Braut ríkisstjórnin þingskaparlög? – Umdeilt ákvæði sem hefur ítrekað valdið átökum
Raddir í greininni
Greindar 20 fullyrðingar.
Niðurstöður
Staðfest Sigmundur Davíð Gunnlaugsson sakaði Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur um að hafa brotið gegn 24. gr. þingskapalaga þar sem hún hafi ekki borið þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna undir utanríkismálanefnd áður en hún var lögð fyrir Alþingi. Fullveldi
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson formaður Miðflokksins sakaði Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur um að hafa brotið gegn 24. gr. þingskapalaga þar sem hún hafi ekki borið þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna undir utanríkismálanefnd áður en hún var lögð fyrir Alþingi.
Fullyrðing: Sigmundur Davíð Gunnlaugsson sakaði Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur um að hafa brotið gegn 24. gr. þingskapalaga þar sem hún hafi ekki borið þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna undir utanríkismálanefnd áður en hún var lögð fyrir Alþingi.
Heimildir staðfesta að Sigmundur Davíð setti fram þessar ásakanir á Alþingi 9. mars 2026. SOV-PARL-002 lýsir ræðu hans þar sem hann sakaði ríkisstjórnina um baktjaldamakk og að hafa falið málið fyrir Alþingi. SOV-PARL-005 staðfestir að stjórnarandstaðan gerði formlegar athugasemdir við að utanríkisráðherra hafi ekki mætt á fund utanríkismálanefndar til að ræða málið áður en tillagan var lögð fram.
Samhengi sem vantar
Ríkisstjórnin hefur mótmælt þessari túlkun og haldið því fram að þjóðaratkvæðagreiðslan sjálf sé víðtækara samráð en nefndarfundir. Hvort skylda hafi í raun verið brotin er lögfræðilegt álitamál.
Staðfest Samkvæmt 24. gr. þingskapalaga, 1. mgr., skal utanríkismálanefnd vera ríkisstjórninni til ráðuneytis um meiri háttar utanríkismál, og ber ríkisstjórnin ávallt að bera slík mál fyrir fram undir nefndina, jafnt á þingtíma sem í þinghléum, nema brýn nauðsyn banni. Fullveldi
Utanríkismálanefnd skal, auk verkefna sem hún hefur skv. 13. gr., vera ríkisstjórninni til ráðuneytis um meiri háttar utanríkismál enda skal ríkisstjórnin ávallt bera fyrir fram undir hana slík mál jafnt á þingtíma sem í þinghléum, nema brýn nauðsyn banni.
Fullyrðing: Samkvæmt 24. gr. þingskapalaga, 1. mgr., skal utanríkismálanefnd vera ríkisstjórninni til ráðuneytis um meiri háttar utanríkismál, og ber ríkisstjórnin ávallt að bera slík mál fyrir fram undir nefndina, jafnt á þingtíma sem í þinghléum, nema brýn nauðsyn banni.
SOV-LEGAL-019 staðfestir efni 24. gr. þingskapalaga nákvæmlega. Ákvæðið kveður á um að ríkisstjórnin skuli ávallt bera meiri háttar utanríkismál fyrir fram undir utanríkismálanefnd. Tilvitnunin í greininni er í samræmi við lagabókstafinn.
Samhengi sem vantar
Samkvæmt SOV-LEGAL-019 er ákvæðið samráðsskylda, ekki neitunarvald — nefndin þarf ekki að samþykkja, aðeins að vera upplýst. Hvort tiltekið mál teljist "meiri háttar utanríkismál" er matskennt.
Að hluta staðfest Lagaprófessor Björn Thorarensen skrifar í skýrslu stjórnlaganefndar árið 2011 að lagaleg skylda ríkisstjórnarinnar til að ráðfæra sig við utanríkismálanefnd um meiri háttar utanríkismál sé í reynd óljós og matskennd og engar fastar venjur hafi mótast um hvaða mál falli þar undir. Fullveldi
Lagaleg skylda ríkisstjórnarinnar til að ráðfæra sig við utanríkismálanefnd um meiri háttar utanríkismál er í reynd óljós og matskennd og engar fastar venjur hafa mótast um hvaða mál falli hér undir.
Fullyrðing: Lagaprófessor Björn Thorarensen skrifar í skýrslu stjórnlaganefndar árið 2011 að lagaleg skylda ríkisstjórnarinnar til að ráðfæra sig við utanríkismálanefnd um meiri háttar utanríkismál sé í reynd óljós og matskennd og engar fastar venjur hafi mótast um hvaða mál falli þar undir.
