← Til baka á Heimildir
AGRI-DATA-016 Lagalegur texti
Landbúnaður Efnahagslegt cap transition periods accession
Öll ríki sem gengu í ESB eftir 2004 fengu aðlögunartímabil fyrir innleiðingu beingreiðslna sameiginlegrar landbúnaðarstefnu. Ný aðildarríki byrjuðu á 25% af greiðslustigum ESB-15 og náðu fullu jafnvægi á um 10 árum. Finnland og Svíþjóð (aðild 1995) fengu heimild til viðbótarstuðnings við norðlægan landbúnað sem er enn í gildi.
Enska frumtextinn

All countries that joined the EU since 2004 received transition periods for phasing in Common Agricultural Policy direct payments. New member states started at 25% of the EU-15 payment level in their first year and reached parity over 10 years: the 2004 accession states (Poland, Czech Republic, Hungary, etc.) reached full payment parity by 2013; Bulgaria and Romania (2007) by 2016; Croatia (2013) by 2022. New member states were immediately eligible for rural development funding (Pillar II) and market support mechanisms upon accession. Additional product-specific transitions were negotiated: Poland and most 2004 states received 7–12 year transition periods on foreign purchase of agricultural land; several states had transition periods for sugar and dairy quota compliance (before quotas were abolished EU-wide in 2015 and 2017 respectively). Finland, Sweden, and Austria (1995 accession) received authorisation for supplementary national aid for Arctic/northern/mountain farming that continues alongside standard CAP payments.

Heimild

2003 Accession Treaty; 2005 Accession Treaty (Bulgaria/Romania); 2011 Croatia Accession Treaty; European Commission CAP reform documentation

Aðildarsáttmálar Evrópusambandsins eru alþjóðasamningar sem kveða á um skilmála nýrra aðildarríkja, þar á meðal aðlögunartímabil og sérreglur.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

Tíu ára aðlögunin var umdeild: ný aðildarríki héldu því fram að hún skapaði tvær stéttir bænda innan ESB. Þrátt fyrir að beinir styrkir hafi á endanum jafnast út hefur þetta sögulega bil haft varanleg áhrif á samkeppnishæfni í landbúnaði. Ísland myndi líklega sækjast eftir svipuðu aðlögunarfyrirkomulagi og gæti vísað til fordæma frá Norðurlöndunum (viðbótarstyrkir Finna/Svía) fyrir landbúnað á heimskautasvæðum.

Notuð í greiningum (27)

390.000 hektarar af landbúnaðarlandi breytast í skóg og votlendi Vísir

  • Staðfest Styður Mörg Evrópulönd hafa fengið fjárhagslegan stuðning úr sameiginlegu landbúnaðarstefnunni til að endurheimta votlendi, breyta ræktunarlandi, auka skógrækt og draga úr losun frá landbúnaði.
  • Að hluta staðfest Styður Í Póllandi hefur sameiginlega landbúnaðarstefnan verið lykiltaræki í umbreytingu landbúnaðar eftir ingöngu í Evrópusambandið.

Að kíkja í pakkann sem er nú þegar opinn Vísir

  • Staðfest Styður Pólskir bændur þurftu að bíða í áratug eftir að fá fulla styrki úr sameiginlegu landbúnaðarstefnunni, þrátt fyrir að hlíta reglunum strax við aðild

Draumurinn um ESB-samning er uppgjöf Vísir

  • Að hluta staðfest Styður Sérlausnir eru mögulegar í tæknilegum atriðum við ESB-aðild, til dæmis varðandi brennistein í áburði vegna íslensks eldfjallajarðvegs
  • Að hluta staðfest Styður Undanþágur í landbúnaðarmálum við ESB-aðild eru endurskoðaðar á fimm ára fresti

Engin fordæmi fyrir leið Íslands í átt að ESB RÚV

  • Að hluta staðfest Styður Mörg ESB-ríki hafa fengið sérlausnir og undanþágur um málefni sem þeim skipta máli.

Enginn afsláttur gefinn segi þjóðin já við aðildarviðræðum RÚV

  • Að hluta staðfest Styður Þegar Svíþjóð og Finnland gengu í Evrópusambandið var búin til sérstök landbúnaðarstefna um stöðu þeirra landa.

Erna og Jón útskýra lok, lok og læs -- lokunarskilyrði aðildarferlisins Heimssýn

  • Að hluta staðfest Styður Þetta ófrávíkjanlega ferli við lokun samningskafla var að mestu leyti þegar komið til framkvæmdar þegar ríkin 10 sem gengu í ESB 1. maí 2004 gerðu sína aðildarsamninga.
  • Staðfest Styður Tíu ríki gengu í Evrópusambandið 1. maí 2004.

