Álframleiðsla er stærsti iðnaðargeiri Íslands og stendur undir um 18% af útflutningsverðmætum (u.þ.b. 250 milljörðum króna árið 2023) og um 70% af raforkuframleiðslu. Undir fullri ESB-aðild gætu langtímaorkusamningar álveranna við Landsvirkjun orðið skoðaðir á grundvelli reglna ESB um ríkisaðstoð ef kjararafmagn telst veita ósanngjarnt samkeppnisforskot.
Enska frumtextinn
Aluminium smelting is Iceland's largest industrial sector, accounting for roughly 18% of export revenues (approximately 250 billion ISK in 2023) and roughly 70% of electricity consumption. The three smelters operate on long-term power purchase agreements (PPAs) with Landsvirkjun at prices significantly below European market rates. Under full EU membership, these contracts could face scrutiny under EU state aid rules (Articles 107–108 TFEU) if preferential energy pricing is deemed to confer an unfair competitive advantage. However, the EU has recognised energy-intensive industries' carbon leakage risk and provides free ETS allowances to sectors at risk — a framework that would continue to protect Icelandic aluminium under membership.
Heimild
Hagstofa Íslands — External trade statistics; European Commission — State aid rules for energy
Hagstofa Íslands er opinber tölfræðistofnun sem gefur reglulega út hagtölur um efnahag, utanríkisverslun, fólksfjölda og samfélag.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Mat á ríkisaðstoð myndi ráðast af því hvort verðlagning Landsvirkjunar sé talin markaðstengd eða ívilnandi. Noregur, sem aðili að EES, hefur sætt rannsókn ESA á orkusamningum við iðnfyrirtæki. Ókeypis losunarheimildum innan ETS fyrir kolefnalekahættar atvinnugreinar er fækkað í áföngum samhliða innleiðingu CBAM, sem skapar óvissu um langtímavernd. Samningar við álver eru viðskiptaleyndarmál, sem gerir opinbert mat erfitt.
Notuð í greiningum (3)
Draumurinn um ESB-samning er uppgjöf Vísir
- Að hluta staðfest Styður ESB-gervigreindarreglugerð (AI Act) og orkupakkar ESB myndu draga úr samkeppnisforskoti Íslands í gagnaverum og orkufrekum iðnaði
Notum þau verkfæri sem nýtast okkur best Vísir
- Að hluta staðfest Styður Ísland keppist við þjóðir á alþjóðavettvangi um stórfyrirtæki sem vilja nýta innlenda orku, þrátt fyrir lokað orkukerfi.
Thomas Möller skrifar: Með eða á móti ESB – hver hefur rétt fyrir sér? DV
- Þarfnast samhengis Styður Öll orka á Íslandi selst og er flutt út í formi áls frá álverum og upplýsingavinnslu í gagnaverum.