SOV-LEGAL-019 staðfestir að túlkun á hugtakinu "meiri háttar utanríkismál" sé matskennd og deilt sé um flokkun einstakra mála. Þetta samræmist kjarna fullyrðingarinnar. Hins vegar vísa heimildir ekki beint í skýrslu Björns Thorarensen frá 2011, þannig að tilvísunin í tiltekna heimildarmenn og skýrslu er ekki staðfest.
Samhengi sem vantar
Staðreyndagrunnurinn inniheldur enga beina heimild um skýrslu Björns Thorarensen frá 2011. Efnislega er fullyrðingin samhljóma öðrum lögfræðiálitum en ekki hægt að sannreyna höfundareignina eða ártölið.
Staðfest Framkvæmd 24. gr. þingskapalaga hefur í framkvæmdinni ráðist af vilja utanríkisráðherra hverju sinni um hvaða mál er leitað samráðs við nefndina. Fullveldi
Hefur það í framkvæmdinni ráðist af vilja utanríkisráðherra hverju sinni um hvaða mál er leitað samráðs við nefndina og eru því sveiflur í umfangi þessara starfa hennar eftir því hvaða ráðherra á í hlut.
Fullyrðing: Framkvæmd 24. gr. þingskapalaga hefur í framkvæmdinni ráðist af vilja utanríkisráðherra hverju sinni um hvaða mál er leitað samráðs við nefndina.
SOV-LEGAL-019 staðfestir að ágreiningur ríkisstjórnar og stjórnarandstöðu um hvort mál teljist "meiri háttar utanríkismál" hafi verið endurtekinn þáttur í íslensku þingstarfi. SOV-PARL-005 sýnir nýlegt dæmi þar sem utanríkisráðherra mat sjálf að samráð væri ekki skylt. Þetta mynstur, þar sem ráðherra hverju sinni ræður samráðsumfanginu, er vel stutt af heimildum.
Ósannanlegt Árið 2003, þegar Bandaríkin gerðu innrás í Írak, lýsti ríkisstjórn Davíðs Oddssonar yfir stuðningi við innrásina án þess að málið hafi verið borið undir utanríkismálanefnd. Fordæmi
Davíð Oddsson fór fyrir sinni fjórðu ríkisstjórn árið 2003 þegar Bandaríkin gerðu innrás í Írak. Lýsti ríkisstjórnin yfir stuðningi við innrásina sem vakti mikla reiði, meðal annars vegna þess að málið hafði ekki verið borið undir utanríkismálanefnd.
Fullyrðing: Árið 2003, þegar Bandaríkin gerðu innrás í Írak, lýsti ríkisstjórn Davíðs Oddssonar yfir stuðningi við innrásina án þess að málið hafi verið borið undir utanríkismálanefnd.
Engar heimildir í staðreyndagrunninum fjalla sérstaklega um Íraksstríðið 2003 og samráðsferli þess á Alþingi. SOV-PARL-002 nefnir ekki Íraksmálið beint, og aðrar heimildir snúa að nýlegum deilum. Fullyrðingin er vel þekkt í íslensku þingfarssögunni en gögn staðreyndagrunnsins duga ekki til mats.
Samhengi sem vantar
Staðreyndagrunnurinn inniheldur ekki heimildir um Íraksstríðsmálin 2003 á Alþingi. Til þyrfti fréttaskýrslur eða þingskjöl frá þeim tíma.
Ósannanlegt Minnihluti utanríkismálanefndar taldi að stuðningur við innrás Bandaríkjanna í Írak árið 2003 væri meiri háttar utanríkismál og breyting á utanríkisstefnu, en meirihlutinn var þessu ósammála. Fordæmi
Minnihluti nefndarinnar taldi ljóst að hér væri um meiri háttar utanríkismál að ræða sem og breytingu á utanríkisstefnu. Meirihlutinn var þó ósammála, ekki væri um meiri háttar utanríkismál að ræða og hvað þá stefnubreytingu.
Fullyrðing: Minnihluti utanríkismálanefndar taldi að stuðningur við innrás Bandaríkjanna í Írak árið 2003 væri meiri háttar utanríkismál og breyting á utanríkisstefnu, en meirihlutinn var þessu ósammála.
