Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi
Samtök/stofnunAtvinnusamtök
Stofnun — andvíg/ur ESB-aðild.
Yfirlit
Aðeins fullyrðingar sem aðilinn hefur fullyrt, verið vitnað í, eða umorðað eru taldar.
Fullyrðingar (14)
Staðfest Þingsályktunartillagan tilgreinir ekki hverjar yrðu ófrávíkjanlegar kröfur Íslands í aðildarviðræðum, ekki samningsmarkmið Íslands og ekki áætlaðan kostnað við slíkar viðræður. Umorðað Fullveldi
Þá komi það til að mynda ekki fram hverjar yrðu ófrávíkjanlegar kröfur íslands í aðildarviðræðum, hver samningsmarkmið íslands yrðu og hver áætlaður kostnaður yrði vegna slíkra viðræðna, en það þurfi að liggja fyrir áður en Alþingi samþykkir tillöguna.
Heimildir staðfesta að þingsályktunartillagan tilgreinir ekki nákvæm samningsmarkmið. Samkvæmt SOV-PARL-003 gagnrýndi Guðrún Hafsteinsdóttir tillöguna einmitt fyrir þetta — að þjóðin sé beðin um umboð án þess að samningsmarkmið eða kröfur liggi fyrir. PARTY-PARL-001 sýnir að forsætisráðherra neitaði sérstaklega að tilgreina nákvæm samningsmarkmið á Alþingi. SOV-PARL-001 endurspeglar flutningsræðu utanríkisráðherra sem nefnir almenn loforð um sjávarútveg og fullveldi en engin sérstök samningsmarkmið eða kostnaðarmat.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin er rétt en skoðunarkennd að því leyti að hún felur í sér mat á því hvort slíkar upplýsingar eigi að liggja fyrir á þessu stigi. Forsætisráðherra hefur rökstutt að nákvæm samningsmarkmið eigi ekki að vera opinber á undirbúningsstigi af samningalegum ástæðum.
Hætta á kvótahoppi Viðskiptablaðið
Staðfest ESB-aðild myndi fela í sér verulegt framsal valdheimilda á sviði fiskveiða til Evrópusambandsins. Umorðað Sjávarútvegur
aðild að Evrópusambandinu myndi að óbreyttu fela í sér verulegt framsal valdheimilda á sviði fiskveiða til Evrópusambandsins.
Víðtæk samstaða er meðal heimilda um að ESB-aðild myndi fela í sér verulegt framsal fiskveiðivalds. SOV-LEGAL-030 staðfestir að verndun lífrænna auðlinda sjávar er einkavaldssvið ESB samkvæmt 3. gr. TFEU. FISH-DATA-030 og FISH-DATA-032 sýna að þótt innri kvótaskipting sé á forræði aðildarríkja, þá setur ESB hámarksafla og skiptir milli ríkja. POL-DATA-014 og FISH-LEGAL-001 undirstrika að yfirráð yfir aflaheimildum og aðgangi að efnahagslögsögu færist til ESB. Orðalagið «að óbreyttu» í upprunalegu tilvitnuninni er viðeigandi fyrirvari.
Samhengi sem vantar
Samningsaðstaða gæti leitt til sérstakra fyrirkomulags eða aðlögunartímabila eins og fullyrðingin bendir til með orðalaginu «að óbreyttu». Ísland náði verulegum árangri í sjávarútvegskafla aðildarviðræðna 2010–2013 áður en þeim var frestað.
Hætta á kvótahoppi Viðskiptablaðið
Staðfest Evrópusambandið fer með óskiptar valdheimildir þegar kemur að verndun lífrænna auðlinda sjávar í sameiginlegri fiskveiðistefnu. Umorðað Sjávarútvegur
Þannig fari Evrópusambandið með óskiptar valdheimildir þegar kemur að verndun lífrænna auðlinda sjávar í sameiginlegu fiskveiðistefnu sambandsins.
SOV-LEGAL-030 staðfestir að verndun lífrænna auðlinda sjávar er á meðal einkavaldssvið ESB samkvæmt 3. gr. TFEU — einungis ESB má setja lög á þessu sviði. FISH-DATA-030 og FISH-DATA-032 útskýra nánar að ESB setur hámarksafla og skiptir milli ríkja, en innri skipting er á forræði hvers ríkis. Fullyrðingin er lagalega rétt um einkavaldssvið ESB á sviði verndunar sjávarauðlinda.
