Valdið færi annars til Brussel
Raddir í greininni
Niðurstöður
Að hluta staðfest Umsóknarríki að Evrópusambandinu hafa aldrei fengið varanlegar undanþágur (opt-outs) frá yfirstjórn sambandsins. EES/ESB-löggjöf
Hins vegar hafa umsóknarríki að Evrópusambandinu aldrei fengið slíkar undanþágur. Einungis hér áður ríki sem voru þegar í sambandinu og við sérstakar aðstæður.
Fullyrðing: Umsóknarríki að Evrópusambandinu hafa aldrei fengið varanlegar undanþágur (opt-outs) frá yfirstjórn sambandsins.
Heimildir staðfesta að frá Lissabon-sáttmálanum (2009) hafi formlega stefna ESB verið sú að ný aðildarríki fái ekki varanlegar undanþágur (EEA-LEGAL-012). Króatía (2013) fékk engar slíkar undanþágur. Hins vegar sýnir EEA-LEGAL-023 að aðildarríki hafa á tímum aðildarviðræðna náð varanlegum eða hálfvaranlegum undanþágum í aðildarsáttmálum sínum — Finnland fékk varanlegan stuðning við heimskautalandbúnað (greinar 141/142) og Malta fékk yfirlýsingu um hlutleysi. Þessi dæmi eru frá fyrir 2009 en eru engu að síður fordæmi frá umsóknarríkjum. Fullyrðingin er of víð ef hún á við allt tímabilið, en rétt ef hún miðast eingöngu við tímabilið eftir Lissabon-sáttmálann.
Samhengi sem vantar
Greinarmunurinn á formlegri undanþágu (opt-out), varanlegri viðbótarstuðningi (eins og greinar 141/142 fyrir Finnland) og bókunarverndum (eins og Írlands hlutleysisbókun) skiptir verulegu máli. Þótt þetta séu ekki hefðbundin «opt-out» í lagalegum skilningi gegna þau svipuðu hlutverki í reynd. Enn fremur benda sumir lögfræðingar á að 49. gr. Sáttmálans um Evrópusambandið heimili tæknilega sérhverja samningsniðurstöðu.
Staðfest Varanlegur undanþágukerfið (opt-out) er ekki lengur í boði fyrir ný aðildarríki að Evrópusambandinu. EES/ESB-löggjöf
Þá er slíkt ekki í boði lengur eins og Heather Grabbe, sérfræðingur við Bruegel-hugveituna í Brussel, benti á í kvöldfréttum Ríkisútvarpsins þann 6. marz síðastliðinn.
Fullyrðing: Varanlegur undanþágukerfið (opt-out) er ekki lengur í boði fyrir ný aðildarríki að Evrópusambandinu.
Heimildir staðfesta skýrt að frá Lissabon-sáttmálanum (2009) hefur formlega stefna ESB verið sú að ný aðildarríki geti ekki samið um varanlegar undanþágur (EEA-LEGAL-012). Stækkununarfulltrúi Stefan Füle staðfesti ítrekað að öll ný aðildarríki þurfi að samþykkja allt regluverkið. Aðild Króatíu 2013 staðfesti þessa meginreglu — engar varanlegar undanþágur voru veittar. Aðgreiningu á opt-out og aðlögunarskeiðum er lýst í EEA-LEGAL-014.
Samhengi sem vantar
Þrátt fyrir formlega stefnu bendir EEA-LEGAL-023 á að ESB hafi sýnt raunsæislegan sveigjanleika í tilteknum tilvikum. Sumir lögfræðingar halda því fram að 49. gr. Sáttmálans um Evrópusambandið heimili tæknilega sérhverja samningsniðurstöðu, þótt pólitísk samstaða gegn nýjum undanþágum sé mjög sterk. Einnig getur verið óljóst hvar mörkin liggja á milli langra aðlögunarskeiða og undanþága í framkvæmd.
Staðfest Danir fengu varanlegar undanþágur frá Evrópusambandinu, þar á meðal frá evrunni. Fordæmi
Danir fengu slíkar undanþágur á sínum tíma, til dæmis frá evrunni.
Fullyrðing: Danir fengu varanlegar undanþágur frá Evrópusambandinu, þar á meðal frá evrunni.