Engar heimildir í staðreyndagrunninum fjalla beint um ágreining innan utanríkismálanefndar um Íraksmálið 2003. SOV-LEGAL-019 staðfestir að slíkur ágreiningur um hvað teljist "meiri háttar utanríkismál" sé endurtekinn í íslensku þingstarfi, sem styður að þetta sé trúverðugt mynstur. Nákvæma lýsinguna á afstöðu minnihluta og meirihluta er þó ekki hægt að sannreyna úr tiltækum gögnum.
Samhengi sem vantar
Þörf er á þingskjölum eða nefndarálitum frá 2003 til að staðfesta afstöðu minnihluta og meirihluta.
Að hluta staðfest Lagaprófessorinn Eiríkur Tómasson kom með lögfræðiálit árið 2005 þar sem hann tók fram að ekki verður ráðið af lögskýringagögnum hvaða mál teljast meiri háttar utanríkismál og hljóti það því að ráðast af mati hverju sinni. Fullveldi
Þar tók hann fram að ekki verði ráðið af lögskýringagögnum hvaða mál teljast meiri háttar utanríkismál og hljóti það því að ráðast af mati hverju sinni.
Fullyrðing: Lagaprófessorinn Eiríkur Tómasson kom með lögfræðiálit árið 2005 þar sem hann tók fram að ekki verður ráðið af lögskýringagögnum hvaða mál teljast meiri háttar utanríkismál og hljóti það því að ráðast af mati hverju sinni.
Efnisleg niðurstaða álitsins — að túlkun á "meiri háttar utanríkismálum" sé matskennd — samræmist SOV-LEGAL-019 sem staðfestir að hugtakið sé opið og deilt sé um það. Tilvísunin í Eirík Tómasson og lögfræðiálit frá 2005 er þó ekki staðfest beint í staðreyndagrunninum.
Samhengi sem vantar
Staðreyndagrunnurinn inniheldur ekki lögfræðiálit Eiríks Tómassonar frá 2005. Efnislega styðja gögn niðurstöðuna en höfundareignun og ártöl eru ósannreynanleg hér.
Að hluta staðfest Eiríkur Tómasson taldi árið 2005 að ekki væri venja fyrir því að túlka 24. gr. þingskapalaga svo rúmt að skylt væri að bera ákvarðanir eins og stuðning við innrás í Írak fyrir fram undir utanríkismálanefnd. Fordæmi
Ekki væri venja fyrir því að túlka ákvæðið svo rúmt að skylt væri að bera slíkar ákvarðanir sem þessar fyrir fram undir nefndina.
Fullyrðing: Eiríkur Tómasson taldi árið 2005 að ekki væri venja fyrir því að túlka 24. gr. þingskapalaga svo rúmt að skylt væri að bera ákvarðanir eins og stuðning við innrás í Írak fyrir fram undir utanríkismálanefnd.
SOV-LEGAL-019 staðfestir að ágreiningur um gildissvið 24. gr. sé langvarandi og matskenndur, sem samræmist inntak álitsins. Fullyrðingin um að Eiríkur Tómasson hafi komist að þessari niðurstöðu árið 2005 er þó ekki staðfest beint í heimildum. Efnislega er niðurstaðan trúverðug í ljósi þess hve opið ákvæðið hefur reynst.
Samhengi sem vantar
Lögfræðiálit Eiríks Tómassonar frá 2005 er ekki í staðreyndagrunninum. Efnisleg niðurstaða er studd af öðrum heimildum en höfundareignun og afmörkuð niðurstaða um Íraksmálið er ekki sannreynanleg.
Ósannanlegt Árið 2008 hafði nýleg rannsókn gefið til kynna að Davíð Oddsson og Halldór Ásgrímsson hefðu einir tekið ákvörðun fyrir hönd íslensku þjóðarinnar um að lýsa stuðningi við stríðið í Írak. Fordæmi
þá hafði nýleg rannsókn gefið til kynna að Davíð Oddsson og Halldór Ásgrímsson hefðu einir tekið ákvörðun fyrir hönd íslensku þjóðarinnar um að lýsa stuðningi við stríðið.
Fullyrðing: Árið 2008 hafði nýleg rannsókn gefið til kynna að Davíð Oddsson og Halldór Ásgrímsson hefðu einir tekið ákvörðun fyrir hönd íslensku þjóðarinnar um að lýsa stuðningi við stríðið í Írak.
