Sigmar Guðmundsson
StjórnmálafólkÞingmaður (Viðreisn)
Þingmaður (Viðreisn) — blandað viðhorf til ESB-aðildar.
Þingvirkni um ESB-mál
Ræður á Alþingi um ESB- og Evrópumál.
Sjá þingræður →Yfirlit
Aðeins fullyrðingar sem aðilinn hefur fullyrt, verið vitnað í, eða umorðað eru taldar.
Fullyrðingar (14)
Að hluta staðfest Viðreisn var eini flokkurinn sem kosin var á þing árið 2024 með ESB-aðild sem kosningaloforð. Fullyrt Flokkastefnur
Viðreisn var eini flokkurinn sem kosin var á þing 2024 sem var með ESB aðild sem kosningaloforð
Fullyrðingin er of þröng. Samkvæmt POL-DATA-001 styðja bæði Samfylkingin og Viðreisn ESB-aðild formlega, og Samfylkingin hefur stutt aðild síðan 2007. Viðreisn er vissulega sá flokkur sem hefur ESB-aðild sem eitt af kjarnaatriðum stefnuskrár sinnar frá upphafi (PARTY-DATA-017), en Samfylkingin leiddi umsóknarferlið 2009 og styður enn aðild. Þó ber að nefna að PARTY-DATA-016 sýnir að Kristrún Frostadóttir sagði skýrt fyrir kosningar 2024 að ESB-aðild yrði ekki á dagskrá, sem gefur fullyrðingunni nokkurt vægismál — Samfylkingin gekk ekki til kosninga með ESB-aðild sem beint kosningaloforð 2024 þrátt fyrir að flokkurinn styðji aðild.
Samhengi sem vantar
Samfylkingin styður ESB-aðild formlega en Kristrún sagði skýrt fyrir kosningarnar 2024 að aðild yrði ekki á dagskrá — flokkurinn gekk því ekki til kosninga með ESB-aðild sem beinu loforði. Þetta gerir fullyrðinguna réttari en hún lítur út við fyrstu sýn, þótt hún sleppi þessu mikilvæga samhengi.
Ekki minn kaffibolli Vísir
Að hluta staðfest Viðreisn fékk 33.606 atkvæði af 215.216 atkvæðum í þingkosningunum 2024 og 11 þingmenn af 63. Fullyrt Flokkastefnur
þau fengu 33.606 atkvæði af 215.216 og 11 þingmenn af 63
Heimildir staðfesta 11 þingsæti Viðreisnar (POLITICAL-DATA-001, POLITICAL-DATA-004) og PARTY-DATA-017 nefnir 17,5% atkvæðahlutfall. Nákvæmu tölurnar 33.606 atkvæði og 215.216 heildaratkvæði eru ekki staðfestar beint í tiltækum heimildum, en 17,5% af 215.216 er um 37.663 — sem er nokkur frávik frá 33.606. Ef 33.606 reiknast sem hlutfall af 215.216 fæst um 15,6%, sem er lægra en 17,5% samkvæmt PARTY-DATA-017. Þingsætatalan 11 af 63 er hins vegar staðfest.
Samhengi sem vantar
Atkvæðatölurnar (33.606 af 215.216) eru ekki staðfestar beint í heimildum. PARTY-DATA-017 nefnir 17,5% atkvæðahlutfall en 33.606/215.216 gefur rúmlega 15,6%, sem er ekki í samræmi. Þingsætatalan 11 af 63 er hins vegar staðfest af mörgum heimildum.
Ekki minn kaffibolli Vísir
Að hluta staðfest Samfylkingin fékk 44.091 atkvæði og 15 þingmenn í þingkosningunum 2024. Fullyrt Flokkastefnur
Samfylkingin - manns kusu: 44.091 - Þingmenn 15
Þingsætatalan 15 er í ósamræmi við heimildir. POLITICAL-DATA-008 og POL-DATA-001 staðfesta báðar að Samfylkingin hafi 13 þingsæti á 157. löggjafarþingi. POLITICAL-DATA-001 sýnir einnig 13 sæti. Fullyrðingin segir 15 þingmenn en heimildir segja samhljóða 13. Atkvæðatalan 44.091 er ekki staðfest beint í heimildum en getur verið rétt ef varamenn og aðrir listar eru meðtaldir — þó stangast 15 þingsæti á við öll tiltæk gögn.
