Írland býður upp á annað fyrirmynd ESB-undanþága: landið er utan Schengen, velur dóms- og innanríkismál í hverju tilviki fyrir sig, og hefur stjórnarskrárbókun um hlutleysi í varnarmálum. Írland tryggði einnig bókun um að ESB-réttur hafi ekki áhrif á stjórnarskrárákvæði um fóstureyðingar. Þetta sýnir að fullveldisviðkvæm atriði má verja innan ESB.
Enska frumtextinn
Ireland provides a different model of EU opt-outs relevant to Iceland. Ireland is not part of the Schengen Area (maintaining its own border controls), has opt-ins rather than opt-outs for justice and home affairs measures (choosing case by case whether to participate), and has a constitutional protocol guaranteeing neutrality in EU defence policy (the Lisbon Treaty's Irish Protocol). Ireland also secured a protocol confirming that EU law does not affect Ireland's constitutional provisions on abortion. These precedents suggest that sovereignty-sensitive issues can be accommodated within EU membership through protocols and declarations in accession treaties.
Heimild
Treaty of Lisbon — Protocol on the concerns of the Irish people; Protocol 21 on UK and Ireland (JHA opt-in)
Lissabon-sáttmálinn og tengdar bókanir kveða á um sérstaka stöðu Írlands innan ESB, þar á meðal undanþágur frá Schengen og dóms- og innanríkismál.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Undanþágur Írlands voru tryggðar á ólíkum sögulegum tímum (Maastricht, Amsterdam, Lissabon) og endurspegla að hluta til það afl sem fólst í höfnun í þjóðaratkvæðagreiðslum. Ísland þyrfti að semja um sambærilega vernd við inngöngu, án þess að hafa sama afl til þess. Réttarreglur ESB hafa aukist verulega að umfangi frá því að Írland gekk í sambandið árið 1973.
Notuð í greiningum (23)
Afvegaleiðing umræðu um ESB Vísir
- Að hluta staðfest Styður Samkvæmt skýrslu Björns Bjarnarsonar (2007) hafa sérsamningar í aðildarsamningum ESB fullt lagalegt gildi þar sem þeir eru hluti af aðildarsamningi sem jafnast á við stofnsáttmála sambandsins.
Ákall til ESB-sinna: Hvar eru undanþágurnar? Vísir
- Að hluta staðfest Styður Írland hlaut varanlega undanþágu frá Schengen-landamærakerfinu til að viðhalda nánum tengslum við Bretland.
Davíð Þór Björgvinsson: Baudenbacher veður villu vegar – Ef ESB og Ísland telja aðildarumsóknina í gildi þá er hún í gildi DV
- Að hluta staðfest Styður Ísland uppfyllir gildi ESB sem byggjast á fjölhyggju, banni við mismunun, umburðarlyndi, réttlæti, samstöðu og jafnrétti karla og kvenna
Davíð Þór Björgvinsson skrifar: Innganga nýrra ríkja í ESB DV
- Staðfest Styður Ísland er aðili að mannréttindasáttmála Evrópu.
Draumurinn um ESB-samning er uppgjöf Vísir
- Að hluta staðfest Andmælir ESB er ekki að sækja um aðild að Íslandi — Ísland sækir um aðild að ESB sem er klúbbur með fastmótaðar reglur
Ellefu lykilatriði sem þú þarft að vita um þjóðaratkvæðagreiðslu Kratinn
- Staðfest Styður Írland er ekki hluti af Schengen-svæðinu.
Engin fordæmi fyrir leið Íslands í átt að ESB RÚV
- Að hluta staðfest Styður Samningsstaða Íslands gagnvart ESB er sterkari nú en hún var fyrir tíu árum.
Erum við tilbúin fyrir ESB-viðræður? Sjö lykiláhættuþættir Vísir
- Staðfest Styður Ísland missir ekki fullveldi sitt með einni ákvörðun um ESB-aðild.
- Að hluta staðfest Andmælir Evrópusambandið mun hvorki taka yfir íslensk réttindi né tryggja þau.
ESB-pakkinn er galopinn Vísir
- Þarfnast samhengis Andmælir Ekki sé lengur hægt að fá undanþágur frá skilmálum ESB-aðildar.
ESB-Pakkinn Vísir
- Að hluta staðfest Styður Ef Ísland gengur í ESB þá tekur það upp utanríkisstefnu ESB og þar með þátt í þvingunaraðgerðum gegn Evrópubúum sem eru ósammála ESB
Gerðir samningar sviknir af ESB Vísir
- Að hluta staðfest Andmælir Reynsla Íra sýnir að ekki sé hægt að treysta því að ESB standi við gerða samninga.
Halldór Jörgen Olesen skrifar: Engin herskylda í ESB — og engin lagaleið til að setja hana á Íslendinga dv
- Að hluta staðfest Styður Írland hefur enga herskyldu, engan eiginlegan her í hefðbundnum skilningi, og er fullgildur ESB-aðili síðan 1973.
Hér kemur staðreynd: það er ekki til neinn Evrópuher Vísir
- Að hluta staðfest Styður Ísland getur við ESB-aðild lagt til borgaralega sérfræðinga í björgun, friðargæslu eða uppbyggingu í stað hermanna.
Höfum við ekki nóg við peningana að gera? Vísir
- Að hluta staðfest Andmælir Sérlausnir í aðildarviðræðum ESB breyta engu um að valdið yfir málaflokknum fer til ESB.
Hvað gerðist með „sérlausn“ Írlands? Vísir
- Að hluta staðfest Styður Írland samdi um aðlögun varðandi fiskveiðistefnuna við aðild 1973 en fékk ekki varanlega lagalega undanþágu frá henni.
Minnkandi svigrúm sérlausna í stækkunarferli ESB Miðflokkurinn
- Að hluta staðfest Styður Írar fengu sérstöðu á tilteknum sviðum við aðild að ESB.
Ræða þarf alla kaflana á nýjan leik Morgunblaðið
- Staðfest Styður Ísland fór fram á sérlausn innan sameiginlegrar sjávarútvegsstefnu ESB.
Segir samningsstöðu Íslands ekki sterka Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Andmælir Krafa Íslands um undanþágur í lykilmálum (sjávarútvegur, orka) er langsótt í samningum við ESB.
Sjálfstraust og sjálfstæði Íslendinga Sjálfstæðisflokkurinn
- Að hluta staðfest Andmælir Sjálfstæði Íslands — þar á meðal það að vera ekki í ESB — gefur Íslandi umtalsvert meiri slagkraft í alþjóðasamstarfi en íbúafjöldi segir til um.
Það má semja um aðildarskilmála að ESB DV
- Þarfnast samhengis Andmælir Írland fékk að mestu sömu sérlausnir og Danir við inngöngu í ESB.
Tvær skýrslur frá 2014: Varanlegar undanþágur um sjávarútveg aldrei veittar en ekki útilokaðar RÚV
- Að hluta staðfest Styður Aðildarsamningar geta falið í sér undanþágur ef þeir innihalda skýr ákvæði um slíkt, samkvæmt ákveðnu dómafordæmi.
Valdið færi annars til Brussel Vísir
- Þarfnast samhengis Andmælir Varanlegar undanþágur frá yfirstjórn ESB eru ekki lengur í boði fyrir nein ríki.
"Við köllum þetta ekki samningaviðræður" Stjórnmálin
- Þarfnast samhengis Andmælir Varanlegar undanþágur (opt-outs) eru eina leiðin til þess að halda yfirráðum yfir tilteknum málaflokkum við ESB-aðild.