← Til baka á Raddirnar

Óskilgreindur höfundur

Einstaklingur

Pistlahöfundur

Pistlahöfundur

Afstaða
ESB-gagnrýnin
Fullyrðingar 10
Greinar 1
Fullyrt 11

Yfirlit

Staðfest: 3 Að hluta staðfest: 7

Aðeins fullyrðingar sem aðilinn hefur fullyrt, verið vitnað í, eða umorðað eru taldar.

Fullyrðingar (10)

Að hluta staðfest Aðildarferli Evrópusambandsins er aðlögunarferli þar sem umsóknarríki tekur upp fyrirliggjandi regluverk ESB (acquis communautaire) sem er ekki samningsatriði heldur ófrávíkjanlegt skilyrði. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
Aðildarferli Evrópusambandsins er aðlögunarferli. Umsóknarríki tekur upp fyrirliggjandi regluverk ESB: acquis communautaire, sem er ekki samningsatriði heldur ófrávíkjanlegt skilyrði.

Fullyrðingin er rétt í aðalatriðum — EEA-LEGAL-017 og EEA-LEGAL-021 staðfesta að umsóknarríki taki upp regluverkið (acquis) eins og það stendur og semji ekki um innihald þess. EEA-LEGAL-016 sýnir að sérfræðingar áætla að um 95% regluverksins sé ósamningsatriði. Þó er orðalagið «ekki samningsatriði» of algjört; heimildir sýna skýrlega að aðlögunartímabil (3–12 ár), tæknilegar aðlaganir og fjárhagslegar fyrirkomulags eru samningsatriði, og EEA-LEGAL-014 bendir á að langur aðlögunartími geti í raun virkað svipað og undanþága.

Samhengi sem vantar

Aðlögunartímabil geta verið mjög mikilvæg í reynd — EEA-LEGAL-014 og EEA-LEGAL-016 nefna 7 ára frestun á frjálsri för launafólks og 12 ára frestun á jarðakaupum í Póllandi. Munurinn á «að semja um reglurnar» og «að semja um hvenær þær taki gildi» er raunverulegur en fullyrðingin sleppur þessum blæbrigðum algjörlega.

Umsögn um þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu Blog.is

Staðfest Samkvæmt 2. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944 fara Alþingi og forseti Íslands saman með löggjafarvaldið. Fullyrt Fullveldi
Samkvæmt 2. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944 fara Alþingi og forseti Íslands saman með löggjafarvaldið.

SOV-LEGAL-012 staðfestir að 2. gr. stjórnarskrárinnar veiti Alþingi og forseta Íslands löggjafarvaldið sameiginlega. SOV-LEGAL-027 styður þetta enn fremur og nefnir sérstaklega að 2. gr. feli löggjafar-, framkvæmda- og dómsvald íslenskum stofnunum. Fullyrðingin er nákvæm lagaleg staðhæfing sem heimildir staðfesta beinlínis.

Samhengi sem vantar

SOV-LEGAL-012 nefnir einnig að 21. gr. veiti forsetanum rétt til að synja lögum staðfestingar, sem er hluti af löggjafarvaldinu. Stjórnarskráin inniheldur enga ákvæði um framsal ríkisvalds til yfirþjóðlegra stofnana, sem er meginumræðuatriði í ESB-samhenginu.

Umsögn um þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu Blog.is

Að hluta staðfest Samkvæmt 21. gr. stjórnarskrárinnar verða alþjóðasamningar ekki bindandi nema með samþykki Alþingis. Fullyrt Fullveldi
Samkvæmt 21. gr. stjórnarskrárinnar verða alþjóðasamningar ekki bindandi nema með samþykki Alþingis.

SOV-LEGAL-012 nefnir 21. gr. í samhengi við heimildir forseta til að synja undirritun laga, en engin heimild gefur bein orðrétt tilvitnun í 21. gr. sem staðfestir fullyrðinguna orðrétt. EEA-DATA-024 styður þó efnislega að engin ESB-gerð öðlist lagagildi á Íslandi án innlendra yfirvalda. SOV-LEGAL-027 segir jafnframt að stjórnarskráin veiti Alþingi samþykkisvald yfir alþjóðlegum skuldbindingum í gegnum 79. gr. ferlið. Heimildir benda til að fullyrðingin sé efnislega rétt, þótt beint orðalag 21. gr. sé ekki staðfest í gögnum.

Samhengi sem vantar

Engin heimild vitnar beint í orðalag 21. gr. um alþjóðasamninga. SOV-LEGAL-012 nefnir 21. gr. í tengslum við heimild forseta til að synja undirritun laga. EEA-DATA-024 bendir á að flest ESB-lög séu innleidd með reglugerðum (framkvæmdarvaldsathöfn) frekar en lögum sem fara gegnum Alþingi — sem takmarkar þinglegt eftirlit í reynd.