ESB-aðild: Eldstormur geisar DV

  • Að hluta staðfest Styður Sérhvert ríki sem gengið hefur í ESB hefur fengið sérlausn um sína grundvallarhagsmuni.

ESB-pakkinn er galopinn Vísir

  • Að hluta staðfest Styður Ríki sem hafa gengið í ESB hafi þurft að samþykkja alla hluta regluverksins.
  • Heimildir vantar Styður ESB vilji einnig setja tímaramma á ákveðin hlunnindi fyrir ný aðildarríki.
  • Staðfest Styður Pólskir bændur hafi þurft að bíða í áratug eftir niðurgreiðslum samkvæmt sameiginlegri landbúnaðarstefnu ESB.

ESB skortir ríkar þjóðir Blog.is (Björn Bjarnason)

  • Að hluta staðfest Styður Þau 13 ríki sem gengið hafa í ESB frá 2004 þurfa að fá fé lagt til sér innan sambandsins og greiða ekki með sér til þess.

Gjaldeyrisáhættan þurrkaðist út Morgunblaðið

  • Að hluta staðfest Styður Tékkland, Kýpur, Eistland, Ungverjaland, Pólland og Slóvenía hófu aðildarviðræður við ESB árið 1998
  • Að hluta staðfest Styður Lettland, Litáen, Malta, Slóvakía, Búlgaría og Rúmenía hófu aðildarviðræður við ESB árið 2000
  • Staðfest Styður Löndin sem fóru í ESB-aðildarviðræður árið 1998 og 2000 eru nú öll orðin hluti af ESB

Heiða Kristín Helgadóttir: Einkennilegt ef stóru samtökin vilja ekki fá botn í viðræður og niðurstöðu DV

  • Staðfest Styður Finnskir og sænskir bændur hafa reynslu af ESB-aðild sem íslenskir bændur gætu lært af, þar með taldar lausnir sem myndu eiga við um Ísland.

Hvað mun ESB aðild þýða fyrir íslenskan landbúnað? Bændablaðið

  • Að hluta staðfest Andmælir Litlar líkur eru á að hægt sé að fá undanþágur frá afnámi tollverndar og opinberrar verðlagningar á mjólk við ESB-aðild.
  • Að hluta staðfest Styður Finnland og Svíþjóð hafa heimild til að styrkja sérstaklega svæði norðan 62. breiddargráðu með fjárframlögum úr eigin sjóðum.
  • Að hluta staðfest Styður ESB-landbúnaðarkerfið hefur á síðustu árum þróast sífellt meir í átt til fyrirkomulags með sameiginlegum markmiðum en töluverðu frelsi aðildarríkjanna til að móta fyrirkomulag stuðnings.
  • Að hluta staðfest Styður Greiðslumark myndi leggjast af eða verða fasað út yfir nokkur ár við ESB-aðild, og íslenska ríkið gæti keypt upp hluta af greiðslumarki líkt og gert hefur verið í búvörusamningum fyrri ára.

Hvaða átta milljarðar, Þorgerður? Vísir

  • Að hluta staðfest Styður Finnland, Svíþjóð og Austurríki gengu í ESB árið 1994 og eru meðal þeirra ríkja sem greiða meira til sambandsins en þau fá til baka.

Ísland og ESB – óskhyggja og staðreyndir Heimssýn

  • Að hluta staðfest Andmælir Dæmi úr aðildarsamningum Finna, Svía og Austurríkis sýna að tímabundnar undanþágur renni út innan fárra ára.

Minnkandi svigrúm sérlausna í stækkunarferli ESB Miðflokkurinn

  • Að hluta staðfest Styður Árið 2004 gengu tíu ríki í mið- og austur-Evrópu í ESB — stærsta stækkun í sögu sambandsins.
  • Að hluta staðfest Styður Í stað varanlegra undanþágna komu svonefnd aðlögunartímabil — tímabundin úrræði sem veita nýjum ríkjum nokkur ár til að innleiða reglur.

Mótmæli bænda í Brussel eru viðvörun Vísir

  • Að hluta staðfest Andmælir ESB-aðild myndi ekki gagna íslenskum landbúnaði þar sem Mercosur-samningurinn opnar markaðinn fyrir tollfrjálsan innflutning frá löndum með önnur framleiðsluskilyrði.
  • Að hluta staðfest Andmælir Þegar ESB opnar dyr sínar fyrir Mercosur-samningi er verið að endurmóta samkeppnisumhverfið á þann hátt sem vinnur ekki með smáum, viðkvæmum landbúnaðarkerfum á jaðarsvæðum.

