Noregur hafnaði ESB-aðild í þjóðaratkvæðagreiðslu 28. nóvember 1994 þar sem 52,2% greiddu á móti og 47,8% með, við 89% þátttöku, mestu kosningaþátttöku í sögu Noregs. Sjávarútvegsmálin réðu mestu, þar sem strandbyggðir óttuðust sameiginlegu sjávarútvegsstefnuna, og Noregur gekk í staðinn í EES-samninginn sem Ísland er einnig aðili að.
Enska frumtextinn
Norway held its second EU membership referendum on 28 November 1994, with 52.2% voting against and 47.8% in favour, on a turnout of 89.0% — the highest turnout for any Norwegian national vote. The margin narrowed compared to 1972, with urban areas and business interests strongly pro-EU while rural and northern Norway remained firmly opposed. The fisheries issue was again decisive: coastal communities feared the Common Fisheries Policy would destroy their livelihoods. Norway subsequently joined the EEA (effective 1 January 1994, before the referendum) as its alternative to full membership — the same framework Iceland currently participates in.
Heimild
Statistics Norway — Referendum results 1994; Archer (2005) — 'Norway outside the European Union'
Norska hagstofan (SSB) er opinber tölfræðistofnun Noregs sem safnar og birtir gögn um efnahag, lýðfræði og samfélag.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Olíuauður Noregs veitti landinu sterkari efnahagslegan grundvöll til að hafna aðild að ESB en Ísland býr yfir. Mjókkandi munur á milli áranna 1972 og 1994 benti til þróunar í átt að „já“ en síðari skoðanakannanir hafa ekki sýnt fram á viðvarandi meirihluta fyrir ESB-aðild í Noregi. Reynslan af EES-aðild Noregs frá 1994 er nánast hliðstæða við stöðu Íslands.
Notuð í greiningum (12)
25. þáttur Silfursins: Stefnt að kosningu um ESB í sumar Silfrið (RÚV)
- Að hluta staðfest Styður Norska þingið hafnaði í síðustu viku tillögu frá systurflokki Viðreisnar um að skoða hugsanlega ESB-aðild, þar sem 79% sögðu nei, og 93% sögðu nei við auknu samstarfi við ESB, meðal annars á sviði varnarmála.
- Að hluta staðfest Styður Norðmenn höfnuðu ESB-samningi á sínum tíma vegna þess að þeir vita að auðlindaforræðið er lykilatriðið þegar ríki byggir á auðlindahagkerfi.
- Staðfest Styður Norðmenn hafa fengið að sjá ESB-samninga, ekki einu sinni heldur tvisvar.
- Að hluta staðfest Styður Norðmenn hafa tvisvar hafnað ESB-aðild í þjóðaratkvæðagreiðslu vegna þess að þeir fengu ekki undanþágur, einungis tíu ára aðlögun að fiskveiðistjórnunarkerfi ESB.
- Að hluta staðfest Styður Norskur aðstoðarráðuneytisstjóri, síðar seðlabankastjóri Svein Harald Øygard, sagði að þegar kostnaður ESB-aðildar var reiknaður út fyrir norsku þjóðina hafi verið mjög erfitt að sannfæra hana um inngöngu.
Ari Kr. Sæmundsen: Orðhengilsháttur DV
- Staðfest Styður Noregur er ekki aðili að ESB.
Brenglað stöðumat vegna ESB bjorn_is
- Að hluta staðfest Styður Afgerandi meirihluti þingmanna á norska stórþinginu ákvað að hrófla ekki við EES-samstarfið á þessu kjörtímabili, til ársins 2029.
Fengu hvorugt varanlegar undanþágur Vísir
- Staðfest Styður Noregur hafnaði inngöngu í Evrópusambandið.
- Staðfest Styður Sjávarútvegur er ekki eina ástæðan fyrir andstöðu Norðmanna við ESB-aðild.
Jón Gnarr: ESB ske es spé DV
- Staðfest Styður Norðmenn hafa kosið tvisvar um ESB-aðild og féll hún í bæði skiptin
Kristrún og þjóðaratkvæðagreiðslan bjorn_is
- Staðfest Styður Ísland gekk í NATO og EES og báðar þær ákvarðanir voru tilfinningaríkar í þjóðfélaginu.
Nei eða já? Af eða á? DV
- Að hluta staðfest Styður Umræðan um ESB-aðild Íslands hófst um 1992, þegar Íslendingar voru að ljúka samningum við aðildarríki ESB um aðgang að innri markaðinum.
Raunveruleg svik við fullveldi þjóðarinnar Vísir
- Staðfest Styður Noregur hefur tvisvar hafnað inngöngu í þjóðaratkvæðagreiðslu eftir aðildarviðræður við ESB.
Spursmál #115 — Er Ísland á leið inn í Evrópusambandið? Spursmál (mbl.is)
- Að hluta staðfest Andmælir Noregur er olíuríki og samanburður við Noreg er því ekki eðlilegt dæmi um ESB-aðild.
Svíar vélaðir í ESB Blog.is
- Að hluta staðfest Styður Þjóðaratkvæðagreiðslur um ESB-aðild fóru fram í Svíþjóð og Noregi með tveggja vikna millibili í nóvember 1994.
- Að hluta staðfest Styður Aðildarsinnar héldu því fram að Norðmenn myndu greiða atkvæði með aðild Noregs í þjóðaratkvæðagreiðslu sem átti að fara fram tveim vikum síðar.
- Staðfest Styður 52,2% Norðmanna greiddu atkvæði gegn ESB-aðild í þjóðaratkvæðagreiðslunni 1994.
- Að hluta staðfest Styður Norðmenn greiddu atkvæði gegn ESB-aðild þrátt fyrir að vita að Svíar, helsta viðskiptaþjóð þeirra, hefðu samþykkt aðild.
Tvær skýrslur frá 2014: Varanlegar undanþágur um sjávarútveg aldrei veittar en ekki útilokaðar RÚV
- Að hluta staðfest Styður Norðmenn settu sér hátt markmið í samningaviðræðum við ESB um fiskveiðar en náðu hverfandi árangri.
- Að hluta staðfest Styður Engar varanlegar undanþágur vegna fiskveiða voru í norska aðildarsamningnum sem Norðmenn felldu í þjóðaratkvæðagreiðslu með 52% atkvæða.
Víkulokin 7. mars 2026 Vikulokin (RÚV)
- Að hluta staðfest Styður Norska Stórþingið hafnaði tillögu um ESB-aðild með 80% atkvæða nú í vikunni (mars 2026).
- Staðfest Styður Norðmenn hafa sagt nei við ESB-aðild tvisvar í þjóðaratkvæðagreiðslum.