Kristín Linda Árnadóttir
EinstaklingurAðstoðarforstjóri
Aðstoðarforstjóri — hlynnt ESB-aðild.
Yfirlit
Aðeins fullyrðingar sem aðilinn hefur fullyrt, verið vitnað í, eða umorðað eru taldar.
Fullyrðingar (11)
Staðfest Ísland á aðild að innri markaði ESB í gegnum EES-samninginn. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
Íslendingar eiga aðild að innri markaði ESB í gegnum EES-samninginn.
TRADE-DATA-002 staðfestir að Ísland hafi tollfríðan aðgang að innri markaði ESB fyrir flestar vörur í gegnum EES-samninginn. EEA-LEGAL-002 staðfestir enn frekar þessa lagalegu stöðu og tekur jafnframt fram að EFTA-ríkin hafi ekki atkvæðisrétt í ráðherraráðinu eða Evrópuþinginu. Þó ber að hafa í huga að aðgangurinn nær ekki til sjávarútvegs- og landbúnaðarafurða, svo fullyrðingin er rétt í megindráttum en einfaldar aðeins umfang þátttökunnar.
Samhengi sem vantar
EES-aðildin nær ekki til landbúnaðar- og sjávarútvegsvara, sem er veruleg takmörkun á markaðsaðganginum. TRADE-DATA-021 sýnir að háir innflutningstollar á matvælum eru undanskildir.
Staðfest EES-aðildin felur í sér skuldbindingu um að innleiða þær reglur sem gilda á innri markaðnum. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
Í þeirri aðild felst sú skuldbinding að innleiða þær reglur sem gilda á innri markaðnum.
EEA-LEGAL-022 staðfestir að EES-samningurinn nái til innri markaðarins (fjórfrelsis) og kveði á um innleiðingu viðeigandi ESB-löggjafar. Samkvæmt EEA-DATA-010 hafa rúmlega 13.000 lagagerðir verið teknar upp í EES-samninginn frá 1994. Þó er mikilvægt að fullyrðingin sleppur umfangsmiklum undantekningum — EES-samningurinn nær ekki til sameiginlegrar landbúnaðarstefnu, sjávarútvegsstefnu, tollabandalags, utanríkis- og öryggismála, né peningastefnu.
Samhengi sem vantar
Innleiðingin er ekki algild — stór stefnusvið eru undanskilin EES-samningnum. Auk þess hafa EFTA-ríkin ekki atkvæðisrétt þegar reglurnar eru samdar, heldur eingöngu áhrif á undirbúningsstigi (decision-shaping en ekki decision-making).
Staðfest Ísland hefur innleiðingarhalla í orkumálum og hefur ekki innleitt allar þær reglur sem það hefur skuldbundið sig til. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
Í sumum málaflokkum, til dæmis orkumálum, er innleiðingarhalli, þ.e. við höfum ekki innleitt allar þær reglur sem við höfum skuldbundið okkur til.
ENERGY-LEGAL-001 bendir skýrt á áð innleiðing EES-tengdrar orkulöggjafar dragist oft á eftir — "there is currently a backlog of unincorporated energy acts." EEA-DATA-007 staðfestir innleiðingarhallann á víðari grundvelli: ESA greindi frá um 1,5% innleiðingarhalla og opnaði 25–35 brotamál á ári á hendur Íslandi. Fullyrðingin er nákvæm og orðuð af varfærni.
Samhengi sem vantar
Innleiðingarhallinn endurspeglar að hluta smæð íslensku stjórnsýslunnar frekar en pólitískan vilja. Aðildarríki ESB eiga við sambærilegan vanda að stríða — afrekaskrá Íslands er sambærileg eða betri en nokkurra ESB-ríkja.