Heimildir staðfesta ótvírætt að Danmörk fékk fjórar varanlegar undanþágur frá Maastricht-sáttmálanum árið 1992 í gegnum Edinburgh-samkomulagið: frá evrunni, varnarmálum, dóms- og innanríkismálum, og ESB-ríkisborgararétti (SOV-LEGAL-010). Undanþágan frá evrunni er enn í gildi árið 2026. Danmörk afnam undanþágu sína frá varnarmálum í þjóðaratkvæðagreiðslu í júní 2022 en heldur hinum þremur (EEA-LEGAL-023).
Samhengi sem vantar
Pólitískt samhengi undanþáganna skiptir máli: þær voru veittar í kjölfar þess að Danir höfnuðu Maastricht-sáttmálanum í þjóðaratkvæðagreiðslu 1992. ESB hefur orðið síður tilbúið til þess að veita nýjum aðildarríkjum svipaðar undanþágur síðan 2004, sem takmarkar hversu mikið Danmörk nýtist sem fordæmi fyrir Ísland.
Að hluta staðfest Sérlausnir (sérstakar aðlaganir) sem Evrópusambandið býður upp á fela einungis í sér afmarkaðar breytingar á stjórnsýslu en breyta ekki því að yfirstjórnin yfir viðkomandi málaflokki fer til Brussel. Fullveldi
Svonefndar sérlausnir, eins og hérlendir Evrópusambandssinnar vilja tala um en Evrópusambandið kallar sérstakar aðlaganir, fela aðeins í sér afmarkaðar breytingar í undantekningartilfellum á stjórnsýslu innan regluverks sambandsins samkvæmt gögnum þess og breyta engu um það að yfirstjórnin yfir viðkomandi málaflokki, valdið yfir honum, fer til Brussel.
Fullyrðing: Sérlausnir (sérstakar aðlaganir) sem Evrópusambandið býður upp á fela einungis í sér afmarkaðar breytingar á stjórnsýslu en breyta ekki því að yfirstjórnin yfir viðkomandi málaflokki fer til Brussel.
Rétt er að sérstakar aðlaganir (technical adaptations) og aðlögunarskeið eru afmarkaðar í eðli sínu og breyta ekki grundvallarvaldstilfærslu á viðkomandi málaflokkum til ESB (EEA-LEGAL-017, EEA-LEGAL-021). Heimildir staðfesta að aðildarviðræður snúast um hvenær og hvernig — ekki hvort — regluverk ESB verði tekið upp. Hins vegar einfaldar fullyrðingin myndina of mikið. SOV-LEGAL-030 sýnir að valdssvið ESB skiptist í þrennt: einkarétt, sameiginlegt og stuðningssvið. Á sviðum sameiginlegrar valdatilhlutunar halda aðildarríki töluverðu valdi. Auk þess sýnir SOV-LEGAL-031 að samstarfskerfi ESB (enhanced cooperation) veiti svigrúm til að taka ekki þátt í ákveðnum verkefnum.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin gerir ekki grein fyrir mismunandi valdaflokkum ESB. Á sviðum einkaréttar (t.d. tollabandalag, sjávarútvegur) er lýsingin nokkuð rétt — vald færist í raun til Brussel. En á sviðum sameiginlegrar valdatilhlutunar (t.d. umhverfismál, samgöngur) halda aðildarríki töluverðu sjálfræði. Aðlögunarskeið geta einnig verið efnahagslega og pólitískt mikilvæg þrátt fyrir tímabundið eðli sitt — 12 ára landeignadeild Póllands er gott dæmi.
Staðfest Finnland og Svíþjóð fengu sérstaka aðlögun sem heimilar þeim að styrkja landbúnað norðan 62. gráðu norðlægrar breiddar úr eigin ríkissjóði til viðbótar við styrki Evrópusambandsins. Landbúnaður
Til að mynda heimskautalandbúnaður Finnlands og Svíþjóðar sem heimilar þeim að styrkja landbúnað sinn norðan 62. gráðu norðlægrar breiddar úr vösum eigin skattgreiðenda til viðbótar við styrki sambandsins.
Fullyrðing: Finnland og Svíþjóð fengu sérstaka aðlögun sem heimilar þeim að styrkja landbúnað norðan 62. gráðu norðlægrar breiddar úr eigin ríkissjóði til viðbótar við styrki Evrópusambandsins.
