Landskjörstjórn
Samtök/stofnunStjórnvöld
Stofnun — hlutlaus um ESB-aðild.
Yfirlit
Aðeins fullyrðingar sem aðilinn hefur fullyrt, verið vitnað í, eða umorðað eru taldar.
Fullyrðingar (22)
Heimildir vantar Umsögn landskjörstjórnar um tillögu utanríkisráðherra um ESB-þjóðaratkvæðagreiðsluna birtist föstudaginn 10. apríl 2026. Tilvitnað Fullveldi
Áfellisdómur yfir málatilbúnaði Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur utanríkisráðherra birtist föstudaginn 10. apríl í umsögn landskjörstjórnar um tillöguna um ESB-þjóðaratkvæðagreiðsluna.
Engin heimild í staðreyndagrunni staðfestir dagsetningu umsagnar landskjörstjórnar. SOV-LEGAL-028 staðfestir að tillagan var lögð fram 7. mars 2026, en nefnir hvorki landskjörstjórn né umsögn frá 10. apríl. Fyrra mat úr fullyrðingabanka vísar til annarrar fullyrðingar um framlagninguna sjálfa, ekki þessa tilteknu umsögn.
Samhengi sem vantar
Dagsetningin 10. apríl 2026 og tilvist umsagnar landskjörstjórnar eru ekki staðfestar í heimildum. Umsögnin gæti verið aðgengileg á vef Alþingis eða landskjörstjórnar, en staðreyndagrunnurinn nær ekki til hennar.
Ótæk stefna Viðreisnar Björn Bjarnason
Að hluta staðfest Landskjörstjórn gerði athugasemdir við tímasetningu atkvæðagreiðslunnar, svigrúmið til kynningarstarfs og efni og form spurningarinnar. Tilvitnað Fullveldi
Tímasetning atkvæðagreiðslunnar, svigrúmið til viðunandi kynningarstarfs og síðast en ekki síst efni spurningarinnar sjálfrar og form hennar sæta athugasemdum frá landskjörstjórn.
Heimildin SOV-PARL-008 staðfestir aðeins eitt af þremur sviðum sem fullyrðingin nefnir. Umsögn landskjörstjórnar 10. apríl 2026 fjallaði fyrst og fremst um efni og form spurningarinnar — þar á meðal forsendur, túlkun svars og áhrif á kjósendur — en engin heimild staðfestir að umsögnin hafi gert formlegar athugasemdir við tímasetningu atkvæðagreiðslunnar eða svigrúm til kynningarstarfs.
Samhengi sem vantar
Þó komu fram athugasemdir um tímasetningu atkvæðagreiðslunnar frá öðrum aðilum, m.a. Sjálfstæðisflokknum (sjá PARTY-DATA-020), en þær voru ekki frá landskjörstjórn. Til að meta fullyrðinguna að fullu vantar fullan PDF af umsögninni, sem er skráð í erindaskrá Alþingis fyrir mál 516. SOV-LEGAL-033 nefnir álit Feneyjanefndarinnar 22. apríl 2026 sem fjallar um tímasetningu og málsmeðferð, en það er ekki frá landskjörstjórn.
Ótæk stefna Viðreisnar Björn Bjarnason
Staðfest Landskjörstjórn telur orðalag um hvort «halda eigi áfram» aðildarviðræður vera gildishlaðið þar sem enn sé deilt um hvort umsókn Íslands sé virk eða ekki. Umorðað Fullveldi
kjörstjórnin telur orðalag um það hvort «halda eigi áfram» aðildarviðræður vera gildishlaðið þar sem enn sé deilt um það hvort umsókn Íslands sé virk eða ekki
SOV-PARL-008 staðfestir beint að Landskjörstjórn skilaði skriflegri umsögn til utanríkismálanefndar 10. apríl 2026 þar sem hún taldi orðalagið „halda áfram viðræðum“ gera ráð fyrir að viðræðum hafi ekki verið slitið — atriði sem er sjálft umdeilt. Nefndin benti á að kjósendur sem teldu viðræðum lokið myndu eiga erfitt með að svara já eða nei án þess að taka óbeint afstöðu til þeirrar deilu. Landskjörstjórn mælti með opnara og hlutlausara orðalagi.