Að hluta staðfest Ísland stendur til að innleiða RED II tilskipunina (Renewable Energy Directive) um aukna notkun orku frá endurnýjanlegum orkugjöfum. Fullyrt Orkumál
Tilefni þessara skrifa er að nú stendur til að innleiða hér á landi tilskipun um aukna notkun orku frá endurnýjanlegum orkugjöfum, svokallaða RED II tilskipun (Renewable Energy Directive).
ENERGY-LEGAL-001 staðfestir að Ísland hefur þegar innleitt endurnýjanlega orkutilskipun ESB (2009/28/EC og endurskoðun hennar frá 2018, þ.e. RED II) í gegnum EES-samninginn. Fullyrðingin um að Ísland «standi til» að innleiða RED II er þannig röng í þeim skilningi að innleiðsla hefur þegar átt sér stað að hluta. Hins vegar benda heimildir á innleiðsluhalla (ENERGY-LEGAL-001, EEA-LEGAL-007) sem getur þýtt að nýjustu breytingar á tilskipuninni séu enn óinnleiddar.
Samhengi sem vantar
Ísland hefur þegar innleitt RED (2009/28/EC) og endurskoðun hennar (RED II, 2018/2001/EU) í gegnum EES-samninginn (ENERGY-LEGAL-001). Innleiðsluhalli EES-samningsins (400–500 gerðir, EFTA ESA, EEA-LEGAL-007) gæti þýtt að nýjustu breytingar (RED III/endurskoðun 2023) séu ekki enn innleiddar, en fullyrðingin um að Ísland «standi til» að innleiða RED II er ónákvæm — grunninnleiðsla hefur þegar farið fram. Ísland framleiðir nánast alla raforku og hita úr endurnýjanlegum orkugjöfum og uppfyllir þegar markmið tilskipunarinnar.
Að hluta staðfest Innan ESB hefur endurskoðuð RED III tilskipun þegar tekið gildi og hraðað leyfisferlum varðandi uppbyggingu á endurnýjanlegri orkuvinnslu. Fullyrt Orkumál
að innan Evrópusambandsins hefur endurskoðun þessarar tilskipunar (RED III) þegar tekið gildi og hraðað leyfisferlum sem varða uppbyggingu á endurnýjanlegri orkuvinnslu.
EEA-LEGAL-018 staðfestir að endurskoðuð tilskipun um endurnýjanlega orku (RED III) hafi verið samþykkt sem hluti af «Fit for 55»-pakkanum. ENERGY-LEGAL-001 greinir frá því að Ísland hafi þegar innleitt fyrri útgáfur tilskipunarinnar í gegnum EES-samninginn. Hins vegar staðfestir engin heimild beint að RED III hafi þegar «tekið gildi» og «hraðað leyfisferlum» í ESB-ríkjum — ENERGY-ANALYSIS-001 nefnir markmiðin en ekki árangur innleiðingar. Þar að auki getur Ísland innleitt RED III í gegnum EES-samninginn og er þannig ekki háð ESB-aðild til þess, þótt EES-innleiðing dragist oft á eftir. Fullyrðingin er rétt í grunninn en vantar samhengi um framkvæmd og tengsl við EES.
Samhengi sem vantar
RED III var samþykkt en innleiðing í aðildarríkjum er enn í vinnslu — áhrif á leyfisferla eru ekki enn mælanleg. Ísland getur innleitt tilskipunina í gegnum EES-samninginn án ESB-aðildar, þótt innleiðing dragi oft á eftir. Orkuumhverfi Íslands er ólíkt flestum ESB-ríkjum — nær öll raforkuvinnsla er þegar endurnýjanleg, þannig að áhrif RED III á Ísland væru takmörkuð.
Staðfest RED II tilskipunin var hönnuð fyrir nær áratug — áður en orkukreppan skall á og áður en Evrópa hóf að endurskrifa leikreglurnar. Fullyrt Orkumál
Það er ekki skynsamlegt að innleiða regluverk sem var hannað fyrir nær áratug — áður en orkukreppan skall á og áður en Evrópa sjálf hóf að endurskrifa leikreglurnar.
