Orðalag og rammasetning ESB-spurninga hefur veruleg áhrif á niðurstöður kannana á Íslandi. Spurningar um \"áframhaldandi viðræður\" gefa 8–12 prósentustigum hærri stuðning en spurningar um \"aðild að ESB\". Félagsvísindastofnun Háskóla Íslands hefur skráð þessi áhrif síðan 2009 og bendir á að \"raunverulegur\" stuðningur ræðst að miklu leyti af hönnun spurningarinnar.
Enska frumtextinn
The wording and framing of EU-related poll questions in Iceland significantly affects results. Questions about 'resuming negotiations' consistently poll 8–12 percentage points higher than questions about 'joining the EU'. Questions mentioning specific policy areas (fisheries, agriculture) that could be affected by EU membership produce lower support than general questions. Multi-step questions (e.g., 'Would you support negotiations IF Iceland could secure fisheries protections?') produce higher support than unconditional questions. The Social Science Research Institute (Félagsvísindastofnun HÍ) has documented these framing effects across Icelandic EU polling since 2009, noting that the 'true' level of EU support depends heavily on question design, timing relative to political events, and whether respondents are forced to choose (binary) or offered a 'don't know' option.
Heimild
Félagsvísindastofnun Háskóla Íslands — Rannsóknir á viðhorfum til Evrópumála; Gallup methodology notes
Félagsvísindastofnun Háskóla Íslands er rannsóknarstofnun sem stundar vísindalegar kannanir og greiningar á samfélagslegum viðhorfum og stjórnmálum.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Umgjörðaráhrif eru altækur eiginleiki skoðanakannana og ekki bundin við spurningar um ESB. Tilgreindur munur í prósentustigum er áætlaður og breytilegur milli rannsókna. Eftir því sem kosningabarátta fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu harðnar geta svarendur myndað sér fastari skoðanir sem eru síður næmar fyrir umgjörðaráhrifum. Ígrundunarkannanir (þar sem svarendur fá upplýsingar áður en þeir svara) skila gjarnan ólíkum niðurstöðum en hefðbundnar kannanir.
Notuð í greiningum (4)
Davíð Þór Björgvinsson: Þankar í tilefni af umsögn landskjörstjórnar DV
- Að hluta staðfest Styður Feneyjanefndin leggur áherslu á að orðalag þjóðaratkvæðagreiðsluspurninga geti haft áhrif á niðurstöðu og lögmæti hennar.
Óvarfærið orðalag geti orðið til vandræða í áratugi Vísir
- Að hluta staðfest Styður Landskjörstjórn telur orðalag um hvort «halda eigi áfram» aðildarviðræður vera gildishlaðið þar sem enn sé deilt um hvort umsókn Íslands sé virk eða ekki.
- Að hluta staðfest Styður Utanríkisráðherra sagði að vel megi breyta orðalagi spurningarinnar, jafnvel þó staða aðildarumsóknar Íslands sé skýr og hún sé enn virk.
- Að hluta staðfest Styður Óvarfærið orðalag í þjóðaratkvæðagreiðslu gæti orðið að áratugalangt þrákefli í umræðunni ef ekki er að gætt.
Telur spurninguna í ESB-kosningunni gallaða Viðskiptablaðið
- Að hluta staðfest Styður Spurningin í þjóðaratkvæðagreiðslunni inniheldur umdeilda forsendu — að viðræður standi enn yfir — sem getur litað svör kjósenda.
Þórunn Sveinbjarnardóttir: Markvisst unnið að því að afvegaleiða umræðuna DV
- Að hluta staðfest Styður Gervigreind og þær upplýsingar sem hún byggir á getur haft áhrif á umræðuna um ESB-aðild og þjóðaratkvæðagreiðsluna.