← Til baka á Raddirnar

Hildur Sverrisdóttir

Stjórnmálafólk

Þingmaður (Sjálfstæðisflokkur)

Þingmaður (Sjálfstæðisflokkur) — andvíg/ur ESB-aðild.

Afstaða
ESB-gagnrýnin
Fullyrðingar 14
Greinar 5
Tilvitnað 4 Fullyrt 7 Umorðað 10 Nefnt 4

Þingvirkni um ESB-mál

Ræður 31
Orð samtals 10.554
Þingmál 5
Tímabil 16. apríl 2024 – 28. maí 2026

Ræður á Alþingi um ESB- og Evrópumál.

Sjá þingræður →

Yfirlit

Staðfest: 2 Að hluta staðfest: 11 Þarfnast samhengis: 1

Aðeins fullyrðingar sem aðilinn hefur fullyrt, verið vitnað í, eða umorðað eru taldar.

Fullyrðingar (14)

Að hluta staðfest Ríkisstjórnin hefur ekki birt upplýsingar um áætlaðan kostnað ESB-aðildarviðræðna, sem líklega hleypur á milljörðum króna. Fullyrt Fullveldi
Í gögnum málsins er hvorki að finna upplýsingar um áætlaðan kostnað, sem líklega hleypur á milljörðum, né hvers vegna ríkisstjórnin telur yfirhöfuð rétt að bera þessa stóru spurningu undir þjóðina.

Heimildir staðfesta að andstöðuflokkar hafa gagnrýnt upplýsingagjöf ríkisstjórnarinnar. Samkvæmt SOV-PARL-003 sagði Guðrún Hafsteinsdóttir að ríkisstjórnin hefði ekki birt samningsmarkmið né nákvæmar forsendur, og SOV-PARL-005 staðfestir að formleg samráðsferli hafi ekki átt sér stað. Engin heimild í staðreyndagrunninum fjallar þó sérstaklega um kostnaðarmat aðildarviðræðna eða staðfestir fullyrðinguna um að kostnaður «hleypi á milljörðum króna» — sá hluti er því ósannanlegur.

Samhengi sem vantar

Fullyrðingin sameinar tvennt: annars vegar gagnrýni á upplýsingaskort (stutt af heimildum) og hins vegar áætlun um milljörðakostnað sem engin heimild staðfestir eða hafnar. Ríkisstjórnin hefur hins vegar sett af stað upplýsingaherferð (POL-DATA-024) sem andstöðuflokkar telja ófullnægjandi.

Andstæðar heimildir: POL-DATA-024

Hver á þennan bústað, já eða nei? Sjálfstæðisflokkurinn

Að hluta staðfest Gögn ríkisstjórnarinnar um ESB-aðildarviðræðurnar innihalda ekki haldbær samningsmarkmið um hverju eigi að ná fram. Fullyrt Fullveldi
Þar er heldur ekki að finna haldbær samningsmarkmið um hverju eigi að ná fram.

Heimildir styðja að ríkisstjórnin hafi ekki tilgreint nákvæm samningsmarkmið. Samkvæmt PARTY-PARL-001 neitaði forsætisráðherra að leggja fram «nákvæmt orðalag» á Alþingi og nefndi aðeins «grundvallarprinsipp». SOV-PARL-003 staðfestir gagnrýni Guðrúnar Hafsteinsdóttur á skort á samningsmarkmiðum. Þó ber að geta þess að forsætisráðherra hefur sett fram almenn markmið — «skýr rauð flögg» um sjávarútveg og orku — sem gætu talist einhvers konar markmið, þótt þau séu ekki «haldbær» í þeim skilningi sem fullyrðingin á við.

Samhengi sem vantar

Utanríkisráðherra hefur lýst yfir að hún muni «aldrei skrifa undir samning sem tryggir ekki okkar markmið og okkar yfirráð» (SOV-PARL-001) og forsætisráðherra nefndi «grundvallarprinsipp» um sjávarútveg og orku. Hvort slík yfirlýsing teljist «haldbært samningsmarkmið» er matsatriði. Ríkisstjórnin hefur rökstutt höfnun á nákvæmum markmiðum með samningalegri varfærni.

