Grænland er eina landsvæðið sem hefur gengið úr Evrópubandalaginu — eftir þjóðaratkvæðagreiðslu 1982 þar sem 53% kusu brottför og formlegan útgang 1. febrúar 1985. Sjávarútvegsstefna EB var meginástæðan og Grænland samdi í kjölfarið um OCT-tengsl við ESB ásamt fiskveiðasamningi sem skilar um 18 milljónum evra árlega (2024).
Enska frumtextinn
Greenland is the only territory to have left the European Community (now EU), withdrawing on 1 February 1985 after a 1982 referendum in which 53% voted to leave. Greenland had joined the EEC in 1973 as part of Denmark, despite a local majority voting against. The primary motivation for withdrawal was fisheries — Greenlanders objected to European vessels fishing in their waters under the Common Fisheries Policy. After withdrawal, Greenland negotiated an Overseas Countries and Territories (OCT) association with the EU, including a fisheries partnership agreement that provides EU access to Greenlandic waters in exchange for annual payments (~€18 million per year as of 2024). Greenland's experience is directly relevant to Iceland as both are Arctic fishing nations, though Greenland's withdrawal occurred from within the EC rather than as a standalone accession decision.
Heimild
Treaty amending the Treaties establishing the European Communities with regard to Greenland (1984); EU-Greenland fisheries partnership agreement
Sáttmálinn um breytingu á stofnsáttmálum Evrópubandalaganna varðandi Grænland (1984) og fiskveiðasamningur ESB og Grænlands eru aðgengilegir á EUR-Lex.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Aðstæður Grænlands eru um margt ólíkar aðstæðum Íslands: Grænland er sjálfstjórnarsvæði innan Danmerkur (ekki fullvalda ríki), íbúafjöldinn er mun minni (um 57.000) og efnahagurinn er nánast alfarið háður fiskveiðum og fjárstyrkjum frá Danmörku. Pólitískur og lagalegur rammi um útgöngu landsvæðis er í grundvallaratriðum frábrugðinn inngöngu ríkis.
Notuð í greiningum (12)
18 mánuðirnir byggja ekki á formlegum samtölum Morgunblaðið
- Staðfest Styður Ísland er öðruvísi en önnur ríki sem sótt hafa um ESB-aðild, sérstaklega hvað varðar fiskveiðar og auðlindir.
25. þáttur Silfursins: Stefnt að kosningu um ESB í sumar Silfrið (RÚV)
- Að hluta staðfest Styður Norðmenn höfnuðu ESB-samningi á sínum tíma vegna þess að þeir vita að auðlindaforræðið er lykilatriðið þegar ríki byggir á auðlindahagkerfi.
Ákall til ESB-sinna: Hvar eru undanþágurnar? Vísir
- Að hluta staðfest Styður Grænland og Færeyjar eru ekki í Evrópusambandinu og stýra þar af leiðandi eigin fiskimiðum.
- Staðfest Styður Grænlendingar ákváðu að segja sig úr ESB m.a. vegna fiskimiðanna.
Ari Kr. Sæmundsen: Orðhengilsháttur DV
- Staðfest Styður Færeyjar eru ekki aðilar að ESB.
Haraldur Ólafsson: Auðvitað er hættuspil fyrir íslensku að Ísland gangi í ESB DV
- Að hluta staðfest Styður Með ESB-aðild flyðist umtalsverður hluti stjórnvalds Íslands úr landi.
Hvað gerðist með „sérlausn“ Írlands? Vísir
- Að hluta staðfest Styður Sameiginlega sjávarútvegsstefnan var enn í mótun þegar Írland gekk í Evrópubandalagið árið 1973.
Krónan er fallin í stríðinu - Við eigum engan annan leik en ESB DV
- Að hluta staðfest Styður Umræðan um ESB-aðild hefur hingað til snúist um fisk og landbúnað, en þeir tímar eru liðnir.
Sigmundur Davíð helsti áhrifavaldur á afstöðu Össurar í ESB-málinu Vísir
- Að hluta staðfest Styður Engin önnur ESB-þjóð hefur sögulega veiðireynslu úr íslensku efnahagslögsögunni, nema Bretar sem eru ekki lengur í ESB.
- Að hluta staðfest Styður Brestur Bretlands úr ESB auðveldar Íslandi að ná fram markmiðum sínum í sjávarútvegssamningunum þar sem Bretar voru eina þjóðin með sögulega veiðireynslu úr íslensku efnahagslögsögunni.
Smáríki og stóra borðið – Viðtal við danskan Evrópuþingmann Evrópustraumar
- Að hluta staðfest Styður Danmörk gekk í Evrópusambandið fyrst Norðurlandanna árið 1973.
- Að hluta staðfest Styður Grænland fór út úr Evrópubandalaginu árið 1982 eða 1985 til að vernda fullveldi sitt.
Svarar ekki beint um undanþágur en segir stöðu Íslands sterka Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Umræðan um samningsstöðu Íslands hefur hingað til einkum snúist um hvort landið muni fá varanlega undanþágu frá sameiginlegri sjávarútvegsstefnu ESB.
Það má semja um aðildarskilmála að ESB DV
- Að hluta staðfest Styður Danir náðu því fram að Færeyjar og Grænland væru ekki hluti af ESB-aðild Danmerkur.
Þorgerður Katrín: Grænland er ástæða ESB-umsóknar Íslands Nútíminn
- Að hluta staðfest Styður Íslenska ríkisstjórnin ígrundaði ESB-aðild að hluta til vegna deilna Bandaríkjanna við Danmörku og Evrópusambandið um Grænland.