Eftir Brexit flækðust fiskifundaviðræður Noregs við ESB verulega: Noregur hefur gefið rússnesk skip aðgang að norskum höfnum á meðan ESB-þorskkvótar við Svalbard eru neitaðir. Þjóðþingsnefnd ESB um fiskmál lagði til í janúar 2025 að reglugerð 1026/2012 um ósjálfbærar fiskveiðar yrði endurskoðuð til að heimila framkvæmdaúrræði gegn ríkjum sem taka ekki þátt í samstarfi — þar á meðal hugsanlega EES-ríki.
Enska frumtextinn
Following Brexit, Norway's fisheries negotiations with the EU became significantly more complicated. As reported in Brussel-vaktin (January 2025), Norway prioritises bilateral arrangements with the UK over EU negotiations, has made unilateral agreements with the UK and Faroe Islands on mackerel, and denies EU historical cod fishing rights near Svalbard while granting Russian vessels access to Norwegian ports. The EU Parliament's fisheries committee (hearing 29 January 2025) proposed revising EU Regulation 1026/2012 on unsustainable fishing to authorise EU enforcement action against non-cooperating states — a tool that could theoretically be used against EEA partners. This dispute illustrates how the EEA framework does not prevent fisheries conflicts between EEA/EFTA states and the EU.
Heimild
Brussel-vaktin / Stjórnarráðið — 31. janúar 2025: Leiðarvísir fyrir aukna samkeppnishæfni
Brussel-vaktin er fréttabréf sendiráðs Íslands í Brussel sem fylgist reglulega með stefnumörkun ESB og EES-málum fyrir íslenska hagsmunaaðila og stjórnvöld.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Lýsingin á afstöðu Noregs í sjávarútvegsmálum er frá sjónarhorni ESB/Íslands í gegnum Brussel-vaktina. Sjónarmið Noregs kann að vera annað. Fyrirhuguð endurskoðun á reglugerð 1026/2012 er tillaga frá nefnd Evrópuþingsins, ekki samþykkt stefna. Staða Íslands í sjávarútvegsmálum er önnur en Noregs (aðrar tegundir, önnur svæði), þannig að þetta fordæmi hefur takmarkað beint gildi en sýnir fram á gangverk framfylgdar innan ESB.
Notuð í greiningum (14)
Draumaheimur utanríkisráðherra Bjorn Bjarnason
- Að hluta staðfest Andmælir Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra telur líklegra að ESB taki upp íslenska fiskveiðistjórnunarkerfið í hugsanlegum aðildarviðræðum en að Íslendingar þurfi að aðlaga sig sameiginlegri sjávarútvegsstefnu ESB.
Ekki framhald á ESB-viðræðum Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Andmælir Framkvæmdastjórn ESB á enga möguleika á að grípa til sjálfstæðra aðgerða gegn Noregi vegna tveggja stoða kerfis EES-samningsins.
Fylgja fordæmi Íslands og fara gegn vísindunum Vísir
- Að hluta staðfest Styður Evrópusambandið hefur heimilað ofveiði á makríl í Norður-Atlantshafi þvert á ráðleggingar Alþjóðahafrannsóknarráðsins (ICES).
- Að hluta staðfest Styður Makrílsamningur Íslands, Bretlands, Noregs og Færeyja var samþykktur í desember.
- Að hluta staðfest Styður ESB lýsti áhyggjum af því að fjórhliða makrílsamningurinn kynni að stefna makrílstofninum í hættu og grafa undan samkeppni við sjávarútveg í aðildarlöndum ESB.
- Staðfest Styður Fiskveiðar yrðu líklegast eitt mesta hitamálið ef Íslendingar kjósa að taka aftur upp viðræður við Evrópusambandið í ágúst.
- Að hluta staðfest Styður Fulltrúar franskra fiskiútgerða kvörtuðu undan því að löndunum fjórum væri heimilt að veiða um of og samt flytja fiskinn til Evrópulanda, sem grafi undan samkeppni.
Greiðsluþreyta og könnunarfarið sem er á leið til Brussel Viðskiptablaðið
- Staðfest Styður Með aðild að sameiginlegu sjávarútvegsstefnu ESB færu mál er varða norsk-íslensku sildina, makrílinn og kolmunnann til Brusselvaldsins.
Hætta á kvótahoppi Viðskiptablaðið
- Að hluta staðfest Styður ESB-reglur um fiskveiðar myndu hafa mikil áhrif á deilistofna innan íslenskrar lögsögu: loðnu, norsk-íslenska síld, kolmunna, makríl, grálúðu, gullkarfa og úthafskarfa.
Höggva í undirstöður greinarinnar Viðskiptablaðið
- Staðfest Styður Umræður hafa skapast um að Ísland gæti misst yfirráð yfir sjávarauðlindinni við ESB-aðild.
Írland v.s. Ísland. Munar bara einum staf? Vísir
- Að hluta staðfest Styður Makríll hefur verið ofveiddur árum saman í Norður-Atlantshafi.
Ísland og ESB – sérstaða og aðildarviðræður Vísir
- Að hluta staðfest Styður Spurning um forsvar á alþjóðavettvangi í fiskveiðum — hvort ESB eða aðildarríki annist alþjóðasamninga — hafði áhrif á að aðildarviðræður Íslands stöðvuðust, enda hefur ESB eitt vald til þess forsvars sem var ítrekað með Lissabon-samningnum.
- Að hluta staðfest Styður Deila milli Íslands og ESB um makrílveiðar hafði áhrif á að aðildarviðræður hættu árið 2013.
Ísland stjórni ESB í sjávarútvegsmálum Viðskiptablaðið
- Að hluta staðfest Andmælir Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra, telur að ESB-aðild myndi fela í sér mikil tækifæri fyrir íslenskan sjávarútveg.
„Kommissarinn" íslenskur Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Norðmenn myndu ekki vera sérstaklega ánægðir með aðild Íslands að ESB ef Ísland fengi fiskveiðikommissarann, þar sem þeir myndu þurfa að eiga við Íslendinga í sjávarútvegsmálum.
Segir 'af og frá' að viðræður séu hafnar Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Niðurstaða um íslenski fiskveiðikommissarinn gæti haft áhrif á stöðu Norðmanna gagnvart ESB.
Sigmundur Davíð helsti áhrifavaldur á afstöðu Össurar í ESB-málinu Vísir
- Að hluta staðfest Styður Reglugerð sem heimilaði bann á innflutningi makríls var síðar beitt gegn Færeyjingum en aldrei gegn Íslendingum.
- Að hluta staðfest Styður Norðmenn hafa sameiginlega efnahagslögsögu með ESB, en Ísland hefur það ekki.
Valdið yfir sjávarútvegsmálunum færi til Brussel Viðskiptablaðið
- Að hluta staðfest Styður Evrópusambandið hefur litið svo á að Ísland eigi engan rétt á að veiða makríl.
- Að hluta staðfest Styður Ef Ísland hefði verið aðili að Evrópusambandinu hefði það ekki átt sæti við samningaborðið í makrílviðræðum strandveiðiríkja.
Við vitum af mikilvægi sjávarútvegs fyrir Ísland RÚV
- Staðfest Styður Sérstæð staða Íslands í sjávarútvegi er rædd í samningaviðræðum við aðildarþjóðir ESB.