FISH-LEGAL-005
Lagalegur texti
Há
Samkvæmt viðskiptasamningi Bretlands og ESB frá 2020 endurheimtu Bretar stöðu sína sem sjálfstætt strandríki með fullveldisrétt yfir efnahagslögsögu sinni. Samningurinn kvað á um 5,5 ára aðlögunartímabil (2021–2026) þar sem aðgangur ESB-skipa minnkaði smám saman um 25% en eftir það fara fram árlegar samningaviðræður.
Enska frumtextinn
Under the EU Common Fisheries Policy, Total Allowable Catches (TACs) for each fish stock are divided among member states according to the 'relative stability' principle — fixed percentage allocation keys established in 1983 based on historical catch records, the needs of fisheries-dependent communities, and compensation for loss of fishing opportunities in third-country waters (jurisdictional losses). When new member states join, their fishing possibilities are negotiated in the Accession Treaty and then integrated into the relative stability keys. Spain and Portugal's allocations were set in their 1985 Act of Accession. For Iceland, the critical question would be how its existing catch levels (approximately 1.0–1.2 million tonnes annually) would be reflected in new relative stability keys, given that Iceland's catch per capita (approximately 2,800 kg vs the EU average of 9 kg) is vastly higher than any current member state.
Heimild
European Parliament — The Common Fisheries Policy: Origins and Development
Viðskipta- og samvinnusamningur Bretlands og ESB er alþjóðlegur samningur frá 2020 sem skilgreinir viðskiptasambandið eftir útgöngu Bretlands úr Evrópusambandinu.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Hlutfallslega stöðugleikalögmálið veitir fyrirsjáanleika en er ósveigjanlegt — það aðlagast ekki sjálfkrafa breytingum á dreifingu stofna vegna loftslagsbreytinga eða göngumynsturs. Hvernig farið yrði með kvóta Íslands er óvíst; ekkert beint fordæmi er fyrir inngöngu lands með jafn yfirgnæfandi sjávarútveg. Líklegt er að Ísland myndi semja um sérstök kjör (sui generis) í aðildarsáttmála.
Notuð í greiningum (20)
Ákall til ESB-sinna: Hvar eru undanþágurnar? Vísir
- Að hluta staðfest Styður Spánverjar og Portúgalir fengu tímabundnar undanþágur í aðlögunarferlinu en þurftu að lokum að fylgja sameiginlegri sjávarútvegsstefnu ESB.
Björn hrekur fullyrðingu um afdrif sjávarauðlinda Íslendinga í ESB DV
- Að hluta staðfest Styður Samkvæmt regluverki ESB fá aðildarríki úthlutað kvóta til að tryggja sjálfbærni fiskistofna, og kvótanum er skipt milli aðildarríkja út frá ákveðnum forsendum eins og landfræðilegri stöðu.
Davíð Þór Björgvinsson: Margt sem bendir til þess að Ísland geti fengið ásættanlega niðurstöðu um sjávarútveginn DV
- Að hluta staðfest Styður Pólitískt svigrúm kann að vera til staðar í ESB til þess að ná samningi sem Íslendingar geta sætt sig við um sjávarútveg og hugsanlega landbúnað
Draumaheimur utanríkisráðherra Bjorn Bjarnason
- Staðfest Styður Í sameiginlegri sjávarútvegsstefnu ESB ákvarðar meirihluti leyfilegt aflahámark og er aflanum skipt milli ríkja sambandsins þannig að breyting á hámarksafla minnkar ekki eða eykur hlutfallslega hlutdeild hvers ríkis.
Draumurinn um ESB-samning er uppgjöf Vísir
- Að hluta staðfest Andmælir Ef Ísland gengur í ESB mun stjórn veiða á miðsjávarfiski falla undir sameiginlega sjávarútvegsstefnu ESB og aðganginum yrði deilt með stórþjóðum álfunnar
Gerðir samningar sviknir af ESB Vísir
- Staðfest Styður Haag-viðmiðin eru ekki sáttmálafest undanþága heldur hluti af framkvæmd sameiginlegrar sjávarútvegsstefnu.
Gert ráð fyrir að aðildarviðræður klárist á kjörtímabilinu Vísir
- Staðfest Styður Meðal markmiða Íslands í hugsanlegum aðildarviðræðum er að tryggja yfirráð yfir sjávarauðlindinni.
Geta ekki sagt „full og varanleg“ Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Fullyrðing um full og varanleg yfirráð yfir fiskveiðiauðlindum er lykilatriði áður en þjóðin er beðin um að taka afstöðu til aðildarviðræðna við ESB.
Hætta á kvótahoppi Viðskiptablaðið
- Staðfest Styður Evrópusambandið tekur ákvarðanir um leyfilegan hámarksafla, skiptingu aflaheimilda á milli aðildarríkja, tæknilegar verndarráðstafanir og aða þætti sameiginlegrar fiskveiðistefnu.
- Staðfest Styður Meginregla í sambandsrétti ESB er að fiskiskip aðildarríkja geti veitt innan lögsögu annarra aðildarríkja að því marki sem þau hafa veiðiheimildir í viðkomandi stofnum.
Hvað gerðist með „sérlausn“ Írlands? Vísir
- Að hluta staðfest Styður Sameiginlega sjávarútvegsstefnan var enn í mótun þegar Írland gekk í Evrópubandalagið árið 1973.