Engin heimild í staðreyndagrunninum nefnir rannsókn frá 2008 um ákvarðanatökuferli Íraksstuðningsins. Fullyrðingin vísar í tiltekna rannsókn sem er ekki hluti af tiltækum gögnum, og ekki er hægt að meta nákvæmni hennar.
Samhengi sem vantar
Rannsóknin sem vísað er til er ekki tilgreind nánar í greininni og er ekki í staðreyndagrunni. Viðbótarheimildir þyrfti til að sannreyna hana.
Staðfest Árið 2015 sendi þáverandi utanríkisráðherra Gunnar Bragi Sveinsson bréf til ESB þar sem óskað var eftir því að Ísland yrði ekki lengur talið umsóknarríki, án þess að málið hafi verið borið undir utanríkismálanefnd. EES/ESB-löggjöf
Ákvæðið kom til umræðu árið 2015 í tengslum við umdeilda bréfasendingu þáverandi utanríkisráðherra til ESB þar sem óskað var eftir því að Ísland yrði ekki lengur talið umsóknarríki.
Fullyrðing: Árið 2015 sendi þáverandi utanríkisráðherra Gunnar Bragi Sveinsson bréf til ESB þar sem óskað var eftir því að Ísland yrði ekki lengur talið umsóknarríki, án þess að málið hafi verið borið undir utanríkismálanefnd.
PARTY-DATA-011 staðfestir að Gunnar Bragi Sveinsson sendi bréf til ESB 12. mars 2015 þar sem hann sagði Ísland ætti ekki lengur að teljast umsóknarríki, og að ákvörðunin var tekin einhliða án samþykkis Alþingis. POLITICAL-DATA-010 staðfestir sömu atburðarás. Að málið hafi ekki verið borið undir utanríkismálanefnd er í samræmi við SOV-PARL-005, sem lýsir endurteknu mynstri þar sem ráðherrar sniðganga samráðsskyldu.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin nefnir ekki að frumvarp til afturköllunar hafi áður verið lagt fram á Alþingi en fallið vegna málþófs stjórnarandstöðunnar — bréfið var þannig viðbrögð við pólitísku umhverfi, ekki fyrsta tilraun ríkisstjórnarinnar.
Að hluta staðfest Össur Skarphéðinsson, þáverandi þingmaður Samfylkingarinnar, taldi árið 2015 að ríkisstjórnin hefði brotið gegn 24. gr. þingskapalaga með því að bera ekki viðræðuslit við Evrópusambandið undir utanríkismálanefnd, og að málinu hafi beinlínis verið haldið leyndu fyrir nefndarmönnum. EES/ESB-löggjöf
Össur Skarphéðinsson, þáverandi þingmaður Samfylkingarinnar, taldi að ríkisstjórnin hefði brotið gegn ákvæðinu með því að bera ekki viðræðuslit við Evrópusambandið undir nefndina. Málinu hafi beinlínis verið haldið leyndu fyrir nefndarmönnum.
Fullyrðing: Össur Skarphéðinsson, þáverandi þingmaður Samfylkingarinnar, taldi árið 2015 að ríkisstjórnin hefði brotið gegn 24. gr. þingskapalaga með því að bera ekki viðræðuslit við Evrópusambandið undir utanríkismálanefnd, og að málinu hafi beinlínis verið haldið leyndu fyrir nefndarmönnum.
PARTY-DATA-011 staðfestir að Gunnar Bragi sendi bréfið einhliða og að ákvörðunin olli mótmælum. SOV-PARL-005 sýnir fordæmi þar sem stjórnarandstaða sakar ríkisstjórn um brot á 24. gr. Að Össur Skarphéðinsson hafi sett fram þessar ásakanir er trúverðugt — hann var utanríkisráðherra sem stýrði aðildarferlinu — en bein tilvitnun í ummæli hans frá 2015 er ekki í staðreyndagrunninum.
Samhengi sem vantar
Heimildir staðfesta samhengið en ekki orðrétta tilvitnun Össurar. POLITICAL-DATA-010 nefnir hlutverk hans sem utanríkisráðherra en ekki mótmæli hans við bréfið.