Samhengi sem vantar
Allar heimildir (POLITICAL-DATA-008, POL-DATA-001, POLITICAL-DATA-001) segja Samfylkinguna eiga 13 þingsæti, ekki 15. Mismunurinn gæti skýrst af kosningatölum (upphaflegar niðurstöður) á móti raunverulegum þingsætum eftir úthlutunarreglur, en fullyrðingin um 15 þingmenn virðist röng samkvæmt tiltækum heimildum. Atkvæðatalan 44.091 er ekki staðfest.
Ekki minn kaffibolli Vísir
Að hluta staðfest Flokkur fólksins fékk 29.288 atkvæði og 10 þingmenn í þingkosningunum 2024. Fullyrt Flokkastefnur
Flokkur fólksins - manns kusu: 29.288 - Þingmenn 10
Þingsætatalan 10 er í ósamræmi við heimildir. POLITICAL-DATA-009 staðfestir 8 þingsæti Flokks fólksins og tilgreinir nöfn 8 þingmanna. Sama tala kemur fram í POLITICAL-DATA-001, PARTY-DATA-013 og PARTY-DATA-018. Fullyrðingin um 10 þingmenn stangast á við öll tiltæk gögn sem segja samhljóða 8 sæti. Atkvæðatalan 29.288 er ekki staðfest beint í heimildum.
Samhengi sem vantar
Heimildir (POLITICAL-DATA-009, POLITICAL-DATA-001, PARTY-DATA-013) staðfesta samhljóða 8 þingsæti Flokks fólksins, ekki 10. POLITICAL-DATA-009 nafngreinir alla 8 þingmenn flokksins. Atkvæðatalan 29.288 er ekki staðfest. Mismunur á milli 10 og 8 þingsæta er verulegur og óstuddur af heimildum.
Ekki minn kaffibolli Vísir
Óstutt ESB hætti aðildarviðræðum við Ísland árið 2013 vegna þess að það taldi ekki vera meirihluta fyrir aðild. Fullyrt Fordæmi
Gerir fólk sér grein fyrir að það var ESB sem hætti viðræðunum 2013 vegna þess að það taldi að það væri ekki meirihluti fyrir aðild?
PREC-HIST-004 staðfestir skýrt að miðju-hægri ríkisstjórnin sem kosin var 2013 fraus viðræðurnar og Ísland dró umsóknina formlega til baka í mars 2015. Það var íslenska ríkisstjórnin sem hætti viðræðunum, ekki ESB. Fullyrðingin snýr sögunni á haus — samkvæmt heimildum var frumkvæðið alfarið á Íslandshliðinni. Engar heimildir styðja þá túlkun að ESB hafi tekið þá ákvörðun.
Samhengi sem vantar
Ísland dró umsóknina formlega til baka í mars 2015 eftir að miðju-hægri ríkisstjórnin fraus viðræðurnar 2013. ESB hefur sjálft staðfest að umsóknin sé enn í gildi ef Ísland vilji endurvekja hana (SOV-PARL-001). PREC-HIST-005 bendir á að stuðningur við ESB-aðild hafi minnkað eftir efnahagsbata en ákvörðunin var tekin af ríkisstjórn Íslands.
Ekki minn kaffibolli Vísir
Að hluta staðfest Samkvæmt Gallup-könnun 9. mars 2026 telja rúmlega 52% Íslendinga að þau myndu kjósa með því að halda aðildarviðræðum áfram ef þær yrðu bornar undir þjóðaratkvæði. Fullyrt Kannanir
Rúmlega 52% telja að þau myndu kjósa með því að halda þeim áfram.