Samhengi sem vantar
Þó ESB fari með einkavaldsheimildir á sviði verndunar, er innri kvótaskipting hvers ríkis á eigin forræði samkvæmt 17. gr. reglugerðar 1380/2013. Aðildarríki hafa þannig visst svigrúm innan rammans, þótt heildarstýringin sé hjá ESB.
Hætta á kvótahoppi Viðskiptablaðið
Staðfest Evrópusambandið tekur ákvarðanir um leyfilegan hámarksafla, skiptingu aflaheimilda á milli aðildarríkja, tæknilegar verndarráðstafanir og aða þætti sameiginlegrar fiskveiðistefnu. Umorðað Sjávarútvegur
Í því felist meðal annars að Evrópusambandið taki ákvarðanir um leyfilegan hámarksafla, skiptingu aflaheimilda á milli aðildarríkjanna, tæknilegar verndarráðstafanir og aða þætti sameiginlegu fiskveiðistefnunnar.
FISH-LEGAL-001 og FISH-LEGAL-005 staðfesta að ESB setur hámarksafla og skiptir kvóta milli aðildarríkja á grundvelli hlutfallslegrar stöðugleikareglunnar. FISH-DATA-030 lýsir hvernig ráðherraráðið setur hámarksafla á tillögu framkvæmdastjórnarinnar og FISH-DATA-032 staðfestir innviði kerfisins. Tæknilegar verndarráðstafanir eru hluti af sameiginlegu fiskveiðistefnunni, þar á meðal brottkastsbann og vöktunarkröfur.
Samhengi sem vantar
Ákvarðanir um hámarksafla eru teknar í ráðherraráði ESB þar sem öll aðildarríki sitja og hafa atkvæðisrétt — ekki eingöngu af framkvæmdastjórninni. Ísland myndi þannig taka þátt í ákvörðunum sem aðildarríki, þótt það réði þeim ekki eitt.
Hætta á kvótahoppi Viðskiptablaðið
Staðfest Meginregla í sambandsrétti ESB er að fiskiskip aðildarríkja geti veitt innan lögsögu annarra aðildarríkja að því marki sem þau hafa veiðiheimildir í viðkomandi stofnum. Umorðað Sjávarútvegur
Það sé meginregla í sambandsrétti að fiskiskip aðildarríkja geti veitt innan lögsögu annarra aðildarríkja að því marki sem þau hafa veiðiheimildir í viðkomandi stofnum.
FISH-DATA-032 staðfestir jafnaðargangsregluna (equal access) — fiskiskip ESB-ríkja mega veiða í efnahagslögsögu annarra aðildarríkja utan 12 sjómílna. PREC-LEGAL-002 (Jaderow- og Agegate-málin) staðfestir ennfremur að aðildarríki mega ekki setja þjóðernisskyldu á eigendur skipa. Fullyrðingin lýsir réttilega meginreglunni um jafnan aðgang að veiðisvæðum innan ESB, sem er lykilatriði sameiginlegrar fiskveiðistefnu.
Samhengi sem vantar
Aðildarríki halda einkarétti yfir 12 sjómílna belti frá strandlínu. Þar fyrir utan gildir jafnaðargangsreglan, en skip þurfa að hafa veiðiheimildir (kvóta) í viðkomandi stofnum til að mega veiða — þetta er réttilega tekið fram í fullyrðingunni.
Hætta á kvótahoppi Viðskiptablaðið
Að hluta staðfest ESB-reglur um fiskveiðar myndu hafa mikil áhrif á deilistofna innan íslenskrar lögsögu: loðnu, norsk-íslenska síld, kolmunna, makríl, grálúðu, gullkarfa og úthafskarfa. Umorðað Sjávarútvegur
Samtökin benda á að þessar reglur myndu hafa mikil áhrif á deilistofna innan íslenskrar lögsögu, þ.e. loðnu, norsk-íslenska síld, kolmunna, makríl, grálúðu, gullkarfa og úthafskarfa.
Heimildir staðfesta að sameiginleg fiskveiðistefna ESB myndi hafa áhrif á stýringu deilistofna. FISH-DATA-037 sýnir hvernig samningaviðræður um deilistofna milli Noregs og ESB eru erfiðar, og EEA-DATA-004 undirstrikar að sjávarútvegskafli var erfiðasti hluti aðildarviðræðna Íslands. FISH-DATA-030 staðfestir að ESB setur hámarksafla og skiptir kvóta. Þó staðfesta heimildir ekki beint alla sjö stofnana sem taldir eru upp — listinn virðist trúverðugur en ekki er hægt að sannreyna hann að fullu gegn fyrirliggjandi gögnum.