Samhengi sem vantar
Umsögnin byggir á samtímafréttaflutningi (Útvarp Saga 11. apríl 2026, Wikipedia 24. apríl 2026) þar sem fullur PDF-texti er í þingskjalakerfi (mál 516). Þorsteinn Pálsson (DV 16. apríl 2026) hefur vakið athygli á því hvort Landskjörstjórn hafi farið út fyrir lögbundið umboð sitt með því að fjalla um efnisatriði umfram sjálft orðalagið. Hin lagalega staða aðildarumsóknarinnar er enn umdeild — framkvæmdastjórn ESB staðfesti í mars 2026 að umsóknin frá 2009 sé enn í gildi.
Að hluta staðfest Samkvæmt 1. mgr. 3. gr. laga um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslna skal í þingsályktun kveðið á um orðalag og framsetningu spurningar sem lögð er fyrir kjósendur, að fenginni umsögn Landskjörstjórnar. Umorðað Fullveldi
Í 1. mgr. 3. gr. laganna segir að í þingsályktun skuli, að fenginni umsögn Landskjörstjórnar, kveðið á um orðalag og framsetningu þeirrar spurningar sem lögð er fyrir kjósendur.
Heimildir staðfesta almennt ferli þingsályktunar og hlutverks Landskjörstjórnar í þjóðaratkvæðagreiðslum, en engin heimild vitnar beint í 1. mgr. 3. gr. laganna. SOV-PARL-005 og SOV-LEGAL-028 fjalla um þingsályktunartillöguna og meðferð hennar á Alþingi, og SOV-PARL-004 lýsir sögu tillögunnar. Efnislega er fullyrðingin í samræmi við lýsingu heimilda á ferlinu, en bein staðfesting á tilteknu lagaákvæði liggur ekki fyrir í staðreyndagrunninum.
Samhengi sem vantar
Staðreyndagrunnurinn inniheldur ekki beint texta 1. mgr. 3. gr. laganna um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslna. Heimildir fjalla um þingsályktunina og ferli hennar en vitna ekki í þessa tilteknu lagagrein. Lögin sjálf (lög um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslna) eru aðgengileg á althingi.is.
Davíð Þór Björgvinsson skrifar: Þankar í tilefni af umsögn Landskjörstjórnar DV
Að hluta staðfest Umsögn Landskjörstjórnar um orðalag þjóðaratkvæðagreiðsluspurningar er lögbundinn hluti af meðferð þingsályktunarinnar á Alþingi. Umorðað Fullveldi
Samkvæmt þessu ákvæði er umsögn Landskjörstjórnar, þar á meðal um orðalag spurningar, lögbundinn hluti af meðferð þingsályktunarinnar á Alþingi.
Heimildir styðja óbeint að Landskjörstjórn gegni hlutverki í meðferð þjóðaratkvæðagreiðslna, en engin heimild staðfestir sérstaklega að umsögn hennar sé «lögbundinn hluti» af þingsályktunarmeðferðinni. SOV-PARL-005 og SOV-LEGAL-028 fjalla um þingsályktunartillöguna og kröfur stjórnarandstöðunnar um samráð. Fullyrðingin byggir á tilteknum lagaákvæðum sem ekki eru í staðreyndagrunninum.
Samhengi sem vantar
Texti laga um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslna er ekki í staðreyndagrunninum. Fullyrðingin um lögbundið hlutverk Landskjörstjórnar er trúverðug í ljósi samhengisins, en bein staðfesting krefst aðgangs að lögunum sjálfum.
Davíð Þór Björgvinsson skrifar: Þankar í tilefni af umsögn Landskjörstjórnar DV
Staðfest Umsögn Landskjörstjórnar er ekki bindandi fyrir Alþingi — þingið tekur sjálft lokaákvörðun um orðalag spurningar. Umorðað Fullveldi
Umsögn Landskjörstjórnar er líka bara umsögn og ekki bindandi fyrir þingið. Alþingi tekur sjálft lokaákvörðun um orðalag spurningar.
