Stefnumót við flotann óseðjandi
Raddir í greininni
Niðurstöður
Staðfest Árið 1983 varð «hlutfallslegur stöðugleiki» hornsteinn sjávarútvegsstefnu ESB. Sjávarútvegur
Árið 1983 varð «hlutfallslegur stöðugleiki» að einu fyrsta tæknikratamálinu í Brussel og jafnframt hornsteininn í sjávarútvegsstefnu sambandsins.
Fullyrðing: Árið 1983 varð «hlutfallslegur stöðugleiki» hornsteinn sjávarútvegsstefnu ESB.
Heimildir staðfesta þetta beint. FISH-PREC-005 segir að sameiginleg sjávarútvegsstefna ESB hafi verið formlega samþykkt 25. janúar 1983 með meginreglunni um hlutfallslegan stöðugleika sem byggði á sögulegri veiðisókn. FISH-LEGAL-005 styður þetta með nánari útlistun og bætir við að hlutfallsleg úthlutun frá 1983 byggi á veiðiskrám frá 1973–1978.
Samhengi sem vantar
Hlutfallslegur stöðugleiki tryggir fyrirsjáanleika en er stífur — kerfið aðlagast ekki sjálfkrafa breytingum á stofndreifingu vegna loftslagsbreytinga. Gagnrýnendur hafa bent á að reglan hafi fryst óréttláta úthlutun gagnvart sumum aðildarríkjum, einkum Írlandi.
Staðfest Hlutfallslegur stöðugleiki felst í úthlutun aflaheimilda í hverri tegund byggt á hlutfalli af sögulegri veiði. Sjávarútvegur
Stöðugleikinn á að felast í úthlutun aflaheimilda í hverri tegund fyrir sig byggt á hlutfalli af sögulegri veiði og þar með tryggja rétt hverrar þjóðar.
Fullyrðing: Hlutfallslegur stöðugleiki felst í úthlutun aflaheimilda í hverri tegund byggt á hlutfalli af sögulegri veiði.
FISH-LEGAL-001 staðfestir að aflaheimildir séu skipt samkvæmt meginreglunni um hlutfallslegan stöðugleika, byggt á sögulegum veiðigögnum frá 1973–1978 sem grundvelli varanlegra hlutdeilda. FISH-LEGAL-005 útskýrir nánar að um sé að ræða fastar prósentulyklatöflur sem stofnaðar voru 1983 með hliðsjón af sögulegri veiðisókn, þörfum sjávarbyggða og bótum vegna missis veiðiréttinda í höfum þriðju ríkja.
Samhengi sem vantar
Kerfið hefur verið gagnrýnt fyrir stífleika — það aðlagast ekki sjálfkrafa breytingum á stofndreifingu vegna loftslagsbreytinga eða farsóttar. Hvernig Ísland fengi hlutdeild sem nýtt aðildarríki er enn óljóst þar sem ekkert fordæmi er fyrir ríki með jafn mikla veiðisókn miðað við höfðatölu (um 2.800 kg á íbúa miðað við 9 kg að meðaltali í ESB).
Að hluta staðfest Spánn gekk í ESB árið 1986 og var þá með einn stærsta fiskveiðiflota í heiminum. Sjávarútvegur
Árið 1986 gekk Spánn í ESB og var með einn stærsta fiskveiðiflota í heiminum sem hafði einmitt lent í miklum hrakföllum með veiðisvæði sín eftir að m.a. Ísland, Kanada og Norðmenn færðu lögsöguna í 200 mílur.
Fullyrðing: Spánn gekk í ESB árið 1986 og var þá með einn stærsta fiskveiðiflota í heiminum.
Heimildirnar staðfesta óbeint að Spánn hafi gengið í ESB 1986 (FISH-LEGAL-005 nefnir að úthlutanir Spánar og Portúgals hafi verið ákveðnar í aðildarsáttmála 1985) en engin þeirra mælir beinlínis stærð spænska flotans samanborið við aðrar þjóðir á þeim tíma. FISH-DATA-021 sýnir að Spánn veiðir nú um 850.000 tonn á ári sem er talsvert magn, en það segir lítið um stærð flotans 1986.
Samhengi sem vantar
Heimildirnar staðfesta inngöngu Spánar 1986 og að spænskar útgerðir hafi verið umsvifamiklar á þessum tíma (sbr. kvótahopps-málin sem hófust skömmu síðar), en samanburðargögn um stærð flotans á heimsvísu árið 1986 koma ekki fram í staðreyndagrunninum. Fullyrðingin er almennt þekkt í sjávarútvegssögunni en bein staðfesting vantar.
Staðfest Spænskur floti skráði skip tímabundið undir breska fána til að veiða í breskri lögsögu þó skip og eignarhald væru ekki bresk að upplagi. Sjávarútvegur
létu á það reyna að með því að skrá skipin tímabundið undir bresku flaggi gætu þau veitt aflaheimildir í breskri lögsögu þó skipin og eignarhaldið væri ekki breskt að upplagi.