Andstæðar heimildir: SOV-PARL-001

Hver á þennan bústað, já eða nei? Sjálfstæðisflokkurinn

Að hluta staðfest Þjóðin fær ekki tækifæri til að kynna sér haldbærar upplýsingar áður en hún er beðin um að kjósa um hvort hefja skuli ESB-aðildarviðræður. Fullyrt Fullveldi
Miðað við gögn málsins eins og þau eru lögð fyrir nú virðist þjóðin ekki eiga að fá að glöggva sig á neinu haldbæru til að vega þetta og meta, bara mæta og kjósa.

Andstöðuflokkar hafa gagnrýnt upplýsingagjöf ríkisstjórnarinnar harðlega. SOV-PARL-003 vitnar í kröfu um að ríkisstjórnin upplýsi þjóðina sem «algjört lágmark», og SOV-PARL-005 staðfestir að formleg samráðsferli hafi skort. Á hinn bóginn sýnir POL-DATA-024 að ríkisstjórnin hafi sett af stað upplýsingaherferð með vefsíðu, fundum og efni — þótt andstöðuflokkar telji hana hlutdræga. Fullyrðingin er of afdráttarlaus: þjóðin fær upplýsingar, en deilt er um hvort þær séu «haldbærar» eða nægilegar.

Samhengi sem vantar

Ríkisstjórnin hefur sett af stað upplýsingaherferð (POL-DATA-024) en andstöðuflokkar telja hana hlutdræga og ónákvæma. Þjóðaratkvæðagreiðslan er um framhald viðræðna, ekki um aðild — ríkisstjórnin hefur rökstutt að ítarlegri upplýsingar komi fram í viðræðuferlinu sjálfu. Sú afstaða er umdeild.

Andstæðar heimildir: POL-DATA-024, SOV-DATA-006

Hver á þennan bústað, já eða nei? Sjálfstæðisflokkurinn

Að hluta staðfest Ríkisstjórnin hyggst veita nauðsynlegar upplýsingar um ESB-aðildarviðræðurnar fyrst eftir atkvæðagreiðsluna. Fullyrt Fullveldi
Frasi mánaðarins um að "treysta þjóðinni" trompar upplýsingagjöf sem er ýmist kölluð smáatriði eða ekki tímabært að ræða fyrr en eftir atkvæðagreiðsluna

Forsætisráðherra neitaði á Alþingi að tilgreina nákvæm samningsmarkmið og sagði slíkt ekki tímabært (PARTY-PARL-001). Andstöðuflokkar hafa túlkað þetta sem frestun upplýsingagjafar til eftir kosningu (SOV-PARL-003, SOV-PARL-005). Þó sýnir POL-DATA-024 að ríkisstjórnin hafi hafið upplýsingaherferð og SOV-PARL-001 að utanríkisráðherra hafi sett fram almenn markmið. Fullyrðingin er túlkun á afstöðu ríkisstjórnarinnar sem hefur stoð í framkomu hennar á Alþingi, en hún einfaldar málið — ríkisstjórnin hefur veitt almennar upplýsingar, þótt ítarlegar forsendur bíði.

Samhengi sem vantar

Ríkisstjórnin greinir á milli almennrar upplýsingagjafar (sem hún hefur hafið) og nákvæmra samningsforsendna (sem hún segir eðlilegt að ræða í viðræðuferlinu sjálfu). Þjóðaratkvæðagreiðslan snýst um hvort hefja eigi viðræður, ekki um endanleg aðildarskilmála — forsætisráðherra hefur nefnt að lokasamningur þyrfti sérstaka þingafgreiðslu og hugsanlega aðra þjóðaratkvæðagreiðslu (PARTY-DATA-019).