Heimildir staðfesta skýrt að Alþingi heldur endanlegu löggjafarvaldi í öllum málum sem varða þjóðaratkvæðagreiðslur. SOV-LEGAL-026 og SOV-DATA-002 staðfesta að stjórnarskráin veitir Alþingi endanlegt vald, og þjóðaratkvæðagreiðslur eru ráðgefandi. SOV-LEGAL-019 staðfestir að samráð við utanríkismálanefnd er samráðskrafa, ekki neitunarvald — sama rökfærsla á við um umsögn Landskjörstjórnar sem er umsagnarferli en ekki bindandi ákvörðun.
Samhengi sem vantar
Þótt heimildir staðfesti almennan lagaramma þar sem Alþingi hefur lokaorðið, hefur staðreyndagrunnurinn ekki beinan texta laga um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslna sem kveður á um eðli umsagnar Landskjörstjórnar.
Davíð Þór Björgvinsson skrifar: Þankar í tilefni af umsögn Landskjörstjórnar DV
Að hluta staðfest Landskjörstjórn vekur athygli á vaxandi áhyggjum af upplýsingaóreiðu og áhrifum frá útlöndum á framkvæmd kosninga, ekki síst þjóðaratkvæðagreiðslna. Umorðað Annað
Vekur Landskjörstjórn athygli á vaxandi áhyggjum af upplýsingaóreiðu og áhrifum frá útlöndum á framkvæmd kosninga, ekki síst á þjóðaratkvæðagreiðslu af því tagi sem um ræðir.
SOV-PARL-005 staðfestir að utanríkisráðherra varaði við erlendum afskiptum af þjóðaratkvæðagreiðsluferlinu. SOV-DATA-018 fjallar um gagnrýni á hlutleysi upplýsingagjafar ráðuneytisins. PARTY-DATA-021 lýsir vangaveltum um afskipti bandaríska stjórnarráðsins. Þessar heimildir styðja almennt að áhyggjur af erlendum áhrifum og upplýsingaóreiðu séu til staðar í umræðunni, en engin þeirra vísar beint í yfirlýsingu Landskjörstjórnar um þetta efni.
Samhengi sem vantar
Yfirlýsing Landskjörstjórnar sjálfrar um upplýsingaóreiðu og erlend áhrif er ekki í staðreyndagrunninum. Heimildir staðfesta að þetta umræðuefni er virkt í íslensku þjóðmálasamtali, en bein umsögn Landskjörstjórnar um þetta tiltekna atriði verður staðfest í nefndagögnum Alþingis.
Davíð Þór Björgvinsson skrifar: Þankar í tilefni af umsögn Landskjörstjórnar DV
Staðfest Deilt er um hvort aðildarumsókn Íslands að Evrópusambandinu hafi verið dregin til baka eða ekki. Umorðað EES/ESB-löggjöf
Um þetta segir Landskjörstjórn að deilt sé um hvort aðildarumsókn Íslands að Evrópusambandinu hafi verið dregin til baka eða ekki.
PARTY-DATA-011 staðfestir nákvæmlega þessa deilu: frumvarp um formlega afturköllun féll á Alþingi árið 2015, og utanríkisráðherra Gunnar Bragi Sveinsson sendi einhliða bréf til ESB. Framkvæmdastjórn ESB taldi bréfið ekki fela í sér formlega afturköllun. SOV-DATA-023 tekur fram að Ísland hafi «formlega dregið umsóknina til baka» 12. mars 2015, en PARTY-DATA-011 bendir á óvissu um lagalegt gildi þess. Réttarstaða umsóknarinnar er raunverulega umdeild.
Samhengi sem vantar
Framkvæmdastjórn ESB staðfesti í mars 2026 að umsóknin sé enn í gildi frá þeirra sjónarhóli. Þessi staðfesting styrkir fullyrðinguna um ágreining — íslensku stjórnvöld töldu sig hafa dregið umsóknina til baka en ESB samþykkti það aldrei formlega.
Davíð Þór Björgvinsson skrifar: Þankar í tilefni af umsögn Landskjörstjórnar DV
Að hluta staðfest Í 1. gr. laga um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslna segir að niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslu sé ráðgefandi. Umorðað Fullveldi
Þá segir að niðurstaða slíkrar atkvæðagreiðslu sé ráðgefandi.