Samhengi sem vantar
Áhrifin á hvern deilistofn myndu ráðast af samningsstöðu og niðurstöðu aðildarviðræðna. Makríldeilurnar milli Íslands, ESB og Noregs sýna hversu flókin stýring deilistofna er jafnvel utan ESB. Sumir þessara stofna (t.d. makríll) eru nú þegar háðir alþjóðlegum samningum.
Hætta á kvótahoppi Viðskiptablaðið
Að hluta staðfest Aðildarríki ESB hafa lítið svigrúm til að setja reglur sem koma í veg fyrir að yfirráð yfir landskvóta færist til annarra ríkja. Umorðað Sjávarútvegur
Aðildaríki hafi lítið svigrúm til að setja reglur sem koma í veg fyrir að yfirráð yfir landskvóta færist til annarra ríkja.
Heimildir staðfesta að aðildarríki mega ekki setja þjóðernisskyldu á eignarhald fiskiskipa eða kvótaréttar — Factortame-málin (PREC-LEGAL-001) og FISH-LEGAL-006 staðfesta þetta. Hins vegar sýna FISH-DATA-031 og PREC-LEGAL-002 að aðildarríki mega setja kröfur um «raunverulega efnahagsleg tengsl» — svo sem að landa afla í landinu eða starfrækja skip frá höfnum ríkisins. Fullyrðingin er of víð þegar hún segir «lítið svigrúm» þar sem efnahagsleg tengslaskilyrði veita ákveðna vernd, þótt þau dugi ekki til að koma algjörlega í veg fyrir kvótahopp.
Samhengi sem vantar
Dómstóll ESB hefur viðurkennt kröfur um «genuine economic link» sem samrýmast sambandsrétti. Bretland beitti slíkum skilyrðum gegn kvótahoppi spænskra útgerða og þau voru staðfest af dómstólnum. Svigrúmið er takmarkað en ekki eins lítið og fullyrðingin gefur til kynna.
Hætta á kvótahoppi Viðskiptablaðið
Að hluta staðfest Kvótahopp — þar sem útgerð frá einu landi kemst yfir kvóta í öðru landi — hefur meðal annars leitt til þess að stór hluti breska kvótans komst í hendur Spánverja. Umorðað Sjávarútvegur
Þannig hafi svokallað «kvótahopp» - þegar útgerð frá einu landi kemst yfir kvóta í öðru landi - meðal annars leitt til þess að stór hluti breska kvótans komst í hendur Spánverja
PREC-LEGAL-001 og FISH-DATA-031 staðfesta að kvótahopp átti sér stað — spænskar útgerðir keyptu bresk fiskiskip til að nýta breska kvótann. Hins vegar sýnir FISH-DATA-031 að umfangið var takmarkað: um 73 skip á hámarki sem tóku um 26 milljónir punda á ári af breskum kvóta. Orðalagið «stór hluti» er ýkt miðað við heimildir sem lýsa áhrifunum sem «significantly less dramatic than initially feared». Eftir að kröfur um efnahagsleg tengsl voru innleiddar drógust áhrifin enn frekar saman.
Samhengi sem vantar
Samkvæmt FISH-DATA-031 voru um 73 skip í «Anglo-Spanish» flotanum og heildaráhrifin á breskan sjávarútveg reyndust minni en óttast var. Breska ríkið greiddi 55 milljónir punda í skaðabætur árið 2000. Orðið «stór hluti» er matsatriði — spænsk yfirráð náðu til ákveðinna tegunda (ýsu, djúpsjávarfiska) frekar en kvótans í heild.
Hætta á kvótahoppi Viðskiptablaðið
Að hluta staðfest Tvær umsvifamiklar hollendskar útgerðir náðu yfirráðum yfir verulegum hluta aflaheimilda í Bretlandi, Þýskalandi, Frakklandi og Belgíu. Umorðað Sjávarútvegur
að 2 umsvifamiklar hollenskar útgerðir náðu yfirráðum yfir verulegum hluta aflaheimilda í Bretlandi, Þýskalandi, Frakklandi og Belgíu.