Andstæðar heimildir: POL-DATA-024, SOV-PARL-001

Hver á þennan bústað, já eða nei? Sjálfstæðisflokkurinn

Að hluta staðfest Hildur Sverrisdóttir þingmaður fullyrðir að enginn hafi séð samkomulagið frá síðustu aðildarviðræðum (2009–2013) um að engar breytingar eða aðlögun yrðu gerðar, og engar heimildir séu til þess. Umorðað Fullveldi
enginn hafi séð þetta samkomulag og engar heimildir til fyrir því

Athugun á staðreyndagrunninum staðfestir efnislega kjarna fullyrðingarinnar — engin heimild þar staðfestir tilvist formlegs samkomulags frá 2009–2013 um að engar aðlaganir yrðu gerðar. POLITICAL-DATA-011 og PARTY-DATA-011 lýsa pólitísku ferli en innihalda enga vísun í slíkt samkomulag. Hins vegar staðfestir staðreyndagrunnurinn ekki beint hvort Hildur Sverrisdóttir hafi sett fram þessa tilteknu staðhæfingu.

Samhengi sem vantar

Tilvitnunin í Hildi sjálfa er ekki staðfest í staðreyndagrunninum sem bein heimild. Efnislega er rétt að engar heimildir í grunninum staðfesta formlegt samkomulag um frestun aðlögunar — en það þýðir ekki að slíkt samkomulag hafi ekki verið til; aðeins að það birtist ekki í þeim gögnum sem hér eru aðgengileg. Frumgögn úr aðildarviðræðunum 2010–2013 (skýrslur utanríkisráðuneytisins, fundargerðir ESB) gætu varpað ljósi á þetta atriði.

Svör um ESB-aðlögun „málum blandin“ Morgunblaðið

Að hluta staðfest Hildur Sverrisdóttir þingmaður Sjálfstæðisflokksins sagði að Evrópuréttur fæli í sér yfirþjóðlegt vald, forgangsáhrif gagnvart landsrétti og framsal valds til stofnana ESB. Umorðað EES/ESB-löggjöf
Hildur Sverrisdóttir þingmaður Sjálfstæðisflokksins rakti, að sögn Morgunblaðsins 25. apríl, að Evrópuréttur fæli í sér yfirþjóðlegt vald, forgangsáhrif gagnvart landsrétti og framsal valds til stofnana ESB.

Heimildir staðfesta að Hildur Sverrisdóttir er þingmaður Sjálfstæðisflokksins (POLITICAL-DATA-006) og að flokkurinn er sögulega gagnrýninn á ESB-aðild með áherslu á fullveldi. Lagaleg lýsing á yfirþjóðlegu valdi, forgangsáhrifum og framsali valds er í samræmi við viðtekna lýsingu á Evrópurétti sem birtist í EEA-PARL-001 þar sem Þorgerður Katrín lagði fram frumvarp um forgangsáhrif EES-réttar í íslenskum lögum. Engin heimild staðfestir hins vegar beinlínis tilteknu yfirlýsingu Hildar í Morgunblaðinu 25. apríl.

Samhengi sem vantar

Heimildir staðreyndagrunnsins hafa ekki að geyma beina tilvitnun í þessa yfirlýsingu Hildar Sverrisdóttur í Morgunblaðinu. Þá ber að nefna að Evrópurétturinn í gildandi mynd snertir Ísland fyrst og fremst gegnum EES-samninginn, þar sem reglur taka ekki bein lagaáhrif heldur þurfa innlenda innleiðingu (EEA-DATA-023).

Að hafa ESB að fífli - taka 2 Björn Bjarnason

Að hluta staðfest Hildur Sverrisdóttir spurði hvort stjórnvöld hygðust upplýsa almenning skýrt um að Evrópuréttur væri ekki samningsatriði heldur fyrir fram gefið skilyrði inngöngu í ESB. Umorðað EES/ESB-löggjöf
Hún spurði ráðherrann hvort stjórnvöld hygðust upplýsa almenning skýrt um að þetta væri ekki samningsatriði, heldur fyrir fram gefið skilyrði inngöngu.