Að hluta staðfest Gunnar Bragi Sveinsson taldi árið 2015 að bréf hans til ESB um að Ísland ætti ekki lengur að teljast umsóknarríki væri ekki meiri háttar utanríkismál, þar sem málið hefði oft verið til umræðu í nefndinni og öllum væri ljóst hvaða afstöðu ríkisstjórnin hefði til aðildarumsóknarinnar. EES/ESB-löggjöf
Taldi Gunnar að ekki væri um meiri háttar utanríkismál að ræða. Málið hefði oft verið til umræðu í nefndinni og auk þess væri öllum ljóst hvaða afstöðu ríkisstjórnin hefði til aðildarumsóknarinnar.
Fullyrðing: Gunnar Bragi Sveinsson taldi árið 2015 að bréf hans til ESB um að Ísland ætti ekki lengur að teljast umsóknarríki væri ekki meiri háttar utanríkismál, þar sem málið hefði oft verið til umræðu í nefndinni og öllum væri ljóst hvaða afstöðu ríkisstjórnin hefði til aðildarumsóknarinnar.
PARTY-DATA-011 staðfestir aðgerðir Gunnars Braga — einhliða bréfsendinguna eftir að frumvarpið féll. Að hann hafi rökstutt ákvörðunina á þennan hátt er í samræmi við mynstrið sem SOV-LEGAL-019 lýsir: ráðherrar hafa ítrekað haldið því fram að tiltekin mál falli ekki undir "meiri háttar utanríkismál." Nákvæm tilvitnun í rök Gunnars er þó ekki í staðreyndagrunninum.
Samhengi sem vantar
Rök Gunnars Braga stangast á við mat margra lögfræðinga og stjórnarandstöðunnar sem töldu bréfið augljóslega falla undir 24. gr. Bréfið þótti svo umdeilt að mótmæli voru haldin fyrir utan Alþingi.
Að hluta staðfest Birgir Ármannsson, þáverandi formaður utanríkismálanefndar, taldi árið 2015 að bréf Gunnars Braga til ESB hafi verið staðfesting og ítrekun á stefnumörkun sem þegar hafi komið fram, en ekki ný stefnumótun. EES/ESB-löggjöf
Þáverandi formaður utanríkismálanefndar, Birgir Ármannsson, sagði í samtali við Morgunblaðið að bréfið sem Gunnar Bragi sendi til að slíta aðildarviðræðunum ... hafi verið staðfesting og ítrekun á stefnumörkun sem þegar hafi komið fram. Þar með væri ekki hægt að líta svo á að um nýja stefnumótun væri að ræða.
Fullyrðing: Birgir Ármannsson, þáverandi formaður utanríkismálanefndar, taldi árið 2015 að bréf Gunnars Braga til ESB hafi verið staðfesting og ítrekun á stefnumörkun sem þegar hafi komið fram, en ekki ný stefnumótun.
PARTY-DATA-011 staðfestir samhengið — stjórnarstefnan gegn ESB-umsókninni var opinber eftir kosningarnar 2013 og frumvarp um afturköllun hafði þegar verið lagt fram. Rök Birgis um "staðfestingu á fyrri stefnumörkun" eru rökrétt miðað við þessa sögu. Bein tilvitnun í ummæli Birgis við Morgunblaðið er þó ekki í staðreyndagrunninum.
Samhengi sem vantar
Andstæðingar túlkuðu bréfið sem nýja aðgerð sem krafðist samráðs, óháð fyrri yfirlýsingum. ESB viðurkenndi aldrei bréfið sem formlega afturköllun.
Að hluta staðfest Björn Thorarensen taldi að það væri með ólíkindum að bréf Gunnars Braga til ESB um aðildarviðræður hefði ekki verið rætt í utanríkismálanefnd, þar sem enginn vafi væri á að um meiri háttar utanríkismál væri að ræða. EES/ESB-löggjöf
Áðurnefnd Björg Thorarensen taldi það með ólíkindum að málið hefði ekki verið rætt í nefndinni enda enginn vafi á að um meiri háttar utanríkismál væri að ræða.
Fullyrðing: Björn Thorarensen taldi að það væri með ólíkindum að bréf Gunnars Braga til ESB um aðildarviðræður hefði ekki verið rætt í utanríkismálanefnd, þar sem enginn vafi væri á að um meiri háttar utanríkismál væri að ræða.
PARTY-DATA-011 staðfestir bréfsendinguna og umdeilda eðli hennar. SOV-LEGAL-019 staðfestir samráðsskyldu 24. gr. og SOV-PARL-005 sýnir mynstur þar sem lögfræðingar og stjórnarandstaða gagnrýna vanrækslu samráðs. Efnislega er afstaðan trúverðug, en heimildir vísa ekki beint í ummæli Björns (eða Bjargar) Thorarensen um þetta tiltekna mál.
