Hvað gerðist með „sérlausn“ Írlands?
Raddir í greininni
Niðurstöður
Staðfest Írland gekk í Evrópubandalagið árið 1973. Fordæmi
Þegar Írland gekk í Evrópubandalagið árið 1973 (forvera Evrópusambandsins, ESB)
Fullyrðing: Írland gekk í Evrópubandalagið árið 1973.
PREC-DATA-016 staðfestir að Írland gekk í Evrópska efnahagsbandalagið (EEB) 1. janúar 1973. Fullyrðingin er rétt í öllum atriðum.
Að hluta staðfest Sameiginlega sjávarútvegsstefnan var enn í mótun þegar Írland gekk í Evrópubandalagið árið 1973. Sjávarútvegur
Þegar Írland gekk í Evrópubandalagið árið 1973 (forvera Evrópusambandsins, ESB) var sameiginlega sjávarútvegsstefnan enn í mótun.
Fullyrðing: Sameiginlega sjávarútvegsstefnan var enn í mótun þegar Írland gekk í Evrópubandalagið árið 1973.
Heimildir staðfesta að sameiginlega sjávarútvegsstefnan þróaðist verulega eftir 1973 — reglan um hlutfallslegan stöðugleika var t.d. ekki innleidd fyrr en 1983 (FISH-LEGAL-005). PREC-HIST-017 bendir til þess að Grænland hafi gengið í EB 1973 og sjávarútvegsstefnan hafi verið ágreiningsefni. Engin heimild lýsir þó beint stöðu stefnunnar árið 1973 eða hversu langt mótun hennar var þá komin.
Samhengi sem vantar
Heimildir lýsa ekki nákvæmlega hvaða þættir sjávarútvegsstefnunnar voru til staðar 1973 og hverjir komu síðar. Grunnreglugerð um sameiginlega sjávarútvegsstefnu var samþykkt 1970, tveimur árum fyrir aðild Írlands, þótt hún hafi þróast mikið síðan.
Að hluta staðfest Takmörkun á aðgangi annarra aðildarríkja að 6 og 12 sjómílna beltinu fól ekki í sér undanþágu frá sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni. Sjávarútvegur
Þetta fól þó ekki í sér undanþágu frá sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni.
Fullyrðing: Takmörkun á aðgangi annarra aðildarríkja að 6 og 12 sjómílna beltinu fól ekki í sér undanþágu frá sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni.
Heimildir benda eindregið til þess að engin varanleg undanþága frá sameiginlegri sjávarútvegsstefnu hafi verið veitt neinu aðildarríki. AGRI-LEGAL-004 staðfestir að ekkert ríki hafi fengið varanlega undanþágu frá sameiginlegri landbúnaðarstefnu, og EEA-DATA-004 lýsir sjávarútvegsstefnunni sem ósamninga. Þó vantar beina heimild um að strandveiðitakmarkanir Írlands hafi ekki talist undanþága.
Samhengi sem vantar
Greina þarf á milli aðgangsreglna að strandsvæðum (sem eru hluti af stefnunni) og undanþágu frá stefnunni í heild. Heimildir staðfesta ekki beint hvort takmörkunin var «hluti af» eða «undanþága frá» sjávarútvegsstefnunni í lagalegum skilningi.
Staðfest Reglur um heildarafla, kvótakerfi og aðgang að miðum eru hluti af sameiginlegri sjávarútvegsstefnu og ákvarðaðar af ESB. Sjávarútvegur
Reglur um heildarafla, kvótakerfi og aðgang að miðum urðu hluti af sameiginlegri stefnu sem í dag er ákveðin af ESB.
Fullyrðing: Reglur um heildarafla, kvótakerfi og aðgang að miðum eru hluti af sameiginlegri sjávarútvegsstefnu og ákvarðaðar af ESB.
FISH-LEGAL-001 staðfestir að sameiginlega sjávarútvegsstefnan (reglugerð 1380/2013) setur heildarafla og skiptir kvótum milli aðildarríkja. SOV-LEGAL-030 staðfestir að verndun sjávarauðlinda falli undir einokunarvald ESB samkvæmt 3. gr. TFEU. Aðildarríkin taka þátt í ákvörðunum í ráðherraráðinu en ESB hefur lokavaldið.
Samhengi sem vantar
FISH-DATA-030 bendir á að aðildarríkin halda valdi yfir innri úthlutun kvóta — þ.e. hvernig þau dreifa sínum hlut meðal eigin flotans. Þetta blæbrigði vantar í fullyrðinguna.
