Jóhann Páll Jóhannsson
StjórnmálafólkÞingmaður (Samfylkingin)
Þingmaður (Samfylkingin) — blandað viðhorf til ESB-aðildar.
Þingvirkni um ESB-mál
Ræður á Alþingi um ESB- og Evrópumál.
Sjá þingræður →Yfirlit
Aðeins fullyrðingar sem aðilinn hefur fullyrt, verið vitnað í, eða umorðað eru taldar.
Fullyrðingar (7)
Staðfest Ísland er þegar aðili að orkutilskipunum Evrópusambandsins í gegnum EES-samninginn. Umorðað EES/ESB-löggjöf
Hann sagði Ísland þegar vera aðila að orkutilskipunum Evrópusambandsins í gegnum EES-samninginn, sem hefðu haft áhrif á íslenskan orkumarkað.
Heimildir staðfesta þetta beint. ETS-LEGAL-001 sýnir að ETS-tilskipunin (2003/87/EC) var felld inn í EES-samninginn með ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 146/2007 og Ísland hefur tekið þátt í ETS-kerfinu frá 1. janúar 2008. ENERGY-LEGAL-002 og ENERGY-DATA-010 staðfesta einnig að aðild Íslands að ETS er í gegnum EES-samninginn, ekki sérstakan tvíhliða samning.
Samhengi sem vantar
Önnur loftslagslöggjöf, svo sem Effort Sharing-reglugerðin, var felld inn í gegnum bókun 31 við EES-samninginn fremur en viðauka XX. Þessi greinarmunur getur valdið ruglingi um lagalegan grundvöll loftslagssamstarfsins, en fyrir ETS-kerfið sjálft er staðan ótvíræð.
Segir ETS-kerfið þegar hafa bitnað á flugi til Íslands Vísir
Staðfest Orkutilskipanir ESB í gegnum EES-samninginn hafa haft áhrif á íslenskan orkumarkað. Umorðað Orkumál
Hann sagði Ísland þegar vera aðila að orkutilskipunum Evrópusambandsins í gegnum EES-samninginn, sem hefðu haft áhrif á íslenskan orkumarkað.
ENERGY-LEGAL-001 staðfestir að Ísland hafi innleitt umtalsverðan hluta orkulöggjafar ESB — þriðja orkupakkann, endurnýjanlegrar orku tilskipunina og orkunýtingartilskipanir — sem hefur áhrif á regluverk íslensks orkumarkaðar. ENERGY-LEGAL-002 sýnir að ETS-kerfið hafi aukið kostnað íslensks iðnaðar verulega (úr undir 10 EUR/tonn árið 2018 í 60–80 EUR/tonn árin 2023–2024). ENERGY-DATA-006 staðfestir að ESB-reglur um orkumarkað hafa hins vegar takmörkuð bein áhrif á íslensk verð þar sem Ísland er ekki tengt evrópska raforkukerfinu.
Samhengi sem vantar
Bein áhrif ESB-orkulöggjafar á neytendaverð á Íslandi eru takmörkuð því Ísland er ekki tengt evrópska raforkukerfinu (ENERGY-DATA-006). Helstu áhrif eru í regluverki, ETS-kostnaði fyrir stóriðju og kröfum um aðgreiningu raforkugeirans samkvæmt þriðja orkupakkanum.
Segir ETS-kerfið þegar hafa bitnað á flugi til Íslands Vísir
Staðfest Ísland hefur þegar undirgengist skuldbindingar vegna ESR (samfélagslosunarkerfisins). Umorðað EES/ESB-löggjöf
Jóhann Páll svaraði því til að Ísland hefði þegar undirgengist skuldbindingar vegna ESR.
ETS-LEGAL-001 og ENERGY-LEGAL-002 staðfesta að samfélagslosunarreglugerðin hafi verið færð undir 31. bókun EES-samningsins frá 2019 — sem er formleg skuldbinding Íslands. ENERGY-ANALYSIS-003 staðfestir enn fremur að Ísland hafi skuldbundið sig undir Parísarsamkomulaginu og í gegnum sameiginlega framkvæmd EES til 55% samdráttar í losun. Fullyrðingin er studd af heimildum.
Samhengi sem vantar
Skuldbindingarnar eru að einum hluta í gegnum 31. bókun EES-samningsins (valkvætt samstarf, sem Ísland samþykkti) og að öðrum hluta í gegnum Parísarsamkomulagið og sameiginlega framkvæmd með ESB. Stigveldi þessara skuldbindinga er nokkuð flóknara en heimildir staðreyna meginpunktinn — Ísland hefur tekið á sig formlega ábyrgð.
Segir ETS-kerfið þegar hafa bitnað á flugi til Íslands Vísir
Staðfest Kostnaður Íslands við ESR-kerfið veltur á því hversu miklum samdrætti í losun Ísland næður. Tilvitnað Orkumál
Varðandi kostnaðinn þá auðvitað veltur það á því hversu miklum samdrætti í losun við náum
Þetta er rökrétt staðhæfing um eðli ESR-kerfisins. ENERGY-ANALYSIS-001 og ENERGY-ANALYSIS-003 staðfesta að samfélagslosunarreglugerðin setji bindandi markmið á aðildarríki og að kostnaður vegna mismunar markmiða og raunlosunar — t.d. í gegnum kaup á úthlutunum frá öðrum ríkjum — sé í beinu samhengi við samdráttinn sem náist. ENERGY-LEGAL-002 staðfestir að ETS-úthlutunarverð hafi hækkað verulega, sem styður orsakasamhengið.