Setja ætti niður samningsmarkmið Bændablaðið

  • Að hluta staðfest Andmælir Sameiginleg landbúnaðarstefna ESB er sniðin að fjölmennari ríkjum á meginlandi Evrópu með hagstæðara loftslag þar sem aðfangakeðjan er styttri.
  • Að hluta staðfest Andmælir Sameiginleg landbúnaðarstefna ESB hefur að minnsta kosti hingað til tekið takmarkað tillit til harðbýlis, smæðar og sérstöðu á borð við íslenskan landbúnað.

Spursmál #115 — Er Ísland á leið inn í Evrópusambandið? Spursmál (mbl.is)

  • Að hluta staðfest Styður Undanþágur sem ESB hefur veitt tímabundið til aðildarríkja renna út.

Staða nokkurra mála í Íslandsfarsa blogis

  • Að hluta staðfest Andmælir Enginn veit hver kostnaðurinn af ESB-aðild yrði eða hverjar afleiðingarnar yrðu til skemmri eða lengri tíma

Þjóðaratkvæðagreiðslan er um aðild Íslands að Evrópusambandinu Viðskiptablaðið

  • Staðfest Styður Pólskir bændur þurftu að bíða í áratug eftir að fá allar sínar niðurgreiðslur samkvæmt sameiginlegri landbúnaðarstefnu ESB.

Thomas Möller skrifar: Með eða á móti ESB – hver hefur rétt fyrir sér? DV

  • Að hluta staðfest Styður Íslenskur landbúnaður mun líklega fá ríflega styrki frá ESB eftir inngöngu, líkt og landbúnaður á norðurhjara fékk í Svíþjóð og Finnlandi.
  • Staðfest Styður Öll ný aðildarríki ESB hafa fengið sérákvæði sem taka tillit til sérstöðu þeirra.

Thomas Möller skrifar: Verum jákvæð í ágúst DV

  • Að hluta staðfest Styður Öll umsóknarríki Evrópusambandsins síðustu áratuga hafa fengið samning sem hefur verið lagaður að sérstöðu hvers lands með sérákvæðum.
  • Að hluta staðfest Styður Önnur ný aðildarríki ESB hafa fengið aukið fjármagn til samgönguframkvæmda.

Tollabandalag ESB og hugmyndir um tímabundna tollvernd Blog.is (Heimssýn)

  • Staðfest Styður Í aðildarferli Finnlands var óskað eftir sértækum ráðstöfunum vegna landbúnaðar.
  • Að hluta staðfest Styður Í aðildarviðræðum Íslands við ESB á árunum 2009–2013 var óskað eftir áframhaldandi tollvernd fyrir búvörur.

Tollabandalag ESB og mörk „sérlausna“ Vísir

  • Að hluta staðfest Andmælir Tollar milli aðildarríkja falla niður við aðild að ESB frá fyrsta degi — ekki í áföngum né samkvæmt sérsamningi.
  • Staðfest Styður Finnland fékk heimildir til sérstakra stuðningsúrræða innan ramma sameiginlegu landbúnaðarstefnunnar í tengslum við aðildarviðræður.
  • Að hluta staðfest Styður Gunnar Þór Pétursson, forseti lagadeildar Háskólans í Reykjavík, setti fram þá hugmynd í umræðuþættinum Torginu að mögulega mætti semja um að búvörur yrðu ekki tollfrjálsar frá fyrsta degi við aðild Íslands að ESB.
  • Að hluta staðfest Andmælir Hugmyndin um frestun tollfrelsis eða viðhald tímabundinnar tollverndar gagnvart öðrum aðildarríkjum ESB gengur gegn grundvallarstoðum sambandsins.

Valdið færi annars til Brussel Vísir

  • Að hluta staðfest Styður Finnland og Svíþjóð fengu sérstaka aðlögun sem heimilar þeim að styrkja landbúnað norðan 62. gráðu norðlægrar breiddar úr vösum eigin skattgreiðenda til viðbótar við styrki sambandsins.

Valdið færi annars til Brussel stjornmalin

  • Staðfest Styður Finnland og Svíþjóð fengu sérstaka aðlögun sem heimilar þeim að styrkja landbúnað norðan 62. gráðu norðlægrar breiddar úr eigin ríkissjóði til viðbótar við styrki Evrópusambandsins.

Verða ríki fátæk af því að ganga í Evrópusambandið? Vísir

  • Að hluta staðfest Styður Öll löndin sem gengu í ESB árið 2004 hafa upplifað hraðan hagvöxt eftir aðild.
  • Að hluta staðfest Styður Ný aðildarríki ESB verða ekki fátækari eftir aðild.