FISH-DATA-025 og FISH-DATA-029 staðfesta að hollensku fyrirtækin Parlevliet & Van der Plas og Cornelis Vrolijk ráða yfir meirihluta uppsjávarkvóta í Hollandi og starfa víða í Evrópu. Heimildir staðfesta þannig að um stórar hollendskar útgerðir er að ræða sem hafa umtalsverð kvótaeignarhald. Hins vegar staðfesta heimildir ekki sérstaklega að þessar tvær útgerðir hafi náð yfirráðum yfir «verulegum hluta» aflaheimilda í öllum fjórum löndunum sem talin eru upp.
Samhengi sem vantar
Heimildir nefna hollensku fyrirtækin nafnið og staðfesta starfsemi þeirra í mörgum ESB-ríkjum, en sértækar tölur um hlutdeild þeirra í kvóta hvers lands eru ekki í staðreyndagrunni. Umfang kvótaeignarhalds í Bretlandi, Þýskalandi, Frakklandi og Belgíu er ekki sannreynanlegt sérstaklega.
Hætta á kvótahoppi Viðskiptablaðið
Staðfest Á Íslandi eru takmarkanir á heimildum erlendra aðila til að fjárfesta í sjávarútvegi. Umorðað Sjávarútvegur
Á Íslandi takmarkanir á heimildum erlendra aðila til að fjárfesta í sjávarútvegi
TRADE-DATA-023 staðfestir skýrt að lög um stjórn fiskveiða takmarka erlent eignarhald sjávarútvegsfyrirtækja við íslenska og EES-ríkisborgara. EEA-DATA-027 bætir við að hámark 25% erlent eignarhald í fiskvinnslu sé í lögum. FISH-LEGAL-006 nefnir 25% beint/33% óbeint eignarhlutfall sem núverandi takmarkanir. Þessar heimildir mynda skýra mynd af lögbundnum takmörkunum á erlendum fjárfestingum í íslenskum sjávarútvegi.
Hætta á kvótahoppi Viðskiptablaðið
Að hluta staðfest Við inngöngu í Evrópusambandið þyrfti Ísland að afnema reglur um takmarkanir á fjárfestingum erlendra aðila í sjávarútvegi. Umorðað Sjávarútvegur
en við inngöngu í Evrópusambandið þyrfti Ísland að afnema slíkar reglur.
FISH-LEGAL-006 staðfestir að Factortame-dómar ESB-dómstólsins banna þjóðernisskyldu á eignarhald fiskiskipa og kvótaréttar — íslensku takmarkanirnar (25%/33% erlent eignarhald) myndu þurfa að breytast. Hins vegar bendir EEA-DATA-027 á að tímabundnar eða jafnvel varanlegar undanþágur fyrir viðkvæmar greinar gætu verið samningaatriði við aðild. TRADE-DATA-038 undirstrikar að ESB-aðild leiðir ekki sjálfkrafa til ótakmarkaðra erlendra fjárfestinga. Fullyrðingin er rétt í meginatriðum en of algild — samningsaðstæður gætu leitt til sérstakra lausna.
Samhengi sem vantar
Dómstóll ESB hefur viðurkennt kröfur um «genuine economic link» sem veita nokkra vernd. Auk þess hafa ESB-ríki nú heimild til fjárfestingaeftirlits á grundvelli öryggissjónarmiða (reglugerð ESB um FDI-eftirlit frá 2019). Hvort Ísland gæti samið um sérstök skilyrði á sviði sjávarútvegs er óljóst — ekkert fordæmi er til um ríki með jafn stóra sjávarútvegsgrein.
Hætta á kvótahoppi Viðskiptablaðið
Að hluta staðfest Afnám takmarkana á erlendum fjárfestingum í íslenskum sjávarútvegi myndi skapa verulega hættu á að eignarhald íslenskra sjávarútvegsfyrirtækja færist til erlendra aðila. Umorðað Sjávarútvegur
myndi skapa verulega hættu á að eignarhald þeirra færist til erlendra aðila og verðmætasköpun yrði mun minni á Íslandi.