Staðfest Þegar sjávarútvegsstefna ESB var endurskoðuð árið 1983 var innleidd regla um «hlutfallslegan stöðugleika» (e. relative stability). Sjávarútvegur
Þegar sjávarútvegsstefna ESB var endurskoðuð 1983 var innleidd svokölluð regla um «hlutfallslegan stöðugleika» (relative stability)
Fullyrðing: Þegar sjávarútvegsstefna ESB var endurskoðuð árið 1983 var innleidd regla um «hlutfallslegan stöðugleika» (e. relative stability).
FISH-PREC-005 staðfestir beint að sameiginleg sjávarútvegsstefna var formlega samþykkt 25. janúar 1983 með reglu um hlutfallslegan stöðugleika sem byggði á sögulegri veiðisókn. FISH-LEGAL-005 og FISH-LEGAL-001 styðja þetta með nánari útlistun: Hlutfallslegur stöðugleiki var settur upp 1983 og byggir á veiðiskrám frá 1973–1978 sem grundvelli fastrar úthlutunar milli aðildarríkja.
Samhengi sem vantar
Hlutfallslegur stöðugleiki tryggir fyrirsjáanleika en er stífur — hann aðlagast ekki sjálfkrafa breytingum á stofndreifingu vegna loftslagsbreytinga. Gagnrýnendur segja að reglan hafi fryst óréttláta úthlutun gagnvart sumum aðildarríkjum, einkum Írlandi.
Að hluta staðfest Reglan um hlutfallslegan stöðugleika tryggði Írlandi fast hlutfall í kvótaúthlutun á grundvelli sögulegrar veiðireynslu. Sjávarútvegur
sem tryggði Írlandi fast hlutfall í kvótaúthlutun á grundvelli sögulegrar veiðireynslu
Fullyrðing: Reglan um hlutfallslegan stöðugleika tryggði Írlandi fast hlutfall í kvótaúthlutun á grundvelli sögulegrar veiðireynslu.
FISH-LEGAL-001 og FISH-LEGAL-005 staðfesta að reglan um hlutfallslegan stöðugleika tryggir aðildarríkjum fast hlutfall í kvótaúthlutun á grundvelli sögulegra veiða. FISH-PREC-004 sýnir hvernig þetta virkaði fyrir Írland — veiðihlutdeild jókst úr um 12% í um 30-40% eftir inngöngu. Fullyrðingin segir hins vegar að reglan hafi «tryggt» Írlandi fast hlutfall, sem er tæknilega rétt, en fyrirvari vantar: hlutfallið var fast en Ísland fékk aðeins um 3,5% af kvóta í eigin hafsvæði þrátt fyrir að eiga 12% af ESB-hafsvæðum, sem sýnir að «fast hlutfall» þýðir ekki endilega hagstætt hlutfall.
Samhengi sem vantar
FISH-PREC-004 sýnir að 3,5% talan er umdeild — Framkvæmdastjórnin hefur bent á að Írland hafi aukið hlutdeild sína verulega frá inngöngu. Hlutfallslegur stöðugleiki er stíft kerfi sem aðlagast ekki breytingum á fiskistofnum vegna loftslagsbreytinga. Haag-forgangsreglurnar veittu Írlandi sérstaka viðbót þegar heildarafli var undir tilteknu marki. Fullyrðingin gæti gefið í skyn að Írland hafi notið góðs af kerfinu, en fordæmið er flóknara en svo.
Staðfest Haag-viðmið eru aðlögun innan ramma sameiginlegrar sjávarútvegsstefnu, ekki varanleg undanþága frá henni. Sjávarútvegur
Lagalega séð er þetta aðlögun innan ramma sameiginlegrar sjávarútvegsstefnu, ekki varanleg undanþága frá henni.
Fullyrðing: Haag-viðmið eru aðlögun innan ramma sameiginlegrar sjávarútvegsstefnu, ekki varanleg undanþága frá henni.
FISH-PREC-001 staðfestir þetta beint: Haag-viðmið «are part of the CFP's relative stability framework, not a separate treaty». Þau voru sett 1976 sem hluti af sameiginlegri sjávarútvegsstefnu til að vernda háð fiskveiðiríki eins og Írland — kerfi sem felur í sér aukna hlutdeild þegar heildarafli fer undir tiltekið mark. Þetta er því aðlögun innan rammans, ekki varanleg undanþága frá honum.
Samhengi sem vantar
FISH-PREC-001 bendir á að lagaleg staða og framfylgd Haag-viðmiðanna hafa verið umdeild. Þau eru ekki bindandi samningur heldur stjórnsýslulegt fyrirkomulag innan CFP-rammans, sem þýðir að þau geta breyst með breytingum á sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni.