RED II (endurskoðun endurnýjanlegu orkutilskipunarinnar) var samþykkt 2018, sem er nær áratugur frá dags. greinar. ENERGY-LEGAL-001 staðfestir innleiðingu tilskipunarinnar frá 2018 í gegnum EES. EEA-LEGAL-018 staðfestir jafnframt að ESB hafi þegar endurskoðað tilskipunina í RED III sem hluta af "Fit for 55" pakkanum — sem sýnir að ESB hafi sjálft talið nauðsynlegt að uppfæra reglurnar. Orkukreppan í Evrópu 2022 er almenn þekking og varð eftir samþykkt RED II.
Samhengi sem vantar
Þó RED II sé frá 2018 var hún sjálf endurskoðun á tilskipun frá 2009, sem þýðir að regluverkið hefur verið í stöðugri þróun. Tímasetningin er rétt en röksemdafærslan um úreldingu gæti verið of sterk — EES-innleiðing getur sleppt RED II og beint tekið upp RED III ef vilji er til.
Heimildir vantar RED III tilskipunin kveður á um að leyfisveitingaferli, uppbygging og rekstur endurnýjanlegrar orkuvinnslu og tilheyrandi innviðir skuli teljast til brýnna almannahagsmuna sem þjóni lýðheilsu og almannaöryggi. Fullyrt Orkumál
Þar er kveðið á um að leyfisveitingaferlið, uppbygging og rekstur endurnýjanlegrar orkuvinnslu og tilheyrandi innviðir skuli teljast til brýnna almannahagsmuna sem þjóni lýðheilsu og almannaöryggi.
Staðreyndagrunnurinn inniheldur engar beinar heimildir um þetta tiltekna ákvæði RED III. ENERGY-LEGAL-003 og ENERGY-TREATY-001 fjalla um orkustefnu ESB og réttindi aðildarríkja, en hvorugt nefnir sérstaklega ákvæðið um almannahagsmuni í RED III. Fullyrðingin lýsir þekktu efni úr RED III en gögn til staðfestingar skortir í tiltækum heimildum.
Samhengi sem vantar
RED III tilskipunin (2023/2413) inniheldur ákvæði um almannahagsmuni en staðreyndagrunnurinn hefur ekki beina heimild til staðfestingar. Nánari greining krefst aðgangs að texta tilskipunarinnar.
Heimildir vantar Leyfisveitingaferlið fyrir virkjanir hér á landi er allt of tímafrekt og flókið — virkjunarkostir sitja fastir í ferlinu árum, jafnvel áratugum saman. Fullyrt Orkumál
Leyfisveitingaferlið, sem við höfum byggt upp hér á landi, er hins vegar allt of tímafrekt og flókið. Virkjunarkostir sitja fastir í því ferli árum, jafnvel áratugum, saman.
Fullyrðingin snýr að leyfisveitingaferlinu fyrir virkjanir á Íslandi og hversu tímafrekt það er. Engin heimild í þessum safni fjallar um orkuframkvæmdir, leyfisveitingarferli eða virkjunarleyfi á Íslandi. Heimildir fjalla um EES-lagainnleiðslu (EEA-LEGAL-007), aðlögunartímabil (EEA-LEGAL-014), starfsleyfi fagstétta (LABOUR-DATA-012) og önnur ótengd efni. Ekki er hægt að staðfesta eða hrekja fullyrðinguna á þessum grundvelli.
Samhengi sem vantar
Til að meta fullyrðinguna þyrfti heimildir um rammaáætlun, skipulagslög, umhverfismat og leyfisveitingar Orkustofnunar. Einnig þyrfti gögn um raunverulegan tíma frá umsókn til byggingar hjá tilteknum virkjunarverkefnum.
Að hluta staðfest Á þeim árum og áratugum sem virkjunarkostir bíða í leyfisveitingaferlinu heldur Ísland áfram að flytja inn og brenna jarðefnaeldsneyti. Fullyrt Orkumál
Á þeim árum og áratugum höldum við áfram að flytja inn og brenna jarðefnaeldsneyti, sem sannarlega þjónar ekki almannahagsmunum.