Engin heimild staðfestir beint þessa tilteknu spurningu Hildar Sverrisdóttur. Samhengið er þó vel þekkt: SOV-PARL-003 sýnir að Guðrún Hafsteinsdóttir, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, hefur gagnrýnt að stjórnvöld upplýsi þjóðina ekki nægilega um forsendur viðræðna, og SOV-PARL-005 lýsir gagnrýni stjórnarandstöðu á upplýsingaherferð og samráð ríkisstjórnar. Lögfræðilega er kjarni málsins réttur að því leyti að regluverk ESB telst að mestu fyrir fram gefið skilyrði aðildar, með möguleika á undanþágum og aðlögunartímabilum (EEA-LEGAL-020).

Samhengi sem vantar

Engin bein heimild liggur fyrir um spurningu Hildar á fundi utanríkismálanefndar 24. apríl 2026 — fullyrðingin byggist á frásögn Morgunblaðsins. EEA-LEGAL-020 nefnir að Ísland fékk fordæmi um undanþágur á viðkvæmum sviðum (sjávarútveg, landbúnað) og því er einfaldari lýsing «fyrir fram gefið skilyrði» blæbrigðarík; sumar undanþágur og aðlögunartímabil eru samningsatriði þótt grundvallarregluverkið sé það ekki.

Að hafa ESB að fífli - taka 2 Björn Bjarnason

Þarfnast samhengis Ísland var tekið af lista umsóknarríkja árið 2015. Umorðað Fordæmi
Ísland hafi verið tekið af lista umsóknarríkja árið 2015

Fullyrðingin gefur ranga mynd af því sem gerðist. SOV-PARL-010 staðfestir að Gunnar Bragi Sveinsson sendi bréf 12. mars 2015 þar sem óskað var eftir að Ísland yrði ekki lengur talið umsóknarríki — frumkvæðið kom frá íslenskum stjórnvöldum en ekki ESB. Framkvæmdastjórn ESB viðurkenndi aldrei formlega afturköllunina og umsóknin frá 16. júlí 2009 er enn á skrá samkvæmt SOV-PARL-011, PARTY-DATA-011 og POLITICAL-DATA-010. Evrópuráðið gerði einungis «practical adjustments» á starfsháttum sínum án þess að taka Ísland formlega af lista.

Samhengi sem vantar

Frumkvæðið kom frá íslensku ríkisstjórninni en ekki ESB. Bréfið var sent án samþykkis Alþingis — sérstakt afturköllunarfrumvarp var fellt vegna málþófs. Framkvæmdastjórn ESB lýsti því yfir í mars 2026 að umsóknin væri enn í gildi (SOV-PARL-011). Lagaleg staða umsóknarinnar er enn umdeild árið 2026.

Heimildir: PREC-HIST-004

Villandi framsetning og skortur á skýrum upplýsingum blog_is

Staðfest Aðildarviðræður Íslands við ESB voru stöðvaðar fyrir löngu. Umorðað Fullveldi
viðræðurnar hafi verið stöðvaðar fyrir löngu

SOV-PARL-009 og SOV-DATA-023 staðfesta að aðildarviðræður Íslands voru stöðvaðar í maí 2013 þegar miðju-hægri stjórnin tók við. PREC-HIST-004 staðfestir enn frekar að af 33 köflum voru 27 opnaðir og 11 lokað til bráðabirgða áður en viðræðurnar voru frystar. Þrettán ár frá stöðvun (2013–2026) telst óumdeilanlega «fyrir löngu».

Samhengi sem vantar

Viðræðurnar stöðvuðust vegna pólitískrar ákvörðunar nýrrar ríkisstjórnar, ekki vegna tæknilegra vandamála. Sjávarútvegskaflinn (kafli 13) og landbúnaðarkaflinn voru aldrei opnaðir — erfiðustu málin voru aldrei prófuð. Umsóknin er enn formlega virk samkvæmt framkvæmdastjórn ESB (SOV-PARL-011).