Heimildir staðfesta þetta skýrt. Samkvæmt AGRI-LEGAL-002 fengu Finnland og Svíþjóð varanlega heimild til innlends landbúnaðarstuðnings samkvæmt 142. gr. aðildarsamningsins frá 1994. Þessi heimild nær til svæða norðan 62. breiddarstigs með erfiðar veðuraðstæður og fámenni. Stuðningurinn kemur til viðbótar við hefðbundnar CAP-greiðslur (AGRI-LEGAL-004). Núverandi heimild (2022–2027) setur hámark á 574,5 milljónir evra á ári. AGRI-DATA-016 staðfestir einnig þessa fyrirkomulag.
Samhengi sem vantar
Stuðningurinn er viðbót við CAP-greiðslur, ekki undanþága frá sameiginlegu landbúnaðarstefnunni. Finnland og Svíþjóð innleiða CAP að fullu til viðbótar. Stuðningurinn má ekki leiða til aukinnar framleiðslu eða fara yfir stuðningsstig frá því fyrir aðild. Hvort Ísland gæti samið um svipaðan stuðning fer eftir aðildarviðræðum.
Að hluta staðfest Í sérstöku aðlögunarskilmálum Finnlands og Svíþjóðar um heimskautalandbúnað er einungis kveðið á um hámark styrks en ekkert lágmark, þannig að Evrópusambandið getur ákveðið að styrkurinn fari niður í núll. Landbúnaður
Hins vegar er aðeins kveðið á um hámark í þeim efnum en ekkert lágmark. Fyrir vikið er í höndum Evrópusambandsins að ákveða hversu mikið ríkin megi styðja landbúnaðinn og sá styrkur getur því farið niður í núll með breyttri stefnu eða löggjöf þess.
Fullyrðing: Í sérstöku aðlögunarskilmálum Finnlands og Svíþjóðar um heimskautalandbúnað er einungis kveðið á um hámark styrks en ekkert lágmark, þannig að Evrópusambandið getur ákveðið að styrkurinn fari niður í núll.
AGRI-LEGAL-002 staðfestir að 142. gr. aðildarsamningsins setur hámark á innlendan stuðning (574,5 milljónir evra á ári) en nefnir ekki lágmark. Rétt er því að í formlegum skilningi er aðeins hámark tilgreint. Hins vegar er mikilvægt að taka fram að þetta er heimild sem Finnland og Svíþjóð nýta sér sjálf — stuðningurinn kemur úr innlendum ríkissjóðum, ekki úr sjóðum ESB. ESB getur takmarkað hámarkið en ríkin ákveða sjálf hversu mikinn stuðning þau veita innan þess ramma. Fullyrðingin er villandi að því leyti að hún gefur í skyn að ESB geti «fellt niður» stuðninginn, en í raun er það viðkomandi ríki sem greiðir hann.
Samhengi sem vantar
Stuðningurinn er greiddur úr ríkissjóðum Finnlands og Svíþjóðar, ekki af ESB. Framkvæmdastjórn ESB samþykkir hámarkið en ríkin ákveða sjálf hvort og hversu mikið þau greiða innan þess. Stuðningurinn hefur verið endurnýjaður samfellt síðan 1995, sem bendir til sterkrar pólitískrar skuldbindingar. Ákvæðin eru hluti af aðildarsáttmálanum sem hefur sterkari lagalegan grundvöll en almenn reglugerð.
Heimildir vantar Malta fékk í staðinn sérstaka aðlögun þar sem einungis bátar af ákveðinni stærð mega veiða í 25 mílna lögsögu eyríkisins, en jafnt aðgangur að lögsögunni var ekki takmarkaður. Sjávarútvegur
Niðurstaðan varð sérstök aðlögun sem breytti engu um jafnan aðgang frekar en að yfirstjórn sjávarútvegsmála eyríkisins færi til Brussel. Byggir hún á því að einungis bátar af ákveðinni stærð megi veiða í 25 mílna lögsögu þess vegna verndarsjónarmiða en fiskistofnar þar eru flestir ofveiddir.
Fullyrðing: Malta fékk í staðinn sérstaka aðlögun þar sem einungis bátar af ákveðinni stærð mega veiða í 25 mílna lögsögu eyríkisins, en jafnt aðgangur að lögsögunni var ekki takmarkaður.
Engar heimildir í staðreyndagrunninum fjalla sérstaklega um sérstöku aðlögunina sem Malta fékk varðandi stærð veiðiskipa í 25 mílna lögsögu sinni. Þótt EEA-LEGAL-023 nefni hlutleysisyfirlýsingu Maltu í aðildarsáttmálanum fjallar hún ekki um sjávarútvegsákvæði. Heimildir um sjávarútveg ESB (FISH-DATA-032, FISH-LEGAL-002) eiga frekar við um almennar reglur sameiginlegu sjávarútvegsstefnunnar en ekki Maltu sérstaklega.