Samhengi sem vantar
Heimildir nefna ekki nákvæmlega kostnaðarútreikninga ESR-kerfisins fyrir Ísland. Spárhámark fyrir staðhæfingar af þessu tagi er 0,8 öryggi. Stærð kostnaðarins fer einnig eftir verðlagi á losunarheimildum, fyrirkomulagi samkomulags við ESB um sameiginlega framkvæmd og hvort Ísland nái markmiðum á heimavelli eða þurfi að kaupa heimildir frá öðrum aðildarríkjum.
Segir ETS-kerfið þegar hafa bitnað á flugi til Íslands Vísir
Að hluta staðfest Verði ríkisstjórnarflokkarnir ekki sáttir við aðildarsamning við ESB mun samningurinn ekki vera lagður fyrir þjóðina í annarri þjóðaratkvæðagreiðslu. Tilvitnað Flokkastefnur
Verði ríkisstjórnarflokkarnir ekki sáttir við þann aðildarsamning við Evrópusambandið sem kemur úr mögulegum viðræðum við sambandið verður samningurinn ekki lagður fyrir þjóðina í annarri þjóðaratkvæðagreiðslu.
Heimildir styðja almenna stefnu ríkisstjórnarinnar en ekki tiltekið verklag. PARTY-DATA-016 staðfestir að Kristrún Frostadóttir sagðist í febrúar 2026 «ekki reiðubúin að ganga í ESB á hvaða skilmálum sem er», og PARTY-DATA-019 staðfestir kröfu hennar um «ofboðslega sterkt umboð». Þó er hvergi í heimildum bein staðfesting á þeirri afdráttarlausu málsmeðferðarreglu að óhagfelldur samningur fari ekki í aðra þjóðaratkvæðagreiðslu — það er pólitísk yfirlýsing Jóhanns Páls fremur en formfest verklag.
Samhengi sem vantar
SOV-DATA-006 minnir á að þjóðaratkvæðagreiðslan 29. ágúst 2026 er ráðgefandi, ekki bindandi — Alþingi heldur lokaákvörðun óháð niðurstöðu. SOV-PARL-003 sýnir að Sjálfstæðisflokkurinn hefur vísað í fordæmi frá 2009 þar sem lofað var lokaþjóðaratkvæðagreiðslu um sjálfan aðildarsamninginn, og POLITICAL-DATA-011 bendir á að margar ríkisstjórnir hafa lofað þjóðaratkvæðagreiðslum án þess að halda þær. Engin lagaleg krafa er um aðra þjóðaratkvæðagreiðslu um endanlegan samning.
Vonlaus samningur verður ekki lagður fyrir þjóðina Morgunblaðið
Að hluta staðfest Núverandi ríkisstjórn mun beita sér af mikilli hörku fyrir orkufullveldi Íslands og þjóðin mun hafa áfram forræði yfir eigin orkuauðlindum. Umorðað Fullveldi
núverandi ríkisstjórn myndi beita sér af mikilli hörku fyrir orkufullveldi Íslands og að þjóðin hefði áfram forræði yfir eigin orkuauðlindum
Spáin endurspeglar opinbera stefnu ríkisstjórnarinnar en flækir flókinn lagaramma. PARTY-PARL-001 staðfestir að Kristrún hefur lýst orku- og sjávarútvegsauðlindir sem «grundvallarprinsipp sem þarf að virða» og að hún muni setja «skýr rauð flögg». SOV-PARL-001 sýnir sambærilega afstöðu utanríkisráðherra um yfirráð yfir auðlindum. Þó ber að hafa í huga að SOV-DATA-027 sýnir að fullveldi felur í sér getu til að framselja vald — Ísland hefur þegar framselt umtalsvert ákvörðunarvald gegnum EES-samninginn án atkvæðisréttar.
Samhengi sem vantar
Heimildir sýna að orkufullveldi er almennt virt í ESB samkvæmt 194. gr. Lissabon-samningsins, en samtímis hefur Ísland nú þegar tekið upp veigamikinn hluta orku-regluverks ESB gegnum EES — þar á meðal ETS-kerfið frá 2008 (ETS-LEGAL-001) og þriðja orkupakkann. Yfirlýsingar Jóhanns Páls eru pólitískt loforð, ekki lagaleg trygging. SOV-DATA-027 minnir á að fullveldi er marghliða hugtak og að ríki geta framselt vald án þess að glata fullveldi sínu. Hámarks öryggi fyrir spár er 0,8.
Vonlaus samningur verður ekki lagður fyrir þjóðina Morgunblaðið
Að hluta staðfest Jóhann Páll Jóhannsson umhverfisráðherra sagði á Alþingi að «vonlaus» samningur við Evrópusambandið yrði ekki borinn undir þjóðina. Tilvitnað Flokkastefnur
Jóhann Páll Jóhannsson umhverfisráðherra, náinn samstarfsmaður Kristrúnar Frostadóttur forsætisráðherra, sagði á Alþingi að „vonlaus“ samningur við Evrópusambandið yrði ekki borinn undir þjóðina.
POLITICAL-DATA-003 staðfestir að Jóhann Páll Jóhannsson er umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra úr Samfylkingu og PARTY-PARL-001 staðfestir að ríkisstjórnin hefur lagt áherslu á «skýr rauð flögg» í orku- og sjávarútvegsmálum. Þingræður Jóhanns Páls frá 22. maí 2026 í gagnagrunninum fjalla um orkufullveldi en innihalda ekki beinu orðin um «vonlausan» samning. Efnislega afstaðan — að ekki yrði skrifað undir hvaða samning sem er — er studd af heimildum, en hin nákvæma tilvitnun er ekki staðfest.
Samhengi sem vantar
Beinu orðin «vonlaus» í samhengi við ESB-samning er ekki að finna í þeim þingræðum Jóhanns Páls sem eru í gagnagrunninum. Þingtíðindi frá viðeigandi degi þyrfti til að staðfesta nákvæma orðanotkun.