlega landbúnaðarstefnu ESB og ákveður sjálft tollvernd og stuðningskerfi.
EEA-LEGAL-008 staðfestir skýrt að sameiginleg landbúnaðarstefna ESB er undanskilin EES-samningnum. AGRI-DATA-017 sýnir að Ísland viðheldur meðal hæstu landbúnaðartolla OECD-ríkja (40–60% að meðaltali, yfir 100% á mjólkurvörur). AGRI-DATA-008 lýsir því hvernig EES heimilar Íslandi að halda eigin tollvernd á landbúnaðarvörum, og AGRI-DATA-022 sýnir að íslenskur landbúnaður fær árlegan stuðning upp á 25–30 milljarða króna.
Samhengi sem vantar
Þótt landbúnaður sé formlega undanskilinn EES er 19. gr. samningsins um reglulega endurskoðun á viðskiptum með landbúnaðarvörur. Ísland hefur þurft að gera smávægilegar ívilnanir í gegnum þessa endurskoðun, þótt vernd sé enn mjög mikil. Norskur landbúnaður er í svipaðri stöðu sem EES-EFTA-ríki og sýnir að hægt er að viðhalda háum tollum utan ESB.
Staðfest Ísland er utan tollabandalags ESB og getur sjálft samið við ríki utan EES um fríverslun og tollasamninga. Viðskipti
Ísland er utan tollabandalags ESB og getur sjálft samið við ríki utan EES um fríverslun og tollasamninga.
Fullyrðing: Ísland er utan tollabandalags ESB og getur sjálft samið við ríki utan EES um fríverslun og tollasamninga.
TRADE-DATA-040 staðfestir skýrlega að EES-aðild feli ekki í sér aðild að tollabandalagi ESB og að EES-EFTA-ríki setji eigin ytri tolla og semji um eigin viðskiptasamninga. EEA-LEGAL-022 nefnir sérstaklega að Ísland setji eigin ytri tolla og geti gert sjálfstæða viðskiptasamninga. TRADE-DATA-021 nefnir fríverslunarsamninga Íslands og Kína sem dæmi um slíkt sjálfstæði.
Samhengi sem vantar
Ísland semur viðskiptasamninga bæði sjálfstætt og í gegnum EFTA (31 fríverslunarsamningur við 43 lönd). Samningsstyrkur lítils hagkerfis er þó takmarkaður miðað við ESB. ESB-aðild myndi veita aðgang að viðskiptasamningum ESB við 70+ lönd en afnema sjálfstæði í viðskiptastefnu.
Staðfest Ísland fylgir hvorki evru né fjárlagareglum ESB, þar sem slíkt fellur alfarið utan EES. Gjaldmiðill
Ísland fylgir hvorki evru né fjárlagareglum ESB, þar sem slíkt fellur alfarið utan EES.
Fullyrðing: Ísland fylgir hvorki evru né fjárlagareglum ESB, þar sem slíkt fellur alfarið utan EES.
EEA-LEGAL-022 staðfestir ótvírætt að peningamálastefna og evran falli utan EES-samningsins — Ísland heldur eigin gjaldmiðli og seðlabanka. Efnahags- og myntbandalag ESB er meðal undanskilinna sviða. Fullyrðingin er rétt að mestu. Þó ber að nefna að sumar fjármálareglur ESB (t.d. um fjármálamarkaði) falla undir EES vegna tengsla við innri markaðinn.
Samhengi sem vantar
Þótt Ísland sé alfarið utan evrusvæðisins, hefur EES-samningurinn í för með sér ýmsar fjármálareglur sem tengjast innri markaðnum (t.d. tilskipanir um fjármálaeftirlit, greiðsluþjónustu og fjármagnshreyfingar). Orðalagið «alfarið utan EES» á vel við um evruna og stöðugleikasáttmálann, en fjármálaregluverk ESB hefur víðtækari áhrif á Ísland en fullyrðingin gefur til kynna.
Að hluta staðfest Sameiginleg utanríkis- og varnarstefna ESB nær ekki til Íslands. Fullveldi
Sameiginleg stefna ESB á þessum sviðum nær ekki til Íslands, sem heldur fullu ákvörðunarvaldi á þessum lykilsviðum.
Fullyrðing: Sameiginleg utanríkis- og varnarstefna ESB nær ekki til Íslands.
EEA-LEGAL-022 og EEA-LEGAL-008 staðfesta að sameiginleg utanríkis- og öryggisstefna (CFSP) sé undanskilin EES-samningnum. Ísland er þannig formlega utan þessarar stefnu. SOV-LEGAL-014 bendir hins vegar á að Ísland samræmi sig þegar um 70–80% yfirlýsinga og refsiaðgerða ESB á sviði utanríkismála af fúsum og frjálsum vilja. Auk þess undirritaði Ísland öryggis- og varnarsamstarfssamning við ESB í mars 2026 (SOV-DATA-025). Því er fullyrðingin tæknilega rétt en gefur of einfalda mynd — Ísland er ekki eins aðskilið frá utanríkisstefnu ESB og hún gefur til kynna.