Staðfest Sameiginlega sjávarútvegsstefnan fellur undir einokunarvald ESB samkvæmt 3. gr. TFEU (Sáttmálans um starfsemi ESB). Sjávarútvegur
Sameiginlega sjávarútvegsstefnan fellur undir einokunarvald ESB samkvæmt 3. gr. TFEU (Sáttmálans um starfsemi ESB).
Fullyrðing: Sameiginlega sjávarútvegsstefnan fellur undir einokunarvald ESB samkvæmt 3. gr. TFEU (Sáttmálans um starfsemi ESB).
SOV-LEGAL-030 staðfestir fullyrðinguna beint: verndun lífrænna sjávarauðlinda undir sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni fellur undir einkavald ESB samkvæmt 3. gr. TFEU, þar sem aðeins sambandið má setja löggjöf. Heimildin telur þetta meðal helstu breytinga sem aðild hefði í för með sér fyrir Ísland.
Samhengi sem vantar
Einkavaldið nær til verndunar sjávarauðlinda og ákvörðunar heildarafla, en innri úthlutun kvóta innan hvers ríkis er áfram landsbundið vald — Ísland gæti í grundvallaratriðum haldið aflamarkskerfi sínu (FISH-DATA-030, FISH-DATA-032). Lykilbreytingin felst í því að Ísland myndi taka þátt í ákvörðun heildarafla en ekki ráða honum einhliða eins og nú.
Staðfest Á sviðum sem falla undir einokunarvald ESB framselja aðildarríkin lagasetningarvald sitt við aðild. Fullveldi
Á þeim sviðum framselja aðildarríki lagasetningarvald sitt við aðild.
Fullyrðing: Á sviðum sem falla undir einokunarvald ESB framselja aðildarríkin lagasetningarvald sitt við aðild.
SOV-LEGAL-030 staðfestir að á sviðum einokunarvalds megi eingöngu ESB setja lög. Þetta felur í sér að aðildarríkin framselja lagasetningarvald sitt á þessum sviðum. Hér á meðal eru tollbandalag, samkeppnisreglur, peningamálastefna evrusvæðisins og verndun sjávarauðlinda.
Samhengi sem vantar
SOV-LEGAL-029 bendir á að meginreglur um forgang ESB-réttar og beint réttaráhrif feli í sér veruleg valds skipt frá EES-fyrirkomulaginu. Þó eiga aðildarríkin fulltrúa í ráðherraráði ESB og hafa þar atkvæðisrétt — þetta er ekki valdamissi án áhrifa.
Staðfest Haag-viðmið eru ekki fest í sáttmálum ESB heldur eru hluti af framkvæmd sameiginlegu sjávarútvegsstefnunnar og því hægt að endurskoða. Sjávarútvegur
Þetta fyrirkomulag er ekki fest í sáttmálum sambandsins heldur er hluti af framkvæmd sameiginlegu sjávarútvegsstefnunnar og því hægt að endurskoða innan hennar.
Fullyrðing: Haag-viðmið eru ekki fest í sáttmálum ESB heldur eru hluti af framkvæmd sameiginlegu sjávarútvegsstefnunnar og því hægt að endurskoða.
FISH-PREC-001 staðfestir þetta beint: Haag-viðmið «are part of the CFP's relative stability framework, not a separate treaty». Þau voru sett 1976 sem hluti af sameiginlegri sjávarútvegsstefnu til að vernda háð fiskveiðiríki eins og Írland — kerfi sem felur í sér aukna hlutdeild þegar heildarafli fer undir tiltekið mark. Þetta er því aðlögun innan rammans, ekki varanleg undanþága frá honum.
Samhengi sem vantar
FISH-PREC-001 bendir á að lagaleg staða og framfylgd Haag-viðmiðanna hafa verið umdeild. Þau eru ekki bindandi samningur heldur stjórnsýslulegt fyrirkomulag innan CFP-rammans, sem þýðir að þau geta breyst með breytingum á sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni.
Að hluta staðfest Írland samdi um aðlögun varðandi fiskveiðistefnuna við aðild 1973 en fékk ekki varanlega lagalega undanþágu frá henni. Sjávarútvegur
Írland samdi um aðlögun varðandi fiskveiðistefnuna við aðild 1973. Landið fékk hins vegar ekki varanlega lagalega undanþágu frá henni.
Fullyrðing: Írland samdi um aðlögun varðandi fiskveiðistefnuna við aðild 1973 en fékk ekki varanlega lagalega undanþágu frá henni.