Samhengi sem vantar
Staðreyndagrunnurinn inniheldur engar sértækar heimildir um sjávarútvegsskilmála Maltu í aðildarsáttmálanum (2003). Til staðfestingar þyrfti aðgang að sjávarútvegsákvæðum í aðildarsáttmála Maltu.
Að hluta staðfest Vægi Íslands í ráðherraráði Evrópusambandsins yrði um 0,08% ef til aðildar kæmi. Fullveldi
Vert er að hafa í huga að vægi ríkja innan Evrópusambandsins tekur allajafna fyrst og fremst mið af íbúafjölda þeirra. Ekki sízt í ráðherraráði sambandsins þar sem vægi Íslands yrði fyrir vikið um 0,08%
Fullyrðing: Vægi Íslands í ráðherraráði Evrópusambandsins yrði um 0,08% ef til aðildar kæmi.
SOV-DATA-017 staðfestir að hlutfall Íslands af heildaríbúafjölda ESB (um 380.000 af 450 milljónum) sé um 0,08%, sem er rétt tala fyrir íbúafjöldaviðmiðið í meirihlutakosningu (QMV). Hins vegar er villandi að jafna þetta hlutfall við «vægi» Íslands í ráðherraráðinu í heild. Í QMV-kerfinu þarf bæði 55% aðildarríkja og 65% íbúafjölda, og í fyrra viðmiðinu hefur Ísland jafnt vægi og Þýskaland — eitt ríki, eitt atkvæði. Auk þess eru flestar ákvarðanir teknar með samstöðu án formlegrar atkvæðagreiðslu (SOV-DATA-017).
Samhengi sem vantar
Talan 0,08% á einungis við um íbúafjöldaviðmiðið í meirihlutakosningu (QMV) en segir ekki alla söguna um raunverulegt vægi smáríkja. Hvert aðildarríki hefur einn fulltrúa í ráðinu og einn framkvæmdastjóra. Smáríki eins og Malta og Lúxemborg hafa náð umtalsverðum árangri í bandalagsgerð. Flestar ákvarðanir ráðsins eru teknar með samstöðu frekar en formlegri atkvæðagreiðslu.
Að hluta staðfest 0,08% hlutdeild Íslands í ráðherraráði ESB jafngildir um 5% hlutdeild í einum þingmanni á Alþingi. Fullveldi
þar sem vægi Íslands yrði fyrir vikið um 0,08% eða á við 5% hlutdeild í einum þingmanni á Alþingi.
Fullyrðing: 0,08% hlutdeild Íslands í ráðherraráði ESB jafngildir um 5% hlutdeild í einum þingmanni á Alþingi.
Stærðfræðilega: ef Alþingi hefur 63 þingmenn þá er einn þingmaður 1/63 ≈ 1,59% af heildinni. 0,08% / 1,59% ≈ 5% af einum þingmanni, þannig að reikningurinn gengur upp (SOV-DATA-017 staðfestir 0,08% töluna). Samanburðurinn er þó villandi vegna þess að hann ber saman ólík kerfi — Alþingi er eins komu ríkisþing, en ráðherraráð ESB er samráðsvettvangur 27+ ríkja. Auk þess er hlutur hvers ríkis í ráðinu tvíþættur (ríkjafjöldi og íbúafjöldi) og margir ákvarðanir teknar með samstöðu.
Samhengi sem vantar
Samanburðurinn einfaldar mjög muninn á milli þingmanns á Alþingi og fulltrúa í ráðherraráði ESB. Hvert aðildarríki hefur neitunarvald á tilteknum sviðum (einstaklingsbundnar ákvarðanir) og raunverulegt vald ríkja í ráðinu ræðst af bandalögum og samningahæfni frekar en hlutfallslegu stærðfræðilegu vægi.
Staðfest Fjölmennustu ríki Evrópusambandsins komu nýverið í veg fyrir að staðið væri við samning sem Írland hafði gert við sambandið í sjávarútvegsmálum. Sjávarútvegur
Nýverið komu fjölmennustu ríki Evrópusambandsins í veg fyrir það í ráðinu að staðið væri við samning sem Írland hafi gert við sambandið í sjávarútvegsmálum.
Fullyrðing: Fjölmennustu ríki Evrópusambandsins komu nýverið í veg fyrir að staðið væri við samning sem Írland hafði gert við sambandið í sjávarútvegsmálum.