Samhengi sem vantar
Ísland samræmir sig um 70–80% yfirlýsinga ESB á sviði utanríkisstefnu og skrifaði undir óbindandi öryggis- og varnarsamstarfsyfirlýsingu við ESB í mars 2026. Þótt engin lagaskylda sé til staðar er raunveruleg samhæfing veruleg. Fullyrðingin er lagalega rétt en lýsir ekki þessum sjálfviljugu tengslum.
Að hluta staðfest Í nefndaráliti meirihluta utanríkismálanefndar var komist að þeirri niðurstöðu að EES-samningurinn bryti ekki í bága við stjórnarskrá Íslands þar sem valdið sem alþjóðastofnunum er ætlað er vel afmarkað. EES/ESB-löggjöf
Í nefndaráliti meirihluta utanríkismálanefndar var einmitt komist að þeirri niðurstöðu að EES-samningurinn bryti ekki í bága við stjórnarskrá þar sem valdið sem alþjóðastofnunum er ætlað er vel afmarkað og gildir á takmörkuðu sviði í milliríkjaviðskiptum.
Fullyrðing: Í nefndaráliti meirihluta utanríkismálanefndar var komist að þeirri niðurstöðu að EES-samningurinn bryti ekki í bága við stjórnarskrá Íslands þar sem valdið sem alþjóðastofnunum er ætlað er vel afmarkað.
Heimildir staðfesta bakgrunn fullyrðingarinnar en ekki sjálft nefndarálitið beint. SOV-LEGAL-027 lýsir því að íslenska stjórnarskráin innihaldi ekkert ákvæði um framsal fullveldis til alþjóðastofnana, og bendir á fræðilega umræðu um hvort EES-samningurinn feli í raun í sér slíkt framsal. EEA-DATA-023 vísar til laga nr. 2/1993 og tveggja stoða kerfisins sem varðveitir formlegt fullveldi. Sjálft nefndarálitið er þó ekki meðal heimilda staðreyndagrunnsins og því er ekki hægt að staðfesta orðalag þess eða forsendur beint.
Samhengi sem vantar
Nefndarálitið sem fullyrðingin vísar til er frá fullgildingu EES-samningsins 1993 og er ekki í staðreyndagrunni. Fræðileg umræða hefur þróast síðan: SOV-LEGAL-027 nefnir að ríkjandi lögfræðileg afstaða sé að ESB-aðild myndi krefjast stjórnarskrárbreytingar, en um EES-samninginn ríkir minni samhljómur. Tveggja stoða kerfið (EFTA-dómstóll/ESA) var hannað til að forðast beint framsal fullveldis.
Að hluta staðfest Við fullgildingu EES-samningsins var grundvallarsjónarmið meirihluta utanríkismálanefndar að ekki þyrfti að breyta stjórnarskrá Íslands vegna samningsins. EES/ESB-löggjöf
Eins og kom fram í áliti meirihluta utanríkismálanefndar var það grundvallarsjónarmið að ekki þyrfti að breyta stjórnarskrá Íslands vegna samningsins.
Fullyrðing: Við fullgildingu EES-samningsins var grundvallarsjónarmið meirihluta utanríkismálanefndar að ekki þyrfti að breyta stjórnarskrá Íslands vegna samningsins.
SOV-LEGAL-027 lýsir því að íslenska stjórnarskráin hafi ekki ákvæði um framsal fullveldis og nefnir umræðu um hvort EES-samningurinn kalli á slíka breytingu. SOV-DATA-002 staðfestir sama grundvallaratriði. Enda var stjórnarskránni ekki breytt þegar EES-samningurinn var fullgiltur 1993, sem bendir til þess að niðurstaðan hafi verið sú sem fullyrðingin lýsir. Sjálft nefndarálitið er hins vegar ekki í staðreyndagrunni og þess vegna er ekki hægt að staðfesta orðalag eða röksemdir beint.
Samhengi sem vantar
Staðreyndagrunnurinn inniheldur ekki nefndarálit meirihluta utanríkismálanefndar frá 1993. Síðan þá hefur fræðileg umræða viðurkennt spennu milli 2. gr. stjórnarskrárinnar og þeirrar raunveruleikamyndar sem EES-samningurinn skapar — þar sem Ísland innleiðir reglur sem það hefur ekki áhrif á. SOV-LEGAL-027 nefnir að «sumir lögfræðingar» telji stjórnarskrárbreytingu ónauðsynlega ef formlegt fullveldi er varðveitt.