- Staðfest Styður Reglur um heildarafla, kvótakerfi og aðgang að miðum eru hluti af sameiginlegri sjávarútvegsstefnu og ákvarðaðar af ESB.
- Staðfest Styður Þegar sjávarútvegsstefna ESB var endurskoðuð árið 1983 var innleidd regla um «hlutfallslegan stöðugleika» (e. relative stability).
- Að hluta staðfest Styður Reglan um hlutfallslegan stöðugleika tryggði Írlandi fast hlutfall í kvótaúthlutun á grundvelli sögulegrar veiðireynslu.
- Staðfest Styður Haag-viðmið eru aðlögun innan ramma sameiginlegrar sjávarútvegsstefnu, ekki varanleg undanþága frá henni.
- Staðfest Styður Haag-viðmið eru ekki fest í sáttmálum ESB heldur eru hluti af framkvæmd sameiginlegu sjávarútvegsstefnunnar og því hægt að endurskoða.
Hvað kostar möguleg aðild Íslands að Evrópusambandinu? Vísir
- Staðfest Styður ESB byggir á meginreglunni um «hlutfallslegan stöðugleika» þar sem söguleg veiðireynsla er grundvöllur skiptingar veiðiheimilda.
INNLIMUNARSINNA SVARAÐ (Endurbirt blogg frá 22.8.2025) Blog.is
- Að hluta staðfest Styður Samkvæmt reglum ESB fá eingöngu þjóðir með nýlega veiðireynslu að veiða fisk í lögsögu aðildarríkja.
- Þarfnast samhengis Andmælir Eingöngu Íslendingar hafa veiðireynslu í íslenskri lögsögu og því sætu íslensk skip áfram ein að íslenskum miðum eftir aðild.
- Óstutt Andmælir Sameiginleg sjávarútvegsstefna ESB hefur aldrei byggt á veiðireynslu.
Írland v.s. Ísland. Munar bara einum staf? Vísir
- Að hluta staðfest Styður Ísland ákvarðar sjálft hámarksafla á staðbundnum sjávarútvegsstofnum.
Sigmundur Davíð helsti áhrifavaldur á afstöðu Össurar í ESB-málinu Vísir
- Að hluta staðfest Styður Sameiginlega sjávarútvegsstefna ESB felur í sér að ríki geta einungis krafist veiðiheimilda innan lögsögu annars ríkis ef þau hafa sögulega veiðireynslu úr staðbundnum stofnum.
Sjávarauðlindin í ESB Vísir
- Að hluta staðfest Styður Samkvæmt reglugerð ESB nr. 1380/2013, grein 16(1), eiga veiðiheimildir sem aðildarríkjum eru úthlutaðar að tryggja hlutfallslegan stabileika í veiðum hvers aðildarríkis fyrir hvern fiskistofn.
- Að hluta staðfest Styður Hafa skal hagsmuni hvers aðildarríkis í huga þegar nýjum veiðiheimildum er úthlutað, samkvæmt reglugerð ESB nr. 1380/2013, grein 16(1).
- Að hluta staðfest Styður Heildarmagn veiðiheimilda fyrir tegund og svæði yrði ákveðið miðlægt innan ESB, á sama hátt og gert er í dag milli landa.
- Að hluta staðfest Styður Heildarveiðiheimild er ákveðin fyrir hvern stofn og henni skipt á milli aðildarríkja sem hafa lögsögu á viðkomandi svæði.
Steinn í vegi aðildar að ESB Vísir
- Að hluta staðfest Styður Einkaréttur ESB til lagasetningar í sjávarútvegsmálum hefur verið staðfestur í öllum aðildarsamningum hingað til.
- Staðfest Styður Í öllum aðildarsamningum sem gerðir hafa verið hefur verið samið um tímabundna aðlögunarfresti, en engin ríki hafa fengið varanlega undanþágu frá sameiginlegu sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins.
Svarar ekki beint um undanþágur en segir stöðu Íslands sterka Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Í sameiginlegri sjávarútvegsstefnu ESB ákveður sambandið hversu mikið má veiða af hverri fisktegund á hverju ári.
- Að hluta staðfest Styður Til eru sérreglur og aðlögunartímabil fyrir sum ríki eða svæði innan sameiginlegrar sjávarútvegsstefnu ESB.
Thomas Möller skrifar: Með eða á móti ESB – hver hefur rétt fyrir sér? DV
- Þarfnast samhengis Andmælir Í lögum ESB um «hlutfallslegan stöðugleika» er kveðið á um að eingöngu þær þjóðir sem hafa veitt í íslensku fiskveiðilögsögunni síðastliðin 30 ár fái að veiða þar.
Tvær skýrslur frá 2014: Varanlegar undanþágur um sjávarútveg aldrei veittar en ekki útilokaðar RÚV
- Að hluta staðfest Andmælir Meginreglan í sameiginlegri sjávarútvegsstefnu ESB er sú að fiskveiðiskip skuli hafa jafnan aðgang að hafsvæðum og auðlindum í sambandinu.
„Við hefðum náð meiri árangri með því að vera innan Evrópusambandsins“ Vísir
- Staðfest Styður Tryggja þarf yfirráð Íslands yfir fiskveiðiauðlindinni í hugsanlegum aðildarsamningi.