ENERGY-DATA-004 staðfestir að Ísland flutti inn um 800.000 tonn af jarðefnaeldsneyti árið 2023 og að jarðefnaeldsneyti standi undir 15–20% af heildarorkuþörf landsins — aðallega fyrir samgöngur og fiskiskipaflotann. Tengsl milli leyfistafa og jarðefnaeldsneytisnotkunar eru þó of einföld: meira rafmagn myndi ekki sjálfkrafa koma í stað dísilnotkunar fiskiskipaflotans eða flugs. Rafvæðing bifreiðaflotans gengur þegar hratt — 50% nýskráðra bíla voru rafknúnir 2023.
Samhengi sem vantar
Jarðefnaeldsneytisnotkun Íslands tengist einkum samgöngum og sjávarútvegi — greinum þar sem aukin raforkuframleiðsla frá virkjunum myndi ekki sjálfkrafa leysa vandann. Rafbílavæðing gengur hratt og dregur úr eldsneytisinnflutningi þegar.
Staðfest Ísland keppist við þjóðir á alþjóðavettvangi um stórfyrirtæki sem vilja nýta innlenda orku, þrátt fyrir lokað orkukerfi. Fullyrt Orkumál
því þrátt fyrir að við búum við lokað orkukerfi þá keppum við á alþjóðavettvangi um þau stórfyrirtæki sem vilja nýta orkuna okkar.
ENERGY-DATA-007 staðfestir aukna eftirspurn frá gagnamiðstöðvum og annarri nýrri starfsemi — Landsvirkjun gat ekki tekið við nýjum stórum viðskiptavinum 2024. Samkvæmt ENERGY-ANALYSIS-004 stendur álframleiðslan undir 18% útflutningsverðmæta og notar 70% raforkunnar. ENERGY-DATA-006 sýnir að Ísland hefur lægsta raforkuverð í Evrópu (€30–40/MWh á móti €120–150/MWh meðaltali ESB), sem er lykilsamkeppnisforskot. Jafnframt er rétt að orkukerfið er lokað — ENERGY-ANALYSIS-002 staðfestir að IceLink-kapall er enn á rannsóknarstigi.
Samhengi sem vantar
Orkuskortur á Íslandi er afstæður — miklar óvirkjaðar jarðhitaauðlindir eru til staðar (ENERGY-DATA-002 nefnir 1.500–2.000 MW möguleika). Samkeppnin um orkuna er raunveruleg en takmörkuð af leyfisveitingahraða, ekki af auðlindakorti.
Heimildir vantar ESB hefur þegar áttað sig á að RED II reglurnar gengu ekki nægilega langt. Fullyrt Orkumál
Evrópusambandið sjálft hefur þegar áttað sig á að gengu ekki nægilega langt.
Fullyrðingin snýr að viðurkenningu ESB á því að RED II (tilskipun um endurnýjanlega orkugjafa) hafi ekki gengið nægilega langt. Engin heimild í þessum safni fjallar um RED II eða endurskoðun hennar. Heimildir varpa ljósi á ýmis ESB-málefni — stækkunarskilyrði (EEA-LEGAL-012), lagafjölda (EEA-DATA-001), samstarfskerfi (SOV-LEGAL-031) — en ekkert þar tengist endurnýjanlegri orku eða RED II endurskoðun. Fullyrðingin er áfram óstaðfestanleg.
Samhengi sem vantar
Til þess að meta fullyrðinguna þyrfti heimildir um RED III eða endurskoðun á RED II tilskipuninni, t.d. tillögu Framkvæmdastjórnar ESB frá 2021 (Fit for 55 pakkinn) þar sem RED II var endurskoðuð. Slíkar heimildir eru ekki í staðreyndagrunninum.