FISH-PREC-002 staðfestir að í desember 2025 komust fjögur aðildarríki ESB — Frakkland, Þýskaland, Pólland og Holland — í veg fyrir að Írland beitti svokölluðum Haag-forgangsrétti (Hague Preferences) á sjávarútvegsfundi ráðsins. Þetta var í fyrsta sinn á næstum 50 árum sem þessi verndaraðferð var stöðvuð. Afleiðingarnar voru verulegar: um 57.000 tonn minni kvóti fyrir Írland árið 2026, þar á meðal 70% niðurskurður á makríl.
Samhengi sem vantar
Kvótaniðurskurðurinn var að hluta til drifinn áfram af vísindalegum ráðgjöfum (ICES) um ofveidda stofna, sérstaklega makríl sem er ofveidd af ríkjum utan ESB. Stöðvun Haag-forgangsréttarins var einn af mörgum þáttum. Lagaleg álitamál eru enn óleyst um hvort fjögur ríki geti raunverulega myndað lögmætan hindrunarminnihluta samkvæmt atkvæðagreiðslureglum ESB.
Staðfest Írland á um 5,4 milljóna íbúa, sem er um 14 sinnum fleiri íbúar en Ísland. Fullveldi
Írar eru þó 5,4 milljónir, um 14 sinnum fjölmennari en við Íslendingar.
Fullyrðing: Írland á um 5,4 milljóna íbúa, sem er um 14 sinnum fleiri íbúar en Ísland.
Heimildir staðfesta að Ísland hefur um 380.000–395.000 íbúa (HOUSING-DATA-005, SOV-LEGAL-002). Ef Írland hefur 5,4 milljónir íbúa er hlutfallið 5.400.000 / 390.000 ≈ 13,8, sem er réttilega námundað í «um 14 sinnum». Þótt engar heimildir í staðreyndagrunninum tilgreini beint íbúafjölda Írlands er talan 5,4 milljónir í samræmi við opinber gögn og hlutfallið reiknast rétt miðað við íbúafjölda Íslands.
Samhengi sem vantar
Staðreyndagrunnurinn inniheldur ekki beina heimild um íbúafjölda Írlands, en talan 5,4 milljónir samræmist almennum lýðfræðiupplýsingum. Hlutfallið 14:1 er eðlilegt mat miðað við íbúafjölda Íslands (um 390.000).
Staðfest Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra og formaður Viðreisnar, hefur sagt að markmið sé að Ísland haldi fullum yfirráðum yfir sjávarútvegsmálum ef til inngöngu í Evrópusambandið kæmi. Flokkastefnur
Fram hefur komið í máli Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur, utanríkisráðherra og formanns Viðreisnar, flokks Andrésar, að markmiðið sé að Ísland haldi fullum yfirráðið yfir sjávarútvegamálum landsins komi til inngöngu í Evrópusambandið.
Fullyrðing: Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra og formaður Viðreisnar, hefur sagt að markmið sé að Ísland haldi fullum yfirráðum yfir sjávarútvegsmálum ef til inngöngu í Evrópusambandið kæmi.
SOV-PARL-001 staðfestir beint að Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra og formaður Viðreisnar, sagði í flutningsræðu sinni á Alþingi 9. mars 2026: «Ég mun aldrei skrifa undir samning sem tryggir ekki okkar markmið og okkar yfirráð» — sérstaklega varðandi sjávarútveg. POLITICAL-DATA-004 staðfestir stöðu hennar sem formanns Viðreisnar og utanríkisráðherra.
Samhengi sem vantar
Þetta er pólitísk yfirlýsing um markmið en ekki lagalega bindandi skuldbinding. Hvort «full yfirráð» yfir sjávarútvegsmálum sé raunhæft markmið innan sameiginlegu sjávarútvegsstefnunnar er umdeilanlegt — aðild að ESB felur í sér yfirfærslu á sjávarútvegsstjórnun sem einkarétti ESB samkvæmt 3. gr. TFEU.
Að hluta staðfest Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra hefur einnig sagt að markmið sé að Ísland haldi fullum yfirráðum yfir sjávarútvegsmálum ef til inngöngu í Evrópusambandið kæmi. Flokkastefnur
Hið sama hefur komið fram í máli Kristrúnar Frostadóttur forsætisráðherra.
Fullyrðing: Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra hefur einnig sagt að markmið sé að Ísland haldi fullum yfirráðum yfir sjávarútvegsmálum ef til inngöngu í Evrópusambandið kæmi.
