Að kíkja í pakkann sem er nú þegar opinn
Raddir í greininni
Niðurstöður
Staðfest Danmörk tryggði sér undanþágur árið 1992 vegna þess að landið var nú þegar aðili að Evrópusambandinu Fordæmi
Danmörk tryggði sér sínar undanþágur árið 1992 af því að landið var nú þegar í sambandinu.
Fullyrðing: Danmörk tryggði sér undanþágur árið 1992 vegna þess að landið var nú þegar aðili að Evrópusambandinu
Heimildir staðfesta kjarnann í þessari fullyrðingu. Samkvæmt PREC-HIST-010 og SOV-LEGAL-010 tryggði Danmörk sér fjórar undanþágur með Edinburgh-samkomulaginu 1992, eftir að danska þjóðin hafnaði Maastricht-sáttmálanum í þjóðaratkvæðagreiðslu. Danmörk var raunar stofnaðili ESB og þar af leiðandi nú þegar aðili þegar undanþágurnar voru samið um. Þó ber að nefna að ástæðan var ekki eingöngu aðild heldur pólitísk kreppa vegna höfnunar sáttmálans — undanþágurnar voru lausn á þjóðaratkvæðagreiðsluvandanum, ekki sjálfgefinn réttur aðildarríkja.
Samhengi sem vantar
Undanþágur Danmerkur komu til vegna þess að þjóðin hafnaði Maastricht-sáttmálanum — þetta var ekki algengur samningaforgangur aðildarríkja. Samkvæmt EEA-LEGAL-012 og SOV-LEGAL-006 hefur ESB verið mun tregara til að veita undanþágur frá stækkuninni 2004 og Króatía (2013) fékk engar varanlegar undanþágur.
Að hluta staðfest Ný ríki sem sækja um aðild að ESB í dag verða að taka upp allt regluverk ESB (acquis communautaire) — engar varanlegar undanþágur eru í boði EES/ESB-löggjöf
Grunnkrafan er ófrávíkjanleg: Ný ríki verða að taka upp allt regluverk ESB (acquis communautaire).
Fullyrðing: Ný ríki sem sækja um aðild að ESB í dag verða að taka upp allt regluverk ESB (acquis communautaire) — engar varanlegar undanþágur eru í boði
Formlega er þetta rétt — EEA-LEGAL-012 staðfestir að frá Lissabon-samningnum (2009) hefur stefna ESB verið sú að ný aðildarríki fái engar varanlegar undanþágur, og Króatía (2013) staðfesti þá meginreglu. AGRI-LEGAL-004 og EEA-LEGAL-017 styðja einnig þessa mynd. Hins vegar sýna heimildir jafnframt að svigrúm er meira en fullyrðingin gefur til kynna: EEA-LEGAL-023 bendir á að Finnland fékk varanlegan stuðning við landbúnað norðan 62° og Svíþjóð hefur raunverulega undanþágu frá evrunni án formlegrar samningsákvæðis. Aðlögunartímabil geta verið allt að 12 ár og virkað sem undanþágur í reynd.
Samhengi sem vantar
Þrátt fyrir formlega stefnu hafa sumir lögfræðingar bent á að 49. grein ESB-sáttmálans leyfir tæknilega hvaða samningsniðurstöðu sem er. Finnland fékk varanlegan landbúnaðarstuðning og Svíþjóð komst hjá evrunni de facto. Munurinn á «löngum aðlögunartímabilum» og «undanþágum» getur verið óskýr í framkvæmd.
Að hluta staðfest Hugmyndin um «Evrópu a la carte» (þar sem ríki velja sér reglur) hefur verið liðin undir lok í rúmlega 20 ár EES/ESB-löggjöf
Hugmyndin um "Evrópu a la carte" hefur verið liðin undir lok í rúmlega 20 ár.