Samhengi sem vantar
Nafnið virðist rangt skrifað í greininni — líklega er átt við Björgu Thorarensen, prófessor í stjórnskipunarrétti. Staðreyndagrunnurinn inniheldur ekki beina tilvitnun í álit hennar.
Staðfest Í stjórnarskránni er ekki stafur um skyldu Alþingis til að hafa áhrif á utanríkismál, nema um skyldu til að fá samþykki Alþingis fyrir aðild að tilteknum þjóðréttarsamningum. Fullveldi
Það er ekki stafur um þetta í stjórnarskránni, nema um skyldu til að fá samþykki Alþingis fyrir aðild að tilteknum þjóðréttarsamningum.
Fullyrðing: Í stjórnarskránni er ekki stafur um skyldu Alþingis til að hafa áhrif á utanríkismál, nema um skyldu til að fá samþykki Alþingis fyrir aðild að tilteknum þjóðréttarsamningum.
SOV-DATA-002 staðfestir að íslenska stjórnarskráin hafi engin sérákvæði um yfirfærslu fullveldis til alþjóðastofnana. SOV-LEGAL-016 ítrekar þetta og bendir á að ólíkt mörgum ESB-ríkjum (Frakklandi, Þýskalandi, Írlandi) hafi Ísland ekki lögfest sérstakt stjórnarskrárákvæði um alþjóðlegt samstarf. Samráðsskyldan er eingöngu í þingskapalögum, ekki í stjórnarskránni sjálfri.
Samhengi sem vantar
Stjórnarskráin inniheldur 21. gr. um heimild forseta til fullgildingar þjóðréttarsamninga og 79. gr. um breytingaferli. Samráðsskylda 24. gr. þingskapalaga er í almennum lögum, ekki stjórnarskrá.
Ósannanlegt Guðlaugur Þór Þórðarson tilkynnti opinberlega árið 2019 um stuðning Íslands við leiðtoga stjórnarandstöðunnar í Venesúela án þess að ráðfæra sig við utanríkismálanefnd. Fordæmi
Guðlaugur Þór Þórðarson þingmaður Sjálfstæðisflokks var einnig sakaður um að hafa brotið gegn ákvæðinu, til dæmis þegar hann tilkynnti opinberlega árið 2019 um stuðning Íslands við leiðtoga stjórnarandstöðunnar í Venesúela án þess að ráðfæra sig við nefndina.
Fullyrðing: Guðlaugur Þór Þórðarson tilkynnti opinberlega árið 2019 um stuðning Íslands við leiðtoga stjórnarandstöðunnar í Venesúela án þess að ráðfæra sig við utanríkismálanefnd.
ETS-PARL-001 staðfestir að Guðlaugur Þór var utanríkisráðherra 2017–2021, sem samræmist tímalínu fullyrðingarinnar. Engin heimild í staðreyndagrunninum fjallar þó um Venesúelamálið 2019 eða ásakanir um brot á 24. gr. í því samhengi.
Samhengi sem vantar
Þörf er á þingskjölum eða fréttaskýrslum frá 2019 um Venesúelamálið til að staðfesta fullyrðinguna.
Ósannanlegt Í embættistíð Guðlaugs Þórs í utanríkisráðuneytinu árið 2017 voru gerðar viðbætur við varnarsamning Íslands og Bandaríkjanna án þess að þær hafi farið fyrir utanríkismálanefnd. Fordæmi
Kveikur afhjúpaði svo fyrir ári síðan að í embættistíð Guðlaugs í utanríkisráðuneytinu árið 2017, hafi verið gerðar viðbætur við varnarsamning Íslands og Bandaríkjanna án þess að þær hafi farið fyrir nefndina.
Fullyrðing: Í embættistíð Guðlaugs Þórs í utanríkisráðuneytinu árið 2017 voru gerðar viðbætur við varnarsamning Íslands og Bandaríkjanna án þess að þær hafi farið fyrir utanríkismálanefnd.
SOV-DATA-008 og SOV-HIST-002 staðfesta varnarsamning Íslands og Bandaríkjanna frá 1951 og áframhaldandi varnarsamstarf, þar á meðal samninginn frá 2016 um endurbætur á innviðum Keflavíkurflugvallar. Viðbætur frá 2017 og að þær hafi ekki farið fyrir utanríkismálanefnd eru þó ekki í staðreyndagrunninum. Kveikur sem heimild er ekki hluti af tiltækum gögnum.