Heimildirnar staðfesta efnislega niðurstöðu fullyrðingarinnar — að þjóðaratkvæðagreiðslan 29. ágúst 2026 sé ráðgefandi. SOV-LEGAL-026 segir beint að «the 29 August 2026 Icelandic referendum... is advisory (ráðgefandi), not binding» og SOV-DATA-022 og SOV-DATA-002 styðja sömu niðurstöðu. Hins vegar staðfestir engin heimildanna sérstaklega orðalag 1. gr. laga um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslna — heimildirnar vísa í stjórnarskrána og almenna lögfræði, ekki tilteknu lagagreinina.
Samhengi sem vantar
Frumheimildina — lög um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslna nr. 91/2010 — þarf til að staðfesta nákvæmt orðalag 1. gr. Heimildirnar styðja meginefnið um ráðgefandi eðli en ekki tilvísunina í tiltekið lagaákvæði.
Davíð Þór Björgvinsson: Þankar í tilefni af umsögn landskjörstjórnar DV
Að hluta staðfest Í 1. mgr. 3. gr. laga um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslna segir að í þingsályktun skuli, að fenginni umsögn landskjörstjórnar, kveðið á um orðalag og framsetningu spurningar sem lögð er fyrir kjósendur. Umorðað Fullveldi
Í 1. mgr. 3. gr. laganna segir að í þingsályktun skuli, að fenginni umsögn landskjörstjórnar, kveðið á um orðalag og framsetningu þeirrar spurningar sem lögð er fyrir kjósendur.
Heimildir staðfesta almennt lagaumhverfi þjóðaratkvæðagreiðslna og hlutverk þingsályktunar. SOV-PARL-005 og SOV-LEGAL-028 lýsa ferli þingsályktunarinnar, en engin heimild vitnar beint í 1. mgr. 3. gr. laga um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslna. POLL-DATA-010 staðfestir að spurningin var ákveðin með löggjöf. Efnislega er fullyrðingin trúverðug en ekki hægt að sannreyna tiltekna lagagrein beint úr staðreyndagrunninum.
Samhengi sem vantar
Staðreyndagrunnurinn inniheldur ekki beina tilvitnun í 1. mgr. 3. gr. laga um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslna. Fullyrðingin vísar í tiltekna lagagrein sem ekki er hægt að staðfesta nákvæmlega af tiltækum heimildum, þótt almennt samræmist hún þekktu lagalegu ferli.
Davíð Þór Björgvinsson: Þankar í tilefni af umsögn landskjörstjórnar DV
Að hluta staðfest Umsögn landskjörstjórnar um orðalag spurningar er lögbundinn hluti af meðferð þingsályktunarinnar á Alþingi. Umorðað Fullveldi
Samkvæmt þessu ákvæði er umsögn landskjörstjórnar, þar á meðal um orðalag spurningar, lögbundinn hluti af meðferð þingsályktunarinnar á Alþingi.
SOV-PARL-008 staðfestir að landskjörstjórn skilaði umsögn samkvæmt 52. grein (1. mgr.) kosningalaga, sem styður þá hugmynd að umsögn hennar hafi lagastoð. Hins vegar lýsa heimildir umsögninni sem einni af 54 umsögnum sem nefndin fékk (SOV-PARL-007) — sem bendir til þess að umsagnir séu hluti af venjubundinni málsmeðferð fremur en lögbundnu skilyrði sem án þess væri þingsályktun ógild.
Samhengi sem vantar
Engin heimild staðfestir beint að umsögn landskjörstjórnar sé «lögbundinn hluti» af meðferð þingsályktunarinnar í þeim skilningi að hún sé skylda. Tilvísun í 52. grein kosningalaga gefur lagagrundvöll fyrir umsögninni, en Þorsteinn Pálsson (DV 16. apríl 2026) deildi um hvort landskjörstjórn hefði farið út fyrir umboð sitt — sem bendir til þess að mörk valdsviðsins séu túlkunarspursmál.