FISH-DATA-031 sýnir fordæmi um kvótahopp þar sem spænskar útgerðir keyptu breskur skip til að nýta kvóta. FISH-DATA-025 og FISH-DATA-029 staðfesta mikla samþjöppun í evrópskum sjávarútvegi og starfsemi stórra hollenskra útgerða í mörgum ríkjum. Þetta sýnir að hætta á erlendum eignarhaldi er raunveruleg. Orðalagið «verulega hættu» er þó mat sem heimildir styðja ekki beint — FISH-DATA-031 sýnir að áhrifin í Bretlandi voru «significantly less dramatic than initially feared». Auk þess eru úrræði til staðar (economic link kröfur) sem draga úr áhættunni.
Samhengi sem vantar
Íslenskt kvótakerfi og landfræðileg einangrun gætu dregið úr hvata erlendra aðila til yfirtöku. Breski reynslan sýnir þó einnig að kröfur um efnahagsleg tengsl drógust úr áhrifum kvótahopps. Heimildir benda til að hætta sé til staðar en meta umfangið sem «verulegt» er skoðunarkennt.
Hætta á kvótahoppi Viðskiptablaðið
Staðfest Ekkert aðildarríki ESB hefur hingað til fengið varanlegar undanþágur frá reglum Evrópusambandsins á sviði sjávarútvegsmála. Umorðað Sjávarútvegur
Bent er á að hingað til hafi ekkert aðildarríki fengið varanlegar undanþágur frá reglum Evrópusambandsins á sviði sjávarútvegsmála.
EEA-LEGAL-012 staðfestir að eftir Lissabon-samninginn er almenn stefna ESB sú að ný aðildarríki fái ekki varanlegar undanþágur — Króatía fékk engar slíkar undanþágur. AGRI-LEGAL-004 staðfestir samsvarandi mynstur á sviði landbúnaðarstefnu. EEA-LEGAL-023 nefnir fordæmi um varanlegar undanþágur í öðrum málaflokkum (Danmörk, Írland) en engin þeirra varðar sjávarútveg. Engin heimild í staðreyndagrunni sýnir dæmi um varanlega undanþágu frá sameiginlegri fiskveiðistefnu.
Samhengi sem vantar
Þótt engin varanleg undanþága hafi fengist á sviði sjávarútvegs, hafa aðlögunartímabil verið samið um (t.d. Spánn og Portúgal). Finnland fékk varanlegan stuðning við landbúnað á norðlægum slóðum sem hefur verið endurnýjaður síðan 1995 — þetta er ekki undanþága frá regluverki heldur viðbótarstuðningur. Sumir lögfræðingar halda því fram að 49. gr. sáttmálans um ESB leyfi tæknilega séð hvaða samninganiðurstöðu sem er.
Hætta á kvótahoppi Viðskiptablaðið
Að hluta staðfest Bæði þingsályktunartillagan og yfirlýsingar ráðherra hafa verið óljósar um hvernig á að tryggja hagsmuni Íslands ef gengið yrði til aðildarviðræðna. Umorðað Fullveldi
Bæði þingsályktunartillagan og yfirlýsingar ráðherra hafi verið óljósar um hvernig eigi að tryggja hagsmuni íslands ef gengið yrði til aðildarviðræðna við Evrópusambandið.
Heimildir sýna blæbrigðaríkari mynd en fullyrðingin gefur til kynna. SOV-PARL-001 sýnir að utanríkisráðherra lýsti yfir almennri skuldbindingu: «Ég mun aldrei skrifa undir samning sem tryggir ekki okkar markmið og okkar yfirráð» — sérstaklega um sjávarútveg. PARTY-PARL-001 sýnir að forsætisráðherra nefndi «grundvallarprinsipp» og «skýr rauð flögg» um orku og sjávarútveg. Þetta eru yfirlýsingar, ekki sérstök samningsmarkmið. SOV-PARL-003 gagnrýndi tillöguna einmitt fyrir skort á nákvæmni. Yfirlýsingarnar eru þannig ekki «óljósar» heldur frekar almennar — ráðherrar hafa sett fram meginsjónarmið en ekki sérstök samningsmarkmið.
Samhengi sem vantar
Mat á hvort yfirlýsingar séu «óljósar» fer eftir viðmiði. Forsætisráðherra nefndi meðvitað samningalegar ástæður fyrir því að tilgreina ekki nákvæm samningsmarkmið á opinberum vettvangi. Á móti kemur að gagnrýnendur telja eðlilegt að þjóðin fái nánari upplýsingar áður en hún er beðin um umboð í þjóðaratkvæðagreiðslu.
Hætta á kvótahoppi Viðskiptablaðið