POLL-DATA-021 staðfestir að um 52% styðji áframhaldandi viðræður, sem er nálægt «rúmlega 52%» í fullyrðingunni. Þó ber að hafa í huga mikilvæga aðgreiningu: POLL-DATA-014 sýnir 42/42 skiptingu um ESB-aðild sjálfa og 57% stuðning við að halda þjóðaratkvæðagreiðslu. Fullyrðingin virðist nota rétta viðræðutöluna en orðalagið «myndu kjósa með» getur villt um fyrir lesanda sem greinir ekki á milli stuðnings við viðræður og stuðnings við aðild.
Samhengi sem vantar
Bilið milli stuðnings við viðræður (~52%) og aðild (~42%) er um 10 prósentustig — verulegur hópur vill semja en er ekki skuldbundinn til aðildar. Könnunin var gerð á netpaneli Gallup (n≈810, svörunartíðni 42,7%) sem getur valdið skekkju gagnvart eldri og dreifbýlisíbúum. Tölur eru innan skekkjumarka og geta sveiflast í aðdraganda atkvæðagreiðslu.
Ekki minn kaffibolli Vísir
Að hluta staðfest Samkvæmt Gallup-könnun 9. mars 2026 telja tæplega 48% Íslendinga að þau myndu kjósa með því að hætta aðildarviðræðunum. Fullyrt Kannanir
Tæplega 48% telja að þau myndu kjósa með því að hætta þeim.
Ef 52% eru með framhaldi samkvæmt POLL-DATA-021 þá gætu ~48% verið á móti eða óákveðnir. Hins vegar sýna heimildir flóknari mynd: POLL-DATA-014 nefnir 42% gegn aðild og 16% óákveðna, og POLL-DATA-017 lýsir bilinu á milli stuðnings við viðræður og aðild. Talan 48% gæti verið reiknuð sem afgangurinn af 52% en heimildir gefa ekki nákvæmlega þessa tölu. Andstaðan við viðræður er líklega lægri en 48% þar sem hluti óákveðinna er meðtalinn.
Samhengi sem vantar
Heimildir gefa til kynna um 42% andstæða og 16% óákveðna þegar spurt er um aðild (POLL-DATA-014). Talan 48% getur verið samsett úr þeim sem eru gegn og hluta óákveðinna, en heimildir staðfesta ekki nákvæmlega 48% gegn framhaldi viðræðna. Svarhlutfall var 42,7% og netkönnunir geta vanmetið eldra og dreifbýlisfólk sem hefur tilhneigingu til að vera ESB-efins (POLL-DATA-017).
Ekki minn kaffibolli Vísir
Heimildir vantar Í Gallup-könnuninni frá 9. mars 2026 eru 36% örugglega á að kjósa gegn framhaldi aðildarviðræðna. Fullyrt Kannanir
þeir sem eru örugglega að kjósa gegn eru 36%
Engar heimildir í staðreyndagrunni sundurliða styrk andstöðu í «örugglega» á móti «frekar». POLL-DATA-014 og POLL-DATA-021 segja heildarandstöðu við aðild vera um 42% og stuðning við viðræður um 52%, en styrkleikasundurliðun vantar. Talan 36% er hvorki staðfest né hrakið.
Samhengi sem vantar
Ítarleg sundurliðun á styrkleika afstöðu (t.d. «örugglega gegn» á móti «frekar gegn») er ekki aðgengileg í tiltækum heimildum. Athyglisvert er þó að ef 36% eru «örugglega gegn» og 31% «örugglega með» er andstaðan fastari — sem er í samræmi við almennt mynstur þar sem ESB-andstæðingur er staðfastari í afstöðu sinni.
Ekki minn kaffibolli Vísir
Að hluta staðfest Í öðrum löndum hafa flokkar sem vilja í ESB verið kosnir á þing og fengið umboð til að hefja viðræður — engin dæmi eru þess að ríkisstjórn þar sem ekki er meirihluti fyrir inngöngu hafi hafið viðræður eftir að hafa fengið sérstakt leyfi frá þjóðinni. Fullyrt Fordæmi
Í öðrum löndum hafa flokkar sem vilja í ESB verið kosnir á þing og haft umboð frá sinni þjóð til að hefja viðræður. Það eru engin dæmi þess að ríkisstjórn þar sem ekki er meirihluti fyrir inngöngu hefji viðræður eftir að hafa fengið «leyfi» frá þjóðinni.