Umsögn um þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu Blog.is

Að hluta staðfest Stjórnarskráin heimilar ekki framsal ríkisvalds til yfirþjóðlegra stofnana án skýrrar lagaheimildar og einungis eftir stjórnarskrárbreytingar. Fullyrt Fullveldi
Stjórnarskráin heimilar ekki framsal ríkisvalds til yfirþjóðlegra stofnana án skýrrar lagaheimildar og í þessu tilviki einungis eftir stjórnarskrárbreytingar.

SOV-DATA-002, SOV-LEGAL-012, SOV-LEGAL-016 og SOV-LEGAL-027 staðfesta öll að stjórnarskráin innihaldi enga ákvæði um framsal ríkisvalds til yfirþjóðlegra stofnana, ólíkt t.d. Danmörku og Noregi. Ríkjandi lögfræðileg afstaða er að stjórnarskrárbreyting þyrfti, en fullyrðingin segir þetta sé «einungis eftir stjórnarskrárbreytingar» eins og þetta sé staðfest — á meðan SOV-LEGAL-012 bendir á fræðilega deilu þar sem sumir halda því fram að einföld fullgilding aðildarsamnings nægi.

Samhengi sem vantar

SOV-LEGAL-012 nefnir skýrlega að lögfræðingar séu ÓSAMMÁLA um hvort stjórnarskrárbreyting sé nauðsynleg — sumir telja einfalda löggjöf nægilega. SOV-LEGAL-027 bætir við að EES-samningurinn feli þegar í sér tiltekið framsal ríkisvalds í reynd, sem flækir myndina. Þetta er fræðileg deila sem dómstólar hafa ekki leyst endanlega.

Umsögn um þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu Blog.is

Að hluta staðfest Aðlögunarferli Íslands að regluverki ESB lauk árið 2013. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
Þegar aðlögunarferli Íslands að regluverki ESB lauk árið 2013 fékk þjóðin aldrei skýra mynd af því hvað raunverulega lá þá á borðinu.

EEA-LEGAL-018 staðfestir að viðræður Íslands hafi verið «suspended in 2013» — þær voru frystar, ekki þeim lokið formlega. PREC-DATA-036 bendir á sama atriði. Orðalagið «lauk» gefur til kynna formlegt lok aðlögunarferlisins, en viðræðurnar voru aldrei formlega felldar niður — umsóknin er enn til staðar samkvæmt SOV-PARL-001. Þetta er efnislegur munur: ferlinu var frestað en ekki lokið.

Samhengi sem vantar

SOV-PARL-001 staðfestir að umsókn Íslands frá 2009 sé enn gild. Viðræðurnar voru frystar (suspended) árið 2013 af ríkisstjórn Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, en aldrei formlega dregnar til baka. Þetta er ástæðan fyrir því að þingsályktunartillagan spyr hvort halda skuli «áfram» viðræðum — ekki hvort hefja skuli nýjar.

Andstæðar heimildir: SOV-PARL-001

Umsögn um þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu Blog.is

Staðfest Þátttaka Íslands í EES er reglulögð í lögum nr. 2/1993. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
Þátttaka Íslands í EES (lög nr. 2/1993) er samstarf, viðskiptasamningur.

EEA-DATA-023 staðfestir beinlínis að lög nr. 2/1993 kveði á um innleiðingu EES-samningsins í íslenskan rétt og krefjist túlkunarsamræmis við EES-samninginn. EEA-DATA-006 styður að EES-samningurinn hafi tekið gildi 1994 og EEA-LEGAL-006 staðfestir um 13.000 lagagerðir innleiddar. Tilvísunin í lög nr. 2/1993 sem lagagrundvöll EES-þátttöku er rétt.

Samhengi sem vantar

EEA-DATA-023 bendir á að EES-reglur hafi ekki bein réttaráhrif á Íslandi — þær verði aðeins bindandi eftir formlega innleiðingu. Viðauki 35 krefst þó þess að EES-reglur gangi framar innlendri löggjöf, sem takmarkar hversu frjálst Ísland er í raun.

Umsögn um þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu Blog.is

Að hluta staðfest ESB-aðild felur í sér framsal ríkisvalds og bindandi ákvarðanir, á meðan EES-þátttaka er viðskiptasamningur. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
Aðild að ESB er annað og meira: framsal ríkisvalds, bindandi ákvarðanir og aðlögun án samningsfrelsis.

EEA-LEGAL-022 og EEA-LEGAL-003 staðfesta að ESB-aðild næði til mun fleiri sviða en EES — sameiginleg landbúnaðar- og sjávarútvegsstefna, tollabandalag, utanríkismál og fleira. Þetta er réttmætt. Hins vegar er lýsingin á EES sem einföldum «viðskiptasamningi» ónákvæm. EEA-DATA-011 sýnir að Ísland hefur tekið upp um 13.000 lagagerðir í gegnum EES án atkvæðisréttar. TRADE-DATA-037 staðfestir að EES sitji á milli hefðbundins fríverslunarsamnings og fullrar pólitískrar samþættingar. EES-samningurinn gengur mun lengra en viðskiptasamningur.