Fullyrðing: Hugmyndin um «Evrópu a la carte» (þar sem ríki velja sér reglur) hefur verið liðin undir lok í rúmlega 20 ár
Kjárni fullyrðingarinnar — að «Evrópu a la carte» sé úrelt hugmynd — fær stuðning í heimildum. EEA-LEGAL-012 staðfestir að frá Lissabon-samningnum 2009 hafa nýju aðildarríkin ekki fengið varanlegar undanþágur, og stækkunarstefna ESB krefst fullrar upptöku regluverksins. Króatía (2013) fékk engar varanlegar undanþágur. Tímalínan «rúmlega 20 ár» er þó nokkuð of víð — formleg stefna gegn undanþágum varð skýrust eftir stækkunina 2004 og Lissabon-samninginn 2009, sem er 17–22 ár. Jafnframt sýnir EEA-LEGAL-023 að ýmsar varanlegar eða hálfvaranlegar undanþágur eru enn í gildi hjá eldri aðildarríkjum (Danmörk, Írland, Svíþjóð), og Finnland endurnýjar sérstakar landbúnaðarstyrktar ár eftir ár.
Samhengi sem vantar
Þótt formleg stefna sé gegn nýjum undanþágum sýna EEA-LEGAL-023 og SOV-LEGAL-010 að eldri undanþágur eru enn í gildi og nýjar leiðir — eins og aukin samvinna (enhanced cooperation) og raunverulegar undanþágur eins og í tilviki Svíþjóðar og evrunnar — gefa svigrúm. Fullyrðingin einfaldar þróunina; hugmyndin um «a la carte» hefur breyst en er ekki alveg liðin undir lok.
Staðfest Malta fékk undanþágu með takmörkunum á fasteignakaupum við ESB-aðild Fordæmi
smávægilegum og staðbundnum undanþágum annarra ríkja – eins og takmörkunum á fasteignakaupum á Möltu
Fullyrðing: Malta fékk undanþágu með takmörkunum á fasteignakaupum við ESB-aðild
PREC-HIST-020 staðfestir beint að aðildarsamningur Möltu frá 2003 innihélt undanþágu varðandi kaup erlendra ríkisborgara á orlofshúsnæði (secondary residences). HOUSING-PRECEDENT-003 bætir við að Malta hefur lágmarksverðþröskuld (275.000 evrur) fyrir erlenda fasteignakaupendur. Þetta er raunveruleg undanþága sem samið var um við aðild, þótt hún sé afmörkuð við annað húsnæði en ekki fasteign almennt.
Samhengi sem vantar
Undanþágan nær eingöngu til orlofshúsnæðis (secondary residences), ekki til allra fasteignakaupa. Ísland hefur þegar frjálsa fjármagnsflutninga innan EES, þannig að ESB-aðild myndi ekki breyta rétti ESB-borgara til fasteignakaupa á Íslandi.
Að hluta staðfest Heather Grabbe er sérfræðingur hjá evrópsku hugveitunni Bruegel í Brussel Annað
Heather Grabbe, sérfræðingur hjá evrópsku hugveitunni Bruegel í Brussel
Fullyrðing: Heather Grabbe er sérfræðingur hjá evrópsku hugveitunni Bruegel í Brussel
EEA-LEGAL-016 lýsir Heather Krabbe sem fyrrverandi forstöðukonu hjá Open Society European Policy Institute og áður starfandi hjá Bruegel og stækkunarteymi Framkvæmdastjórnar ESB. Hún hefur því tengsl við Bruegel, en heimildirnar segja «previously at Bruegel» — ekki að hún sé þar starfandi nú. Núverandi starfsstaða hennar er ekki staðfest í fyrirliggjandi heimildum.
Samhengi sem vantar
Samkvæmt EEA-LEGAL-016 var Krabbe «áður» hjá Bruegel og síðar hjá Open Society. Fullyrðingin gefur til kynna að hún starfi þar nú, en heimildir benda til þess að tengsl hennar við Bruegel séu fyrri starfsreynsla.
Að hluta staðfest Samkvæmt Heather Grabbe eru engar undanþágur í boði fyrir ný aðildarríki ESB — einungis er hægt að semja um aðlögunartímabil EES/ESB-löggjöf
Þannig að það er svigrúm til að semja um aðlögunartímabil, en það eru engar undanþágur í boði lengur.