PREC-DATA-024 staðfestir að fyrri aðildarríki höfðu almennt sterkan þingmeirihluta og stuðning almennings — Austurríki 66,6%, Finnland 56,9%, Svíþjóð 52,3%, og ríki 2004 stækkunarinnar 77-92%. Íslands nálgun — þjóðaratkvæðagreiðsla um heimild til viðræðna — er nýlunda. Fullyrðingin er hins vegar of einföld: PREC-DATA-024 nefnir að sum ríki hófu viðræður án þjóðaratkvæðagreiðslu (Búlgaría, Rúmenía) og Vestur-Balkanskaga ríki hafa hafið viðræður án tryggðs stuðnings almennings.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin er gagnrýnin á íslenska ríkisstjórnina en sleppur nokkrum mikilvægum atriðum. Flokkur fólksins í ríkisstjórninni er ESB-efins og mótmælir aðild — en samdi um þjóðaratkvæðagreiðsluna í stjórnarsáttmálanum (PARTY-DATA-013). Tveir af þremur stjórnarflokkunum (Samfylkingin og Viðreisn) styðja ESB-aðild og eiga 24 af 63 þingsætum. Greinarmunurinn á viðræðum og aðild skiptir máli — viðræður eru ekki skuldbinding.
Ekki minn kaffibolli Vísir
Að hluta staðfest Flest ríki Evrópu eru inni í ESB og hafa tekið þá ákvörðun með opin augun, oft að undangengnu þjóðaratkvæði. Tilvitnað Fordæmi
Það eru flest ríki Evrópu inni í Evrópusambandinu og það hafa flest ríki tekið þá ákvörðun með opin augun, oft að undangengnu þjóðaratkvæði.
ESB hefur 27 aðildarríki af um 44 evrópskum ríkjum (eftir skilgreiningu), svo meirihlutinn er innan sambandsins. Margir nýir aðilar héldu þjóðaratkvæðagreiðslur (Austurríki 1994, Finnland 1994, Svíþjóð 1994, fleiri). Heimildir staðfesta nokkur dæmi um þjóðaratkvæði (PREC-HIST-009, PREC-HIST-010). Orðalagið "flest ríki" er þó vafasamt, þar sem ESB-ríki eru rúmlega 60% en ekki "flest" í ótvíræðum skilningi.
Samhengi sem vantar
Nokkrir stofnaðilar ESB héldu ekki þjóðaratkvæðagreiðslur og sumir gengu inn án beinnar atkvæðagreiðslu. Meðal ríkja sem eru ekki í ESB eru m.a. Noregur, Sviss, Bretland, Ísland, Serbía og fleiri.
Víkulokin 7. mars 2026 Vikulokin (RÚV)
Staðfest Norðmenn hafa sagt nei við ESB-aðild tvisvar í þjóðaratkvæðagreiðslum. Tilvitnað Fordæmi
þeir sem vilja ekki ganga í Evrópusambandið séu líka að reyna að kljúfa þjóðina. [...] Norðmenn gert það tvisvar
Heimildir staðfesta þetta ótvírætt. Noregur hélt þjóðaratkvæðagreiðslu um EBE-aðild 1972 þar sem 53,5% kusu gegn, og aðra um ESB-aðild 1994 þar sem 52,2% kusu gegn. Heimildirnar PREC-HIST-001, POLL-DATA-005 og POLL-DATA-006 staðfesta allar sömu niðurstöður með nákvæmum tölum og kjörsókn.
Víkulokin 7. mars 2026 Vikulokin (RÚV)
Að hluta staðfest Talsverður meirihluti Breta telur nú að það hafi verið mistök að ganga út úr ESB. Umorðað Fordæmi
Ástandið núna í Bretlandi er þannig að það er talsverður meirihluti fyrir því meðal Breta að það hafi verið mistök að ganga út.