Davíð Þór Björgvinsson: Þankar í tilefni af umsögn landskjörstjórnar DV
Staðfest Umsögn landskjörstjórnar er ekki bindandi fyrir Alþingi. Umorðað Fullveldi
Umsögn Landskjörstjórnar er líka bara umsögn og ekki bindandi fyrir þingið.
Þetta er staðfest með fleiri en einni heimild. SOV-DATA-002 og SOV-LEGAL-026 sýna að íslensk stjórnskipan gerir ekki ráð fyrir bindandi þjóðaratkvæðagreiðslum né bindandi álitum nefnda — Alþingi hefur endanlegt vald. Umsögn landskjörstjórnar samkvæmt SOV-PARL-008 er ráðgefandi álit sem þingnefnd verður að taka við og íhuga, en bindur ekki Alþingi við að breyta orðalagi spurningarinnar.
Samhengi sem vantar
Þó að umsögnin sé ekki lögbundin í þeim skilningi að Alþingi þurfi að fylgja henni, þá er þingnefndum almennt skylt að taka tillit til umsagna í málsmeðferð sinni. Pólitísk áhrif slíkra umsagna geta verið umtalsverð jafnvel þótt þau séu ekki lagaleg.
Davíð Þór Björgvinsson: Þankar í tilefni af umsögn landskjörstjórnar DV
Að hluta staðfest Feneyjanefndin leggur áherslu á að orðalag þjóðaratkvæðagreiðsluspurninga geti haft áhrif á niðurstöðu og lögmæti hennar. Umorðað Fordæmi
Áréttað er að orðalag spurningarinnar sem borin er upp geti haft áhrif á niðurstöðuna og lögmæti hennar.
Þótt Feneyjanefndin sjálf sé ekki meðal heimilda staðreyndagrunnsins, styðja POLL-DATA-022 og POLL-DATA-010 efnislegan kjarna fullyrðingarinnar: orðalag spurninga hefur mælanleg áhrif á niðurstöður. Rannsóknir Félagsvísindastofnunar sýna 8-12 prósentustiga mun eftir orðalagi ESB-spurninga. Heimildir staðfesta að áhrif orðalags á niðurstöðu eru vel skjöluð, en tilvísun í Feneyjanefndina sérstaklega er ekki hægt að sannreyna.
Samhengi sem vantar
Efnisatriðið er vel stutt af rannsóknagögnum en tilvísun í Feneyjanefndina sem heimild er ekki staðfest í staðreyndagrunninum. Heimild um tilmæli Feneyjanefndarinnar (CDL-AD(2007)008) vantar til fullrar sannreyningar.
Davíð Þór Björgvinsson: Þankar í tilefni af umsögn landskjörstjórnar DV
Að hluta staðfest Landskjörstjórn vekur athygli á áhyggjum af upplýsingaóreiðu og áhrifum frá útlöndum á framkvæmd kosninga, einkum þjóðaratkvæðagreiðslna. Umorðað Fullveldi
Vekur landskjörstjórn athygli á vaxandi áhyggjum af upplýsingaóreiðu og áhrifum frá útlöndum á framkvæmd kosninga, ekki síst á þjóðaratkvæðagreiðslu af því tagi sem um ræðir.
SOV-PARL-008 staðfestir að landskjörstjórn skilaði umsögn til utanríkismálanefndar 10. apríl 2026 og vakti athygli á áhyggjum varðandi þjóðaratkvæðagreiðsluna. Heimildin lýsir hins vegar fyrst og fremst áhyggjum af orðalagi sjálfrar spurningarinnar — að hún gefi sér umdeilda forsendu og að orðalag geti haft áhrif á svör kjósenda — ekki sérstaklega af upplýsingaóreiðu eða erlendum áhrifum. Almennari áhyggjur af erlendum áhrifum eru aðeins lauslega studdar af SOV-LEGAL-025 sem fjallar um bann við erlendum fjárframlögum í stjórnmálasamtök.
Samhengi sem vantar
Umsögn landskjörstjórnar samkvæmt heimildum snerist um orðalag spurningarinnar, ekki upplýsingaóreiðu eða erlend áhrif. Full umsögn er í erindaskrá Alþingis fyrir mál 516; nákvæmt efni varðandi upplýsingaóreiðu og erlend áhrif er ekki staðfest af heimildum hér. Mögulegt er að umsögnin nefni þessi atriði en það er ekki dregið fram í þeim ágripum sem fyrir liggja.
