PREC-DATA-004
Sérfræðigreining
Miðlungs
Enduraðild að ESB eftir útgöngu krefst fulls aðildarferlis samkvæmt grein 49 — engin einfölduð leið er til. Ríki sem gengur aftur inn þyrfti að uppfylla Kaupmannahafnarforsendurnar og myndi missa fyrri undanþágur. Dómstóll ESB staðfesti í Wightman-málinu (2018) að grein 50 megi afturkalla einhliða áður en útganga tekur gildi en ekki eftir hana.
Enska frumtextinn
Rejoining the EU after leaving would require a full accession process under Article 49 TEU — there is no simplified 'rejoin' mechanism. A rejoining state would need to meet the Copenhagen criteria and negotiate terms from scratch. The UK would lose its previous opt-outs: it would likely be required to commit to adopting the euro (though timing is flexible in practice), join the Schengen area, and participate in justice and home affairs measures. The ECJ confirmed in the Wightman case (2018) that Article 50 notification can be unilaterally revoked before exit takes effect, but this does not apply after exit. As of 2025, polling consistently shows approximately 55% of Britons believe Brexit was the wrong decision, but neither major party (Conservative or Labour) advocates EU re-accession, and the Labour government's 'Brexit reset' focuses on closer cooperation within the existing TCA framework.
Heimild
Centre for European Reform; UK in a Changing Europe
Centre for European Reform er óháð bresk rannsóknarmiðstöð sem birtir greiningar og ráðleggingar um Evrópustefnu, efnahagsmál og alþjóðasamskipti.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Skilmálar hugsanlegrar enduraðildar Bretlands eru óvissir — ESB gæti fræðilega boðið sérstök kjör, þótt ekkert fordæmi sé fyrir því né pólitískur vilji til þess. Kröfunni um upptöku evru er tæknilega séð skylt fyrir ný aðildarríki að fylgja en framfylgdin er sveigjanleg (Svíþjóð hefur komist hjá því um ókomna tíð). Staða Íslands er í grundvallaratriðum ólík: það hefur aldrei verið aðili að ESB, þannig að gangverkið í „enduraðild“ á ekki beint við.
Notuð í greiningum (22)
Aðild að ESB bakdyramegin DV
- Staðfest Styður Í 49. gr. sáttmálans um ESB er fjallað um inntöku nýrra ríkja í sambandið og þar kemur fram að sérhvert Evrópuríki, sem virðir gildi 2. gr. sáttmálans, geti sótt um aðild.
- Að hluta staðfest Styður Kaupmannahafnarviðmið fyrir ESB-aðild eru af fernum toga: stöðugt lýðræðislegt stjórnkerfi, virðing mannréttinda, virkt markaðshagkerfi og geta til að taka upp og framfylgja regluverki ESB.
- Að hluta staðfest Styður Ráðherraráð ESB tekur ákvörðun um stöðu umsóknarríkis með samhljóða ákvörðun ráðherra allra aðildarríkjanna.
Dagur reifar ömurlegar afleiðingar Brexit DV
- Að hluta staðfest Styður Yfirgnæfandi meirihluti Breta telur Brexit nú mistök
- Að hluta staðfest Styður Könnun YouGov sýnir að 57% Breta vilja nánara samband við Evrópusambandið
- Að hluta staðfest Styður Skeytasendingar Trumps til Breta hafa hrundið af stað umræðu um hagsmuni af nánara sambandi við Evrópusambandið og jafnvel fullri aðild
Davíð Þór Björgvinsson: Baudenbacher veður villu vegar – Ef ESB og Ísland telja aðildarumsóknina í gildi þá er hún í gildi DV
- Að hluta staðfest Styður Baudenbacher túlkar stöðuna þannig að aðildarumsókn Íslands hafi verið dregin til baka og þurfi því að sækja um á nýtt
- Staðfest Styður Ríki verður ekki umsóknarríki (candidate state) um leið og umsókn er send — ráðherraráðið þarf fyrst að samþykja að skilyrði séu uppfyllt
- Staðfest Styður Ríki þarf að fallast á gildi ESB (virðing fyrir mannlegri reisn, frelsi, lýðræði, jafnrétti, réttaríkið og mannréttindum) til að verða umsóknarríki
- Staðfest Styður Umsóknarríki þarf að uppfylla svokölluð Kaupmannahafnarviðmið áður en aðildarviðræður geta hafist
- Staðfest Styður Mörg ríki í Austur-Evrópu þurft að gerast aðilar að Mannréttindasáttmála Evrópu til að uppfylla skilyrði ESB um virðingu gilda sambandsins
Davíð Þór Björgvinsson skrifar: Innganga nýrra ríkja í ESB DV
- Staðfest Styður Ekkert ríki getur gengið í ESB nema öll aðildarríki sem fyrir eru samþykki aðildarsamninginn.
- Að hluta staðfest Styður Kaupmannahafnarviðmiðin fyrir ESB-aðild eru fjórar meginkröfur: (1) stöðugt lýðræðislegt stjórnkerfi, (2) nægileg vernd mannréttinda, (3) virkt markaðshagkerfi og (4) geta til að taka upp og framfylgja regluverki ESB.