Villandi framsetning og skortur á skýrum upplýsingum blog_is

Að hluta staðfest Kostnaður við sjálfstæðan gjaldmiðil er að jafnaði meiri en ábatinn samkvæmt fjármálaráðuneytinu. Tilvitnað Gjaldmiðill
fjármálaráðuneytið hefði sagt að líklega væri kostnaðurinn af krónunni að jafnaði meiri en ábatinn

Heimildir staðfesta áþreifanlegan kostnað við krónuna en kvarða ekki heildarjöfnu kostnaðar á móti ábata. CURR-DATA-006 áætlar árlegan burðarkostnað gjaldeyrisforða á 30–50 milljarða króna og CURR-DATA-022 gefur þá þumalputtareglu að 1 prósentustigs vaxtamunur jafngildi um 6 milljörðum á ári. Þetta sýnir verulegan kostnað en ekki að hann sé «að jafnaði meiri en ábatinn» — það er heildarmat sem fjármálaráðuneytið kann að hafa sett fram en er ekki staðfest í heimildunum.

Samhengi sem vantar

Sjálf skýrsla eða fréttatilkynning fjármálaráðuneytisins er ekki meðal heimilda, svo ekki er hægt að staðfesta þetta tiltekna heildarmat. Fyrirvarar CURR-DATA-006 árétta að 40-milljarða-talan sé gróft mat á fórnarkostnaði sem sveiflast með vaxtaaðstæðum, og að forðinn veiti einnig tryggingu í kreppu; SOV-LEGAL-005 minnir á að evran fjarlægi sjálfstæða peningamálastefnu, sem sumir hagfræðingar telja vega upp kostnaðinn.

Andstæðar heimildir: SOV-LEGAL-005

„Siða­reglurnar bara enn eitt leik­ritið af hálfu þessarar ríkis­stjórnar“ Vísir

Að hluta staðfest Krónan magnar upp sveiflur í hagkerfinu. Tilvitnað Gjaldmiðill
þá sé vitað mál og það liggi fyrir að krónan magni upp sveiflur

Heimildir styðja þetta að miklu leyti en draga jafnframt fram gagnstæða hlið sem fullyrðingin sleppir. CURRENCY-DATA-014 segir berum orðum að sjálfstæð króna stuðli að bæði hæð uppsveiflna og dýpt niðursveiflna, og CURRENCY-DATA-016 ásamt CURR-DATA-001 staðfesta endurteknar krísusveiflur með um 50% gengisfalli 2008. Á móti árétta sömu heimildir að gengissveigjanleiki krónunnar hafi líka flýtt bata eftir 2008 — krónan magnar áfallið en getur einnig stutt aðlögun, sem gerir myndina blæbrigðaríkari en fullyrðingin gefur til kynna.

Samhengi sem vantar

Fyrirvarar CURRENCY-DATA-014 og CURRENCY-DATA-016 benda á að meiri sveiflur í litlum hagkerfum séu að hluta byggingarlegar óháð gjaldmiðli, og að gengissveigjanleiki sé bæði sjálfvirkur stöðugleikabúnaður og uppspretta innfluttrar verðbólgu. TRADE-DATA-007 árétta að gengisfallið 2008–2009, þótt sársaukafullt væri, hafi endurheimt samkeppnishæfni hraðar en hjá evrusvæðisríkjum í kreppu.

Andstæðar heimildir: TRADE-DATA-007

„Siða­reglurnar bara enn eitt leik­ritið af hálfu þessarar ríkis­stjórnar“ Vísir

Að hluta staðfest Gengisfellingar fylgja sjálfstæðum gjaldmiðli og kostnaður af þeim yfir lengri tíma er gríðarlegur viðskiptalegur kostnaður. Tilvitnað Gjaldmiðill
Fylgt geti gengisfellingar og kostnaður af slíku sem yfir lengri tíma er gríðarlegur kostnaður, viðskiptalegur kostnaður, og hefur þau áhrif í hagkerfinu að ekki er hægt að gera plön til lengri tíma.

Rökfærslan á sér stoð í fordæmum og gögnum en orðalagið «gríðarlegur» og ályktunin um langtímaáhrif eru huglæg umfram það sem heimildir kvarða. CURR-DATA-001 og CURRENCY-DATA-016 staðfesta endurteknar, stórar gengisfellingar krónunnar, og PREC-DATA-042 sýnir áþreifanlega gengisáhættu með svissneska dæminu. Þó leggja sömu heimildir áherslu á að gengisfall hafi líka flýtt bata; viðskiptalegur kostnaður óvissunnar er rökréttur en ekki magnbundinn í gögnunum.