Davíð Þór Björgvinsson: Þankar í tilefni af umsögn landskjörstjórnar DV
Að hluta staðfest Landskjörstjórn telur að kosningin fari fram á algengum sumarleyfistíma og það geti valdið erfiðleikum við kosningaundirbúning og fræðslustarf. Umorðað Fullveldi
Hið fyrsta sem bent er á er kjördagurinn sjálfur þar sem kosningin fari fram á algengum sumarleyfistíma og það geti haft í för með sér vissa erfiðleika fyrir kosningaundirbúning og fræðslustarf og gerð hlutlauss kynningarefnis.
SOV-DATA-006 staðfestir að þjóðaratkvæðagreiðslan er áætluð 29. ágúst 2026, sem er á algengum sumarleyfistíma á Íslandi. Gagnrýni á tímasetninguna kemur fram í mörgum heimildum: SOV-DATA-006 nefnir gagnrýni stjórnarandstöðu á dagsetninguna, og SOV-LEGAL-028 nefnir gagnrýni á tímasetningu innlagningar þingsályktunarinnar. Hins vegar er umsögn landskjörstjórnar sjálfrar ekki í staðreyndagrunninum.
Samhengi sem vantar
Landskjörstjórn er opinber stofnun sem sinnir kosningaeftirliti á Íslandi. Umsögn hennar um erfiðleika vegna sumartíma er ekki meðal tiltækra heimilda í staðreyndagrunninum, þótt staðreyndirnar um dagsetninguna (29. ágúst) og gagnrýni annarra á tímasetninguna séu vel studdar.
Davíð Þór Björgvinsson: Þankar í tilefni af umsögn landskjörstjórnar DV
Staðfest Landskjörstjórn gerði athugasemd við tillögu utanríkisráðherra um spurningu í ESB-þjóðaratkvæðagreiðslunni og taldi hana óljósa, ekki skýra, skiljanlegra og hlutlausa. Fullyrt Fullveldi
Landskjörstjórn gerði athugasemd við tillögu utanríkisráðherra um spurningu í ESB-þjóðaratkvæðagreiðslunni 29. ágúst. Hún væri óljós, ekki skýr, skiljanleg og hlutlæg.
SOV-PARL-008 staðfestir að landskjörstjórn skilaði umsögn 10. apríl 2026 til utanríkismálanefndar um frumvarp 516, þar sem þrjár meginathugasemdir komu fram: spurningin gefur sér umdeilda forsendu, kjósendur sem telja viðræðum lokið eiga erfitt með að svara hreinu já eða nei, og orðalagið gæti haft áhrif á afstöðu og skerðir skýrleika niðurstöðu. Nefndin mælti með opnara og hlutlausara orðalagi sem samrýmist beinlínis því sem fullyrðingin lýsir.
Samhengi sem vantar
Heimildin byggir á samtímafréttum (Útvarp Saga 11. apríl 2026 og Wikipedia uppfærð 24. apríl 2026). Fullur PDF umsagnarinnar er skráður í erindaskrá Alþingis fyrir mál 516. Þorsteinn Pálsson skrifaði í DV 16. apríl 2026 um hvort nefndin hefði farið út fyrir umboð sitt.
Ný ESB-spurning - nýjar forsendur Björn Bjarnason
Að hluta staðfest Landskjörstjórn telur að tvær nýjar tillögur að spurningu þjóðaratkvæðagreiðslunnar 29. ágúst samræmist meginsjónarmiðum um að spurningin eigi að vera skýr, skiljanleg og hlutlæg. Umorðað Annað
Landskjörstjórn telur tvær nýjar tillögur að spurningu sem lögð verði undir landsmenn í þjóðaratkvæðagreiðslu 29. ágúst. Tillögurnar frá stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd Alþingis eru taldar samræmast meginsjóðanarmiðum um að spurningin eigi að vera skýr, skiljanleg og hlutlaus.