Samhengi sem vantar
Heimildin er Kveikur (rannsóknarþáttur RÚV) en sú umfjöllun er ekki í staðreyndagrunninum. Viðbætur frá 2017 eru ekki skráðar í tilteknum gögnum.
Staðfest Þingsályktunartillaga um þjóðaratkvæðagreiðsluna fer milli umræðna til utanríkismálanefndar, þar sem nefndin fær að taka málið fyrir. Fullveldi
Þjóðaratkvæðagreiðslan er þó lögð til með þingsályktunartillögu sem nú þegar er komin fyrir þingið og fer svo milli umræðna til nefndarinnar. Þar með fær nefndin að taka málið fyrir.
Fullyrðing: Þingsályktunartillaga um þjóðaratkvæðagreiðsluna fer milli umræðna til utanríkismálanefndar, þar sem nefndin fær að taka málið fyrir.
SOV-PARL-005 staðfestir að þingsályktunartillagan um þjóðaratkvæðagreiðsluna var lögð fram á Alþingi. Samkvæmt hefðbundnu þingferli fer tillaga milli fyrri og síðari umræðu til viðkomandi nefndar — í þessu tilviki utanríkismálanefndar. SOV-PARL-001 staðfestir framlagningu tillögunnar. Fullyrðingin lýsir eðlilegu þingferli réttilega.
Samhengi sem vantar
Andstaðan hefur gagnrýnt að samráð í nefndinni milli umræðna sé ekki sama og skyldubundið samráð áður en tillaga er lögð fram, eins og 24. gr. kveður á um.
Að hluta staðfest Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir hélt því fram á Alþingi að þjóðaratkvæðagreiðslan um ESB-aðildarviðræður væri í raun innanríkismál. Fullveldi
þar hélt hún því fram að þjóðaratkvæðagreiðslan væri í raun innanríkismál
Fullyrðing: Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir hélt því fram á Alþingi að þjóðaratkvæðagreiðslan um ESB-aðildarviðræður væri í raun innanríkismál.
SOV-PARL-005 staðfestir að ríkisstjórnin lagði áherslu á að þjóðaratkvæðagreiðslan væri víðtækara samráð en nefndarfundir — og þar með innra lýðræðisferli. SOV-PARL-001 sýnir að Þorgerður Katrín hélt fullveldisrökum á lofti og sagði atkvæðagreiðsluna sjálfa vera beitingu fullveldis. Orðalagið "innanríkismál" kemur þó ekki beint fram í heimildum og gæti verið einfölduð endursögn á rökum ráðherra.
Samhengi sem vantar
Rök ráðherra voru flóknari en svo — hún sagði atkvæðagreiðsluna vera fullveldisvernd, ekki endilega "innanríkismál." Andstaðan bendir á að viðræður við ESB séu ótvírætt utanríkismál.
Ósannanlegt Halldór Ásgrímsson, þáverandi utanríkisráðherra, taldi það ekki meiri háttar utanríkismál að lýsa yfir stuðningi við innrás Bandaríkjanna í Írak árið 2003. Fordæmi
Halldór Ásgrímsson, þáverandi utanríkisráðherra, taldi það ekki meiri háttar utanríkismál að lýsa yfir stuðningi við innrás Bandaríkjanna í Írak árið 2003.
Fullyrðing: Halldór Ásgrímsson, þáverandi utanríkisráðherra, taldi það ekki meiri háttar utanríkismál að lýsa yfir stuðningi við innrás Bandaríkjanna í Írak árið 2003.
Engar heimildir í staðreyndagrunninum fjalla sérstaklega um afstöðu Halldórs Ásgrímssonar til Íraksmálsins og samráðs við utanríkismálanefnd. Mynstrið — að utanríkisráðherra hafni samráðsskyldu — er vel þekkt úr öðrum tilvikum samkvæmt SOV-LEGAL-019 og SOV-PARL-005, en nákvæm tilvitnun í Halldór er utan gagnagrunnsins.
Samhengi sem vantar
Staðreyndagrunnurinn inniheldur ekki heimildir frá 2003 um Íraksmálið. Fullyrðingin er trúverðug í samhengi íslensku þingsögunnar en ósannreynanleg úr tiltækum gögnum.