Samhengi sem vantar

TRADE-DATA-037 bendir á að EES sé ekki sambærilegt við hefðbundna viðskiptasamninga á borð við NAFTA/USMCA heldur feli í sér djúpa samþættingu með fjórum frelsum og viðamikilli regluglöfun. EEA-DATA-026 sýnir t.d. að ríkisaðstoðarreglur séu þegar eins og hjá ESB-aðildarríkjum. Að kalla EES «viðskiptasamning» einfaldar eðli hans verulega.

Andstæðar heimildir: TRADE-DATA-037

Umsögn um þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu Blog.is

Að hluta staðfest Evrópusambandið stefnir að því að verða sambandsríki og afnema einróma samþykki aðildarríkjanna. Fullyrt Fullveldi
Einnig er þagað þunnu hljóði fyrir þeirri staðreynd að Evrópusambandið stefnir óðfluga að því að það verði sambandsríki og að afnema beri einróma samþykki ríkjanna.

SOV-DATA-036 staðfestir að ráðstefna um framtíð Evrópu lagði til afnám einróma samþykkis á ákveðnum sviðum (utanríkismál, skattamál, félagsmál) og von der Leyen lýsti yfir stuðningi. Þetta styður hluta fullyrðingarinnar. Á hinn bóginn lögðust 13 aðildarríki gegn sáttmálabreytingum, og slíkar breytingar krefjast einróma samþykkis — sem þýðir að umræðan er langt frá raunverulegri ákvörðun. Orðalagið «óðfluga» og «sambandsríki» er ýkt; engin heimild styður að ESB stefni formlega að sambandsríkisgerð. PREC-DATA-022 sýnir þvert á móti að evrópskt samstarf hefur styrkst eftir Brexit án þess að sambandsríkisáform séu á dagskrá.

Samhengi sem vantar

SOV-DATA-036 bendir á að 13 aðildarríki — þar á meðal öll Norðurlöndin — lögðust gegn sáttmálabreytingum, og slíkar breytingar krefjast einróma samþykkis. Tillögurnar eru ekki bindandi skuldbindingar heldur tillögur borgaraþings. SOV-LEGAL-031 sýnir að eflt samstarf (enhanced cooperation) veitir sveigjanleika innan ESB án þess að krefjast samræmdrar þátttöku allra.

Heimildir: SOV-DATA-036
Andstæðar heimildir: PREC-DATA-022

Umsögn um þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu Blog.is

Staðfest Þingsályktunartillagan um þjóðaratkvæðagreiðslu spyr hvort halda skuli áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu. Fullyrt Fullveldi
Þingsályktunartillaga sem nú liggur fyrir um þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem spurt er: "Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?"

SOV-PARL-001 staðfestir orðrétt að þingsályktunartillagan leggi til þjóðaratkvæðagreiðslu með spurningunni «Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?» SOV-DATA-006 staðfestir enn fremur að tillagan sé stjórnartillaga til þingsályktunar frá utanríkisráðherra. Fullyrðingin er nákvæm um bæði form tillögunnar og orðalag spurningarinnar.

Samhengi sem vantar

Athygli vekur að um ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu er að ræða, ekki bindandi. POLL-DATA-010 og POLL-DATA-021 sýna að orðalag spurningar hefur veruleg áhrif á mældan stuðning — spurning um framhald viðræðna gefur yfirleitt 5–10 prósentustigum hærri stuðning en spurning um aðild beint.

Umsögn um þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu Blog.is

Að hluta staðfest Ríkisstjórnin ætlar að kynna samningsmarkmið í sérstakri skýrslu til Alþingis ef svar þjóðarinnar verður «Já» í þjóðaratkvæðagreiðslunni. Fullyrt Flokkastefnur
Ríkisstjórnin ætlar að kynna þau í "sérstakri skýrslu" til Alþingis ef svar þjóðarinnar verður "Já".

SOV-PARL-001 sýnir að utanríkisráðherra hafi lýst yfir áformum um gagnsæi og samráð í aðildarferlinu, og nefni sérstök samningsmarkmið. SOV-PARL-005 staðfestir pólitískan þrýsting frá stjórnarandstöðu um skýrari upplýsingar. Engin heimild staðfestir þó beinlínis fyrirheit um «sérstaka skýrslu» til Alþingis — þetta orðalag er ekki í neinum heimildum úr staðreyndagrunni.

Samhengi sem vantar

Fullyrðingin vísar líklega í upplýsingar sem komu fram á fundi utanríkismálanefndar eða í nýlegri ræðu sem er ekki í staðreyndagrunni. Heimildir styðja almennt umræðuna um samningsmarkmið en staðfesta ekki tilvísun í «sérstaka skýrslu» með þessu orðalagi.

Umsögn um þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu Blog.is

Greinar (1)