Fullyrðing: Samkvæmt Heather Grabbe eru engar undanþágur í boði fyrir ný aðildarríki ESB — einungis er hægt að semja um aðlögunartímabil
Formlega er þetta rétt og vel stutt af heimildum. EEA-LEGAL-016 staðfestir að Grabbe hefur lýst regluverkinu sem «take-it-or-leave-it» pakka. EEA-LEGAL-012 sýnir að Króatía fékk engar varanlegar undanþágur 2013. Viðræðurnar snúast um tímasetningu, ekki innihald — samkvæmt EEA-LEGAL-021 og EEA-LEGAL-017. Fullyrðingin er þó of afdráttarlaus: AGRI-LEGAL-004 sýnir að Finnland og Svíþjóð fengu varanlegan landbúnaðarstuðning og EEA-LEGAL-023 bendir á ýmis fordæmi raunverulegra varanlegra undanþága sem virka sem slíkar í reynd.
Samhengi sem vantar
Sumir lögfræðingar telja að 49. grein ESB-sáttmálans leyfi tæknilega hvaða samningsniðurstöðu sem er. Löng aðlögunartímabil (eins og 12 ára land-undanþága Póllands) geta í reynd virkað sem undanþágur. Finnski landbúnaðarstuðningurinn (142. grein) hefur verið endurnýjaður stöðugt í þrjá áratugi.
Að hluta staðfest Samkvæmt Heather Grabbe hafa 27 ríki þegar samþykkt regluverkið og önnur ríki sem hafa gengið í sambandið hafa þurft að skrifa undir allt EES/ESB-löggjöf
Þetta hefur þegar verið samþykkt af 27 ríkjum. Önnur ríki hafa gengið í sambandið og þurft að skrifa undir allt.
Fullyrðing: Samkvæmt Heather Grabbe hafa 27 ríki þegar samþykkt regluverkið og önnur ríki sem hafa gengið í sambandið hafa þurft að skrifa undir allt
Rétt er að ESB hefur 27 aðildarríki og öll hafa samþykkt regluverkið. EEA-DATA-001 staðfestir umfang lagasetningar ESB og EEA-LEGAL-006 sýnir að um 13.000 gerðir hafa verið innleiddar í gegnum EES-samninginn. Fullyrðingin að öll ríki hafi «þurft að skrifa undir allt» er þó of einföld. EEA-LEGAL-023 sýnir að mörg ríki hafa fengið varanlegar eða hálfvaranlegar undanþágur — Danmörk, Írland, Svíþjóð og Finnland hafa öll sérstöðu á ákveðnum sviðum. SOV-LEGAL-031 bendir einnig á að aukin samvinna (enhanced cooperation) þýðir að ekki öll ríki taka þátt í öllu.
Samhengi sem vantar
Danmörk, Írland, Pólland og Tékkland hafa allar formlegar undanþágur. Svíþjóð hefur de facto undanþágu frá evrunni. Finnland hefur varanlegan sérstakan landbúnaðarstuðning. Fullyrðingin einfaldar flóknari veruleika þar sem ýmis ríki hafa fengið sérákvæði.
Staðfest Pólskir bændur þurftu að bíða í áratug eftir að fá fulla styrki úr sameiginlegu landbúnaðarstefnunni, þrátt fyrir að hlíta reglunum strax við aðild Landbúnaður
Grabbe að pólskir bændur þurftu að bíða í áratug eftir að fá fulla styrki úr landbúnaðarstefnunni, þrátt fyrir að þurfa að hlíta reglunum strax.
Fullyrðing: Pólskir bændur þurftu að bíða í áratug eftir að fá fulla styrki úr sameiginlegu landbúnaðarstefnunni, þrátt fyrir að hlíta reglunum strax við aðild
AGRI-DATA-016 staðfestir þetta beint: aðildarríkin frá 2004 (þar á meðal Pólland) byrjuðu á 25% af beingreiðslum og náðu fullri jafnstöðu eftir um 10 ár (2013). AGRI-DATA-020 útskýrir innleiðingaráætlunina nánar — hækkun um 5 prósentustig á ári. Bændur þurftu hins vegar að uppfylla reglur sameiginlegu landbúnaðarstefnunnar strax, sem AGRI-LEGAL-004 staðfestir. Pólland gat «toppað upp» ESB-greiðslur með innlendum fjármunum á aðlögunartímabilinu, samkvæmt AGRI-DATA-020.