SOV-PARL-008 staðfestir að Landskjörstjórn skilaði umsögn 10. apríl 2026 þar sem mælt var með opnara og hlutlausara orðalagi spurningarinnar og einfaldari já/nei svarmöguleikum. Heimildirnar staðfesta meginsjónarmið Landskjörstjórnar um skýrleika og hlutleysi en ná ekki yfir nýja umsögn frá 1. maí 2026 þar sem nefndin metur tvær nýjar tillögur stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar. Sjálft matið á því hvort nýju tillögurnar samræmist þessum sjónarmiðum er því ekki staðfest beint í staðreyndagrunni.
Samhengi sem vantar
Heimildir staðfesta upphaflegar athugasemdir landskjörstjórnar (10. apríl 2026) en ekki nýrri umsögn um endurskoðaðar tillögur stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar. Frumheimild — umsögn landskjörstjórnar 1. maí 2026 — liggur sennilega fyrir í erindaskrá Alþingis (mál 516) en hefur ekki verið dregin saman í staðreyndagrunninn.
Staðfest Landskjörstjórn gerði áður athugasemdir við að talað yrði um að "halda áfram" viðræðum við Evrópusambandið í spurningunni. Umorðað Annað
landskjörstjórn hafði áður gert athugasemdir við að talað yrði um að „halda áfram" viðræðum við Evrópusambandið
SOV-PARL-008 staðfestir beint að Landskjörstjórn skilaði umsögn 10. apríl 2026 þar sem gerðar voru athugasemdir við orðalagið „Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?“. Nefndin benti á að spurningin gefi til kynna að viðræðum hafi ekki verið slitið — atriði sem sjálft er umdeilt — og að kjósendur sem telja að viðræðum hafi verið slitið ættu erfitt með að svara já eða nei án þess að taka óbeina afstöðu til þeirrar forsendu. Þetta passar nákvæmlega við fullyrðingu greinarinnar.
Samhengi sem vantar
Umsögn Landskjörstjórnar er aðgengileg í erindaskrá Alþingis fyrir mál 516. Þorsteinn Pálsson (DV 16. apríl 2026) hefur efast um hvort nefndin hafi farið út fyrir umboð sitt með athugasemdum um efni umfram spurningarformið sjálft.
Að hluta staðfest Landskjörstjórn telur báðar nýjar tillögur stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar að orðalagi spurningar í þjóðaratkvæðagreiðslunni skýrar, skiljanlegar og hlutlaugar. Umorðað Fullveldi
Landskjörstjórn telur báðar tillögur stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar að orðalagi spurningar í þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við Evrópusambandið skýrar, skiljanlegar og hlutlausar.
SOV-PARL-008 staðfestir að Landskjörstjórn skilaði umsögn 10. apríl 2026 þar sem lögð var áhersla á skýrleika, hlutleysi og einfaldari já/nei svarmöguleika. Meginsjónarmið nefndarinnar um skýrleika og hlutleysi koma þar fram, en staðreyndagrunnurinn nær ekki yfir nýrri umsögn frá 1. maí 2026 þar sem nefndin metur tvær nýjar tillögur stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar. Matið á þessum tilteknu nýju tillögum er því ekki staðfest beint í heimildum.
Samhengi sem vantar
Heimildir staðfesta upphaflegar athugasemdir Landskjörstjórnar (10. apríl 2026) en ekki nýrri umsögn um endurskoðaðar tillögur. Frumheimild — umsögn Landskjörstjórnar 1. maí 2026 — liggur sennilega fyrir í erindaskrá Alþingis (mál 516) en hefur ekki verið dregin saman í staðreyndagrunninn.
Landskjörstjórn samþykk tveimur nýjum tillögum að orðalagi í ESB-atkvæðagreiðslu RÚV
Staðfest Landskjörstjórn taldi orðalag upprunalegu spurningarinnar fela í sér þá forsendu að aðildarumsókn Íslands hefði ekki verið dregin til baka. Umorðað Fullveldi
Landskjörstjórn taldi orðalag spurningarinnar fela í sér þá forsendu að aðildarumsókn Íslands hefði ekki verið dregin til baka, en sagði þá forsendu umdeilda innan samfélagsins.