Fullyrðing: Spænskur floti skráði skip tímabundið undir breska fána til að veiða í breskri lögsögu þó skip og eignarhald væru ekki bresk að upplagi.
Heimildir staðfesta þetta beint. PREC-LEGAL-001 lýsir því að um 90–100 spænsk skip hafi árið 1988 verið skráð í Bretlandi með kaupum á breskum skipum til að komast að breskum veiðikvótum samkvæmt sameiginlegri sjávarútvegsstefnu. FISH-DATA-031 bætir við að um 73 «Anglo-Spanish» skip hafi verið skráð á níunda áratugnum og fram á byrjun 21. aldar.
Samhengi sem vantar
Orðið «tímabundið» er ekki alveg nákvæmt — sum skipanna voru skráð í Bretlandi í áratug eða lengur. Skráningin var raunveruleg og fór fram með kaupum á breskum eigendum eða stofnun breskra dótturfélaga, ekki sem tímabundin skiptiskráning.
Að hluta staðfest Bretar samþykktu «Merchant Shipping Act» árið 1988 sem krafðist raunverulegrar og yfirgripsmiklar tengingar við Bretland til að veiða í breskri lögsögu. Sjávarútvegur
Árið 1988 ákváðu Bretar að taka málin í sínar hendur og til varð «Merchant shipping act» sem gekk út á að þú mættir einungis veiða í breskri lögsögu ef þú hefðir raunverulega og yfirgripsmikla tengingu við Bretland («genuine and substantial connection to the UK»).
Fullyrðing: Bretar samþykktu «Merchant Shipping Act» árið 1988 sem krafðist raunverulegrar og yfirgripsmiklar tengingar við Bretland til að veiða í breskri lögsögu.
FISH-LEGAL-006 og PREC-LEGAL-001 staðfesta að Merchant Shipping Act 1988 hafi krafist 75% breskrar eignaraðildar, búsetu og aðseturs fyrir skráningu fiskiskipa. Orðalagið «raunveruleg og yfirgripsmikil tenging» kemur ekki fram beint í heimildunum sem boðnar eru — kröfurnar voru tilteknar (75% eignarhlutfall, búseta, aðsetur), ekki almenn «yfirgripsmikil tenging». Hugtakið «genuine economic link» er hins vegar viðurkennt í Evrópudómstóla-fordæmum (sjá PREC-LEGAL-002), en það er afurð síðari dóma, ekki sjálft orðalag laganna.
Samhengi sem vantar
Lögin tilgreindu sérstaklega 75% breskrar eignaraðildar (ekki einungis meirihluta) auk búsetu og aðseturs. Tilgangurinn var beint að koma í veg fyrir kvótahopp spænskra útgerða. Evrópudómstóllinn dæmdi þessar kröfur andstæðar staðfesturétti ESB í Factortame-málaröðinni 1990–1996.
Staðfest Evrópudómstóllinn ákvað árið 1991 að skráning spænskra skipa undir breska fána til að veiða í breskri lögsögu væri lögleg á grundvelli fjórfrelsisins. EES/ESB-löggjöf
árið 1991 ákvað Evrópudómstóllinn að það sem Spánverjar höfðu verið að gera væri í raun löglegt á grundvelli frjálsra viðskipta eða fjórfrelsisins með tilvísun í frjált flæði fjármagns og fólks innan sambandsins.
Fullyrðing: Evrópudómstóllinn ákvað árið 1991 að skráning spænskra skipa undir breska fána til að veiða í breskri lögsögu væri lögleg á grundvelli fjórfrelsisins.
PREC-LEGAL-001 staðfestir þetta nákvæmlega: efnisdómur C-221/89 frá 25. júlí 1991 komst að þeirri niðurstöðu að krafan um breska ríkisborgararétt fyrir skráningu fiskiskipa bryti gegn staðfesturétti Rómarsáttmálans (nú 49. grein TFEU). Þannig gátu spænsku skipin haldið áfram veiðum í breskri lögsögu þrátt fyrir Merchant Shipping Act 1988. FISH-LEGAL-006 staðfestir niðurstöðuna.
Samhengi sem vantar
Dómurinn frá 1991 var einn af mörgum í Factortame-málaröðinni (1990–2000). Hann útilokaði ekki að aðildarríki gætu krafist «raunverulegra efnahagstengsla» í gegnum aðrar leiðir — til dæmis skuldbindingar um lendingu aflans á heimahöfnum eða hlutfall innlendra áhafnarmanna (PREC-LEGAL-002, FISH-DATA-031). Tilvísun fullyrðingarinnar í «frjált flæði fjármagns og fólks» er nákvæmari þegar talað er um staðfesturétt (freedom of establishment) sem var sérstök stoð dómsins.
Staðfest Kvótahopp er löglegur gjörningur í sjávarútvegsstefnu ESB. Sjávarútvegur
Kvótahoppið var þar af leiðandi ekki bara skemmtilegt orðatiltæki heldur í raun löglegur gjörningur sem hefur loðað við sjávarútvegsstefnu ESB allar götur síðan.