Samhengi sem vantar
Pólland og önnur ný aðildarríki gátu bætt við innlendum greiðslum (CNDP) til viðbótar ESB-styrkjunum á aðlögunartímabilinu. Ný aðildarríki fengu jafnframt strax aðgang að dreifbýlisþróunarsjóðum (Pillar II) og markaðsstuðningi frá upphafi.
Staðfest Varanleg og full undanþága frá sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni (CFP) er eitthvað sem ESB getur aldrei samþykkt án þess að kerfið hrynji Sjávarútvegur
Að krefjast varanlegrar, fullrar undanþágu frá sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni (CFP) er hins vegar eitthvað sem ESB getur aldrei samþykkt án þess að kerfið hrynji.
Fullyrðing: Varanleg og full undanþága frá sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni (CFP) er eitthvað sem ESB getur aldrei samþykkt án þess að kerfið hrynji
Heimildir styðja kjarnarökin. EEA-LEGAL-012 staðfestir að engar varanlegar undanþágur hafa verið veittar nýjum aðildarríkjum. AGRI-LEGAL-004 sýnir fordæmið — ekkert ríki hefur fengið undanþágu frá sameiginlegu landbúnaðarstefnunni og sömu rök eiga við um sjávarútvegsstefnuna. FISH-LEGAL-001 útskýrir hlutfallslega stöðugleikaregluna sem myndi gera undanþágu eins ríkis sérlega truflandi. Ef eitt ríki fengi fulla undanþágu myndu önnur sjávarútvegsríki krefjast þess sama, sem FISH-DATA-030 gefur til kynna með lýsingu á flókinni kvótaskiptingu innan kerfisins.
Samhengi sem vantar
Þó ber að nefna að sumir lögfræðingar telja 49. grein ESB-sáttmálans leyfi tæknilega hvaða samningsniðurstöðu sem er. Einnig er EES-samningurinn fordæmi þar sem sjávarútvegsstefnan er undanskilin. Munurinn á «varanlegri undanþágu» og «sérstökum aðlögunarráðstöfunum» gæti skipt máli í samningum.
Að hluta staðfest Samningaviðræður um ESB-aðild snúast einungis um hversu langan tíma það tæki Ísland að laga sig að reglum sambandsins, ekki um innihald pakkans Fullveldi
Viðræðurnar myndu eingöngu snúast um það hversu langan tíma það tæki Ísland að laga sig að ófrávíkjanlegum reglum sambandsins.
Fullyrðing: Samningaviðræður um ESB-aðild snúast einungis um hversu langan tíma það tæki Ísland að laga sig að reglum sambandsins, ekki um innihald pakkans
Grunnhugmyndin er rétt: EEA-LEGAL-021 og EEA-LEGAL-017 staðfesta að aðildarviðræður snúast fyrst og fremst um tímasetningu og aðferðir innleiðingar, ekki um hvort taka skuli upp reglurnar. Framkvæmdastjórn ESB segir skýrt að umsækjandi «samþykki regluverkið eins og það stendur». Fullyrðingin segir hins vegar «einungis» sem er of afgerandi — EEA-LEGAL-014 sýnir að aðlögunartímabil geta verið mjög umtalsverð (t.d. 12 ára undanþága Póllands frá landskaupum) og lögfræðingar benda á að grein 49 sáttmálans heimili talsverðan sveigjanleika.
Samhengi sem vantar
Orðið «einungis» ofeinfaldar stöðuna. Aðlögunartímabil geta verið pólitískt og efnahagslega þýðingarmikil — langt aðlögunartímabil getur í reynd virkað svipað og undanþága. Nýjar heimildir (EEA-LEGAL-007, ETS-LEGAL-003) lýsa hvernig EES-innleiðing tekur 12–18 mánuði en breyta ekki kjarnamynd aðildarviðræðna.