Samhengi sem vantar

Sem framtíðarspá er hún metin á trúverðugleika rökfærslunnar fremur en beinni sönnun. Heimildir kvarða ekki «gríðarlegan» viðskiptakostnað né mæla beint áhrif gengissveiflna á langtímaáætlanir fyrirtækja. PREC-DATA-042 áréttar að svissneska dæmið sé ólíkt Íslandi að því leyti að krónan er hávaxtamynt, sem bætir neikvæðu vaxtaálagi ofan á gengisáhættuna.

„Siða­reglurnar bara enn eitt leik­ritið af hálfu þessarar ríkis­stjórnar“ Vísir

Að hluta staðfest Skýrslan um krónuna var gerð í tilefni af aðdraganda þess hvort Ísland eigi að fara í samningaviðræður við ESB, en ekki til að svara spurningunni um hvort taka eigi upp evru eftir atkvæðagreiðsluna. Tilvitnað Gjaldmiðill
Skýrslan væri gerð í ert í aðdraganda þess hvort við eigum að fara í samningaviðræður við ESB en ekki hvort við eigum að taka upp evru eftir atkvæðagreiðsluna.

Sjálft samhengi þjóðaratkvæðagreiðslunnar er rétt sett fram en tilgangur skýrslunnar er ekki staðfestur. SOV-PARL-001 og SOV-PARL-004 staðfesta að atkvæðagreiðslan 29. ágúst snýst um hvort halda eigi áfram aðildarviðræðum, ekki um evruupptöku sem slíka. Hins vegar er sjálf krónuskýrslan ekki meðal heimilda, svo ekki er unnt að sannreyna að hún hafi verið unnin í þessu tiltekna tilefni og með þessari afmörkun.

Samhengi sem vantar

SOV-PARL-008 bendir á að Landskjörstjórn telji spurninguna byggja á umdeildri forsendu — að viðræðum hafi ekki verið slitið — sem dregur úr því hve einföld afmörkun málsins er. Innihald sjálfrar skýrslunnar liggur ekki fyrir í gögnunum, og því er afmörkunin milli «viðræðna» og «evruupptöku» ekki sannreynd út frá frumheimild.

Andstæðar heimildir: SOV-PARL-008

„Siða­reglurnar bara enn eitt leik­ritið af hálfu þessarar ríkis­stjórnar“ Vísir

Staðfest Það eru kostir og gallar við bæði sjálfstæðan gjaldmiðil og fastgengi. Umorðað Gjaldmiðill
hún tæki sjálf undir að það væru kostir og gallar við hvoru tveggja

Heimildir staðfesta þessa jafnvægismynd skýrt. CURRENCY-DATA-019 rekur viðmið Mundells um hagkvæm myntsvæði og bendir á að Ísland uppfylli þau einungis að hluta, en að evrusvæðið sé sjálft umdeilt sem hagkvæmt myntsvæði — Stiglitz gagnrýnir að evran þvingi aðlögun gegnum atvinnuleysi. CURR-DATA-006 og SOV-LEGAL-005 sýna bæði kostnað sjálfstæðrar krónu (burðarkostnaður forða, sveiflur) og kostnað evruupptöku (tap sjálfstæðrar peningamálastefnu), sem staðfestir að báðir kostir hafa sína kosti og galla.

Samhengi sem vantar

Fullyrðingin er almenn og víð; kostir stórs, stöðugs gjaldmiðils eru háðir aðstæðum hvers ríkis. CURR-DATA-010 áréttar að málamiðlunin milli gengissveigjanleika og stöðugleika eigi sér engan hlutlægt réttan svaraval — hún ræðst af gerð hagkerfisins og áfallaáhættu. Fyrirvarar CURRENCY-DATA-019 minna á að OCA-viðmiðin séu fræðilegur rammi en ekki tvíundarpróf.

„Siða­reglurnar bara enn eitt leik­ritið af hálfu þessarar ríkis­stjórnar“ Vísir

Greinar (5)