Fullyrðing: Kvótahopp er löglegur gjörningur í sjávarútvegsstefnu ESB.
Heimildir staðfesta þetta. FISH-LEGAL-006 og PREC-LEGAL-001 sýna að Evrópudómstóllinn úrskurðaði að bann við erlendu eignarhaldi fiskiskipa á grundvelli ríkisfangs bryti gegn staðfesturétti. FISH-DATA-031 lýsir áframhaldandi kvótahoppi spænskra skipa eftir Factortame-dómana, þótt í minna mæli en óttast var. Aðildarríki geta þó beitt «raunverulegum efnahagstengslum» (landingu, áhöfn) til að milda áhrifin.
Samhengi sem vantar
Kvótahopp er löglegt að því leyti að bann við því á grundvelli ríkisfangs er andstætt ESB-rétti, en aðildarríki hafa tæki til að takmarka það — efnahagstengslakröfur sem viðurkenndar voru af Evrópudómstólnum. Umfang kvótahopps í Bretlandi var minna en óttast var (um 73 skip), en samhengið yrði allt annað fyrir Ísland sökum mun stærri sjávarútvegs miðað við höfðatölu og mun meiri hvata fyrir ESB-útgerðir.
Staðfest Fjórfrelsið bannar að gera upp á milli þjóða þegar kemur að frelsinu til að flytja rekstur, fjármagn og mannskap milli landa. EES/ESB-löggjöf
Kvótahopp er hluti af sjávarútvegskerfi ESB og fjórfrelsið gerir það að verkum að ekki má gera upp á milli þjóða þegar kemur að frelsinu til að flytja rekstur, fjármagn og mannskap milli landa.
Fullyrðing: Fjórfrelsið bannar að gera upp á milli þjóða þegar kemur að frelsinu til að flytja rekstur, fjármagn og mannskap milli landa.
EEA-LEGAL-003 staðfestir að fjórfrelsið nái yfir vörur, þjónustu, fjármagn og fólk innan ESB og EES. FISH-LEGAL-006 og PREC-LEGAL-001 sýna að Evrópudómstóllinn úrskurðaði í Factortame-málunum að mismunun á grundvelli ríkisfangs í eignarhaldi fiskiskipa bryti gegn staðfesturétti. PREC-LEGAL-002 staðfestir sömu meginreglu fyrir áhafnarkröfur — bann við mismunun á grundvelli ríkisfangs.
Samhengi sem vantar
Aðildarríki geta þrátt fyrir þetta beitt «raunverulegum efnahagstengslum» (genuine economic link) til að tryggja að ávinningur af veiðum renni að einhverju leyti til staðbundinna samfélaga — til dæmis kröfum um löndun aflans eða um hlutfall innlendra áhafnarmanna. Þessar kröfur eru heimilar svo lengi sem þær mismuna ekki óbeint á grundvelli ríkisfangs.
Víðtæk samstaða Spá Við ESB-aðild myndu Íslendingar eiga erfitt með að tryggja að aflaheimildir við Ísland yrðu eingöngu í höndum Íslendinga, vegna kvótahopps og fjórfrelsisins. Sjávarútvegur
Það er því viðbúið að Íslendingar munu eiga í vök að verjast komi til þess að hluti af samtalinu um inngöngu í ESB byggi á því að Íslendingar muni áfram einir halda á aflaheimildum hér á landi.
Fullyrðing: Við ESB-aðild myndu Íslendingar eiga erfitt með að tryggja að aflaheimildir við Ísland yrðu eingöngu í höndum Íslendinga, vegna kvótahopps og fjórfrelsisins.
Heimildir styðja þessa spá. FISH-LEGAL-006 staðfestir að íslensk takmörk á erlendu eignarhaldi í sjávarútvegi (25% bein/33% óbein) myndu þurfa að víkja eða breytast við ESB-aðild vegna staðfesturéttar. FISH-DATA-031 bendir á að hvati ESB-útgerða til að nálgast íslensk fiskimið yrði mun meiri en var raunin í Bretlandi vegna stærðar íslensks sjávarútvegs. Fordæmið frá Bretlandi (PREC-LEGAL-001) og Factortame-málin sýna hvernig kvótahopp varð veruleiki innan ESB-rammans.
Samhengi sem vantar
Aðildarríki halda yfirráðum yfir innri úthlutun aflaheimilda (FISH-DATA-030, FISH-DATA-032) og geta beitt «raunverulegum efnahagstengslum» til að milda áhrif kvótahopps — kröfum um löndun aflans á íslenskum höfnum eða hlutfall innlendrar áhafnar. Aðildarsáttmáli gæti einnig falið í sér sérstök ákvæði (sui generis) um íslenskan sjávarútveg. Tap fullveldis væri þó augljóst hvað varðar ákvörðun heildarafla (TAC) og aðgang ESB-skipa að lögsögunni utan 12 mílna.