- Að hluta staðfest Styður Samkvæmt 2. mgr. 49. gr. sáttmálans um ESB skal leggja aðildarsamning fyrir öll samningsríki til fullgildingar í samræmi við stjórnskipunarreglur þeirra.
Ef við uppfyllum skilyrðin þurfum við hvort sem er ekki ESB Nútíminn
- Að hluta staðfest Andmælir Brexit varð erfitt fyrir Breta þrátt fyrir að vera stórt ríki og það yrði enn erfiðara fyrir Ísland að ganga úr ESB ef til þess kæmi.
Engin fordæmi fyrir leið Íslands í átt að ESB RÚV
- Staðfest Styður Óttinn var að fleiri ríki fylgdu Bretlandi úr ESB eftir Brexit, en það gerðist ekki.
- Að hluta staðfest Styður Engin umræða er nú um að einhvert ESB-ríki ætli að segja sig úr sambandinu.
- Að hluta staðfest Styður Umræða er í Bretlandi um að útgangan hafi verið mistök.
ESB-pakkinn er galopinn Vísir
- Að hluta staðfest Styður Ríki sem vill ganga í ESB geti einungis samið um tímalínu innleiðingar ESB-reglna, ekki fengið undanþágur frá þeim.
ESB skortir ríkar þjóðir Blog.is (Björn Bjarnason)
- Staðfest Styður Öll núverandi aðildarríki ESB þyrftu að gefa samþykki sitt til að nýjar þjóðir geti gengið í sambandið.
Hagsmunasamtokin: Farthegar a skutu eda flokid hjonaband? Heimildin
- Að hluta staðfest Andmælir ESB-krafa um ríkisábyrgð á innstæðutryggingum útilokar aðild Íslands að ESB, samkvæmt höfundi greinarinnar.
Hvenær hefst höfuðborgaferð Kristrúnar? bjorn.blog.is
- Að hluta staðfest Styður Innan leiðtogaráðs ESB gildir einróma samþykki — eitt aðildarríki getur stöðvað aðildarferli.
Hvenær hefst höfuðborgaferð Kristrúnar? bjorn_is
- Að hluta staðfest Styður Innan leiðtogaráðs ESB gildir einróma samþykki — eitt aðildarríki getur því stöðvað aðildarferli Íslands.
Hvers vegna er umsóknin til Evrópusambandsins frá 2009 falin? Vísir
- Staðfest Styður Umsóknarbréf Íslands til Evrópusambandsins frá 2009 var formlegt bréf um aðild samkvæmt 49. grein sáttmálans um Evrópusambandið (Treaty on European Union).
INNLIMUNARSINNA SVARAÐ (Endurbirt blogg frá 22.8.2025) Blog.is
- Að hluta staðfest Styður Notkun evru er bundin þeim skilyrðum að viðkomandi ríki þurfi að vera aðili að ESB.
Ótti Evrópuhreyfingarinnar Björn Bjarnason
- Að hluta staðfest Styður Samkvæmt 49. gr. sáttmálans um ESB ber ríki að senda umsókn sína til ráðherraráðs ESB og tilkynna ESB-þinginu og þjóðþingum allra aðildarríkja um aðildarumsókn.
Ræða þarf alla kaflana á nýjan leik Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Umsóknarríki um ESB-aðild verða að beita regluverki sambandsins eins og það er þegar til aðildar kemur og geta aldrei breytt grunnreglum þess.
Segir Ísland tipla inn í ESB án umræðu Nútíminn
- Óstutt Andmælir Reynsla Bretlands af Brexit hefur styrkt þá afstöðu að standa utan Evrópusambandsins.
Snorri segir húsnæði verða jafndýrt þótt vextir lækki Heimildin
- Að hluta staðfest Styður Ekki sé auðvelt að yfirgefa Evrópusambandið þegar í það er komið.
Steinn í vegi aðildar að ESB Vísir
- Staðfest Styður Til þess að breyta grunnstoðum Evrópusambandsins þyrfti að breyta sáttmálum sambandsins og það krefst samþykkis allra aðildarríkja.
Valdið færi annars til Brussel stjornmalin
- Staðfest Styður Varanlegur undanþágukerfið (opt-out) er ekki lengur í boði fyrir ný aðildarríki að Evrópusambandinu.
Við vitum af mikilvægi sjávarútvegs fyrir Ísland RÚV
- Að hluta staðfest Andmælir Ef Íslendingar ákveða að halda áfram með aðildarferlið yrði ESB í stöðu sem aldrei hefur komið upp áður — með umsóknarþjóð sem hefur þegar aðlagað sig svo mikið.
Vidreisn tapar fylgi vegna ESB-malsins Blog.is
- Að hluta staðfest Andmælir Þorgerður Katrín skrifaði í grein sinni að að segja «nei» þýðir að ESB-aðild verður ekki rannsökuð og að dyr lokast, ekki aðeins fyrir núverandi kynslóð heldur einnig komandi kynslóðir.
Víkulokin 7. mars 2026 Vikulokin (RÚV)
- Að hluta staðfest Andmælir Þjóðir sem ganga inn í ESB geta ekki lengur valið um hvort þær taki upp evru — sá valkostur er ekki lengur til staðar.
- Að hluta staðfest Styður Talsverður meirihluti Breta telur nú að það hafi verið mistök að ganga út úr ESB.