PARTY-PARL-001 staðfestir að forsætisráðherra Kristrún Frostadóttir sagði á Alþingi að aðildarferli þyrfti að virða «grundvallarprinsipp» um lífshætti Íslands sem eyríkis, sérstaklega varðandi orku og sjávarútveg, og talaði um «skýr rauð flögg». Þetta bendir í áttina sem fullyrðingin segir, en orðalag Kristrúnar er almennara en «full yfirráð» — hún talaði um «grundvallarprinsipp sem þarf að virða» og neitaði að tilgreina nákvæm viðræðuskilyrði á Alþingi.
Samhengi sem vantar
Orðalag forsætisráðherra er varkárara en orðalag utanríkisráðherra. Kristrún talaði um «grundvallarprinsipp» og «rauð flögg» frekar en «full yfirráð». Hún neitaði einnig að leggja fram nákvæm samningsskilyrði á Alþingi. PARTY-DATA-016 bendir á að afstaða hennar til ESB-málsins hafi breyst verulega frá kosningum 2024.
Staðfest Andrés Pétursson, fyrrverandi formaður Evrópusamtakanna (forveri Evrópuhreyfingarinnar), hefur sagt að opt-out-kerfið sé lokað og ný aðildarríki fái ekki slíkar undanþágur. EES/ESB-löggjöf
Ný aðildarríki fá ekki slíkar undanþágur – punktur. Það sem er hins vegar í boði eru sérlausnir innan regluverksins.
Fullyrðing: Andrés Pétursson, fyrrverandi formaður Evrópusamtakanna (forveri Evrópuhreyfingarinnar), hefur sagt að opt-out-kerfið sé lokað og ný aðildarríki fái ekki slíkar undanþágur.
EEA-LEGAL-012 staðfestir að frá Lissabon-sáttmálanum hafi formlega stefna ESB verið sú að ný aðildarríki fái ekki varanlegar undanþágur. Stækkununarfulltrúi Stefan Füle staðfesti ítrekað að öll ný aðildarríki þurfi að samþykkja allt regluverkið. Króatía (2013) staðfesti þessa reglu. EEA-LEGAL-014 greinir skýrt á milli opt-out (varanleg undanþága) og aðlögunarskeiða (tímabundin frávik) — sem samræmist fullyrðingunni um að «sérlausnir innan regluverksins» séu í boði en ekki opt-out.
Samhengi sem vantar
Þótt formlega stefna ESB sé skýr benda sumir lögfræðingar á að 49. gr. Sáttmálans um Evrópusambandið heimili tæknilega sérhverja samningsniðurstöðu. EEA-LEGAL-023 sýnir einnig dæmi um hálfvaranlegar undanþágur (t.d. stuðningur Finnlands við heimskautalandbúnað) sem eru í reynd varanleg sérstök meðferð þótt þær séu ekki formlega kallaðar opt-out. Greinarmunurinn á «opt-out» og «varanleg sérlausn» er ekki alltaf skýr.
Að hluta staðfest Fiskistofnar í 25 mílna lögsögu Maltu eru flestir ofveiddir. Sjávarútvegur
einungis bátar af ákveðinni stærð megi veiða í 25 mílna lögsögu þess vegna verndarsjónarmiða en fiskistofnar þar eru flestir ofveiddir.
Fullyrðing: Fiskistofnar í 25 mílna lögsögu Maltu eru flestir ofveiddir.
FISH-COMP-003 staðfestir að um 73% fiskistofna í Miðjarðarhafinu og Svartahafinu voru ofveiddir árið 2022, sem er svæðið sem Malta tilheyrir. Þetta styður þá almennu niðurstöðu að fiskistofnar á svæðinu séu flestir ofveiddir. Heimild um Maltu sérstaklega er hins vegar ekki til í staðreyndagrunninum. Fullyrðingin á sérstaklega við um 25 mílna lögsögu Maltu en heimildirnar tala um Miðjarðarhafið í heild.
Samhengi sem vantar
Heimildir fjalla um ofveiði í Miðjarðarhafinu almennt (73% stofna yfir hámarkssjálfbærri nýtingu) en ekki sérstaklega um 25 mílna lögsögu Maltu. Ástand einstakra stofna í nágrenni Maltu getur verið frábrugðið meðaltali svæðisins. Sértæk gögn um fiskistofna í lögsögu Maltu eru ekki til staðar í heimildunum.