Staðfest Meginmál EES-samningsins hefur lagagildi á Íslandi samkvæmt lögum nr. 2/1993. EES/ESB-löggjöf
þótt meginmál samningsins hafi lagagildi hér á landi samkvæmt lögum nr. 2/1993
Fullyrðing: Meginmál EES-samningsins hefur lagagildi á Íslandi samkvæmt lögum nr. 2/1993.
EEA-DATA-023 staðfestir þetta beint: lög nr. 2/1993 veita EES-samningnum lagagildi á Íslandi, krefjast þess að íslensk lög séu túlkuð í samræmi við samninginn og að EES-reglur gangi framar innlendri löggjöf í áreksturstilfellum (viðauki 35). Heimildin nefnir þó að ESB-reglur hafi ekki bein réttaráhrif á Íslandi — þær verða að vera formlega innleiddar í íslenskan rétt.
Samhengi sem vantar
Þótt meginmál EES-samningsins hafi lagagildi, hafa ESB-gerðir ekki bein réttaráhrif á Íslandi. Þær verða að vera innleiddar sérstaklega í íslenskan rétt. Þetta er grundvallarmunur á EES og ESB — í ESB hafa reglugerðir bein áhrif án innlendrar lögfestingar.
Staðfest Mismunurinn á 15–20% og 75–80% tölunum felst í því hvort miðað er við heildarregluverk ESB eða þann hluta sem fellur undir EES. EES/ESB-löggjöf
Mismunurinn á tölunum felst í því að ýmist er miðað við heildarregluverk ESB, eða út frá þeim hluta sem fellur undir EES.
Fullyrðing: Mismunurinn á 15–20% og 75–80% tölunum felst í því hvort miðað er við heildarregluverk ESB eða þann hluta sem fellur undir EES.
EEA-DATA-017 útskýrir þennan mismun nákvæmlega: 13,4% talan (nálægt 15–20%) mælir hlut af heildarregluverki ESB, en 70% talan mælir innleiðingu innan innri markaðarins eingöngu. Heimildin nefnir beinlínis að tölurnar svari ólíkum spurningum og séu báðar aðferðafræðilega réttar. Þetta er rétt útskýring á muninum.
Samhengi sem vantar
Þótt útskýringin sé í meginatriðum rétt er 15–20% bilið örlítið hærra en hin mælda tala (13,4%). Auk þess eru flestar heimildir með 70–75% frekar en 75–80% fyrir innri markaðinn. Mismunurinn er þó í raun flóknari — ekki bara gildissvið heldur einnig aðferðafræði (hvaða gerðir eru taldar, tímabil, o.s.frv.).
Staðfest EES-samningurinn felur ekki í sér framsal á sameiginlegri fiskveiðistefnu, landbúnaðarstefnu, myntmálum eða ytri samskiptum til stofnana ESB, ólíkt ESB-aðild. EES/ESB-löggjöf
EES felur í sér aðlögun að reglum innri markaðarins í gegnum lögfestingu á meginmáli samningsins - en ekki framsal lykilvaldheimilda á borð við sameiginlega fiskveiðistefnu, landbúnaðarstefnu, myntmál eða ytri samskipti til stofnana Evrópusambandsins.
Fullyrðing: EES-samningurinn felur ekki í sér framsal á sameiginlegri fiskveiðistefnu, landbúnaðarstefnu, myntmálum eða ytri samskiptum til stofnana ESB, ólíkt ESB-aðild.
EEA-LEGAL-003 og EEA-LEGAL-008 staðfesta skýrlega að sjávarútvegsstefna, landbúnaðarstefna, tollabandalag, utanríkis- og öryggisstefna og efnahags- og myntbandalag séu undanskilin EES-samningnum. EEA-LEGAL-022 útlistar sjö lykilsvið sem falla utan EES og myndu bætast við með ESB-aðild. Samanburðurinn við ESB-aðild er réttur — þessi svið færðust til ESB-stofnana ef Ísland gengi í ESB.
Samhengi sem vantar
Þótt formlega séu þessi svið undanskilin EES er raunverulega staðan flóknari. Ísland hefur sjálfviljugt samræmt sig utanríkisstefnu ESB að um 70–80% (SOV-LEGAL-014), tekur þátt í ETS-kerfinu, og innleiðir orkureglur sem hafa áhrif á orkustefnu. Auk þess krefjast viðskipti með sjávarafurðir og landbúnaðarvörur sérstakra samninga (bókanir 3 og 9). Línurnar milli «inni» og «úti» eru ekki eins hreinar og fullyrðingin gefur til kynna.