PREC-DATA-004 nefnir að könnunir sýni «approximately 55% of Britons believe Brexit was the wrong decision» sem staðfestir almennt þá mynd sem fullyrðingin dregur upp. Orðalagið «talsverður meirihluti» vísar þó til sterkari stuðnings en 55%, sem er frekar naumur meirihluti. PREC-DATA-017 nefnir undirliggjandi efnahagslegar ástæður fyrir eftirsjánni en gefur ekki nákvæmar tölur úr nýlegum könnunum. Fullyrðingin er í grófum dráttum rétt en orðalagið «talsverður meirihluti» ýkir niðurstöðurnar lítillega þegar raunverulegar tölur sýna um 55%.
Samhengi sem vantar
Könnunartölur sýna um 55% sem telja Brexit hafi verið mistök — það er meirihluti en varla «talsverður» í hefðbundnum skilningi. Hvorugur helsti stjórnmálaflokkurinn í Bretlandi (Íhaldsflokkur eða Verkamannaflokkur) talar þó fyrir endurkomu í ESB (PREC-DATA-004). Eftirsjá yfir Brexit byggist að hluta til á efnahagslegum erfiðleikum sem eiga sér fleiri orsakir en Brexit eingöngu — heimsfaraldur og orkukreppa hafa einnig áhrif (PREC-HIST-012).
Víkulokin 7. mars 2026 Vikulokin (RÚV)
Að hluta staðfest Fjölmörg ESB-ríki hafa samið um sérlausnir, til dæmis frá gjaldmiðlasamstarfinu, sjávarútvegi og varnar- og öryggisstefnu sambandsins. Tilvitnað EES/ESB-löggjöf
fjölmörg ríki Evrópusambandsins hafa samið um ýmsar sérlausnir...
Heimildir staðfesta undanþágur Danmerkur frá evru og varnarmálum (SOV-LEGAL-006, SOV-LEGAL-010), undanþágur Írlands frá Schengen, og bókun Póllands um réttindaskrána. Hins vegar er ýkt að segja "fjölmörg" ríki hafi samið um sérlausnir frá sjávarútvegi — engin heimild nefnir varanlega undanþágu frá sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni (AGRI-LEGAL-004). Flestar undanþágur eru frá eldri sáttmálum og ESB hefur dregið verulega úr vilja til að veita nýjum aðilum undanþágur.
Samhengi sem vantar
Undanþágur hafa verið veittar við sérstakar sögulegar aðstæður og ESB hefur dregið úr vilja til nýrra undanþága frá stækkun 2004. Engin sérlausn frá sjávarútvegi er þekkt. Orðið "fjölmörg" er villandi þar sem um fáein tiltekin ríki er að ræða.
Víkulokin 7. mars 2026 Vikulokin (RÚV)
Að hluta staðfest Noregur, Svíþjóð, Finnland og Austurríki sóttu um ESB-aðild á sama tíma og Guðlaugur Þór var virkur þátttakandi í alþjóðasamstarfi. Umorðað Fordæmi
Ég var bara virkur þátttakandi í alþjóðasamstarfi þegar að Noregur, Svíþjóð og Finnland, Austurríki og fleiri sóttu um.
PREC-DATA-036 staðfestir að Austurríki, Finnland og Svíþjóð gengu í ESB árið 1995, og PREC-HIST-001 staðfestir að Noregur hélt þjóðaratkvæðagreiðslu 1994. Þessi lönd sóttu öll um aðild í kringum 1990–1992. Hins vegar staðfestir engin heimild tenginguna við Guðlaug Þór Þórðarson eða þátttöku hans í alþjóðasamstarfi á þessu tímabili. ETS-PARL-001 nefnir Guðlaug Þór sem fyrrverandi utanríkisráðherra en ekki í tengslum við tímann í kringum 1990–1995.
Samhengi sem vantar
Tímasetningin um umsóknir þessara ríkja (1990–1992) og aðildarsamningar (1994–1995) er vel þekkt, en engin heimild tengir þetta við Guðlaug Þór. PREC-HIST-018 fjallar um reynslu Finnlands eftir aðild sem gefur frekara samhengi en staðfestir ekki hinn hluta fullyrðingarinnar.
Víkulokin 7. mars 2026 Vikulokin (RÚV)