SOV-PARL-008 staðfestir beint að ein af þremur meginathugasemdum landskjörstjórnar var sú að spurningin væri forsenda þess að aðildarviðræðum hefði ekki verið slitið — sem nefndin benti á að væri umdeild forsenda innan samfélagsins. Fullyrðingin endurspeglar þessa athugasemd nákvæmlega.
Samhengi sem vantar
SOV-PARL-011 sýnir að framkvæmdastjórn ESB telur umsóknina frá 2009 enn gilda, sem styður þá hlið ágreiningsins að viðræðum hafi formlega ekki verið slitið. SOV-DATA-023 lýsir hins vegar að Ísland hafi dregið umsóknina til baka 12. mars 2015 — bæði sjónarmiðin liggja fyrir í gögnunum.
Landskjörstjórn samþykk tveimur nýjum tillögum að orðalagi í ESB-atkvæðagreiðslu RÚV
Staðfest Þjóðaratkvæðagreiðslan er áætluð 29. ágúst og tímafrestir til undirbúnings eru skammur. Umorðað Fullveldi
Eins og fram kom í umsögn landskjörstjórnar til utanríkismálanefndar geta ýmsar áskoranir fylgt þjóðaratkvæðagreiðslu 29. ágúst nk. þar sem tímafrestir eru skammir.
SOV-DATA-006 og SOV-PARL-007 staðfesta beint að þjóðaratkvæðagreiðslan er áætluð 29. ágúst 2026. SOV-DATA-006 og SOV-LEGAL-028 staðfesta einnig að dagsetningin hefur verið gagnrýnd af stjórnarandstöðu sem of skammur tími til undirbúnings og opinberrar umræðu. SOV-INTL-001 sýnir að upphaflegur tímarammi gerði ekki ráð fyrir atkvæðagreiðslu fyrr en 2027 — flýting í ágúst 2026 styður mat á að tímafrestir séu skammir.
Samhengi sem vantar
Gagnrýnin á tímafresti kemur einkum frá stjórnarandstöðunni; ríkisstjórnin telur að nægur tími sé til umfjöllunar (sjá SOV-LEGAL-028). Sjónarmið um hve stuttir frestirnir eru er því að hluta til pólitískt mat, en almenn samstaða er um að dagsetningin er þrengri en upphaflega var ráðgert.
Landskjörstjórn samþykk tveimur nýjum tillögum að orðalagi í ESB-atkvæðagreiðslu RÚV
Að hluta staðfest Landskjörstjórn telur sig geta uppfyllt skyldu sína skv. 1. mgr. 52. gr. kosningalaga um víðtæka kynningu þjóðaratkvæðagreiðslunnar þrátt fyrir skamma tímafresti. Umorðað Fullveldi
Landskjörstjórn telur sig engu að síður geta uppfyllt skyldu sína skv. 1. mgr. 52. gr. kosningalaga og staðið fyrir víðtækri kynningu á því málefni sem borið er undir þjóðaratkvæði.
SOV-PARL-008 staðfestir að landskjörstjórn skilaði umsögn samkvæmt 1. mgr. 52. gr. kosningalaga og að nefndin tók afstöðu til orðalags spurningar og kynningarskyldu sinnar. Staðreyndagrunnurinn nær hins vegar ekki yfir nýrri umsögn (1. maí 2026) þar sem nefndin segist beint geta uppfyllt skylduna þrátt fyrir skamma tímafresti. Lagagrundvöllur og almenn afstaða eru því staðfest, en þessi tiltekna yfirlýsing er ekki dregin beint upp í heimildum.
Samhengi sem vantar
Frumheimildin — nýrri umsögn landskjörstjórnar — liggur væntanlega fyrir í erindaskrá Alþingis fyrir mál 516 en hefur ekki verið dregin saman í staðreyndagrunninum. SOV-LEGAL-028 sýnir að spurningin um hvort frestir séu nógu langir er enn umdeild milli stjórnar og stjórnarandstöðu.
Landskjörstjórn samþykk tveimur nýjum tillögum að orðalagi í ESB-atkvæðagreiðslu RÚV