AGRI-LEGAL-004 staðfestir að ekkert aðildarríki hafi nokkurn tímann fengið varanlega undanþágu frá sameiginlegri landbúnaðarstefnu, og sama meginregla gildir um sjávarútvegsstefnuna. SOV-LEGAL-011 staðfestir að Írland hafi samið um ýmsar aðlaganir á mismunandi tímapunktum. Þó skortir beinar heimildir um nákvæmar aðlaganir Írlands á sviði fiskveiða 1973.
Samhengi sem vantar
Heimildir fjalla ekki sérstaklega um fiskveiðiskilyrði Írlands í aðildarsamningnum 1973. Meginreglan um að engar varanlegar undanþágur séu veittar er vel studd, en staðfesting á sérstakri aðlögun Írlands í fiskveiðum vantar.
Að hluta staðfest Valdheimildir á sviði sjávarútvegs færðust við aðild Írlands að EB og síðar ESB til sambandsins. Fullveldi
Valdheimildir á sviði sjávarútvegs færðust við aðild að EB og síðar ESB til sambandsins og ákvarðanir eru teknar innan þess ramma.
Fullyrðing: Valdheimildir á sviði sjávarútvegs færðust við aðild Írlands að EB og síðar ESB til sambandsins.
Heimild FISH-PREC-005 staðfestir að sjávarútvegsmál hafi verið mest áberandi í aðildarviðræðum Írlands við EB og að sameiginleg sjávarútvegsstefna hafi tekið gildi. Valdheimildir á sviði sjávarútvegs færðust að verulegu leyti til sambandsins með samþykkt sameiginlegrar sjávarútvegsstefnu og meginreglunnar um «hlutfallslegan stöðugleika». Fullyrðingin er þó of einföld — Írland hélt ákveðnum réttindum (12 mílna svæði, Haag-forgangsreglur) og innri úthlutun kvóta er enn á forræði aðildarríkis. Valdflutningurinn var raunverulegur en ekki algildur.
Samhengi sem vantar
Írland fékk 10 ára frest fyrir 12 mílna strandsvæði sitt og Haag-forgangsreglur 1976 til verndar fiskveiddaháðum þjóðum. Innri úthlutun kvóta er áfram á forræði aðildarríkis samkvæmt 16. gr. reglugerðar 1380/2013. Meginreglur um hlutfallslegan stöðugleika byggðust á sögulegum veiðum sem gagnrýnendur telja hafa misþyrmt Írlandi. Fullyrðingin einfaldar flókna þróun sem spannar áratugalangt tímabil.
Að hluta staðfest Formlegar undanþágur sem breyta valdsviði ESB samkvæmt sáttmálum eru aðeins varanlegar ef þær eru festar í frumrétti ESB. EES/ESB-löggjöf
Slíkar undanþágur eru því aðeins varanlegar að þær séu festar í grunnlöggjöf sambandsins.
Fullyrðing: Formlegar undanþágur sem breyta valdsviði ESB samkvæmt sáttmálum eru aðeins varanlegar ef þær eru festar í frumrétti ESB.
EEA-LEGAL-014 staðfestir greinarmuninn á aðlögunartímabilum (tímabundnum) og undanþágum (varanlegum), og EEA-LEGAL-012 sýnir að fyrirliggjandi varanlegar undanþágur — Danmörk frá evrunni, Írland frá réttarmálum — eru festar í bókun við sáttmálana. Þetta styður grunnhugmyndina. Hins vegar sýnir EEA-LEGAL-023 að sumar «varanlegar» ráðstafanir eru ekki í frumrétti: stuðningur við finnskan landbúnað (141/142 gr. aðildarsamnings) krefst reglubundinnar endurnýjunar en hefur verið framlengdur síðan 1995, og Svíþjóð er með raunverulega undanþágu frá evrunni án formlegrar bókunar. Fullyrðingin er því of einföld — varanlegar ráðstafanir geta líka verið pólitískar staðreyndir sem ekki eru festar í frumrétti.
Samhengi sem vantar
Finnland fékk stuðningsákvæði (141/142 gr.) sem eru tæknilega ekki varanleg en hafa verið endurnýjuð stöðugt síðan 1995 — allt að 574,5 milljónum evra árlega. Svíþjóð heldur úti raunverulegri evruundanþágu án formlegrar bókunar, sem Framkvæmdastjórnin samþykkir. Munurinn á «varanlegri undanþágu», «varanlegri ríkisaðstoð» og «bókunartryggingu» skiptir lagalegu máli en virkni þeirra er svipuð. Frá Króatíu (2013) hafa einungis aðlögunartímabil verið í boði fyrir ný aðildarríki.